장음표시 사용
391쪽
modo expellitur fides, quo introducitur scientia uti seientia solum Introducatur per modum tranteoeotas fi I habitualiter dispositum ad fragiditatem. Sac Quia munia et sursum proiiciens lapidem non imprimit -
:us. e tam Philosophus , tenetur credere omnes Art aculos fidei: Sed primus Articulus fidei est, q'oa D us t - Ergo Christianus Philosophus tenetur id credere . Resu N sto an cedens . Ad probationem, distinguor disti,nu ''enetur et edere omnes Atticulm fide I s
delis: Ergo si Philosophus non credet et Deum esse a Reti,ond b. stinguo antecedens : Qui non CSτι tonum Artieulum est infidelis , si non aenegando
iam concedo et fi non credat sciendo illum, nego . Urire his D. Paulus ad Hebr. tr. dicit , Opistere ar
remunerator set et Sed Philotophus dςbς δdere, sicut&alii fideles : Etaci debet credere Deum diuum Apolloli intelligendum esse de Deo , Ut authore & remuneratore supernaturali ; nam fides
Cognoscit per latentiam . Unde Angeli nunquam ha huerunt fidem de Deo, ut authore naturalι , ct tamen
'obpIVsiphia,tophus Christianus non haberet meem de Deo ut authore natur in 'η Tahi, io cle exfistentia Dei, quam rusticus: Ergo elis d
392쪽
An Scientia, o Fides, O c. Ar. V. 37y
ris conditionis . probatur antecedens. Αffensusndea es certior omni scientia: Sed rusti rus tenet per fidem Deum era , Philosophus vero per scientiam: Ergo Philoso. phus est minus certus , quam rusticus. Resp. Nego antecedenS . Ad probationem , distinguo maiorem : Assensus fidei enceptior scientia , sola , conis cedo; seientia per testimonium Dei confortata , nego. Solutio est Cipreoli . Philosophus enim fidelis tenet Deum esse per duplex medium , divinam scilicet autho. 1 itatem, & scientificam demonstrationem et unde scien tia ejus confortatur a divina aut horitate , a qua recipit certitudinem supernat tiralem; sicut virtutes mora-Ies aequisitae recipiunt supernaturale meritum ex subta Ordinatione ad Charitatem . Solutio fundatur in S. Thois
ei es , quam de eo , quod 'bi 'en n/um suam rationem υLaetur . Ex quo patet quod scientia potest confortari per testimonium dicentis.
Instabis . Ergo talis Philosophus habet assensum fide
timuleum actu scientiae . Probatur.consequens .. Assen in
us ille est fidei, quἰ innititur divinae aut horitati; Sed tal s Philolaphus, licet habeat scientiam , quod Deus fit , adhuc tamen innititur divinae aut horitati: Ergo ,
Resp. Nego Consemens. Ad prohationem distinguo majorem: affensus ille est fidei , qui innititur aut hori. tali divinae , ut motivis assentiendi rei aliunde obscurae , concedo ; ut confirmanti id , quod aliunde est evidens . nego. Ut enim assensus aliquis sit actus fidei, necesse est,tit ut totaliter propter aut horitatem dicentis, per qua in intellestus captivetur ad assentiendum iis, quae sibi igno. ta sunt, ut supra dictum est . Addunt praeterea quidam , Philosophum Christianum habere eertitudinem fidei de existentia Dei. Tum qua tenus continetur in aliis creditis. , v. g. In mysterio Trinitatis . Tum quia habet judicium actuale formatum Per fidem , quo iudicat, eiulato di xtticulum esse omna Neritate naturali certiorem . Tum quia semper est ita Praeparatione animi ad illam credendum, si scientiam amitteret: iam per enim retinet apud se fundamentum ct columnam veritatis, scilicet divinam authoritatem , ad quam , defieiente ratione , confugere possit, sicqudia redere : nam in hae vita intellectus humanus adeo de. Bilis en , ut in apertissimis veritatibus saepe vae luet , scut videre est iu antiquis Philosophis , qui IIcet aeu-1ιssimi, attamen circa divina graviter erraverunt: ct
