장음표시 사용
371쪽
dem in manus Nobilis Germani di in exercitu Ruisco antehac Generalis, ut vocant. Maioris pervenit, cujus beneficio idem vidit, & deliner ndum curavit Meardias. nos vero post illum denuo exhibemus. Verba in circumferentia cochlearis seripta sint: G ima Otia i Sina uago Ducha. A in, li. e. Iuno- mos Patris es Filii s Sancti Spiritus, Amen. Transversim vero Hena. Principis scilicet, quae hoe cochleari usu est, nomen legitur,qiiod Rusti yelena efferunt. Sed redeundum est cim Eeeardo adnumulum in quo ANΛ AIVS ex Anastainur corruptum est. In postiea circa Victoriam legitur:
ICTIAIA ICYZ-HVM, est loco Victoriae
Augustorum. α infra-scriptum est CO II o I. Pol Iidet
hunc numulum, qui etiam aureus est . M. R. P. Callelabergius S.I. Mo sterii, uterque autem di Gerhardi di Callenbergii barbariem illorum temporum . pronunciationem corruptam . OrthO- ographiam deperditam de ipsos pene literarum ductus in publicis monumentis isnoratos ob oculos ponunt. Elegantio ea nurnorum Theoderici Regisserina est sacta, ubi is Italiam, M. ei. Odoaero, pacaverat. Et habentur apud Begerum &Ban. durum mimi eius eum INVICO ROMA. nec non eum Acastasii & Iustini imaginibus di monogrammatibus, quae ex seu
tentia Nostri exprimunt elare: DOMINUS NOSTER THE. ODERICUS RAVENNA. Quod etiam indicio est. Omnes hujusmodi numos Ravenna, quam Regiam suam statim a vieto Odoacro elegit. reliquos vero ante ingressum ejus in Italiam aut in ossicinis Pannoniae, Moesiae, Illyrici vel Thraciae inses s isse. Unicum quidem adjecit, quod ad Monogramma in Bu ri Thesauro obvium speitit. sed quum illud ab instituto no sim tam i supplementum Bandurianum huc transferendi sit Hienum , sicco iam pede id praeterimus.
GEORGII CHRISTIANI GEBAVER DE Caldae es Caldi apud Veteres potu Liber
372쪽
CLarissimus Gebauertit, qui cum iurisprudentia solidiore elegantiores literas, ct in his antiquitatis quoque studium suavissimo nexu dudum conjunxit, ct hujus rei superiore anno aliquod seeit euaditis indicium Exercitatione in Mar. morasaetim ad Cl. Olidae de eodem libellum. Actis nostris Men .se Aug. p. 39s inserta, novo hoc eoque singulari de Caldae dc Caldi apud Veteres potu libro singularem suum in has literas amorem uberius declaravit, ct simul insigne doctrinae suae an. liquariae documentum cum orbe literario communicavit. octo Capitibus totam tiactationem absolvit doctissimus Autor, ct postquam Cap. I nonnulla de aqua generatim praefatus erat, Cap. II de Calda Veterum disputare aggrediens Calidam& Calvam, voces ita nude usurpatas, omisso per ellipsin aquae nomine, ab eo quod calcant, traxisse nomen, & utrumque Latine dici ostendit. Mox ipsam rem aggredi mr, & postquam monuit, Listyla in Electis primam Caldae assertae deberi gloriam. deinde Freiushemium cum Mercuriali & Casatione, illo in variarum Lectionum opere. hoc in observationum De cade. Caldae inimicis. in sua de Calidae potu dissertatiuncula pugnasse, sibi vero cum illis etiam ct in primis cum Andrea Baceio, acerrimo Caldae adversatio, rem sore; in Caldae aetatem inquirit. &cuin ea non ita manifeste colligi posse videatur, hi-biisse tamen Veteres Caldam. bibisse dulcibus insectam bibisse etiam puram, bibisse sanitatis causa, bibisse etiam ad delicias.
