장음표시 사용
191쪽
ΣμH. RVM dcci Constitutionibus collectum ac compositum, a Bui
CHARDO de M ANGEL FELD Equite Saxone, sequestratore Sacri Palatii, Consi
tam mariam complectitur acceptionem.
Us, ipsum, aut divinum est, a civile, aut premincialta
i. Ius divinum , quod Deus ipse a mundi primordio naturali qua dis lege statuit, ut in Adam de Eva, suam etiam sponam, Ecclesiam catholicam,
3. Ius civile seu municipale, quod homines unius civitatis in cluserunt inter se tenentes, juxta eorum arbitrium & antiquas consuetudines, quemadmodum Colonienses circa Rhenum Jus CAROLI confirmatum ita bent. Saxones vero juxta eorum laudum & plebiscitum.
Desi vi ture se unde originem ita habeat.
L Summa Juris Personarum divisio haee est: quod omnes homines aut liberi sent, aut servi.' 2. Libertas quidem, ex qua liberi vocantur, est naturalis facultas ejus; quod cuique secere libri . t i quod vi aut jure prohibeatur. i. servitus vero, est constitutio Iuris Gentium, qua quis dominio allano contra naturam
Servitus autem unde initium habeat, varii diversi sentiebant. Quidam a Cain, cum fratremisse asserunt; hoc tamen minime esse potest: geneal : scriptura testatur.' x iis aliis duobus ejusfra i Principibus vero servitus locum non habet. Plures servitutem ab Esau e civisse comm morant, sed Sc hoc non: quia quamvis Jacob a patre ben dictionem cepit, nec tamen per id mum enim nostro, prout in vetustissimis Legum voluminibus habetur, nullus se in seruum dare potest, quin sinis contradicat heres. Quomodo ergo Noe seu Is ac, ae caeteri alium in servitutem redigere potuerunt, cum nec se sim qius donare in seruum potest Z Secundum ergo rei veritatem servitutem bellis, captivitatibus, opprestionibus ortum habere invenimus. Servi enim ex eo appestati sunt, quod Imperatores captivos vendere, ac per hoc servare, nec occidere solent , qui & mancipia dicti sunt, eo in quod ab hostibi manu capiantur : servitutemque ipsim Principes antiqui, ex longi temporis con- uictudine, tanquam juris citet, usurparunt: id tamen contra aequitatem fit. Altissimus enim Deus, ho- . minem ad suam creditur imaonem condidisse, de unum sicut alium bovisi x xta it passi s
192쪽
l berumque secit lorioso sanguine. Quomodo ergolain praeclara ac magnisca libertas in servitu-xeui redigi possit Z Orta itaque, ut praetactu in est, servitus ipsa ex Priticipiam statuto, de consensu communitatis, ex captivitatibus & bcllis,pro iureque statutum Quamcunque enim legem communis populus inter se statuit, se Imperator consi mare solet in qualibetprovincia ; &ineo Saxonum luca a legibus aliarum provinciarum disci epant potissimum.
De servitute atizitatis , ore genealogiae.
. r. Constitutionibus antiquorum Principum cautum esse lesimus. si homo liber servam in matrimonium duxerit, proles ex ea genita patri & non matri aequari deuet. z. Principes autem potentes de consensu cominu nitatis tinxerunt, si ingenua mulier semini super tua erit, quod filii jura nanciscebantur patris & filiae matris. Recitatur tamen, quod tempore FRI Di R. lCl eo nomine Primi Imperatoris stitutum fuit, si liber homo servam superduxerat, vol log oua scivum, quod proles illa utriusque sexus matrem sequi deberet, & non patrem. A juris autem si incipio hoc fuit ius quod liber partus nunquam servilem piocreavit partum. A temporibus vero Victimam Episcopi jure frequentatum est , & per HENRICVM eo nomine Sextum Imperatorem statutum, quod utraque proles, filius & filia, nascuntur secundum matrem, di non patrem,hoc cst, venyrem ipsum sequuntur,sive pater sit Theutonicus sive Sclavus. Qui etiam libertatem commuta it . a in servitutem, a utrumque tam libertatem quam servitutem amisit. ditiau, ARTICULUS lV. M a. tam
sitio pasto unus jure municipali hbertatem debeat utinere suam.
i. Qiticunq; homo in municipio, iureque municipali, anno & die sine alloquutione liber con- ρνι--.sederit, ille libertatem suam mel septimus cum fuit cognatis facilius retinebit,quotum tres eX parte pa-t i in tres ex parte matris esse debent, quam quod quis eum in servum convinccru p 3ssit. a, Quicunque etiam puer liber est,& legitime natus, jure municipali jura retinet patris sui. 3. Et qui municipali jure sederit anno&die non allocutus, nec diffama us m jure suo, cuin nullus ambigere a jure suo potest. nisi ius suum perdiderit. ita quod sit homo su p ctus. q. Si quis etiam homo liberum se dixerit, ille pro libero hiberi debet, & lbcrilio inis emendam : &eundim, ut liberum hominem trinare oportet: quia omnes uno liberorum ju e subi. cti
sunt qui in municipio commorantur.
