Io. Frobenius pio lectori S.D. En optime lector, rarum damus thesaurum, & nihil non nouum, D. Erasmi Roteradami praefationem ad nuper electum pontificiem Romanum Adrianum huius nominis sextum. Arnobij Afri, commentarios, pios iuxta ac eruditos in omn

발행: 1522년

분량: 207페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

201쪽

piole quae mundi sunt nos aut hunc solum populu beatum dicamus ,cuius eli dominus deus eius in lecula seculorum Amen.

Laudatio ipsi David. CXLIIII. Xaltabo re deus meus rex. te benedicam nomini tuo in seculu.dc seculum seculi. Per figulos dies benedica tibi.& lauda bo nome tuum in seculu 5c in secutu seculi. Magnus diis lelaudabilis nimis.& magnitudinis eius no est finis. Generatio εἰ generatio laudabit opera tua .6c potentiam tua pronunciabuti Magnisi

centiam gloriae sanctitatis tuae loquentur,dc mirabilia tua narrabui. Et virtutem terribilium tuoru dicet.& magnitudinem tua narrabui. Memoriam abudantiae suauitatis tuae cructabul.dc iudicia tua exultabuti Miserator oc misericors d ns paciens te multu misericors. Suavis diis uniue sis.& miserationes eius sua omnia opera eius. Consi

teantur tibi diae omnia opera tua.& sancti tui benedicant tibi. Gloriam regni tui dicent.& potentiam tuam loquetur. Vt nota faciant si tris hominu potentia tua, de gloriam magnificetiae regni tui. Regna tuu regna omniu seculorum. 5c dominatio tua in omni generatioe de, generatione. Fidclis dominus In omnibus vcrbis suis.& sanctus in otinnibus opibus suis. Allevat d oes qui corruut,ic erigit oes elisos. Oculi omni u in te sperant dire dc tu das escam illorum in tepore op/portuno. Aperis tu manu tuam, de imples omne animal benedictione. Iustus dns in omnibus uris suis.& sanctus in omnibus operibus suis. Prope est dias omnibus inuocantibus eu.omnibus inuocatibus eum in ueritate. Voluntate timentiu se faciet .6c deprecatione eorum exaudiet te salvos faciet eos. Custodit diis oes diligetes se, oc omnes peccatores disperdet. Laudatione domini loquetur os meu .dc bene dicat omnis c iro nomini sancto eius in secutu oc in seculii seculi.

TI Xaltatur deus ab homine.quando spiritu sanctu.quem in se per consum C, tione baptismatis sacri suscepit, non terrenis & humillimis cogitationibus humiliat. Sed eu coelestibus delideres di excelss exaltat. ita ut p lingulos dies benedicat dominum.ω quasi a nuper inchoauerit, sine lastidio seruiat illi, cui generatio ει generatio cofitetur generario Iudaeoru ει generatio gmtiu. In loge Moysi ci prophetarum illa. ista in euangeliora oe Apostolom doctina uirtute terribiliu tuorum dicent .ut nota faciant fit is hominu potent a tua olim dentes quia regnu tuum diae regnu sit omnium seculorum. Et ita sit domina δtio in omni generatione & progenie,ut non sit gens neq; regnu .in quo non tuus silius praedicetur. Fidelis es em domine in uerbis tuis.quibus promisisti da turii te nobis, qui alleuaret oes qui ruunt in hoc mudo. ω qui erigeret omnes ruos illiserat inimicus .inuli em omniu oedentiu sirenit in te domne.Spe emlui laeti sunt Auibus dedisti escam in tempore opportuno.quando aperuisti

manua tuas in cruce. suscepisti maledictoo nostras di nobis dedisti bene εt x dictio,

