장음표시 사용
31쪽
Uas infimum P repletum fuit aqua effluente ex V se medio s, primo EXperimento tempore 3'; eodemque praecise tempore etiam secundo E erimento. Contractae vero aquae diameter linearum 24 in-
33. Ultimi, quod adhibui, conici frusti diamster majoris orificii erat linearum ii 8, diameter orificii minoris erat s ut aliae minorum orificiorum diametri ) linearum Factis eadem, qua prius, ratione Experimentis; primo EXperimento tempus, quo impletum fuit infimum Vas, observavimus 3 4'; secundo Experimento 3 s' observavimus. Atque
linearum 23 & I. a contractae aquae diametrum invenimuS.
34. Cum ea Vasorum molitio in promtu esset, nolui occasionem praetermittere tentandi quaedam propositiae rei, aliisque facile profutura. Ideo cur vi ut aptaretur Vasi S aereus tubus, cujus cavitas ad
cylindri similitudinem erat talis est tubus Fig. IT 1 A et ) resecto lignea corona Vasis s soramine jam
nimis amplo . Hujusce tubi erat ubique diameter cavitatis linearum a s , longitudo linearum s r. Ad eum itaque modum, quo cum conicis frustis ut rer, Experimenta institui hoc tubo; dc primo Enperimento observatum fuit, Vas infimum P repleri aqua effluente ex intermedio Vase s tempore 3 8 V; secundo Experimento tempore 3 t 7 ; tertio Eraperimento tempore iterum 3 V. Contractae aquae diametrum linearum aq & I: χ esse cogno Vimus. 31. Demto tubo, curavi affigi Vasi s laminam ferream, in qua erat soramen excavatum in Orbem
tale est foramen Fig. IV. Dp in lamina EF
32쪽
euius diameter erat linearum 2S , ut ceterorum sex quibus medii risis s aqua eaeuxit, orificiorum diametri suerant. Res vero omnes cum essent, ut antea, paratae ; primum Experimentum instituens
observavi, Vas infimum Fig. II. ) P repleri aqua
emuente ex medio Vase s tempore 36V; secundo Experimento repleri denuo tempore q' 3s'; te tio Experimento tempore Α' 38'. Fuit autem contractae aquae diameter linearum 2 o & 3 :2.36. Monebo hic quoniam Experientiae aliae docuere , id non esse praetermittendum ) considerari
etiam posse foramen hoc ut habens figuram cylindri, cujus basis diameter linearum as; & cras sitiem serreae laminae fuisse serme unius lineae. Monebo praeterea , orificia frustorum conicorum, tu- horumque Vasi aptanda in coronas reflexa desiisse; quarum tamen coronarum plana ibi, ubi reflexio a parietibus sive frustorum, sive tuborum, angulosserme rectos efformabant.
37. Injecto in summum aquae Vasis intermediis nigro vino quemadmodum fecisse atramento narrat Clar. Ioannes Ceva in opusculo de risis, pag. 33b insectaque sic susto colore suprema aquae parte, illud idem, quod Ceva, observavi; nonnisi
post longiusculum tempus insectionem aliquam eiusdem coloris in eiuuente aqua apparere. 38. Post haec ut viderem an aliqua differentia interesset inter aquam ciuuentem per foramen in Vasis pariete eXcavatum, & aquam delabentem ex sor, mine excavato in Vasis sendo ; curavi, parietem Vasis refici , & laminam ferream per ratam asi
33쪽
praeterea in Vasis pariete aperiri senestram D ea rati ne, ut cum summum aquae in Vast s infimam s . nestrae partem attingeret; esset, ut ante ', aquae in Vase s altitudo linearum 21s. Deinde Experimemtis de more institutis; primo Vas P aqua ex rises effluente repletum fuit tempore q/ qoq; secundo, tempore 4 3s V. Et comperimus lineas circiter a o pro diametri aquae contractae mensura. 39. Nondum aquae in Vase s altitudinem mut veram ; itaque quid ejus quoque essiceret mutatio experiri decrevi. Restituta igitur lamina ferrea pri
ri loco in pariete Vasis intermedii s, facta fuit infra senestras M, D alia senem a X; ut, cum aquae summum attingeret ipsius senestrae partem inferiorem, esset linearum i 28 in Vase s aqtiae altitudo. Quod vero attinet ad reliqua, nihil in re tentanda naut tum . Primo Experimento, aqua effluens ex sor mine ferreae laminae implevit Vas infimum P tempore 6' 3 V; secundo EXperimento , tempore 6 36'. Aquae contractae diametro χο lineae fuerunt