Iocis au torum luculentissimis magna copia & ordine allatis adseruit; mox ad pugnam se accingit, Caldamque, ut proiniserat . a Mercuriali, Castalione S. Baetio impugnatam vindicare studet Cap. III. Hic uniuscujusque argumenta & loca non solum
in aciem producit, &ad ea docle admodum respondet, sed re Lipsium ab injuria Baceti defendit, adjuncta virorum doctissimorum corona, qui Lipsio hac in re accesserunt. Hine Cl. Auior lectores suos in Thermopolium ipsum deducit Cap. IV, in quo Thermopolium απο τῆ Θερ ag καὶ πολῶν dictum Latine tabernam Caldariam) describit, quod fuerit locus publicus, amplus, fornicatus, luce diurna illustratus, aquae caldae parandae vendendaeque instructus. In eo Calda, aut pura, aut insecta Υy 2 de.
373쪽
p o. defruto, melle, & aliis dulcibus. 8 doratisque ealteibita bibe
batur, urceolis etiam ministratoriis excepta, domum ad diluem da aut temperanda una deserebatur, tanta quidem copia, ut in
re clarissima ratio brevi adeo tempore eandem parandi semper visa fuerit obscurissima. Hic iterum cuin Baccio efl pugna, qui uti, observatis Vitruvii & Senecie locis. viam stravit aliis, ita ipsam penitus ignoravit, Thermopolio suo ex sent entia Nostri admodum iliconcinne constructo. Errores Baccii hi fere sunt: in miliariis constructos se i sse dracones, vasa tubae instar aere tenui saepe eundem ignem ambientia ; cum ipsa miliaria ita a forma externa appellata sunt dracones: miliaria dieta fuisse omnia vasa , cum caldario id nominis proprium st: vasa eum is perperam sibi invicem imponere, cum in livpoeausto ponenda '' suissent, illo enim modo igne sursum tendente, omnium Vasorum munia tandem confundi, ut alia in ommoda taceamus. quae pro sua ακοιλουα elicit Autor, monitus hoc Baecii casi, ut
Vitruvii α Seneca vestigiis pressius insiseret. Ille autem LibV42. c..to Abena, inquit, supra hypocaustum tria sum componenda,
ita colloeanda. ut ex repidario in calidarium, quantum calidae
exierit, influat, de frigidario in tepidario ad eundem modum. Hic autem in Naturalibus Quaestionibus Libali c. 24 Facere, ait, solemur, draconer miliaria, s complures alias formar, in qu bus aere tenui fistulas struimus per declive circumdatas; ursa. pe eundem ignem ambiens aqua per tantum suat spatii, quantum calori taenis sat est. Frigida itaque intrat, inuit m uri Iani vero in Thermopolio mente fingendum vel in figulta huc HL s, iranslata inspiciendum est substructum aliquod, quod hypoca num appellat. intus enim ignem alit) latericium, forma qua-
drata ex partibus tribus, altitudine inter se diversis. conflans, ita ut graduum speciem referant, quas toros doctissimo Auto-xi vocare placet. Horum tororum altissimus ct solidus plane
junctus est parieti, ex quo emissarium publicum applicato epi-somio prominet . clausum interea, usque dum vasa collocatar. 43. erunt. Sistit ergo illorum primum Frigidarium aheneum ia- gens , apertum,.lpibus omis iustrue iura, quorum dno ab utroque latere sub ipso margine collocata . ex aquaeductu nimia. copiaemiram Diuiligod by Corale
374쪽
emissam aquam in alia ingentia vasa aenea humi ab utroque latere reposta exonerant, tertium in sendo fere locatum frigis dam per canaliculum in alterum vas dimittit. Alter autem t rus priore depressor eidemque contiguus, magnam partem concavus, alterum exhibet Vas Tepidarium, ubique clausum,
nisi quod duobus orificiis ocepistonitis fit instructum. Per os, ficium alterum, in quod canaliculus, qui inter frigidarium t pidarinnaque est medius, desinit, ingreditur frigida, per alterum