modo viri aliunde docti, sibi semel fidem Ferdidere. ia
393쪽
n immanes errores lucidunt. Et ideo propter, hanc humani ingeni, inmmitatem datum est nobis lumen fidei . quod & nos ci rea ea , quae humaraum captum superant . instrueret; & cirea ea, iniae aliqualiter a nobis sciri poseunt , ut circa Dei providentiam, immortalitatem animae , ct morum doctrinam , confirmaret
de Ente ratronis dicenda Meurrunt duohus: Ne complectemur articulis, in quorum primo quaere, tur , an id , Ar quot uplex fit Ens rationis. In secun
am, qu id, fu quotv ex set Enr eaonis . DIeo x Datur ens rationis. Conclusici adeo eerta est,. ut mirum sit, ali aliqui us negari. Probatur. Nomine Entis ra rnn s nihil aliud in te Ii situr, quam quod habet solum esse in apprehensionerationis . cum enim eas dicatur ad esse , fiant id , quoah ah t rerum natura , d citur em te; ita cuius esse totum confistit in appreheti fione rationis , iure di incitur em ration s ς Atqui datur aliquid quod cum nuI. Ium prorsus esse habeat inter res naturales, aliquoatamen obtinet in apprehensione ratiotri et Emodaturens rationis. Probatur minor. 1. Experientia , quippe sentimus , nos plerumquae ea se quae minime sunt m naiatura, quafi essent, apprehendere , ficque da e illis aliquod eis apprehensum S objectivum unde loquimur de illis ut de entibus , ut cum dic uiuas . tene 'as operbore terram ἔ m reem em 1anti .m me toris υν a ; eg. ρ eti fom In SanctD, Aee. Quippe constat, meraue privationes esse, quae non habent aliud se, quam in apprehensione . Disitir Cooste
394쪽
De rite rationis . A r. I. . 88 I
lione. a. Ratione Quia ea est intellectus humani Reeuns, ditas, ut possit formare aliquod esse; ut cum varios respectus fit ordines excogitat inter ea, que secundum naturam minime ordinata sunt invicem, puta respectum praedicati, subjecti, medii, majoris extremi,&c. Sed cum aliunde ni hal possit ad extra pat turi re , qui e , ut inquit Aristo
ta illa interior loecunditas, ad instar ovi subventanei. non emundit aliquod esse reale , sed lotum esse rationis . id est , totum in apprehensione intellectus consi
Objic. Ens rationis non habet causam : Ergo non da. tur. Piobatur antecedens. Uel enim illa causa emi rea- is , vel rationis: Si realis, effectus ejus debet illam imi, tari, ae proinde esse realis: Si rationis, de illa d ausa rursu' quaeretur , an fit ab alia cauta vel rationis, vel, realis αResp. Ens rationis habere causam eo modo , quo est: unde quia non est nisi in apprehensione , ideo non h a bet causam nisi apprehentientem . Et haeci quamvis sit
causa real. s. non tamen producit ens reale , quia nota agit per actionem effusivam es ad extra . sed solum ejuς apprehensivam ad intia οῦ atque adeo dare tantum valet se apprehensum
Dico z. Ens rationis definitur, Quod habet esse obiecti.