202쪽

gargat omnibus

TARI Vs IN P.SAL ΜΟ s. contritiones eoru. Qui numerat multitudinem laris nomina uocans. Magnus dominus nosterin magna uirtus eius. dc sapietiae eius no est numerus. Suscipies maluctos dominus. humi lias autem peccatores usep ad terra. Praecinite domino in cofessonet

psallite deo nost ro in cithara. Qui operit scelu nubibus 8separat ter rae pluviam. Qui producit in montibus scinu. de herbam seruituti hominu . Qui dat iumentis escam ipsorum de pullis coruorum inuocantibus eum. Non in fortitudine equi uoluntatem habebit. net in no bins uiti beneplacitum erit ei. Beneplacitu neest domino super timentes eum .dc in eis qui sperant super misericordia eius. L Audemus dum quonia bonus est psalmus. Psalm ' bonus est in quo deonoitro fit iocudatio. Aedificat em Hierulate dias dis etsiones Israel e

gregat. Cottidie ea aedificat dias .cottidie ecclinia sua p credctoaedificat S cosu ab ea dis crsi lunt ad O reuoca iteru cogregationi associat. Sanat pinnitetis contritos corde, S alligat cotritiones eoru , qui numerat multitudinc uellarum re omniuearu nomina uocat. Licet potestas uirtutis eius his uirtutibus sit pa/rata re hoc eu posse faccre no ambigat, nisi q omnipotente esse no credit. TMmen numerare multitudine stellaru cu credamus in sanctis. His qui in tenebrismudi politi .p coetu tuos dirigui cursus. dates solatiu luminos aspect' sui . His et coelos aspiciat, quae stellae pro merito actuum suoru amplius minusue resplen odet,in quibus magnus dris noster ω magna cius osteditur uirtus. Per homi νne eris magnificatur ab hominibus .p homine ab hominibus blasphematur. Et scut his uat per quos nomen diat blasphematur,ita lin benedicti sunt per quos magna eius uirtus ollenditur. innumerabilis eius sapientia declaratur. st qua sullbos proiicit,& maluetos lutcipit.& humiliat peccatores ad terra. Vt a terraeos exaltet ad coelos. Omnis cili a se humiliat exaltabitur,id est ,qui agcns poenitentia .lua peccata dria cositctur. Incipite ergo in cofessonibus domino. αplallite ei in cithara.cithara habet lignu aucis . habct chordas x intcrioribus multi. habet ex euagesim plectru .sonet illa cithara & imbre de coelo ueniente annuciet. Opei uit cm deus coelos nubibus, id est, Apostolis luis tradidit facie coeloru suoru praecepit cis, ut dot terrae pluuia,ci S gctcS rerrenas, in nomine patris di fit 3 c, spiritus lancti . coelesti nimbo profundat. Haec pluuia producit in mJtibus foenu quo alantur simpliciores quil ex quibus pars maxima in dei populo comprobatur. Non enim possunt spiritualium cibo refici hii qui ter . renis actibus occupati mebra in uidetur ecclesiae. Hil moles, id est .apostoli, nout ipsi uerticibus mentiu tuaru altitudines rei si calculum in cibo ossicit. Per

sectorum eiu est solidus cibus. O uis em cu eis disputet de ieiunioru pei seue /ratia .de diurna & nocturna occupatione. eruditioni diuinae coluctae Quis deminutis suggestionu Quis de cotemptu omnisi rerii tabctiu Quis de teptia omnia uicioru citis cum eis agat de inuisibilibus proscctibus, ut sit quis su . scopus deo. sit quis pontifex Christo pre inuisibiles conatus,& gradus quos in corde suo dispotuit, ut quadiu de isto corpore excat ascedat oe nunΦ descen /dat. offeres corpus fusi deo hollia uiua. Cottidie seipsum ita corpori Christias socias, ut corpus eius corpori Christi admixtu .unu corpus secundu Apostolusat Haec cit his similia datur in cibo .qui cu Paulo possunt dicerci Mihi mudus crucifixus est α ego mudo.Sicut ago ostediram spiritualia cita solidu uirora