vero egreditur tepida, epistomia ab utroque latere iis insemunt, qui tepida opus habent. Ultimus S reliquis minor torus milio rio ornatus est, seu alieno Caldario, j mmas secundo, cavus quam maxime, utpote in quo mulciber regnat,non tantum impositum vas servens. Verum proximum vas medio toro impositum, vapore in cavitatem illius tori immitta, tepidum reddens. Vasillud Caldarium, quod vulgo miliarium, saepius draconem. aliis quoque nominibus pro diversitate formarum Antiqui votarunt, ex Cl. Autoris sententia aeneum fuit, plane clausum, nisi quod in inferiore regione magno orificio & quidem per foramen hyp eausti in hoc ipsum, medium nempe secum,pateat, ut hac rati ne ignis subjectus ipsum miliarium ingrediatur, α viscera qua si torreat, per quae intelligit fistulam aere tenui, e inpidario prω deuntem, miliario in superiore parte insertam, & per omne illud vas, instar lineae spiralis, aut anguis perpetuis gyris contor tuplicati per declive dispersalo, perquam tepida intrat, igne Ve ro per tantum spatii eandem ambiente calida effluit. His et ganti loco Athenaelex Lib. III c et Dipnos. depromto illusir
ris,memorat doctissimuς Autor, non heri demum aut ditis te
fius hane Thermopolii Romani structuram sibi subnatam esse, ne quis Pauli Alexandri Mast i se scrinia compilasse putet, quiri Colle 'ione Statuarum antiqua rimi ct modernarum Raecalta distatue antiche e moderne 9 Romae I7 4 in fol. edita pieti ram veterem ex Thermis Titi ornamenti caussa inseruit. & in ea vasa tria, frigidarium, tepidarium, caldarium in hypocausto
ex ingenio exemplo non raptimo antiquae imagini addita. attamen eodem sere quo dudum, pretiosissimo libro nondum imspecto, secerat CLGebauerus, collocavit. Giatulatur sibi merito
375쪽
doctissimus Autor. illustri Viro idem de illis Vitruvii & Sene.
cae locis. quod sibi, visum, neque omnino improbat, modum parandi fontes calidos thermis quoque illatum esse . quanquam omnino latendum sit, & hunc doctissimum antiquarium, quod ad miliaria attinet, saccii errorem errasse, nec quid Senecae dracones voluerint, satis intellexisse. Descripto itaque & denuo exstructo Thermopolio Roma.no, ad Caldariae antiquitatis residua progreditur Autor Cap. V. inter quae primum Gemmam Sardam ex Mulio Ces. Rin ii Pros. Aliors aeri insculptam exhibet, quam nos hic quoque rein petiimus. Est illa antiqui operis, oblonga, annularis ct sigillaris eo certe modo incisa, quam majorem longe. accurate tamen &naturalis magnitudinis orbe addito communicavit. Sistit illa hominem in columella sedentem, in cujus sinistra calix, ante pedes machina thermopotica, dubio procul aenea, portatilis apparet, e foco cylindraceo, infima nempe parte, media, miliario ninore& suprema tepidario constructa, ita ut tepidarium, operculo nodato ornatum . aquam ope fistulae aere tenui, spiralis. variis gyris & ambagibus per Caldarium alienum dispergat. subjectus foeus, aut igne istam fistulam lambente, aut aqua perpetuo in miliario et aula ferve saeta in fistula conseruefaciat. Exllibet deinde praeter gemmam jam descriptam in figuris aeneis etiam tria vasa fictilia Moguntiae eruta, nune autem in Museo Riokiano obvia, coloris, si externam superficiem spectes, subitavi, sui internam, subfusci gut nigricantis. Vas majus concavum maxime duplici crepidine Cotyiam Graeco vocabulo appellat, retii qui duo gemelli sunt fratres pocula, angustiore fundo quam summitate, suis etiam crepidinibus, quibus insistunt, ornata, quae ad Cymbiorum genera pertinent. Confirmat haec ex A. thenaei loco,& genuinam horum vasorum auiiquitatem re usum
. thermopoticum mullis rationibus corroborat.