Declaratur definitio . Triplieiter aIi quid potest esse in intellectu , subjective,. essective, & objective . Ea sunt subjective in intellectu . quae ipsi inhaerent tat quam a ucidentia subiecto, ut habitus, ct speetes intelligibiles. Ea iunt effective in in lIectu , quae ab ilIo producuntur
tanquam motuS vitales ab eo p νsse e procedentes, ejus. modi est ipsa intellectio. Ea vero sunt obiecti ve in intellectu, quae ab luci pure apprehenduntur. En S igitur rationi S est, quo Ahao et tantam esse obiective m intelle .ctu. id est, cuju , totum esse in eo consiliit , ut apprehen eatur. ES quo in et tur, non esse metam denomin itionem extrιnsecam L sed aliquid a L modum entis apprehen
Dico 3 Ens rationis aliud est fundatum , aliud vero
sine fundamento inventum. Conclusio patet. Nam intellectus aliquando rationa hiliter stipsis rebus ita exigentibus novo S ad invenit respectus: ut postquam distinxit hominem ita animai de ratIonate , consequens est, ut utrumque conceptum in vicem comparet ς anima I quidem iit luperius ἔ rationa. Ie vero ut inferius: haec entia rationis dicuntur Du.
data. Aliquando vero sine nec ei litate ad libitum inteI-
395쪽
Iecius varia fingit, ct invicem compat at , ut comparando varias partes animantium ad unum totum facit Chimae. ras, Centaui OS, ct alia eiusmodi gratis excogitata:& haedentia rationis dicuntur non suu ta. Ens rationis tundatum dividitur in earei uiam forme ad modum formae conceptum,ct relationem rationi S.Cum enim intellectus non modo de ente, sed etiam de non e n. te dilputet, ut de morte, de tenebris, &e . necesse en , ut illas earentias entis apprehendat admodum entis; ut quando dicit, Mortem esse omnium terrabilium terνibiti .mum, taenum esse Iu micum natura, istas negationes expri. mir, quali essent aliquid: unde facit primum ens rationis scilicet carentiam entis ad modum entis apprehensam. Praeterea etiam cogitur distinguere res in varios conce. Pius, quos deinde invicem ordinat:& sic facit relationes
Carentia dividitur in Netationem & privationem. Negatio en earentia formae in suhjecto non apto, veIsine subjecto; sic caecitas in lapide dieitur Legatio, & ip sum nihilum est etiam negatio. Privatio vero est caren4tia formae in subjecto apto, ut caecitas in homine , tene-hrae in aere non sunt merae negationes, sed privatio
Relatio rationis sub se comprehendit omnes respectus, quos ratio ad invenit in rebus cognitis ζ qui quidem reia pectus, si ordinentur ad cognoscendam veritatem scieriti fice, dicuntur ferianda Atentiones, ct pertinent ad Logicam: si vero ordinentur ad orn tum sermonis, ut fit ma . sis persuasuus, pertinent ad Rhetolicam: si demun ordinentur ad congruitatem locutionis, pertinent ad Graminmaticam .
Gua Facultas σι at Ens rationis . DIeo r. Nee sensus externi, nee interui, nec VoIuniatas, ted solus in te Ilectus emcit ens rationis. Probatur. Ens rationis est,quod habet tantum e Te obiniective in apprehensione rationis; Sed nec sensus exter. Nῖ, nec interni, nee voluntas dari possunt suo subjecto, ut haheat tantum esse objective in ratione*id enim sotius, rationis actu essicitur, ut constat ex terminis : Ergo ne
Confirmatur. Ens rationis fit apprehendendo rim
396쪽
De Ente raetionis. Αr. II. 383
ens a a modnm en tiue: Ergo fit ab ea sola facultate, qli Brationem entis apprehendit. Rictui sola mens apprehen . Qit rationem entis; ejus enim solius objectum est ens: Er zo sciIa facit ens rationis . objic. Saepe sensus externus apprehendit ea, quae non sunt in i e, quasi essent. Ut oculus etiam umbram videt , Quae in re nihil est, ct in picturis planis videt promin an Ga S, ac distantias inter objecta, quae prope sunt S planae Ergo facit ens rationis, aut potius ens tensibile fictum cujus totum esse est in apprehensione Senius. Respond . Nego in his, sensum apprehendere, quae mori sunt, quasi ement. oeulus umbram, quali esset, nota videt, sed vel colorem minus illuminatum veI illumina. tion is extrema , ultra quae dum nihil videt , dicitur ab ualive umbram videre , cum tamen re ipsa nihil videat. Caeterum umbram ct tenebras puras non videre vel eo conis
nat , quod dum sumus in prefunda nocte, nihil magis videmus apertis , quam clausis oculis. in picturis vera Prominentias ct distantias non fingit , ubi non sunt , ea speciem eius, quod re ipsa est, excipit ἔ taliter tamen modificatam , ut modificari solet, cum emittitur ab ob. lectus prominentibus & inter se distantibus et ex quo se . quitur in sensu committit judicium , quale solet sequi ecfpeciebus emissis ab objectis remotis , de dirianti.
