장음표시 사용
21쪽
tes. Eg0 uero etsi is minime sunt, qui praeiudicatam hanc a tot iam secus lis opinionem , uel conuellere magnis Tationibus.possim , uel coniectus ris in diuersum mutare, ne plus quam alη sapere uidear) tamen cum pleraque eo in opere sint, quae non sollini ab Hippocratis doctrina, uorum N aueritate quo in ipsa sint alienissinia, quae mox singulatim attiris gam) opera pretium facturum me putaui, si eos Iocos ar me designatos Rannotatos, in ordinem reponerem, falsbsq; , & ab omni medica institutione abhorrentes ostenderem: ut uel animaduersione hac mea, praestantissimos quoscp, Nemuncta nare homines, ad serendam sententiam excistem , me 3 ipse confirmem: uel saltem meo in ea re officio sundius mihi lovidear , qui praeterita ac neglecta uulgi medicorum de me opinione, neque enim de suturos ignoro, qui quasi confirmatam iam in omnium mentibus opinionem euellere, prorsusq; disiicere paradoxo hoc uelim, factum meum ceu arrogans insectentur) libere quantum quidem inges nil uiribus potero, sententiam ipse meam aperiam, magnis illam quidem nec uanis fulcitam rationibus, unde illis fides apud non improbos iudices constare possit. Adseremus luto quos ex hoc opere toto collegimus lolcos, qui seueriorem legentium animaduersionem curamq; desiderent.
os quidem ipsos ut falsos sumus ostensuri, sic sane minime dignos lia, bendos qui ad autorem Hippocratem reserantur. Horum primus hic est ita mox ad libri initium scriptus:
Quod est, Huius autem arsis uilia, cognitu dissicilia: seria & quae alis cuius sunt momenti facilia sunt, at* uilia quidem Medicis, non autem imperitis sunt cognita, non enim. corporis sed mentis opera existunt.
DIssicilis prosectis & quae non facile aut animo concipi, aut uerbis explicari possit Datentia haec semper mihi est visa. Non enim ui
deo qua ratione quae in arte uilia sunt, hoc est minoris momenti, cogno' ,osci quidem disti culter seria uerὀ 5c grauia facit Epossitu. Equidem si quod
minoris est momenti uix deprehendi potest, uti hic censet Hippocrates, quomodo quis facile ea deprehendat quae in arte praecipua habentur ueror V ita ea in arte quapiam dici iure existimo, quae artem minis me constituant: 8c uiris quae eius artis sunt infimum dignitatis locutri teneant: qualia illa sunt, quae a Galeno tum 3. tum 6. Methodi, primae morborum indicationes dicuntur: uti uulnus cauum esse implendum, sordidum detergendum, simplex agglutinandum, & morbum omnem esse aufeiendu quod praeter naturam fit indicare. Haec enim omnia ut belle illis in locis nos docet Galenus) neq; artem constituunt, & plebeis oaequὰ ac Medicis sunt per e sta. Quamobrem merito uilia atque infima aestimari debent. At haec quis nescit facile cognosci ut quae etiam fullos nibus, lani jS,cerdonibus, nullo monstrante,abunde sint cognita et Si quis enim ulcuS cauum uni cuipiam ex ins ostendat, implendum este sene diicet: si sordidum, detergendum: si simplex, agglutinandum. Quid est
22쪽
ergo quod haec dissiculter cognosci dixerit Hippocrates, si ab imperitis nullo negotio deprehenduntur: Pars uercea quae mox sequitur 'δον hoc est praecipua facile noscutur, i ueritate alienissima mihi plane Midetur, ne digna quae Hippocrati adscribatur. Equidem si totius nas Lip- η- tum gnarum: omnibus* iis disciplinis at* artibus quae quidem ut sunt, sic sane optimὸ nuncupantur) ornatum medicum esse oportet, ut de uti millies in mille locis testatur Galenu , non uideo quo nam pacto quatin arte Medica praecipua sunt deprehedi factu possint. Cuius enim artis insuentio difficilis eli: eius quom theoremata difficilia esse necesiariu quisio