. Qui ctiam ex quatuor progenitoribus suis, ex duobus avis & duabus aviis, indiffamati jutis est,ille a uullo inculpari poti Ih m jure suo. 6. Potest tamen aliquis in sua generatione,&in ossicio argui suo, a iure tamen reiici suo non potet it, nisi jussuum perdiderit, furto.praedi. spolio, vel simili,quibus jus deni retur quis suum vel excommunicatus sit,uel proscriptus. Potest etiam increpari in generatione sua quis, utpoxe quia minus tempesti 1e, vel nimis tarde natus sit. . Dicitur etiam, quod nullus puer matris illes timus esse possit: hoc tamen ni in est quia mulier potest illegitimos ac legitimos nobilesque procreate pueros.li est serva, potcst manumitti, si est fornicaria,potest nubere & legitimos procreare.
De excommunicatis pro criptis.
i. si quis bonae famae homo in municipio actionem habens minus juste in censuras Papae inciderit,uci ab aliis spiritualibus excommunicatus sit,& a congregatione Christi sidelium separatus, dato,quod in his perseveraverit anno, die & ultra, non delinquit per id contra honorem, nec vitam, nee juri derogat suo, quia excommunicatio animae quidem nocet sed nulli adimit vitam quantumcunque etiam in ea permanserit. a. Praescriptus vero si quis si,vel in bannum postus Regium, & perseverat anno & die, ille perdit honorem, vitam, ius, libertatem, si proceditur contra eum rectis judiciis, quocunque eu ni modo
quis proscribitur,si in proscriptione detentus fuerit,cedit sibi in vitam.
Ius municipale unde originem ha rati
r. Juris municipalis origo,& quo pacto tcrrae Saxoniae largitum ac ex beneplacito Imperatoris principumque concessum si jus illud.exsequentibus faciliter apparebit. 2. In Babylonia enim primum Imperium stetit, omnibusque dominabatur provinciis urbs illa.
Nemrod siquidem gentilium regum sortissimus, civitatem praetactam fundavit, ac turrim mirae alti- . tudinis erexit, urbemque magnis&lis terminis moenibusque circumsepsit, quaedam propugnacula ac munitiones extruendo, exindeque a munitionibus, jus ipsum nomen accepit. Rex ipse solus magnanimus&animosus eandem inhabitavit multique cum eo Principes & Duces, &alii plerique inhabi tatores,honorati viri, qui & mercatores dicebantur, omnesque uno & eodem jure utebantur, quod Municipale dicebatur, prout exsequentibus apparebit: & exinde nomen accepit, Quod nondum immutavit.
193쪽
i. Declarationem municipalis iuris lucidiorem faciendum necessario recitandum venit, quam diu Imperium in Babylone immutabiliter steterit, antequam ad Graecos tran latum sit Ad tibi iamnetenim Persarum Regem Darium,quem Alcxander Magnus, Macedonum Rex, pugnando vicit ab c que tempore mutatum est Babylonis Regnum, Graeciamque translatum ; ac illic stetit, 'oo usque Romani imperio totius ferme orbis se intromiserunt.IuliusqueCaesar Imperator creatus & hucusque Roma Imperium tenet ex parte Sancti Petri, quae & caput Claristianitatis est, duos ille glasios, potestatem duplicemilc signantes, spiritualem videlicet&L cularem, Romanum obtinet Impirium. ν pa spiritualem, Imperator vero secularem ad defendendam Eccli fiam sanctam. Et siquid Aposto cus corrigere non possit, imperator eundem juvare tenetur,&ὸ contra: ita quod unus alteri, pro de sensa Cluistianae Ecclisae auxilio esse debet. Cum v cro, ut supra tactum est, Imperium ad Romanos translatum suit, nulla lege vivebis
Romani, sed quivis pro libitu faciebat, prout alicui placuit, etiam ab que querela du imm iratione. Nullum enim jus habcbatur apud eos,vigore cuius querela institui possit; idque tamdiu stetit, quoad ab Atheniensibus Romam leges apportatae sunt scriptae: extruereque ac erigi mandi rumiri civita sbus ti foralibus signa quaedam ad modum manus,pacem designantia, exindcque in hunc usque diem pacem manualem habemus. 3. Cogitantes insuper Romani ipsi,ut Imperium eorum amplius extendi possit, hostes&ab In perio alienos subjugaudo,castra&munitiones in provinciis aedificarunt, exindeque provincias ius stabant, subjugabairique vicinas. q. Contultabant praeterea , ut arces illas pro commodo inhabitantium jure aliquo communi rent ac locarent. Acceptisque nonnullis militaris ordinas viris. illos fortaliciis timui titionibus profecerunt,ac sub eo iure, quod castrense seu emphyleuticum jus dicitur, sub laudo casti cui colloc
s. Ulterius tandem provinciis subjectis, providere volentes, cogitabant quas leges t juras dem conferre tribuereque deberent. Sanci taq; provinciis jura secundum Plebiscita illorum, quem Minodum & Saxonum provincia,a CONSTANTINO & CAROLO tradita jura habet. Provincia que hujusmodi,ut eii Saxonia,Bavaria,Suevia & Franconia,antequam a Romanis superatae sunt. Re gna fuere. postquam vero Imperio subjugatae sunt, in Ducatus nomina transmutarunt.
De jure Imperatorum ejus confirmatione.