203쪽

persectom. O ledanius nuc iumentorum fornu, quod producunt hi j,quos sa

pra diximus montes: O' ne, inquit, quod in macello umundatur emite, ni inii l interrogantes. Ite . Tii quis es,qui contristas fratrem tuum in manducado. Ilcm. Qui se non cotinet ,nubat. Ite. Qui dat nuptum filiam,hcne facit. Item. Volo adolescctulas uiduas nubere. Hoc scenum moles uicini coelis, qui in icrara politi dii ni, nostra aute conuersatio in coelis cst. Iumentis producunt, qui hus consuetudo carnalis imperat sola. ω ipsi consuetudini carnali l cx ponitur, quam sequens coniunx coniugi placeat, seruus domino, filii carnales parenti /bus carnalibus. parentes carnales, silhs carnalibus. Hiis licina in seruitute ostre tur, datur ut iumentis esca,& ut pullis coruorum inuocantibus cum. Corui cm fuerunt patres nostri.qui in nigredine idolatriae permanentes, ad arcam nun quam reuersi sunt. Nos uero pulli eoru sumus qui invocamus dominii. Qui non in uiribus cqui voluntatem habebit. Nd cnim uirtute terrina uinci potest.

qui contra nos terrena uirtute no pugnat. Uircs ergo equi, terrenae uires sunt.

quas deus non in sua uoluit extollentia gloriari, sed de sua pietate sperare per misit . Nec in uiribus,inquit, equimec in tabernaculis uiti hcneplacitu cfl ei .id est in confidentia habitationis suae. Unde & Graecus non dicit in tabernaculis. sed in libris. Sive ergo,inquit in cursu equi confidoni , siue in suis tibiis praesumente cotemna dominus. O vos nos latius dicimus .a cosidi in libatate arbitrii sui quod per hac fugiati persequente incurrit. Qui coisdit in uirtute cursus sui spritalis. quod polsit in tib is tuis stas immobilis p manere.non 2 maneta Nec ista dices excludo, ne coneris lare,scd moneo ne te putes per liberii sola arbitriu fugere. Currat equus tuus: si paratus ad bellii. Sic enim scriptu est : E Rus paratur ad dichesii.dominus aut salute tribuit. Tame dum curris dicito:

γcus uirtutum tribuit equo inco,ut curreret . Deus dedit tibi, meis pci seue/rantia, ut stare. No ergo putes quod te libertas arbitris tui ita habeat. quasi naue per qua uis euadere Barb1ros de littore per quam uis euadere fluctibus pela /gi,per quam uis ad patria, quam desideras peruenire , sed si dominus impcra uerit uentis prosperis,de aduertis fiatibus silentium dederit,si lateres uadus de monstrauerit ,& somnum tulerit gubernantibus nautis,*absim laesione portu ingredi fecerit, Ages post haec gratias deo.no naui , gratias deo, nonautis. Nec illa dicetes excludimus nauedi nautas, sed magis oe naue ornamus ae nautas. quibus deum praesulem confitemur. Si enim nauis non fuisset, uti quod do minus gubernaret no esset. Si nautae n6 cflant , quos diis excitaret, no essent Si uela non essent, non essent quibus daret prospera flabra umtorum. Ita ergo dicamus,si arbitria in te non fuerit bonae uoluntatis, non crit iccurr pata dei. in terra em pax dei cu hominibus bonae uolutatis.Ob icitur huic loco. Nos hoc ita dicere,ut uideamur hominis uoluntatem ostendere quod dei gratia antecedat. Uigilanter age ae non calumniose, ae uides gratia dei generale sua O /mne hominum effusum genus.Omnes antecedit gratia multiplici largitate diffusa. Dcscedit de coelo deus .homine n5 uolente Docuit exemplo re uerbo,homine no rogante, Signa multa re uirtutes ad se manifestanda exercuit homine etia prohibcnte, Mortalitate nostram suscepit,homine ignorante irrisus cruci fixus, inter homicidas mortuus .sepultus,rcsurrexit, re in coelis ascendit. Haec omnia ad hominis salutem ad hominis liberationem, ad hominis redcmptio Mnem ad hominis coronam, ad hominis gloriam exercuit Christus. Nota tibi calumniose, quod dico ad hominis salutem, non uolentis nem cunctis. Quid est ergo quod legimus costedimus tibi antecedent gratiam des generalcm Omnium nominum bonam uoluntatem. Nota tibi praedestinate qaod loquor,