dem est. Artis porro dist cultate indicant cum materiae circa qud uersa tur inconstantia ato mobilitas perpetuo nam fluit tum instrumentoruquibus ipsa utitur, incertitudo. Vtitur enim experimento & ratione, quorum alterum,nempe experimentum, periculosum est: alterum uero ex ratione iudicium, haud quaquam facile existit. imo, sicuti aliquod aliud, ut uult Galenus, maximam habet disi cultatem. Quamobrem res A' i diissime ob id longam esse artem idem censuit, quoniam sere omnium Operationum occasionem habeat momentaneam. Et ob id diis culter comprehensibilem, ut nemo eam possit agnoscere, nisi qui diu in laoc erit exercitatus. Vnde merito illud dixisse idea utor uidetur,quod corsao porum propria cuius* natura quam ν Graeci uocat inconi, prehensibilis sit,uera medendi artem Aesculapio Apollini d is tantum Nyconcessam, ut quae a nobis uix consequi possit. Cuius san rei maximum nobis Hippocrates testimoniti suis monumentis reliquit. Scribens enim ad Democritum, eam nemini cuiquam mortalium: ne ipsi quidem eius inuentori Aesculapio perspectam satis esse testatur.
Id est: Ego quidem ad Medi artis finem minimὶ perueni, etsi se
3o nex iam sum. Quin nec eius inuentor Aesculapius, nam & ipse in plus ribus recantauit, ut scriptorum eius libri mantiastum nobis fecerunt.
Quod si & ipsemet Hippocrates, illiusq; interpres Galenus dis scilli
mam esse atq; nondum satis per ectam artem Medicam coii uentur :quae coniecturis plurimum nitatur :& in ea, ut Damascenus assirmat,
immensa sit profunditas: qui quaeso fieri potest, ut quae in ea seria sunt&grauia factu noscantur uod intuens Galenus, appositissime dixisse est uisus, Vlcus curare non cuiusuis esse hominis: sed eius,cui omnis nauturae sit perspecta ratio. Sed reliqua discutiamus: nempe partem illam.
- uod est, ilia ipsis quidem Medicis: non aute idiotis fiunt eoonita. uid hoc a veritate alienius dici potestr Longe certe aliter Gaenus
qui primas morborum indicationes omnibus hominibus praesto esse plebeis etiam probe notas, cum tertio, tum sexto Methodi medendi asse rit. ipsasq; minimam esse curationis partem. Quod li uerum est ut uesrissimum esse res ipsa declarat quonam pacto infima & uilia in arte so a a lis
23쪽
E N A R. MEDI CUM A VM sis Medicis, nolletiamnum imperitis erunt perspecta Non enim , ita re
quid fieri oportet, ut. c. Methodi nos bella docet Galenus id magna res est,ut quod omnibus hominibus natura insit, sed quibus rationibus illud efficias: id uero scire artificum est:: quod appostitissimis exemplis nititur eo loci declarare Galenus. itaq; uilia & quae minimi sunt mos menti,cuiuscunq; artis tandem ea sint, nec magnum quiddam haberi de hent, ut quae artis sint tantum initium, non propria aliqua pars 5c omnibus sunt perspecta: non tam artificibus ipila, quam etiam 4mpesritis. Quin nec quaesequitur praecedentis partis probatio, digna Hippos
Hoc est, Non enim corporis sed mentis opera existunt. Ob id enim uult, uilia in arte captu dissicilia tae, quod non corporis, sed mentis opera sint. At quae ιta ἔψα sunt ut ille uocat) aeque meliistis atq; illa sunt opera. Quamobrem si ea ratione ad comprehendendum dissicilia quae in arte uilia habentur uoluit esse, quod mentis opera snt: multo certe magis quae seria erunt: quod maiore mentis intentiosne,maiore disquisitione egeat. At iam paulo longius progrediamur
Morborum, inquit, omnium unus 5c idem modus est, locus uerclipse differentiam iacit. Quare uidentur quidem morbi nihil simile haubere, ob locorum scilicet diuersitatem atq; dissimilitudinem,cuiu sit lasmen morborum omnium una & sprcies,& causa eadem.