Instabis . imaginatio pleraque fingit , ut Centauros.
Chimaeras, montes aureo 3: Ergo facit entia rationis, aut certe imaginaria. Resp. Distinguo: Haec fingit apprehendendo non ensad modum entis, nego; compotiendo ex vallis speciebus realibus tertiam speciem realem, concedo . Ut enim piis ctor miseendo colores Chimaeram, repraesentat;sici magi natio eandem fingit miscend ci species entium realium Sed ut pictura chim erae non est ens rationis, sic nec ejus. Phantasma imaginatione formatum :Dices. Cur ergo Chimerae diditur ens rationis Resp. Quia in Chimaera duo sunt. i. i)hantasma rea Ie,eκ variis partium animalium phantasmatis constatum. ct hoc proprie pertinet ad imaginationem : a. ordo qui indam apprehensus inter partes animaluim, quae re ipsa in. vicem non ordinatur & hic ordo, in quo formaliter coninfinit Chimaera, est ens rationis: at non fit ab imaginatio. De, sed ab intellectu, cujus solius est ordinare.'quae ro ipsa non sunt invicem ordinata .
Dico et . probabile est intellectum Angelieum posse, niscere ens ratio uis, saltem aliquos, etsi non omne. ι'robatur. Angelus dii inguit attributa Dei , quae non
397쪽
Eri utarit ens rataonis. Ma. ar col. il l . Nam ai LeὲIectus angelicus, cum sit limit ptu , non potas oraci persu nico conceptu totum Deum ἔ pri indeque cogittar oris mare in Deo plures conceptus , & illum in varia artrihuista distiniauere. MD or pro Latur. En S rationis en, quoahabet tantum osse objective iii intellectu : Sea illa Hiiii iuctio han. t tantum esse objective in intellectu: Ergo ea
Resp. Angelum concipere quidem attributa Dei da versis actibus, non tamen concipe te illa ut distincta; nec Proin te facere ens rationis . Sed contra . Licu Angelus non cognoscat attra buta Dei ut distincta n re, Lene tamen ut distincta in suo conisceptu, in quantum de illis habet conceptus objectivos diis in toS. Dco ι. Intellectus diurnus non facit entia rationis. Conclusio eommunior est inter Thomist s. Probatur. Cognitio formativa entis rationis est e MN.ti alit ei impellacta: Ergo non competit Deo. Probatur antecedens ἀ Ens rationis fit cognoscendo rem aliter , quam sit; Sed latis cognitio est imperfectat: Ergo cogntistio tormativa emis rationis est Imperfecta . Major conissat. Nam ens rationis fit, vel apprehendendo carentiamentis, qu: si esset e i ς vel referen d ea, quae non lant i a lata: quae cognitiones, ut patet, cognoscunt rem a Iiter , quam fit; nam nituntur apprehende. e ad , quod non est . quasi esset. Minor vero videtur certa. Nam cogn tio ceri .setur persecta, quae attingit rem, ut est: Ergo it Ia cognitio est imper ecta, quae cognoscit rem aliter, ac sit quaeque nititur apyi ehendete, quasi esset, id , quodae fa uois Cisu firmatur ex discrimine, quod est inter intellectum, divinum ct creatum. Intellectus e m creatus est Heralis ad extra, ct non est mensura realitatιS eorum, quae a P prehendit , sed magis ab illis mensuratur: unde Ur oble ctum, in quod fertur, non habet ex se realitatem , non Pol est cognoscendo illam ei dare , sed solum dat ei an quod esse apprehensum, quod est 'erum e rationis,lac
que facit entia rationis. At cognitio Dei est causa reali. tatis rerum, & sicut eius app=obare est tacere rea iter , Itasne approbatione cognoseere & apprehendere e ' te a ae re realiter possibile: Ergo hoc ipso, quod aliquid .en
Deo apprehensum, estens reale, proindeque implicat, erum ens rationis fieri a Deo. sed quidquid ah eo N, est reale. Hanc rationem 'requenter insinuat D. I noma spraeeipue de verit. Quaest. 2. art. 8. . Objic. I. Ex S. Th. L. p. qiras .ar.et. ad 3. ct q.