o. Postea loco soraminis in Iamina ferrea tu humante ' descriptum adhibui; curavique, ut esset aquae in Vase s altitudo eadem linearum I 28. Aqua ex hoc tubo effluente , duo habui Experimenta; in quorum primo Observavi tempus conversum interim dum impletum fuit Vas infimum P extitisse a 't; in secundo autem as V. Contractae aquae diametrum fuisse a s linearum, animadverti. r. Fenestris M, D, X in pariete Vasis s obturatis, repletum fuit aqua Vas s ita, ut tantum smper Vasis orificium non difflueret; quare facta est
34쪽
aquae in Vase s altitudo linearum 141. Institutis
Experimentis, conservataque eadem ut semper factum fuerat ) aquae in Vase s altitudine, observavi; aquam tubi influentem Uas infimum P replevisse illud primo Experimento, tempore a ' IIV; secundo Experimento illud replevisse tempore Io'. Existente linearum a s aquae contractae diametro . 42. Iterum Vero, tubo sublato, amxa suit risis medii foramini serrea illa Iamina , qua prius usi fueramus, ea ratione, ut ipsius centrum in eadem esset aquae altitudine, ac prius erat tubi axis; atque adeo aquae in Vase altitudo seret adhuc linearum 1 a. Quibus ita se habentibus, duo sectimis similia prioribus Experimenta: & in eorum primo te pus, quo aqua exiens e seramine implevit Vas ν, repertum est 3 iiq; in secundo tempus, quo par, ter Vas P fuit impletum, repertum est 3 ia'. LLnearum ΣΟ & I: χ aquae contractae diametrum inbia mensura co erimus.
3. Tunc Vasa hac ratione disposita remansereraliquot post dies, cum vellem ad propria loca V
se reportari, antequam id fieret, expertus sum iterum quanto tempore ris P impleretur existente, ut prius, aquae in Vase s altitudine linearum s 2;&observavi ruisse repletum aqua effluente per rubum, tempore 2 aqua vero effluente per seramen, tempore 3' Is V.
4. Et jam supremam Libello huic imposueram
manum , cum respicienti mihi ad narrata modo Experimenta spes objecta est sere, ut res omnis
fieri posset illustrior; si haec eadem, atque his atania minoribus adhibitis seraminibus, minoribusque tubis
35쪽
tubis instituerem . Ergo , quia videbam minore aquae copia ad haec opus esse, domi per minora Vasa experiundi consilium sum executus. Adfuerunt EX- perimentis, quae mox proferam serme omnibus Viri Celeberrimi Antonius Vallisnerius Theor. Med. Prim. Professor, Ioannes Gratianus Ord. Ρhil Ρrim. Pr setar, Ioannes Baptista Morgagnius 'ini. Proseo ser Anatomes , Proses r Matheseos Nicolaus Be noulli. Hi totum experiundi genus, tamquam fac, te , perspicuum, ac erroribus parum obnoXium
s. Habita sunt itaque Experimenta, eadem, qua
ante, ratione; atque tantum haec pauca nunc m
nenda mihi sunt: Uasis infimi P quod pro rata
portione ceteris multo minus erat ) fuisse diam trum fundi pedis unius, pollicum sex; diametrumoris pedis unius, pollicum quattuor, linearum quimque ; & altitudinem ad perpendiculum, nempe a titudinem aquae ipsum implentis , pollicum undecim: hoc est, Vas ejus fuisse capacitatis, ut aqua pollices cubicos asso contineret ; huic risi supe positum fuisse perforatum operculum; ut quo m mento aqua influens ipsum esset redundatura lactilius cognosceretur: iisdem instrumentis, puta eodem tubo, eodem soramine, iterata fuisse Experimenta; quoniam vero saepe in singulis idem tempus, quo repleretur aqua Vas infimum P, fuit observatum, ac ViX unius minuti, si qua fuit, disserentia percepta est; unicum dumtaxat tempus pro eXperium di modo quocumque me esse indicaturum : aquae
autem in Vase intermedio s altitudinem supra foraminum , & orificiorum centra extitisse in omnibus
36쪽
Experimentis unius pedis, duorum pollicum, line rum decem ; aequalem scilicet lineis I78. ,
c. Bracteam serream tenuem, in cujus medio foramen erat circuli figura praeditum, habens in diametro lineas novem, aptandam Vasi intermedio curavi. Re ut semper antea feceram, tentata; Vas infimum P impletum fuit tempore Iin 3o'. Hoc est, tempore i 3o', pollices aquae cubici asso ex hoc Eramine effluxere. Diameter contractae aquae fuit linearum & Ira. 7. Deinde laminam aeream sumsi, cujus crassities erat quattuor quintarum partium unius lineae;& facto in ea soramine referente figuram id va, de pertinet ad rem infra ' dicendam ) cylindri,