omnium generaliter bonam uoIuntatem Christi. Gratia hoc ordine quo dixi

204쪽

mus antecedit,si tamcn pro omnibus natus, si tamen pro omnibus passus. Si non negas pro omnibus mortuit, si cum Apostolo asseris. quod omncs homi/nes uult salvos ficii. Age nuc tolle te a generali gratia .ad specialcm acccde re similiter cu Apostolo clama No omnis gcneraliter homo saluus crit, sed omnis homo, quicum inuocaucrit nomo domini ,hic saluus crit .Vade ergo ad ossici/nam medici, qui ultro ucnit ad ciuitate nostram. No utiq; nobis rogantibus,O mnibus nobis medicus superuenit, ossicina aperuit & uocem emilii, qua ac si praeto exclamas dixit: Ucnite ad me ocs.lam modo post hanc uoce antecedit uolutas gratia. Si enim uolueritis, inquit, & audieritis me,quae bona sunt terrae cdctis. Si aute nolucritis gladius uos comeda.Sicut cimo antccessit gratia uo luntate hominis, in ostentione sui ,& in adapertione ucritatis, ita antecedit uo

luntas hominis gratiam dei. No enim prius baptizaris, ae lic utile incipis credere. scd prius uoluntatem tuam posccta Ghibcs saccrdoti,ae consessionc tuam tuis labi js pandis ,re ita demu ad dei gratiam ut cosequaris,attinges. Qua consecutus confitcbcris, quia omnia dci dona credendo d id crado coloeutus cs. Et ita demum ultimu huius psalmi cantabis: Quia bcneplacitu eli domino

super timctcs Cum,ix in cos,qui spcrant in misericordia eius, excludere uolens toltcntiam humanitatis, uoluntate diuinitatis exprcssit. Scit enim deus hoste nostru .tunc nobis possie subrepere, cum nos sinc timore diuino reppererit. Et

luco ad remedium nostrum pronunciauit. hoc dictum quasi qui diceret : Bene placitum est deo super eos a a diabolo liberantur. Non enim dcus asscctu du flcitur, ut ab hominibus timcatur .sed misci ordia totus miscrcti du studet ho /mini, uult cx imperio timoris fieri quod profuturu ipsi homini pro certo cog noscit. Sicut qui literas docci, timoro di sectibus re terrorc inducut,no utiq; ne cessariu magistris, sed ualde discipulis profuturii. Et sicut illos exhorrent q sine timore re sinc spe sunt. Sciunt em cos ad crvd tioncm pucnire n5 posse, ita in eos dilectione se habcre comemorat, qui timcntcs cos .ci in eos a sperant in cruditione cora. Et hoc de hominibus tantii longe est a coparatione dei,qua tum longe est a diuinitate humanitas . Sed comparatio ad aportionem rci di /etiri ad spem nosvi misericordiam diuinam impcllat ut eorum participes fasiat, super quos cst bcneplacitum dilo,qui regnat in secula seculorum Amen.

Alleluia Agnes & Zachatia . CXLU II. Auda Hierusalem dominu lauda deu tuum Sion. Qin co

sortauit seras portaru tuarum benedixit sil ins tuis in te. Qui

posuit snes tuos pace, dc adipe frumeti satiat te. Qui emittit cloquium seu term uelocitcr currit sermo eius. Qui dat niue sicut la na.ncbula sicut cinerem spargit. Mittit crystallu suum sicut buccellas . ante faciem frigoris eius quis sustinebit. Emittet uerbum suum de li/quefaciet ea flauit spiritus eius oc fluent aquae. Qui annuntiat uerba suum Iacob.iusticias & iudicia sua Israel. Non fecit taliter omni nationi. & iudicia sua non manifestauit eis. LAuda Hierusalem dominu . N5 pro una re laudatur a ciuitate sancta dominus. Caulas ergo laudis eius .ac si interrogaret ipsa ciuitas cu qui ea hortaretur ad laudes, audit sibi ab exhortante expolitas. Inquit, cum lauda, quia confortabit seras portaru tuarum.Vides ergo quia ut supra diximus .nostrum

est strare portas, hostibus impetum facientibus .sed domini est consortare se et q. ras por

205쪽

ra,serpentes 5c uolucres pennatae. Reges terrae dc omnes populi principes*omnes iudicos icrrata Iuvenes ec uirgines. senes cum iuniori bus laudent nomen domini, quia exaltatum est nomen eius solius. Consessio eius super coelum S terram. 6c exaltavit cornu populi sui.