1. Principes tandem & liberi domini,ac omnes militiae nomen habentes, cum a manis conveniendo consultariint, ut jure aliquo Imperium stabiliri possit: sanxeruntque Ecgi ius, quod se detriRomanam gubernare & defendere debeat, ex parte Sancti Petri,gladio seculari: a quo & adhue Ad vocatus Romanus dicitur: &sibi jus ac judicia omnia vacant in civitatibus singulis, ubi adveneri: Theutonicam provinciam. Itidem moneta & telonea etiam vacant: quia Advocatus,ut dictum est, Romanus dicitur. r. Nec potest vitam suam demereri, aut honorem debilitate, nisi in tribu Irimo si sedem Imps iii Romani destruere vellet. Secundo, si infideles fortis caret,& eis auxilio esset. Tertio, si legitimam dimiserit uxorem, si ex his tribus in uno reperiatur, super eo judicari debcr, & caput eidem amputari cum aureo dolabro, seu bipenni aut securi: ex eo,quia ipse gladium secularem habet judicandi super omnes injuste agentes. 3. Eundem etiam gladium Imperator commisit omnibus, qui nomen militis haben , vidua ae
pupillos defendere,& Ecclesiam Dei injustitiamque deprimere,& iustitiam fortificare. . Judicium etiam commisit omnibus judicibus, ut judicent super illos, qui perpe tam agunt: id que soli per se judices omnes,vel eorum praeco, facere debent, contra omnes illos, qui in injuriis e tenti sunt&convicti: prout iuris est. s Per simile etiam quemadmodum Judices habent secularem gladium, a Rege, ita spiritilo habent spiritualem gladium ab Apostolo.
malis siler Imperatorem judicatur, is quo D ao jus municipale in his promi iciis intrem sit.
I. Imperator itaque, ut praecedente articulo tactum est, judicandus erit, si convictu, iudicio si
sed Ec iudicium hujusmodi contra imperatorem exercere debet Pallatinus Rheni qui in iudicem L gi & toti provinciae de communi omnium consensu S laude statutus est, prout de infra clarius a pilare bit. hoc pacto etiam Burgravius,Iudex est Marchionis: Scultetus vero Burgrabit. a. Convenientibus randem & mercatoribus provinciarum coram imperio, exposuerEx quo quidem, ut supra habitum est, unicuique provinciae jus sancitum a citatutum sit,ctabant de illi scire, quo potissurium jure uti dubeant. Imperator vero de coiisilio Romanorum demaa .
194쪽
a mandavit&indicav7t, ut civitates firmas cum muris, turribus, ac propugnaculis, munitionibusque, circa aquas navi potentes,&sumina navigabilia, extruerent. ipsis rei terantibus instanterque roti uiantibus declar ri ac statui eis ius, quo vivere debeant: ad inmotiam tandona eorum . imperbior dedit ac larginis est eis jus, quod quotidie in curia ulitatum fuit sua, illudque cum veridicis con firmavit signis ci manum desuper extendit suam, stipulatione facta: & paκ sancti Petri cum signo crucis cisdem eo cessa. Idque iis mim hucusque servatur,ubi civitates vcs soralia noviter fundantur. s silur crux in testimonium pacis, quodque ibi cernatur municipalis pax: appenditurque Imperato- , signia in ut appareat de voluntate ejus id factum fore. Jus enim municipale ab antiquo ori inem habet suam. A tempore etenim Nemrod Regis tit, quoad Roma Imperium sub jugavit: & tandem id Romanos derivatum est jus illud,& hucusque inconcusse manet. ,
ARTICULUS VDe locatione cndet eburgen is riditatis jure municipali
r. Magdeburgensis civitatis locatio declaranda sequitur. Imperatoris etenim OTTONis Ma kgni consti O,acced cnte etiam seniorum totius provinciae consensu. primum fundata est& erecta, Iureque municipali praesenti confirmat: . Estque Magdeburgum civitas totius provinciae saxotium praecipua capitalis ac senior; & civitas Hallensis super jure illius sundata ii; ae utraque uno utitur tu re. Ea propter omnes de Polonia, Iohemia, de Marchio Mi nenii de Lucacenii, civitatibu,que illis subiectis, qui iure Magdeburgensi locatae sunt, ius suuin in appellando ex Halla reportare debent. Si vero Hallenses in sententia deficiant,vel invenire ignoraverint, caudem querere & reportare ex Ma Me burgo coguntur: ex eo quia utraque iure uno fundata est, A Magdeburgum omne ius municipale protegit provinciae saxoniae S supplet. hoc tamen iure provinciali ituri non potest , quod videlice: ex Marchia ad Comitatum cum sententia reprobata appelletur. Mari hia etenim iudicium bannire solet,& iudicia exercet, sub sua fidelitate: Comes vero id non facit,verum sub banno iudicat Regio. Hoc idem etiam obtervatur in civitatibus antiquis, ubi balanum habetur Regium. Sub banno etenim Regio mulctae praestantur tres librae Burgravio: sculteto vero octo solidi, ex sententiis S abinorum. Hoc idem intelliguur de Advocato,quod videlicet octo solidi sibi praemiatur in iudicio,ex sententiis Scabinorum. a. Notandum circa id, quod Scultero extra iudicium bannitum, & Aodocato dantur sex solidi mulctae, in iudicio vero baianito octo solidi. Scabini numero debent esse undecim, & Scultetus duo decimus. a. Scultetus etcnim Comiti scit Burgravio primam iiivenire debet sententiam, nec Burgravius aliquod exercere potest sine Sculteto iudicium. itidem Scultetus sine undecim Scabinis praeiactis nullum legitimum habere poterit iudicium, in determinatis iudicii temporibus, locoque iudiciali, tibi Comes bannit,ut iuris est sub Regio baiano.Necessario ergo venit, ut ex utroque id observitur, prout supra tactum est
Un e Hullen ea iussi vi quaerere debent.