Num eunderni morborum omni u esse modum, non aliter consstare potest, quam si intelligas unam quampiam ato cdmunem
morbis omnibus inesse naturam, cuius communiona ex aequo morbi 1 oomnes,ut morbi sintsortiuntur: esse enim praeter naturam, at o mol
sita assicere homines, sunctionibus in incommodare , omnibus sane orbis cc auenit: qua quidem ratione dici iure optimo potest, morbo rum omnium unum esse modum, rationemw unam. Si autem per moσdum, nocendi formam intellexit: salsum id esse euidentissime constat Non enim similem inter se noxae rationem morbi omnes obtinent, sed aliam alii: ut nonnulli qualitatum excessu, alii deprauatione uel figurae, uel numeri, uel magnitudinis,non pauci soluta unitate laedant, multi hoorum coagmentatione. Alii item rursus citra dolorem, plaerio maximo cum dolore negotiu homini faciant: ut sere tot csse dicas laesionum mos odos,quot S morborum. Locum uero quod proxime lubdit diuersitastem in morbis facere , id perspectum cuiq3 csse debet. Sive enim loci nos mine assiectam sedem, siue regionem N tractum quem incolimus intellis gi uult, constat undique sensus. in & corporis sedes assectar qui loci nuncupantur regionis in qu degimus natura magnam in morbis Pariunt
24쪽
pariunt uarietatem: uti ex Hippocratis scriptis lib. de Aere, aquis, ®ionibus : R ex Galeno libris de Locis asΚctis , colligi conceptis
etiam uerbis potest. Uerum quod mox sequitur, uti a veritate omni alienissimum, sic sane indignum quod a tanto autore sit pronuntiatum nempe, Morborum omnium unam esse tum speciem,tum causam. Quod si ita est, cur de morborum disserenti js, de p ipsorum causis tam multa fit fissime scripsit Galen et Si enim una tantum est morborum omnium species, quorsum tot discrimina tot di Terentiaret Unam item omnium curationem morborum esse oporteret, si una tantum morborum essetao species: at cum plures sint, ea diuersissimae: consequitur, non unam, sed plures, uti reuera sunt, morborum species esse. At quis non uidet in intemperie multifidas eme Meetuum species. nempe tot, quot in tempesraturae cessius constare potant. In structura, in lutar unitatis genere quam multaec Quae ne longissima narratione explicare cogar, rem tostam cumulatissime liber de Morborum disserentiis explicabit. Atque quod de specie dictum est de causa item diei rectissime potest: innumerae
enim sunt morborum causae: non externae modo, & ut uocant pracineis pientes, uerita corporeae N internae. Quomodo igitur morborum osmnium una erit uel species uel causa e cum Sc ipsemet Hippocrates, iam eius interpres Galenus bene multas statuant, ex quibus methodos conisciant suas.
Quod, inquit, inter Calum & terram est, id omne spiritu plenum est.Hic & hyemis N aeitatis causa est.