Hymnus omnibus sanctis eius.sliis Israel populo apppinquati sibi f

Onsuetudo imo uis quaeda naturaliter impat pullis, ut suo catu a nocte is diuidat nocte. Qui clamant quide ut alios excitent,ipsi uero cunctis uigilatibus dormiui. Quod cino ad ruborem dixerim nostru a excitamus ad lau εde dei eos.qui in coelo sunt,dicetes: Laudate dominu uos A estis in coelis,laudate eum ae uos qui estis in excelsis. Sed cit soli cie lunae cie stellis ae lumini δε cor ii coelo m.ω aquis quae sunt super c is, ut laudet dominu imperamus. Ipsi uero dormimus,cu talia opera no facim , in quibus laudetur deus de benedicatur nomen cius. Sed quod peius est, quod sine gemitu dicendu no est, per nos no me dili blasphematur, cu in iudicio planas accipimus. cu ad uestimetu.& ad annulos ae ad glorias hominu attedctes,psonas pauperu refutamus. ille que tu tacere putas, mel coni tus,abiectus ae pro nihilo habitus, nomen beatu lacessit blasphemi is.quid ergo ad laudes dei,& de coelis angelos, ct omnia quae t eis

sui recitamus. Et de terra etia ipsos dracones,et serpetes oe uolucres,di unc et gradinc Δ spiritu tepestatis vocamus. Invitamus mores de colles, ligna rufulera uniuersa,rcgra ipsos di principes di omnes iudices, omne iuuentute Δ o mne sene mate, uirgines ,iuucnes ae omnia quae sub coelo sunt.Oes ad laudem diti cxcitamus, prouocamus, hortamur,& infelices ipsi dormimus. Atq; utina miremus somno carnis.& nd in sideratiost nostrae soporemur grauedine. Ecce ola in unu,quae excitauimus conuenerui, ipsi dracones nos ci lerpetes Mbestiae cit uniue a pecora increpabul. diceres: qd nos excitatis ad laudes dei, couenimus ut uobiseu deu laudaremus, cit inuenim' uestro uicio viduas blasphe/mates nome sanctu. Pauperes. orphanos .ae ora a sibi adesse cotra potetes no poterat, quom uos personas despicietes , diuitu iniusticiis fauebatis. erectismoculis ad sublimitates mudi, his tantu uestros hilares atq, affabiles tradetes a/spectus,pauperes quasi quosda quos deus abuti pretec crit,renuistis. Haec ad nos omnia uerba sui. Ad nos inqua.q cotidie huius psalmi tuba, p totu naudumox ut coeperit aurora dici inchoare principia, uniuersa quae in coelo Δ quῖς in terra sunt ad laudadu re benedicendu deu provocamus. Uem sicut medici δna euacuat medici incontinentia aegrotatis, cis no pniittit profectu eius ostm/dere medicinae tuae desectu ingero continctiae. Ita nos ista omnia utimur quae etiam si placeat nobis du leguntur. du contcnuntur n5 placere ostediis. Ne scio quo em modo no potest nobis omnino suaderi, ne plona cuiusuis pecca toris .ctiam si iustus sit,negligentiissime abutamur,quod uictu ut amputetur a nobis dominu exoremus. Ipse em correctione morum postulatibus annuit,uin im liberalitatibus his affluit,ut ipse imperet quod petatur: Petite inat,ae da bitur uobis.quanite di inuenietis . pulsate di apietur uobis . antecedit gratia dei uolutate hominis, Δ uult ut uolutas hola dei grati ci antecedat petitura. cu au

te poeti donat,sequitur uoluntate. Omnis eris inquit, qui petierit accipit.peta , mus ergo, ut ae nos cu angelis omnibus, Δ cu uniuersis uirtutibus eius in didi