De Hallensbus videndum erit, unde ius suum reportare coguntur, si sorsan illud ignoraverint,aut si apud illos sententia fuerit rc probata quaerere enim illud debent in Magdeburgo, sententi
amque eis sabunt,Scabini Magdebui gensus antequatuor scamna, hoc est in loco, ubi Scabini re si detitiam babent: sed &Scabinis,id quod iuris est, exsolvetur. ipsi etenim in posterum testes esse de uent, quod sententia rite& rationabiliter prolata sit,sine cuiusvis contradictione. Nuncii etiam ibi dem prὰ sentes eae debent,ubi sententia desinitur parte ex utraque, tempore quo sententia illa pro nunciatur. qui audiant & videant, quo utrique iustitia fiat. EtJudex ipsis in expensisprovidere de bet, in eundo & redeundo. 1. Si sententia sub banno Regio fuerit probata, reportari debet ad proximum Bur ravit iudiei clum,nisi legale eundem excuset impedimentum. Si vero sub Comitis baiano reprobata iii erit,extuna reportari debet in quindena.Scultetus enim habet balanum a Comite, & Scultetiam a domino terrae. Ita etiam Burgravius habet Baianum a Rege,iudicium vero e Don ino terrae.
i. Nunc attendendum. si Magdeburgi sententia reprobetur, ubi querere eam, aut invenire eos oporteat.Trahere enim se debent ultra Asbim in Schartaniam : & exinde apportare tenebuntur qua- . tuor viros,qui seniores reperiri possunt : & boc ex eo, quia antiquius locata est quam Magdburhum, caesarque OTTO a tempore diuturno ibidem Ducatum conitituit, ac omnes uno & eodem iure sint locati Cum illis: tandem quatuor viris exschartenta apportaris, constituuntur Magdebit si,utebat latiui ad inperatoris OTTON .s 3 iis .quod fuerat, Pallantiamque posthac in sine summi templi statuerat,ut in praemissis patet,& sequentibus apparebit.Pro una etenim sententia reprobatacontinue ad imperium se trahere non p9tuerunt. . . P i ARTI
195쪽
Ω Opacto S per ρ em modum Pa vita Metriburgi per Ottonem fundata fit
i. Considerandum ulterius venit, quomodo Pallantia per Imperatorem ordinata sit. Vocari enim instituit de Schartania quatuor viros seniores& quatuor Canonicos , praelaturas seu Oilicia in summo aut cathedrali Ecclesia habentes; primus, Praepositus; secundus, Decanus tertius, Episcopi Vicarius: Cancellarius quartus. Ad id vocavit iratuor Rarones, &innatos ministeriales, seudales Ecclesiae majoris M. igde burgensis, Marsalcum, Dapiferum, Pincernam, & Camerarium. Et item a cepit undecim Scabinos civitatis,& Scultetum duodecimum. Praeterea ordinavit tres Duces Laicos, qui primi sunt in Electione Imperiali,videlicet Marchionem Brandent,urgensem, Duc em Saxoniae, Palatinum Rheni. Et item quartum Advocatum Ecclesiae maioris in Magdcburgo. Praetactos viginti octo viros nunc enumeratos Imperator elcgit, &spersedem Pallantiae collocavit eis potestatem ex parte sui tribuendo. Quaecunque sententia Magdeburgi inveniri non possit, v l illic redargueretur, ut
tandem in Pallantia investigctur; & quicquid ibidem rite & legitime decretum si pro jure municipali observari debet in provincia Saxonica. Cum vero,ut sic, sententia ante Pallantiam apportata deo. que fuerit, extunc his viginti quatuor viris in signum cuilibet eorum datur unus solidus aurcus, de quivis solidus valere debet duodecim solidos nummorum talis pecuniae, aut talium denariorum, quae in usu ibidem in foro habentur, in provinciaque,ut communiter currunt. Quatuor vero residui dari. .l h, isti a bent marca quatuor auri,& quaelibet marca aurea valere debet duodecim marcas argenteas. id ita- ,. i. n. que tribuitur viginti octo viris praenotatis , &cum hoc, a cui sententia pro commodo inventa est,' i quib- solvitur emenda. Si autem ille in sententia defecerit, qui eam reprobaverat, extunc solvere tenetur, so mi plus quam ille cui sententia ad profectum cessit. Scabinis etenim qui sententiam inveneram, Squi
consensum &sequelam ad id dederant quam ipse reprobavit, s justa fore definitur, emendam sol et, .is sis, i, & judici suam poenam. & boc si ante sequelam increpet sententiam. Si vero sequela subsequatur, de λυenia tandem reprobatur sententia tunc cuilibet Scabino,& illi qui sententiae sequelam dedit, iudicique t O tiens sua poena aut mulcta solvitur. ist Quod si in Halla sententia increpetur, ad Magdeburgumque appelletur,sed&ibi dein senti tiam non acceptans,ad Pallantiam provocet,extunc utrisque emenda solvitur, tam Magdeburgensi u. bus,quam Hallentibus. Idque ex ordinatione Imperatoris OTTONIS Ruis iactum eii, ut muni ta stilo r. pale jus stabiliretur,prout ex antiquo stetit; Ducatumque ultra Albim fundavit.