Cap. VI, de reliquo instrumento Thermopotico inscriptuin legis Iulii Pauli I I 8 D. de instructo vel instrumento legato lim. culenter explicat. Docet ibi, quid sint Caccabus, Patinae, Pulmemtaria. abenum, urcei N urceoli,atque allato egregio Iulii Pollieis loeo de reliqua supellectile Thermopotica, inurum Rhodia.
376쪽
rum meminit, de quibus Athenaeus Lib. VI c. 3 commentatus est, cujus etiam loci ingeniosam ct eruditam explicationem No.ser suppeditat, postea servorum Caldariorum mentionem facit. Paulumque. Ulpianum & Papinianum conciliat. Sed satis de Calda. Nunc de caldo etiam nonnihil ex Cap. VII dicendum erit. Miscuerunt veteres vinum vino, sortius p ta meliore, quod χαλ κριτον appellarunt, miscuerunt aqua, cum marina tum fontana, sed egelida an etiam servente & calda 3 ita est; & vinum ita mistum est caldum, de quo Nostro hic sermo est. Hujus meminerunt Dio Cassius, Pluto, Plinius, Athenaeus, Ma tialis, Clemens Alexandrinus, Aristaenetus. Apulejus, Lucianus, quorum locis in medium allatis, denuo cum Baecio in arenam descendit, ct mox de vero sensu Plautinorum salium in Curculione Ae . II Sc. 3, in Milite Glorioso Act. III Se. et di in Trinummo Act. IV Sc. 3, mox de Martialis Epigrammate II 3, mox
de Apuleji loeo Lib. II. mox de Galeni Aph. XXXIX Sect. s.
contra eum disputat,non oblitus etiam ἁγιας6σεως Graecorum.
Tandem Cap. VIII ih originem Calidi potus inquisivit doctissimus Atitor, ct mantissae loco nonnulla ex novissimis Cel. Rinhii litteris de inventione vasorum supra memoratorum adjecit, a gumentum libri singulorum capitum repetiit, atque indice autorum allegatorum, illustratorum ct emendatorum eleganti simo huic opusculo eoronidem imposuit. Quanquam autem vel ex iis, quae a nobis delibata sunt, 'patere arbitremur, doctissimum S diligentissimum Collegam n strum Caldam Antiquorum non primis, quod aiunt, labris degu stasse, sed illam magna cum cura ex Oceano scriptorum Graeco rum & Latinorum selectam omnium optime restituisse, non possumus tamen non hie superaddere, Clarissimum Gebauerum etiam aliis Autorum locis haud infelicem operam attulisse, liti ex iis videre est. quae ad Vuintiliani. vel potius Augusti locum de vocibus Calida & Calda. ad Lampridium de luxuria Antonini Eliogabali. ad Μarrialis Epigramma in Apophoretis Ios, ad Plinii verba in Hist. Natur. Lib. XIX Sect. i 9 animadverta suerunt. Quae omnia uti sine dubio ad palatum lectorum has delicias amantium sunt sutura ; ita nulli dubitamus, quiniidem p. 6s.
377쪽
dem alia Cl. Autoris, quae illum moliri novimus, majoris molis opera & lucubrationes. eo majore cum cupiditate nobiscum sat exspectaturi.
OBSERTA TIO DE NOVO DUC TU SALIVAM
GIamdula Lingualis ,facta ab ABRAHAMO VATERO,
Phil. es Med. Doct. Anat.U Botan. Pros. Pal. A stituto Vitemb. s Natur. Curios Collega.