Dus ideales essentiae divinae ad creaturae lunt enti
398쪽
tionis; non enim tum reales, ut expresse dicit eo loci :Sed Deus causat tales respectus ex eodem S. T uoma: Eringo facit entia rationis. Respond. r. Distinguo minorem: Deus cautat respe ctus adeates, formaliter , apprehendendo aliquam rela. tionem in sua essentia ad creaturas , nego ἔ fundamen in taliter,cognoscendo tuam essentiam diversimode a crea
turis imitabilem, quae imitabilita S est fundametatum resis pectu umide alium , quos in Deo lor maliter intelligimus a
Resp. 2 Distinguo maiorem: respectus ad tales Dei actereaturas sunt relationes rationis, respectus idealesco.gniti per modum relationum exsistentium subjective in Deo, concedo ; cogniti per moduna relationum in Deo solum terminative exsistentium , nego. Et similiter ad inorem: Deus causat tales 'respectus, eos apprehendendo ad modum relationum in sua essentia subjective exsistentium, nego; eos apprehendendo per modum rela. tionum in creaturis subiective, in sua vero essentia teris minative exsistentium, concedo. Et nego consequentiam Explicatur. Duobus modis potest Deus intelligi respicere creaturas ct ad illas cImparari. Primo tanquam rela. tus ad ipsas, ita ut relatio sit in Deo subjective,& in crea.
tuta terminative. Secundo tanquam terminans relationem, quae est subjective in creatura. Fateor quidem,quod prisno modo concipere in Deo respectum ad creaturas esti deere relationem rationis: quia Deus ann potest effesubjectum relationis realis ad creaturam. Attamen conci Pere secundo modo respectum in Deo non est facere ens ratio RιS, nisi fundamentaliter. DeuS autem non sacit res. Pectus ideales quasi concipiendo in sua essentia relationem ad creaturas, cum non dicat ad illas relationem, sed . dicitur facere ideales respectus & comparare suam essentiam ad creaturas, in quantum cognoscit in creaturis es.se relationem ad suam essentiam, quam imitantur & participant, ita ut ille respectus dicat relationem & subjective in creatura,&terminative in essetia divina:ex linente. Instabis. Illa solutio est e xpresse contra S. Thomam et Ergo non explicat ejus aut horitatem. Probatur antece.
dens. I. Quia D. Thomas expresse dicit, respectus illos esse in Deo , ω non in erraturii ; cujus oppositum solutio tenet. a. Quia dicit illos respectus non este realas, sed mintellectos a Deu , solutio autem explicat Div. Thomam de λliquo respectu i eati, quam vis realiter Deo non inhaereri. te . a. Quia D. Thomas dicit, tales respectus camri as an .
e contra solutio dicat, causari in rebus, ex eo'quod Dei essentiam respiciant. Respond.
399쪽
, 86 IV. Par. Philos . Disp. II. Append.