guomodo Pasiantia congregari debet, qua ter a Pallantiam pertinentes citandi sint.
i. Intelligendum sequitur , quomodo Pallantia conventum habere debet suum , &qu Dpacto congregari.Scultetus primum de Magde burgo literas civitatis cum appenso sigillo,accipere tene ut, easdemque transmittere supremo Advocato Ecclesiae majoris,hoc eii , Burgravio in Magde burgo. Illeque tandem & suas dare tencbitur literas,ae alias ab Episcopo expetere sigillatas. Praeterca de lite ras Regias,si Theutonica sit in provincia,cum pensili sigillo. Burgravius ue Magde burgensis literasse ordinatas,cum his,qui se ad Pallantiam cum sententia traxerant, de scitu & voluntate visinii qua tuor virorum supra nominatorum, transmittere debet. In primis Duci Saxoniae post nodum Marchioni Brandet, urgensi , tertio Palatino Rheni. Hi enim tres sunt Laici Principes primi in cicctione Imperiali, cum nonus Rex eligitur Theuthonicae nationis.
Ω omodo citatis pro congreganda Pallanti eri debet.
I. Notandum tandem sequitur, quo pacto supra memorati Domini ad Pallantiam pertinentes citari debeant, ut simul conveniant. Scultetus enim in primis Burgravium citare debet per sententiam juridicam, do item pro secundo & tertio, semper per spatium sex septimanarum. Quod ii pro tertia citatione non comparuerit, extunc tres laici Duces eundem per nuncium vocabunt tuum, de pro qualibet citatione, Regi tres marcas aureas demeretur, quarum quaelibet marca aurea duodecim marcas argenti valere debet, & si posthac ultra sex septimanas non venerit, ad excusandum se coram Rege, ubi protunc cum curia fuerit sua , extunc in primis omnia Ecclesiae majori Magdeburgensi, quae ab ea in seudum habuit, & item Regi bannum vacabit, sed&proscribetur in Regis illegati:
r. Per simile etiam sicut scultetus citat Burgravium, sic Burgravius citare debet hos tres Principes subbanno Regio. Quod si in tertia citatione non comparuerint,ut praetactum est, eΣtunc qui vis eorum de qualibet citatione decemocto marcas aureas Regi demeretur, quarum qualibet duodecim marcas argenti continet. 3. Et si non venerint tempore illo percitationem expresso ad sententiam definiendam, seme tia nihilominus decerni debet ante Pallantiam.
196쪽
i. Banni cndi judicii modum secundum jus muni cipale, considerare licet. Scabini undeclinesse debent,Scultetus duodecimus, quia ille Burgravio primam invenire debet sententiam. Burgravius etiam nullum legale habere potest sine Sculteto judicium. r. Itaque primae sententiae, litas Scultetus Advocato nudati invenire debet,bae sunt. 3. Advocatus in primis Scultetum interrogare debet, si tempus judicii sit. quod cum istud p essentcntiam invenerit, tandem quaeret, si judicium baliniri poterit; & invenitur sibi quod facere id porcii,si juridicam potestatem habet. Tandem quaeret ulterius, an de jure demandare dcbct, quae demandanda sunt.& invenitur sibi quod demandare debet excessus circa judicium, turpia verba, ae mnem injuriam.&bae sunt tres primae sententiae, quas Scultetus Advocato invenire debit. interro- set posthac Scabinum,si pacem judicio indicere debeat 3 respondetur, quod pacem indicere debeat de iuris forma. Indiciturque pax, quod unus alium in sua non impediat querela, in cauasque suis. Quod si quis alium infestaverit clamore,vehementi cursu, increpatione, & aliis iniuriis libi in querela nocivi . si id injuriose fecerit,ae proteitatum sit,judice & Scabinis,acquiritur ab ipso emenda,& ju-i dici mutet . . Si id fiat coram Advocato, temeretur tres libras: si coram Scultelo,octo solido z. . Quandocunque unus emendam acquirit Judex etiam suam tollit mulctam. Attamen saepius Judex mulerim acqurit, tibi nulla solvitur emcnda: ut est pro injuriis, tuum contra honestitem judicii quis concitatis verbis,vel aliquo alio iudicium impedierit,uel indisciplinate se habueri t.Judex tandem ibidem unicuique demandabit, quod contra alium querelam honeste proponat suam per procuratores aut serendarios, quod nullus lac gligat se aut impediatur in jure suo. . Quilibet homo potest verba sua loqui iure municipali, qui juri suo non est passus detrimen tum,& boc si periculum sullinere vult. quod cxinde evenire positi.