N linguae radicem foramen aliquando hiare, primus vidit Johannes Baptista Morgagni, uti monuimus in fictis his
no I o8 mense Januario Pag. 3o, Adversaria ejusdem Λna tomica primat ecensentes, canalemque istum ad os usque hyoidis prosecutus, pro excretorio magna: Dariis glandylarum ibi sitarum eum agnovit; istiusque meutionem facit Laurentius Hebserus in Compendio Anatomico, caecumque foramen appellat. Virorum igitur horum in re Anatomica famigeratissimorum ductum secutus Clar siunus Valerus. in animum induxit, data oecasione in hanc rem ulterius inquirere, eoque consilio non tantum variorum brutorum, sed etiam humanas linguas, quas in liquore conservaverat. examini iterum iterumque subjecit. ast Dustraneus in eo fuit omnis labor; prout fatetur in Programma.
te, superiori anno Vitembergae edito. In brutorum quippe liu-guis nil omnino de eo comparuit. in humanis quidem quibus. dam asservatis adsuit. sed angustum, contra fluin, ct impenetrabile. Oblata quidem occasione secandi corpora demortua. aliquoties linguas humanas exsectas perlustravit. plurimaque experimenta iecit, sed non aequali successu. Interd .im enim in his vix vestigium hujus foraminis adsuit, subinde quidem visui se obtulit idem, sed in sendo angustissiimini, aditum flatus, stili. imo sitae porcinae nullatenus admittens, a papilla e centro po re sta plane occlusum. Λliquando foramen illud. quod nee uatum, nee stilum tenuissimum admittebat. versus posteriora aperuit, statuque tubulo immisso. margiuem ejus perquisivit. in quo angustissimum olliolum deprehendit; per quod nihilo se-e us mediante inllatione non tantuna, sed citam hi jectione in a.
378쪽
teriae ceraceae, tota posterior linguae ct epiglottidis exterior superficies intumuit. & anfractus cellulasque varias exhibuit. Λlio tempore, quo idem foramen Occlusum deprehendit, medi ante flatu detexit orificium exilissimum, non in inedio linguae , sed a la tere versus laryngem, in loco pollicis latitudine a dicto foramine remoto, per quGd eandem glandulosani linguae de epiglottidis superficiem cera replevit. Tandem cum puellam novem mensium demortuam cultro subjiceret, injectione aquae in foramen hoe saepius tentata, successive elevata fuit glandul si expansio amplisinna, majorem linguae sauciumque partem involvens. Ab aqua enim injecta tota posterior linguae pars aesuperficies externa epiglottidis circa glottidem usque intra cela phaguin ad duorum fere digitorum latitudinem valde int nauit. Λ latere praeterea linguae, & sub eadem, distenta suit gla dula insignis ad frenum usque expansa. quae cellulas ct lobos innumeros exhibuit. Hanc itaque glaudulam. aut, si mavis, glai dulosam expansionein ad salivales resert Clariss Uaterus, quam ex dicto Programmate hie delineatam cum B. L. communie
Figura 7. Λ. B. C. D. Lingua puellae novem mensum , a parte ante. tiori & superiori reptaesentata. a. Foramen in superiori S posteriori linguae superficie luans. quod est orificium novi ductus salivalis.
h. Glottis. c. Epi ottis, ineuius exteriori superficie glandula, seper eandem expansa, repleta, ita ut ejus facies plane mutatast, ct tumida appareat. d. Λ spera arteria cum oesophago versus superiora melinata. ita ut glandulosa expansio in conspectum prodeat. e. oesophagus.