cujus basis diameter linearum novem, longitudo Axis quattuor quintarum partium unius lineae; curavi , ut lamina ipsa Vasi s intermedio aptaretur. ESuxere autem ex hoc soramine pollicta aquae cim hici asso tempore it 33V. Contractae aquae di meter observata secundum lineam HoriZonti parali Iam secundum talem lineam observatae fuere omnes reliquae contractae diametri, quae recensentur inventa
est linearum 7 & 3: q; obstivata autem secundum lineam ad perpendiculum inventa est linearum &i: 6 ; distabat hujusce seraminis centrum a Vasislando pollices circiter duos . In quibusdam etiam aliis Experimentis aliud agens videram hujuscemodidisserentias ; sed ipsarum magnitudines diligenter
8. Dictum modo est, foraminis in Iamina aerea cavitati datam fuisse cylindri figuram, cujus cylindri longirudo quattuor quintarum unius lineae, basis
37쪽
basis diameter linearum novem. Hujus cylindri una quinta pars intacta relicta est, post hanc lamina fuit
ea ratione introrsum limata, ut reliquum soramen obtineret figuram frustuli conici, cujus minoris orbficii diameter lineanim novem, majoris orificii di meter linearum decem, longitudo trium quintarum partium lineae unius . Affixa risi hac lamina ad eum modum, ut frustuli conici orificium majus partes risis internas spectaret, effluXere aquae poLlices cubici asso tempore I is V. Et fuit contractat aquae diameter linearum 8 & r: 1 . s. Inversa lamina, ut pars foraminis intacta, cujus diameter linearum novem , spectaret internas V sis partes, effluxit eadem aquae quantitas tempore it 3o V. Contractae aquae diametrum linearum 7 &I: a Observavimus.1 o. Tubis quoque rem tentavi. Neutra horum eXtrema pars in coronam reflexa: fuit autem in omnibus cylindraceae cavitatis diameter linearum novem. LX eo tu , cujus longitudo pollicis unius , linearum sex, aqua effluxit, quae impleret Vas infimum tempore I ΙΣΗ & IV: a. Semper diameter contractae aquae adeo parum differebat a diametro cavitatis tuborum , ut nihil certi potuerim consti- 3o. tuere. Accedit, ante ' indicatam hujuscemodi ineundae mensurae difficultatem , quae praesertim oritura perexigua quadam aquear venae agitatione & a tremore veluti quodam luminis ab aquae supermcie reflexi, majorem fieri in aqua per tubos effluente ob tantillum auctam illam agitationem. si. His & aliis quoque Experimentis cum operam darem, in aquae ex tubis effluentis superficie
38쪽
aliquid, ut ita dicam, asperi animadverti . Atque
etiam observata filii aqua pellucida minus , quam cum per foramina efflueret, tunc etenim quod a modo crystallo similis esse videbatur. 11. Eadem aquae quantitas , nempe cubicorum pollicum 236o , per tubum habentem in longitudine pollices tres, atque lineas tres effluXit te
s3. Eadem etiam quantitas effluxit per rubum, cujus lorgitudo pollicum novem, tempore I ΙΣΗ
34. Per tubum praeditum longitudine pollicum quattuor, linearum novem, aqua effluXit, quae impleret infimum Vas, tempore it Io/ .s s. Lamina , quae circumvoluta Cylindros h sce Qrmabat, ejusdem erat crassiti ei, ac lamina iula aerea, in qua soramen ' insculptum . Postquam ' . autem hoc ultimo tubo usus fueram quemadm dum ante ' narravi , ipsius tubi orificium alterum' ue . sic introrsum limatum fuit, ut referret frustulum conicum simile illi ', quod factum in foramine 48. fuerat ; quare tubi extrema una pars longa tres quintas partes unius lineae in hanc figuram suit transformata ; reliquum tubi longum lineas qui Maginta sex cum duobus quintis intactum, quale prius erat, omnino remansit. Cum per limatam hanc partem aqua Vasis s tubum influebat, Vas infimum implebatur hoc est effluebant ex Vase spollices aquae cubici asso tempore Iin 3V. 36. Cum reposito tubo , aqua Vasis s influebat intactum tubi orificium , effluebat eadem aqua quantitas tempore amo V.