I. Attendendum super eo, si Sculictus impediverit aliquem in sua querela, Asbi justitiam non
iuverit,uel recusci minus ii sic,& pro eo c oratii Burgravio aut Advocato cum lcstibus incusetur;quid facere debeat.ipsum enim cum it ilibus etiam evadere oporici. a. Cum qualicunque te itimonio super judicem questum fuerit , tali testimonio excusarico tur, sive sint Scabini, aut alio judicio pertinentes. Si vero coram Advocato in judici obannito, tunc citius ti stibus vinci potc si,quam ille cum iustibus evaderet poterit. Si autem vir cedere vellet testibus & inculpot eum de sua si icntia, extunc luperco,iin ca evadere poti si manu. 3. Qiim do inculpatur pro causa hujusmodi coram Advocato, in instanti re pondere tenetur, postquam judicium legale ibidem fuerit, quia necessario ibidem praesens este oebet, nisi legale impedimentum eurulem occupet, quod impedimentum statim probare eum oporici. . Si non ostenderit,aut injuste renuerit, vel per justitiam excusare se recusaverit, super iniuriasbi objecta, uam exercuit, extunc condemnatur Advocato in decem talciatis idem Scultetus, & illid bitum persolvet,cui justitiam sacere recusavit. Interimque quoad debitum non resarciet, vel solus
non solvet, aut jure se non excuset in judicio proximo, amplius nullius Judex esse poterit, nisi se ab hac inculpata causa,ut praemissum est eliberaverit. ue. Si autem pro facto criminali iustitiam vel iudicium recusavit, scut pro homicidio, furto, spo- .lio Ecclesiae violentia, incendio, &nissimilia, quae crimina capitalia dicuntur, hoc iudicium super eundem decerni debet,quod supe illum extendi debuerat, nec pro eo pecunia, aut emenda, aut re- compensa,aut aliquo alio eliberari poterit,si in bis vincatur,ut juris est. Si autem unus in captivitatem judicii publicam, vel ad iudicium praesentatus fuerit, ut detineatur ibidem, &si evaserit exinde sine judicis culpa,aut negligen t ia,pro crimine, quod transit ad collum, solvet verige tuum, id est, recompensam,si ad manum mediam recompensam, juramento tamen eam confirmare oportet, si sibi non creditur,quod absque ejus culpa captivus evasit. 6. Recompensa sive veri geldus integer jure municipali est decem octo talenta nummorum, qui communiter in usu habentur illic,ubi demeruit recompensam: media recompensa, novem ta
De querela contra judicem justitiam facere negantem.
i. De iud ce considerandi in sequitur, si non iuste iudicaverit, cum sibi querulatur, aut illud omiserit, propter amorem,compatientiam, munera, aut aliquam aliam causam: unt si solus noxam aut iniuriain fecerit,quam de iure facere non debuit. propicr id enim Jude x electus est, quod ius sor- tisicet.& iniustitiam debilitare deberet. Si itaque querela super ipsum in iudicio facta fuerit, scus tetus judex c ue debet Advocati, & cogitur veris sententiis ad respondendum ad objeeta, ut nune declaratur. Primum petatur per sententiam, quod Advocatus surgat , de iudicem insit oloco I
dure faciat, qui illum iudicet; tandcindi sedere procuret Scultetum , qui iudicabit super Advoca-P 3 tum.
197쪽
turn Consimiliter etiam Advocatus iudicabit super Scultetum, & ex eo Burg avius nullori gale judicium habere potest sine Sculteto, quia coram eo se exhibere debet justificaturum, ii contra cum
num Regi, ii contra eum prosequatur per veras sententias, ut iuris est.