L Glandulosa expansio in superficie superiori & posteriori
linguae & e latere ejusdem, nec non super epiglottidem. glottidem dc cesophaglun. g. Oes
379쪽
g. Oe sopbagus circa laryngem apertus, ut glandulosa expansio in eo videri queat. h. Glandula thyroideae latere gulae prominens. - Figura 8. A. B. C. D. Lingua eodem stu inversa , ct ab inferioridi polleriori parte visa. a. Aspera arteria cuin oesophago ad superiora ducta. b. Glandula thyroidea. c. Tenuis productio glandulae thyroideae versus os hyoidis
d. os hyoidis absconditum. e. Glandula nova salivalis a latere linguae& sub eadem, usisque ad frenum expansa & aqua injecta turgida. s. Frenum linguae.
tam Planetarum quam Cometarum, cui subjecta est pars scholis eneralis principiorum II Neuvioni editionis secundae, in Anglicum sermonem trans
lata Londini, ap. Joh. Senex. ad insigne Globi in ambulaero Salisburiensi, sol.
CEleberrimus Hallejus in Astronomiae Cometieae Synopsi dita n. 297 Transa L Angi. Nemetoni, ut ipse ait, vestigia secutus, eam methodum, qua ὸ et ille exemplo Cometae anni 168o Cometarum orbitas geometriee construere, calculo R. rithu etico ae mmodatat, di Tabulam exhibuerat XXIV Co- me. arum, inde ab anno I 337 ad i633 variis temporibus oble
380쪽
MENSIS AUGUSTI A. MDCCXXl. 363
vatoriam. Hujus, ibidem ait, numeri Vim habent omnia, quae de motu Cometarum hactenus oblimata sunt, accuratissime repraesentandi. Clarissimus igitur Whi nonus ejus rei periculum
facti uti jam ante aliquot annos aeri incidi curavit Systema Planetarium in Charta majore, praeter Planetarum orbitas, Peri-I1elia, Aphelia, Nodos, eo situ , qtiem ultimo Decembris St. U. R. i ro singula habitura erant, exhibens orbitas Cometarum Parabolicas numero XXI, quales sunt in propriis planis spectatae. α sine reductione ad Eclipticam. Cometis enim annorum Is 32α I66i, item Is 3l, I 6o7,I682, uniesin assignat orbitam,Hal-lejiconjecturam secutus. qui loco citato innuit, pro iisdem sortasse habendos esse . quamvis in ipsa Tabula observationibus presse insistens, Perihelia ipsis tribuat non plane eadem. Eodein modo Cometam anni i*s6,qui in Tabula Hallejana seorsim non extat, eodem duce Hallejo pro eodem habet cum illis annorum I 3I, I 6 7. I 682. Singulis orbitis adseribi feeit Whistonus tempus quando apparuerunt, tempus periodicum, ubi datur. αproinde quando iterum sint apparituri, interdum etiam gradum maximae incalescentiae, in periheliis nempe, cum caudae longitudine. Sie ad Orbitam ΛΛ leguntur sequentia: Orbita Cometae anni Domini 16So. In perihelio fuit J Dee, St. V. ipse meria die distantiam minimam nactus ηρύooo misi. anglic.) a centro
Solis, quo temporefere aooο vicibus magis incaluit, quam calores ferri candentis: caudam reversus a perihelio habuit So, ostri
ooo, milliam Ariodum complet annis ΠS . maximam a Sole diastantiam habet circiter I Zoo, oon, ooo, mili. Ratio maximae di-santiae ad minimam est ut rooso ad ι : adeoque lumen calor quo
maximus ad minimum erit in majore ratione quam oo ooo oos
ad i. Ascendens Nodus es si a' a , Inclinatio si s6 , Directio es in consequentia signorum. Hoc modo Whistonus tum temoporis adornavit Systema Cometarum. Quod dum descripsimu . eadem opera enarravimus singula, quae in praesenti schemate ad
minorem tantum modulum constructo ab eodem artisee, quotum usus whissonus erat, exhibentur. Neque alia praeterea diversitas ulla est, praeterquam quod Planetarum situm assum se.
ritalium, breviusque singula enunciarit, quae scripsit ad orbi.