OVod inter coelum terram* interiacet, spiritu id omne compleri, etsi quadatenus dmitti id possit, cum sit fere rebus omnibus intersmisius aer: tamen ambiguitatem sand ea res uel maximam habet. Si enim spiritus nomine mundi illam a Platone inductam animam audias mus , eius Q placita sectemur, fatendum quidem indubie erit, spiritu
omnia plena esse, qui in & potentia sua omnia regat, omni moderetur. sisein per omnes mundi artus omnium sator inserat, ait iniundat, unia. rebus omnibus uigor atque origo constet. Quod intuens poetarum summus pulchre illud cecinisse uidetur: Frincipio corium ac terras, camposi liquenteu, Lucentem , globum Lunae, Titanias an . Spiritus intus alit: totams infuseper artus mens agitat molem, oe' magnoste corpore misset. Inde hominum, pecudumigenus, uitri, uolantum, Et quae marmoreo fert mons, ub aequorepontus. Igneus est ollis uigoris' caelestis origo Semissius. Si ad hunc quidem modum spiritus nomine huius lis bri autor usus esset, quae inter coelum terram I interiacent, spiritu a 3 omn
25쪽
omnia compleri, uerissimum esset habendum. Sed quando ea uocem Cμαχε aerem intellexiste eum indubitatum est, quod & ipsa tota argu menti huius in hoc libro tractatio,& ipsa quoque operis inscriptio quae Si hoc est, de flatibus, seu spiritibus est,abunde docent) talem sen/sum, qualem modo proposuimus,ea pars habere oon potest. Itaque id
eum uoluissse constat,omnia quae inter coelum & terram sunt acre comis
pleri, ac spiritu plena esse: quod sane stare minime potest. Nam etsi pleoris rerum intermistu, confusumq; acrem esse certissimum est: non ta/men ob id aeris plena omnia. Antris,& specubus terrae ac maris, plurimuaeris subesse certissima fide constat: id enim tetrae emineris metallarijs manantes aurae, cauernarum p mugitus abundὸ docent. Non tamen eo fit, ut quicquid inter coelum terrasq; linterest,id aere omne compleatur.
Quod si accidit,ubi ignis ubi aqua Si enim ubiq; est aerem inuenire, inerit & aquae & terrae aer: unacp confusus atque intermissus caeteris se
elementis insinuabit. Atqui fieri id naturae lege minimὰ potest. Habet
enim elementum quodque sua a natura constituta loca, quae alienam omnem a se substantia excludant: nec duo in unum corpora mutuo complexu implicari postunt. Non enim ubi aqua, terra, aut ignis , ibi aererit: nisi fateri uelimus, & corpora sese inuicem eodem in loco comples sti posse:&nullum dari elementum in quo non plurimum acris subsit: quo quid absurdius Nam etsi terram aquaint non raro a spiritu agitas ri videmus: agitatio quidem ea, non a congenito Ninsito, sed extrario N aduentitio spiritu, ui* atque impetu magno eo delato fit. Quoties enim seis in terrae meatus &maris insinuarit, turbari θά agitari magnis fuistibus aequora, concuti terram & conuelli cernimus, propriam sciliacet sedem petente spiritu, qui in alieno loco,ceu carcere quodam conclussus, uiam sibi magno impetu in natiuam sibi sedem facit. Unde & terrae motus, & maris aestus 5c undarum reciprocationes euenire doctissimi philosophoruin Democritus 3c Aristoteles arbitrantur. Ipsum uero hyemis & aestatis causam este, quis credere possit Hyemem certit alcyaestatem,caeterast temporum uicissitudines, non spiritus ipse, sed sydeorum motus, in primis uero Solis facit. Hic enim accessu suo ad nos, uel discessu, aes tena 8c hyemem conficit, ut astronomorum omnium consors est sententia. Quae ne gratis dixisse uideri possim, praestantissimos
rum autorum ea de rescita adferam: ut non tantorum uirorum testimositio solum, sed & adduetis ab ipsis rationibus pugnem. Plato mundi misrabilem genesim in Timaeo enarrans, ad hunc modum disserit. Hac rastione inquit consilio p Dei tempus creare uolentis, Sol & Luna,&aliae quino stellae, quae uocantur Errantes, factae sunt: quo temporis numerus distinguatur,atw obseruetur. Et paulo post,de Sole loques, A Sole