i. Postquam Proconsul in civitate eligitur , ad unum annum ille eligi debet, & ut se potesta- tem iudicandi trabebit ,sup er injustas in ensuras potabilium, di pondera de injustos coret . de coiii libet cibi S pol is mercimonia, qui parvum coquit& divendit panem, uti cibaria invalida. 5: super
re venditor 's, quod recto & justo vendant cibaria precio, &si unus excesserit, demerebitur cutim&crines,vel marcam pondero jam, hoc est, viginti sex solidos. r. Constitutio ipsorum est, postquam signum in foro sigitur, extunc re venditores cinere non debent,animo ultra illud vendendi. Cum vero signum depositum sit,cinere possunt, quicquid volont, ut tamen civitatis statutum non frcgerint. 3 Statutum civitatis si fregerim, temerentur, ut supra tactumeli, hoc erit in volunt te &arbi trio Consulum,quicquid accipere velint. Quia di s pecuniam accipiant, manet nihilominus rc venditor infamis & jure privatus. l . Ad id Proconsul jurare debet,nec ratione amoris, nec compassionis sacere & dimittere vult, sed civitatis honorem,profectum,quanto melius & cautius sciat,cuin exquisito consilio custodi c. ,
gua pacto proprium ea haereditatis jure munroipali
i. Proprium si unus alienare aut resignare jure municipali vclit, extunc is, condescendere seu alienare intendit, & ille qui illud acceptare desiderat, constitui debent ante quatuor scamna judicii banniti. Et qui ut sic proprium scia hereditatem condescendere vult, petere debet procuratorem, quaeratque per sententiam, quo pacto proprium alienare & condescendere debeat, ut sibi proiicere posset injure suo. lnvenitur tandem judicialiter,quod cum heredum consensu. si proprium illud sibi abscessum vel resignatum non sit. Si vero hereditatem illam propriis emit pecuniis, ex tunc eandem dare & alienare poterit,cui voluerit sine cujusvis contradictione.Cum vero ut praetae iam est, propri uni seu hereditatem abscesserit, & ille eandem acceptaverit, ulterius persententiam quaerat, cx quo quidem abscessionem seci,an istud proficere ei possit in suo jure, quod cum sibi decernetur, exinde per sententiam petat intromissionem a judice seri. Judcx tandem aut scultetus, veli, a quo donationem seu resignationem accepit, eidem intromissione in dare debet, Sc abinique secum irc tenentur. qui & prae sentes esse debent, ad te sit sicandum quod intromisso juris ordine data sit. 2. Intromissioquc hoc pacto, ut infra declarabitur,cκequatur.Judex domum introibit illius, 'vicam alienavit,vel na arcam,si domus non sit; caeteri vero foris stabunt.& isbim, cui hereditas abscessa est, per manum accipiat, in praesentiaque Scabinorum, eundem in domum inducat, haec verba dicen do: Quemadmodum tibi domus seu hereditas coram judicio ab cessa, resignata. donatave est; in illam te intromitto,prout ex sententia mihi decretum suit,&in testes accipio Scabinos,de alios jud iopertinentes, et qui judicio astabant,quod te huc introduxi, prout iuris cst.ῖ. Postmodum vero revertantur ante quatuor scamna, hoe est, ad iudicium bannitum & pcra:
iudicem,quod siis suus de jure esse velit,idque Iudex facere tenetur ex iuramento judic io praestito, di iste tandem album nummum judici & Scabinis dabit, perfectusque permanebit in jure suo. . Pcrsunile etiam quemadmodum judex testificabitur,sie etiam Scabinos testificari opo: tet.
Ωzanto te pore proprium resignatum omendari debet.
r. Qui proprium dederit aut resignaverit, illud varendare tenetur anno&die, ut iuris est hoc est, a imo & sex septimanis.In testimoniumque cuilibet Scabino datur denarius unus , scutic to vero nibit porrigitur. Si vero donatio illa vel ab essio sub banno Regio fiat,cum Scabini invicem congregati sunt, udiciumque celebratur bannitum, in possessonem rei donatae aut resignatae intromitti dcbet, ut prius dici uni est; huiusmodi ue resignatio confirmari in judicio legali per judicem N scabinos idc exinde donatio sit iusta & legitima,illeque eundem varendare tenebitur,ut prius dictum cst. a. si vero in iure mi inici p., liquis consederit, negotiumque adi id veniat, quod varcndatione indigucrit,testis suus sore debet,quoad vixerit.
198쪽
De lupe dotalis ii mulierum post mortem viri.
otest nihil enim uxor u surpabit sibi de bonis defundi ii tu si id quod sibi coram judicio in eius proprio donatum sit ad vitam ipsius. r. Dicunt quidam, quod mulieri in jure munici ali dari potest sponsalitia largitas, sine haeredum coniensu; hoe tamen heri non potest. Quicquidem in uxori jure municipali coram judicio praestat ir, hoc necessario esse debet vel donatio propter nuptias,s cu proprium, cum conscia su heredum vel bona mobilia in paratis mariti pecuniis. s. Et in hoc discrepat jus provinciale a municipali. iure enim provinciali ad dotem pertinent sipr ,aedificia carpentata, pecora. pascualia, &c jure vero municipali, ex quo omnes uno subsunt tu.ri, iusque per aequum omnibus inseruit. Unde uxor non plus accipit, nisi paraternam seu geradam.