39쪽
ue . Ex hisce omnibus illud satis liquet, in luminum emittentium aquam modo sormaque res plures quidem a nobis suisse mu- Fig. VI. tatas, circuli tamen figura immina aquam emittentia ad unum praedita omnia. suisse . Vt vero talis ctiam figura mutaretur, in ea Vasis medii parte , ubi reliquae laminae affixae suerant, affigebatur lamella aerea, in qua foramen quadratum erat inscuuptum, cujus singula latcra septem lineas cum duabus lineae tertiis partibus longitudine aequabant. Per hoc soramen effluXit tanta
aqua, quae implevit infimum Vas nempe pollices cubicias so ) tempore i 38'. Contractae aquae diametrum cum metirer secundum lineam HoriZonti phirallelam inveni linearum T ; cum vero secundum lineam ad perpendiculum metirer , linearum s &1: et inveni . Si plano laminae parallelo , atque ab
ipsa lamina distante lineas duas ficta fuisset aquae vena , sectionis figura similis serme extitisset &aequalis figurae Fig. VI. ) V.
1 8. Equidem ejusdem aquae elegans suit venae rina ; quam satius existimo , apposita quasi imagine repraesentare, quam verbiS describere . Itaque si alio plano laminae parallelo & distante ab ipsa pollices quinque secta fuisset aquae vena, talis plani cum vena sectio figuram sormavisset ferme Gmilem,& aequalem figurae HLΥP; cujus, secundum lineam
40쪽
lineam Horigonti parallelam latitudo HY linearumr ; altitudo vero LP ad perpendiculum line
19. Desuper sinistram partem hujusce Venae prope laminam insundebam atramentum , cujUS atramenti colore inficiebatur sinistrae partis venae aqua: haec tamen nigrantem colorem haudquaquam inducebat in proximam aquam illam dexter ae partis venae; sed illa usque ad distantiam amplius duorum pedum a lamina sic moveri pergebat pura , quasi planum aliquod ad perpendiculum secundum mediam venae longitudinem ductum alteram Venae partem ab altera divisisset. co. His observatis, aliam laminam GR priori illi similem , similique & aequali lumine I persoratam seri curavi : tum patentem parte superiore canalem aercum FDC BAE, cujus cavitas parallelepipedi figuram reserebat , huic laminae ferruminari
ea ratione, ut canalis basis internae 1 BCo extrema
pars o I lineas I & χ: 3 lata congrueret inferiori horirontali lateri o I foraminis I, clusdem aulciri
laterum FDC, E AB, quorum altitudo DC, ΛΒ pollicis unius, extremae partes FO, EI congruerent partim lateribus foraminis, partim supra eadem latera congruerent laminae ipsi: erat canalis longitudo ocipollicum sex fracturam in latere F DC fictam esse, ut foramen I videri queat, satis per se manifestum existimo ) Parieti Vasis medii aptato canale hoc, observatum fuit, aquam effluentem per foramen I,& per ipsum canalem PDC BAE, influentemque Vas infimum replevisse hoc, tempore se a V. Animad- . vcrti in hoc Experimento, superiorem aquae partem E L prope