inquit,noctis dieiq; uarietas orta est: propter haec etiam unius sapientis simicp circuitus reuolutio.. Mensis ueror prouentus quando Luna lustra, to circulo suo Solem consecuta est. Anni, ubi Sol cum peragrauit oribem. Chalcidius uerd in suis ad Timaeum Platonis commentar is, Praecitatum locum explicans,nostram tota hac de re sentcntiam plenius confir
26쪽
LIBER PRIMUS. 7 confirmare uidetur, inquiens: Est igitur totius mundi talis constitutio, ex corporibus materinsin integris, prouidentiae gubernaculis ad motum aeternitati conuenientem dire sta, motuit proprio simile Brinam praesserens globosam. Verum ad dinumerationem conuersioneSi tempos rum, immutationes* 5c diuersitatem terrenorum, stellarum errantium Uarius motus necessarius omnibus qui nunc accidunt euentibus,autori, talem dedit. Et paucis interiectis, Causa, inquit,mutationum ex uario motu planetarum est. Nam si una eademq; estet perinde ut fixarum stelis Iarum circumue stio , unum semper eunde nup motum obstruantibus' omnibus stellis, ne ista quidem ulla proueniret diuersitas. At nunc consuersiones Sc aequinoctiia , processus: p, Κ regradationes, per latitudisnem, peri altum, maxime quidem Solis &Lunae, tum caeteroru quo siderum, uices temporum mutant: 5c omnem istam important conis mutationem. Et rursus alio loco: Igniuit inquio lucem clarissimam Deus rerum conditor, ἡ regione secundi a terra globi, quam lucem Sostem vocamus, tum propter caeteras inestabiles utilitates, quas uiniuerso mundo Sol invehit: tum etiam propter ignis huiusmodi dicit extitisse genituram,ut tanta rerum designatio nulla tegeretur obseuritate, ut cum idem rebus colorem daret, tum etiam numeri quo temporis spatia nos xo tantur, commoditas proueniret, atq; ut dierum Sc noctium uicissitudo
succederet. Mensis uero designauit esse genituram, cum Luna peragrato circulo suo Solem conuenit. Anni quoque, cum Sol ad idem signum cx quo progressus erat reuertitur, numero dierum trecentorum sexasi ginta quini,& parte quarta. Haec Plato eiusq; interpres Chalcidius. Ex quibus apertissimὸ constat, temporum omnium uicissitudines, nemope ueris, aestatis, autumni, Sc hyemis, in Solis praecipuὸ motum esse oomnino reissciendas: ut qui quemadmodu Astronomi perhibent omnes, 8c Plato atq; Chalcidius testantur accessu ad nos suo aestatem, recessii hyemem faciat: per septentrionalia enim signa gradiens uer& aestatem, 1o per meridionalia autumnum Sc hyemem conficit. Quin Sc Galenus ipse ducem suum Platonem sequutus,sorum temporum uicissitudines,sydes rum quorundam ortu 3c occasu fieri, non spiritu ut huius operis autor uelle uidetur magna certὰ ratione affirmat: siquidem conmentarprimo in primum Epidemiorum Hippocratis , Sc III. Aphorismos rum commento decimoquarto, ueris, aestatis, autumni, & hyemis constitutiones ex astris sumit. Ueris inquit initium est in Hellesponti parallelo aequinoctium, finis Vergiliarum ortus: at aestatis hoc est iniitium, quemadmodum aestatis terminus st, principiumq; autumni Ar, sturi ortus, qui dies circiter duodecim aequinoctium autumnale antecesse dit. Iam Uergiliarum occasus Sc hyemis principium 8c finis est autu
nini. Tertio uero de Diebus decretorijs Solem aestatis, hyemis, ueris, at autumni autore constituit, cap. I I. eius tractationis. Quin 8c rei rus sticae praestantissimi quiq3 autores temporum causas in astrorum mos tum merito reserunt. uti ex Varrone, Columella, Constantino Caesare
colligi apertissime potest. I taque non aer ipse seu spiritus, aestatis Sc hye,
27쪽
B N A R. MEDICINALIUMmis causa erit statuenda: sed Solis astrorum Is quorundam alius atque alius motus: ut mox a nobis ex omnium & Philosophorum Sc Medico, rum placitis in probatum.
Id est: Quin & Solis & Lunae M astrorum uia per spiritum existunt:
adeo ut Solis etiam cursui aeterno exissenti, aer aeternus atq; tenuis exissens esse praestet.