206쪽

ne, qui est exaltatus in ecclo.Has a habuerut exaltationes dei in faucibus suis, videtus ali,scum habuit interibit pfidia hominu impioru .Hqergo no metu carnificis, no Liaegri uerberu terrore percutit,has exaltationes diu siluerui. uin imo quanto plus Passii fuerint aHigentes, tanto plus constetra existunturiri habebunt gladios ancipites in manibus suis id est, sentetias mortis memae ct poenae perpetuae, ad saciendam uindictam in gctibus, cic increpationes in populis, ad alligados i e /ges eorum in copedibus. Δ nobiles eorum in uinculis ferreis Quibus nunc dicitura domino Sedebitis super xij.thronos.i icantes xij.nibus Israel. Hii ergo faciunt in eis iudiciu conlcriptum. Ipsi Qk iudicabunt mundu pro opibus impiis,qui sunt a m udo afflicti pro operibus suis. Cum iudicauerint sancti cos ges, a quibus iudicati sunt, tunc erit gloria omnibus sanctis eius. Modo uni cui in dicitur: Si credis uidae bona diat in terra uiuentium, expecta dona inu cleage uirilitem si oecdis.no dcsinas spectare 2 si te pro certo quod credis dpside /rare cognoscis .Hanc enim gloria omnibus sanctis luc gratulabimur euenisse. si in quacuq; neces state politi, animu penitus non mutemus, sed expectantes dominu cottidie,ipsi pa patientiam gratias referamus,qui regnat in siccula se /culorum Amen. Alleluia. . , CL

Audate dominum in sinistis eius, Lugate eum in si a

Te mento uirtutis eius. Laudate cum in uirtutibus cius, lauo date eum secundum multitudinem magnitudinis eius. Laudate cum in sono tubae, laudate eum in psalterio&cithara. Laudate cum in tympano oc choro, laudate cu in chordis de organo. Laudate eu in cymbalis bene sonantibus, laudate eu in cymbalis iubilationis omnis spiritus laudet dominum.

LAudamus diam in lactis suis. quado eoru imitamur excpla, sequimur mo/nita, regula obtinemus. Laudamus csi in firmameto uirtutis eius cu firma fidei nostrae agone ostendimus. Et sicut sancti conlepisunt poenas, hostes uisibiles .ita nos inuisibilis hostis desectationes ingestas ab icimus. Laudamus ea in sono tubae , cu quod in aure audiuimus ,si tempus exigerit super tecta positi clamemus, no timentes eos a occidunt corpus. Laudamus eu in psaltreio recithara. si in cithara lignu crucis amplectamur.& in psalterio cosessione catholicam teneamus. Raucum ena sonat quod catholicu no probatur. Laudamus euin tympano re choro, quado in c5uersatione reddenda positi,tympanu corporis nostri optimis dccoramus excplis. Laudamus in in chordis re organo, qrichordam quae sunt in cithara .nostra fila integra exercemus. Elia pudicitia qua continctiis calamellis ab omni rubigine peccati mudantes, deo sonos mellinu os inhibemus. Laudamus eu in cymbalis bene sonantibus. ω bene tinnienti/bus,quado labia nostra ad bonam persuasione,& spiritalem explanationem aptamus . Invitamus autem ut omnis spiritus laudet dominu ,quado spiritalia spiritalibus comparantes.nihil concedimus carni,sed omne quicqd ei libuerit to εtu spiritui ir ancipantes. spiritalia imitamur ex la ,poequom euntes uestigia, credamus nos ad domini mistoicordiam prevenire,cui gloria re torperium Pecomnia secula seculorum Amen.

COMMENTARII ARNOBII IN PsALΜOs FINIS. ANNO M. D. II. MENSE AUGUSTO.

207쪽

Praesulum quorudam efflagitatione permotus Des Erasmus Roterodamus, aggressus fuerat olim coeptos in Psalterium com/mentarios absoluere, ait hac sectura nobis aliquot psalmos erat daturus, sed partim aduersa ualetudo partim sycophantam quorudam improbitas obstitit, quo minus p staret quod animo conceperati clame quod erat pararum,nc intercideret. Arnobianis comen tarsssuelut auctarium quoddam adiecimus. Visum erat lc illi hoc ceu specimine exhibito, studiosorum explorare iudiciu, ante altiuS opus ingrediatur.Est aliquid suo placere theatro. Fruere lector, oc notae faue industriae.

SEARCH

MENU NAVIGATION