Respond. Nego antecedens. Ad primam Procia ionem respon. solutionem admittere , respectiis ideales este in Deo.& non in creaturis . Non tamen lunt an eci tana
Muam respectus ut ita dicam, activi, referentes ipsum actcreaturas: sed passivi competentes ipsi, ex eo quoa fit va. rie imitabilis a creaturis, sicque ab illis respiciatur ut
' ΑΥ, a. sp.Tales respectus ideirco non esse rea Ies,sea
antellectos tantum a Deo , quia non dicunt ant Iuriam re lationem in Deo, sicut respectus personales . ut abidem ait D.Thomas,sed solum an eo consistunt, ut esserit ia maintelli statur pereon notationem ad creaturas, seu, ut Ioquitur S. Thomas l. Par. qu. t 3. art. P. ante euaatur
Ad t. Respond. RespectuS illos causara etiam ab in istellectit divino, quia in eo consistit ratio a deae , ut scien tia Dei intelligatur varie imitabit IS a creatur S . deque cum eon notatIone ad creatura S. Sed de hi si ace obite.2. Cognoscere ens rationis est ipsum facere: Sed Deus cognoscit ens rationis; nam cognoscit syllogalmos.& cognitiones, quas habent homines quae plerumque terminantur ad ens rationis; Ergo fac t ens rationis. Resp. Distinguo maiorem: Cognoscere ens rationis et illud facere , cognoscere Practice , concipiendo actπο- dum entis id, quod non est , neque illi assingendo et Ie hiectivum, cone edo ἔ cognoscere pure speculatare, ut factum ab alio, nego. itaque ille,qui rationem entis notaenti assingit, dicitur proprie cognoscere ens rationis pra. uice . ae illud facere. Sed qui videt, alium a iungere ratio-Mem entis non entis, non Propterea tacuens sed videt fieri ab alio, ct sic speculative solum illud co ἀ noscit. Deus autem non se cognoscit enS rationi S , ut ipse non enti rationem entis a iungat ; sed solum videt,
Obiic. a. Deus eognoscit privatrones, ut mortem. cetenebras, per modum entiS: Ergo De It ens rat Ion IS. xi hatur antecedens: quia quidquid cognoscitur , ad mo. dum entis cognoscitur . . Respond. Nego antecedens. Ad probationem , dinina uo: Quidquid cognoscitur , ad modum entis cognosci. tur. si cognoleatur in se ipso esse aliquid ,eoncedo;si non cognoscatur in se ipso esse aliquid , nego . Deius autem non cognoscit mortem in se ipsa, quasi esset aliquid, se . cognoscit eam in ipsa vita, in quantum cognOlcIt, mororem non esse vitam. Unde dicit D U.Onysius , Deum c
400쪽
Respond. In primis non cognosci per speciem tin pretitam propriam. Nam cum in ra non sit, nequit aliquid imprimere intellectui. Nec etiam cognoscitur per speciem expressam ipsi propriam, sed appropria tam ab intellectu. Fat enim, quatenus intellectus rationem entis abstractam ah ente reali, immo ab ipsa realitate, nempe ab esse, aut nou esse extra intellectum, attribuit iis , quae re ipsa non sunt;sicque iis tribuit esse aliquod objectivum in sola eius apprehensione consistens. Et se dicitur, Ens rationi Sc .gnosci per speciem alienam et id est, per speciem , quae Ori. ginative est entis realis, sed quae ab ipsa realitate abstrad la fuit per intellectum, & aningitur, ubi re ipsa non est . Sed de rebus Philosophicis hactenus. In quo quidem opere ii quid a me peceatum est , humanae conditionis memor ignosce: Si quid honi, eo utere, ut dono per Αngelicum Doctorem nobis a Deo concesso, a quo est om ne honum & verum. Ipss gloria in secula. Amen Qtiae ver
scripsi, omn i a Sancte Romanae Ecclesiae iudicio libenti lime submitto.