IEmini cuiquam uel Philosophorum, uel Astronomoru probari 1 l hane sententiam uideo. Quomodo enim syderu uia Solis praeserρ tim) per spiritum procedat:Cum illud in consesso sit,extra clementarem
regionem, coclestia haec corpora esse, longe* ab elementorum sedibusis. posita,suis in orbibus circulari motu rotari: idq; ut uult Aristoteles, ab .i m separata illa substantia,quae cuiq3 orbi in id ut ipsum intorqueat praeest: G initi Fertur enim Sol in suo orbe perpetua conuersione zodiaci signa percurεrens , quod dierum trecentorum sexaginta quinque Sc quarta diei partes V ς' ζ continuato cursu conficit. Luna uero menstruo sermὰ spatio id ipsume. 1ia.. .ex absoluit. Non ita aut Sol, aut Luna, aut reliqua lydera per aerem ceu A D pit' propriam uilini di se runt: cum ab hoc longissimis interuallis disclusa. u. siste suis in orbibus moueantur ut Ptolemari, Alphragani, Purbachi j, ALAM in phonsi,omnium ut in summa dicam, Astronomorum concors est senten ta si 'f' Neque rursus ab spiritu tanquam motus eorum Mectrice causa mo/Vbi suprata uentur: cum Aristoteli persuasumsit, ab intelligentiis quibusdam orbi Σ's h. pinnixis astra orbesip ipsos moueri. Si enim quod aueritate alienisti,' mum est) ab spiritu moveri astra contingeret, cum hic plerun* inordi
nato quodam uiolent p motu feratur, ut cum uentis magno impetu i ctatus huc Sc illuc ueluti nutabundus fluctuat: consequens quidem esset,
Sc astra quo ipsa inordinate&incomposite serri: quo quid absurdius: ,,
cum stati sint, neq; suum unquam ordinem deserentes syderum motus: nempe ab eo motore recti, qui ne* turbationi, nec mutationi, aut ordis peruersi ni sit ipse obnoxius. Pudendum igitur existimari debet, Solis N astrorum uiam per spiritum esse,ctam ne ut effectrix causa,neque ut administra spiritus ipse astrorum motui seruire positit, unde & quod sequitur ex eodem autore nempe aerem ipsum motum Solis aeternum conseruare, illi pessentiam praebere explodi tanquam ab omni ucritate alienissimum debet. Quomodovim corruptibile incorruptibili, muta/tioni Sc alterationi obnoxium,ei quod neutrius horum est capax, consis stentiam praestet et uel illius motum construete Essentiam dare,potentiae 4, 8c persectionis est: quod enim est impotens, imbecillum, at impertactum, alteri nullo pacto inentiam dare potest. Cumq; aer astris ipsis, multo* magis Sole Sc infirmior sit,ia impersectior, potius aerem a Sorte essentiam accipere,ab eoq; ipsius motum seruari, quam ρ contra deceu quod reuera fieri plane videmus: illustratur enim a Sole aer: tenuior,
28쪽
puriorcs redditur, ab eoq; una in gyrum ducitur. Vinde est illud Aristo telis , Necesse esse mundum hunc inferiorem contiguum esse superioribbus lationibus ut omnis eius inde ut iis regatur. Non alain Sol & astrat ab spiritu, sed contra spiritus ab astris uim atque potentiam accipiet Scconseruabit suam: quod praeter rationes adductas, ipsa sensuum ratio
Quod est: Verum quod mare ipsum spiritus particeps sit,inani sestum
omnibus esse puto. Non enim uiuere natautia animalia possent, si non spiritu participarent. Quomodo autem pax ticiparent,si non per aquam,& ex aqua spiritum attraherent. Et Lunae luc sundamentum est,ia terrae uehiculum,ne quicquam usquam spiritu uacuum est.
MAre spiritus particeps esse haudquaquam omnibus euidens exi/stimari debet. Nam etsi confundi at in misceri non raro, spiritum to aquis videmus, non tamen ob id continuo rinandum id erit,este mare aeri , seu spiritus particeps. Equidem cum solidum quoddam corpus, alienamin intra se substantiana non admittens mare sit, qui fieri potest, ut una secum confusum aerem habeat at liuermistum Quin uel ex eo probari haud disti culter contrarium potest, quod cum aerem sortὰ sors tuna intra se ad iniserit qui quidem se e terrae specubus atin antris non
raro in aequoris cauernas fundit tum uel maximὰ aestuet mare, magnis psuctibus elatum eo uso turgescat, donec conceptum acra foras uniuerssum eiecerit. Unde fit, ut Zc murmure magno , 8c elisis undi Q concurssantibus undis sese aer in proprium locum uindicet: in quem cum se 3Q receperit, tum quietum N tranquillum, minimc in undosum reddi mare cernamus: eo uidelicet argumento, quod omnis quae intro subsederat aliena eiecta sit substantia , quae quidem ipsa naturae suae ui a potentia sese exerit,& soras proseri: quod ut detenta natiuam sibi sed 'in propriae naturae dudiu appetat. Qtiae uero ad id probandum, quod initio assium, ptum est,adducitur ratio, minime concludit. Probat enim ea ratione, in mari spiritum inueniri,quod si non spiritu participarent, quae in eo ani malia degunt, uiuere minime possent. Quasi uero natatilia ut uiuant spis ritu Sc aeris attractatione egeant Atqui contra uisum Aristoteli est,quinata cilium pleraq; nec respirare, nec pulmonem habere,atq; ex constoquenti nec iritum trahere , magnis certe persuasionibus affirmauit. mollis enim generis piscium, crustaceorum, testaceorumq; nullum, aut respirat, aut spiritus attractu uiuit. Solum enim quae sanguine praedita sunt Sc pulmones habent, ut dclphini,& celacaei generis, plerat res ira re creduntur Sc aeris inspiratu uiuere : de thsenim loquens Amitotestes sic ait:
29쪽
Nihil inquit Aristoteles) etiam ex iis quorum gratia uiscera habent animalia sanguine praeditae. datum eiusmodi animalibus est. Non enim
Quae sanguine carent ait uel suo natiuo spiritu satis refrigerari posssunt: extrinsecus autem uel aere, uel aqua refrigerari necesse est. Qtiam/obrem piscium nullus habet pulmonem, sed pro eo branchias obtinent, ut cinn de spiratione ageremus retulimus: aqua enim refrigerantur, ut aere quae spirant. Quamobrem omnia quae spirant, habent pulmonem. Spirant autem pedestria omnia, & aquatilium nonnulla , ut Balena& Delphinus. LMA Ex hoc autem Aristotelis loco euidentissim uiri fit, quae in aquis des t gunt animantia & sanguine carent, uel nativo suo spiritu quem constes nitum intus habent, uel aqua satis ut uiuant reseigerari, nec aeris attractu egere, quod & sanguine careant, Sc pulmone: quo in genere mollia osmnia, crustacea, & testa iniecita supra reposuit, quarto scilicet de Partimbus animalium cap. V. Itaque cum piscium nullus pulmonem exceptis admodum paucis) habeat, nec respiratione quidem ipsos uti consequenserit. Nec quae in piscibus constitutae a natura branchiae sunt ad aeris ais cisis, . tractum, sed aquae potius ualent, testis est idem Aristoteles II . de Natura animalium ad hunc modum loquens:
Quod est: Pisces igitur ut modo dixi nec mammas habent, neque , cimeatum genitalem ullum intus conspicuum: branchias auicin rem ha bent peculiarem, quibus humorem quem ore acceperunt reddunt. Non igi rar ut uiuant in pelago pisces respiratione & aeris attractiuegent. iamobrem ne ex aqua, neq; per aquam ut hic uult Hippo/crates, aut potius huius libri autoc aerem excipient. Quanqua insciorsinus. Plinium aduersus Aristotelem niti rationibus quibusdam , illud scilicet arbitratus, Pisces arcano quodam, ac sibi peculiari respirationis modo, aerem attrahere. sic enim I π.de Naturali historia cap. V II. scribit: Nec me protinus de Aristotele Ioquens huic opinioni eorum accedere haud dissimulo: quoniam & pulmonum uice atris pollunt alia spirabilia insesse uiscera, ita uolente natura, sicut & pro sanguine multis alius humor. In aquas quidem penetrare hunc uitalem halitu quis miretur, qui ctiam reddi ab his eum cernat Et in terras tanto quo spissiorςm naturae pars tem penetrare argumento animalium , quae semper delossa uiuunt, ceu talpae accedit apud me certae e caciae, ut credam omnia in aquis spirare
30쪽
naturae suae sorte, primum saepe adnotata piscium aestiuo calore quaeadam anhelatio, es alia tranquillo uelut oscitatio. Haec Plinii, summi mehercule uiri de piscium re iratione opinio: sed quae si cum Aristotelis conseratur, parum omnino roboris sit habitura. Nam quae suapte natuora frigida animalia sunt, praesertim quae sanguine carent, & pulmone ad uitam degendam, aeris attractu non egenti quod calida adeo non sint, ut aere ad reseigerationem opus habeapt) sussicit enim illis in qua deagunt aqua, cuius beneficio abunde sui uult Aristoteles ipsa resei geran/tur. Nec testimonium illud anhelationis piscium aestiuo tempore factae ' quicquam aliud probat, quini esse pisces quosdam, qui aestu fatigati cresbrius anhelent: quod sane faciunt quibus fistula pulmolla inest, ut Balonae atq; Delphino: caeteris aute minime. Sed iam ad aciem instruens dam aduersiis huius autore libri reuertor: Lunae inquit aer fundamen tum est,& terrae uehiculum. Quomodo autem sit Lunae fundamentum punὸ nec uideo ipse, nec sensisse Philosephorum quenquam existimo.
Q i in profecto ut ingenuὸ dicam ridiculum id mihi & ne docto quis
dem homine dignum, nedum Hippocrate, uisium est. ini quaeso fieri potest, ut Luna aeri ceu basi innitatur et cum ab eius omni regione sit longὸ seposita, intersitq3 medius ignis globus et Nisi dicatur, ita fundamentum
sto esse aerem Lunae, ut eo ad alimoniam egeat. Ali enim astra humore &' halitu terrae, a nonnullis, etiam sapientibus uiris, uideo existimatum. At id planὰ conuellit Aristoteles, cui planὸ assentior: nmenim eg tastra, utpote purissima & aetherea corpora, terreno alimento. ainobsrem nullo pacto aer Lunae fundamentum esse poterit,nec ut basis,nec ut alimenti rationem subiens. Terrae autem esse uehiculum maiorem sanὰ fidem habet, quod putent nonnulli,aeris subnixu terram in medio sitam manere, nec deorsum seria, repugnante aeris substrata mole. Unde Plir smus rerum naturae consultissimus. II. Natur. histor. vitalem hunc inquit & per cuncta reru meabilem, totoq; consertum, cuius ui suspensio sana cum quarto aquarum elemento librari medio spatio tellurem: ita mutuo complexu diuersitatis effici nexum, & leuia ponderibus inhiberi quo minuS euolent, contra grauia ne ruant suspendi leuibus in sublime tendentibus &c. Vnde non abs re hoc dictu ab autore puto, cite inqua: terrae uehiculum aerem, quod ego dictum ceu uςrum probo, uti alia ceu a ueritate aliena minimὰ recipio.
., Quod est: Ad ipsa opera sermonem conuertens, demonstrabo mors
bos omnes ab hoc initium ortum is assumere, exordiar autem a commus nissimo omni u morbo iebri, qui quide morbus omnibus alius comes est.
DVo series haec tota continere uidetur a uero maxim abhorrentia. Illud primum, Morbos omnes ab aere seu spiritu ortum ducere. . : Secund