r. Considerandum ulterius. quae ad geradam scit paraphernam pertinent. Ad eam enim spectare videntur omnes vestes muliebres, incisi panni, & tela itidem eaesa ad usum imulieris, & ea, quae pro ornatu deserre solent muliere , ae ea in suci habuerit reservaculo de tutela. Praeterea omne aurum argentum ve, quod formatum est ad ornatum mulierum, omnes annuli, brachialia, cinguli, seri cuniformatum, cortinae, appendicula: scamnalia cum velaminibus, linteamina, balneamina, velamen, lectum. pulvinaria, cui lini, mensa, patellae, caldar, ad abluendum, linum,filum omne ne reatum,sive sit dealbatum, sive non, libri qui a mulieribus usitantqr , anseres, anciae, Oves pastorem praece-dcntes. 2. Si vero maritus sit institutor, aut mercator, qui venales res hujusmodi habere solitus erat ut sunt cortinae, appendicula, tapetia: illa mulier obtinere non poterit, nisi duae pro ornatu ejus ca merae pertineant, vcl ad maximum de singulis horum tria pro ornatu habitationis appara inciata. s. Si vero maritus fuerat hospites fovere solituri non potcst obtinere illa omnia. Ea etiam. quae hic cxprc si a babentur, intelligi debent, si uxor ad maritum geradam apportaverit, ut ove . Quia si maritus antehac oves habuerat, prius lusin uxorem superduxit, ad id proxima cognata nullum tu, babebit. Quicquid autem in alio muliebri ornatu fuerit, hoc cognata percipit, signanter omne illud quod uxor ad maritum importaverat. q. Decedat vero uxor marito, cognata, quae accipit paraphernam, lectum malito struere debet S adornare, sicut suit tempore, quo uxor vivebat sua. Scamnumque cum pulvinari & mens anicum mensali, manutergium simul, & sedile cum culino relinquet.Nulla etiam accipit ei baria agnata
I. Quantum iuris uxor habeat ad cibaria domestica quae post mortem viri in domibuo seu curiis relinquuntur , iure municipali, cum separari velit a pueris seu mariti heredibus, videndum sicquitur. . r. Si etenim mulieri vitae provisio inscripta sit in curia illa, ubi cibaria hujusmod relicta sunt omnium accipit medietatem post tricesimum, quaecunque maritus oldinaverat ad usum unius anni icthoc ultra illa cibaria, quae se ad hereditatem extendunt. Residuum vero quicquid superfuerit, hoe accipit mariti verus heres,& non heres seudatis. Si vero locus ille, ubi haec relicta sunt, non siit in vitae provisionem mulieri assignatus,non plus de his accipit,nisi quantum comedere & bibere possit, quoad sibi ejus pecunia txsolvatur . 3. Quamdiu etiam sine marito manserit,iamdiu evacuare locum non tenetur, nisi sorte heredcs is ai. Oeam jure vel bonis a expediverint. & si si dejussoriam habuerit, super his heredes monere non opor- voluntati.
. Acceptis etiam pecuniis, posscssionem evacuare tenetur. promissum enim & statutum omne djus frangit. Cibaria autem domestica unius anni dicuntur,quae illo anno & ad annum unum adaptat & ordinata sunt pro necessitate domus.
ARTICULUS XXV. De ammis bollicis.
Quae sint ar ita bellica seu res expeditoriae, &quae ad ea pertineant iure municipali, conside randum sequitur. Tum etiam quo pacto relicta mortui uxor proximiori agnato illa extradere de
a. Ad arma etenim bellica pertinet dextrarius seu equus melior, mariti sellatus,pladiusque eiu clypeus it in ,& meliora eius arma, quae habet pro corpore unius viri: tum"idianae vestes, i, et isternium item bellicum,hoe est, lectulus cum cultimo duo linteamina, una pelvis, mens leui umeum inanii tergio, caldar unum vel aliud huic simile.& haec sunt & dicuntur vere arma bellica licet ali- . qui ad id alia apponere solent. Et si quid horum relicta non habuerit,ac sacrainculo confirmare audcbit ea non supercile,dare non tenetur P
199쪽
Quae ad hereditatem pertineant
Ad hereditatem autem iure municipali secundum similem ortus generationem pertinere e citui ,omne proprium non alienatum,omne item aurum & argentum, panni ex luna & lino non inci- iis, equi,boves, scrosis, excutia exeuntes. Sed porci qui sunt mactati di partici,non portinent ad her ditatem, sed ad domestica cibaria.
parantur,& ita porci crassati pertinebunt ad cibaria communia, u sint mactati & partiti: alias integri ad hereditatem pertinent,pernae idem lardi, ascellae porcorum, siligo, cistae braseorum,& alia item scrinia,mensae, sedilia,scamna, cinguli, brachialia,lavatoria,distillatoria, cistae simplices, sartagines seu spatullae, dolia pacifice in loco sitiata, omnia caldaria, excepto caldario pro abluendis vestimentis. quod adgeradam pertinet. Vasa praeterea seu dolia quae vacua sunt,& item galli,de aliae aves, canes de icati, morsarius,ac omnis generis armatura, clipeique, exceptis tamen his, quae inter arma bellica coim numerantur.Omnia item vasa argentea ad hereditatem pertinent. Quod si tres aut plures ad unam pertinere videntur hereditatem, vel ad arma bellica, senior tamen accipit inprimis gladium ante
i. Cosiderandum sequitur, quo pacto jure municipali, vir assecurari debeat, cum accusatus sit pro injuria & manuali factum in eo non probatur . Is enim ante quatuor scamna, hoc est, in locum. ubi iudicium exercetur, trahi debet, causaque eidem insinuetur.quare jure arestatus sit,& necessario ibidem judex praesens sit vel suus praeco. r. Si negotium illud ita cesserit, quod ad vitam vel sanitatem vergat, fideiussoriani eum statuere oportet pro suo statuto veri geldo. Si si dejus riam non habeat,judex eum solus servabit. 3. Sed si negotium illud sit occasione debiti, quod ille recognoscit,&vir sic accusatus heredita. tem habeat in civitate, quae ad majus se extendit quam debitum illud, poterit se hereditate tueri ad logitimum judicialem terminum. . Quod si hereditate careat, praesentabitur creditori per manum, si advena fuerit is, cui piaese ratus iit,eundem secum libere abducere poterit, si ipsum in municipio servate inon valebit. Cautio inem tamen fidejus riam statuere eum necesse est, quod absque noxa corporis&sanitatis iidem servabit, vel viceversa praesentabit. Si sdejus riam non habeat,eundem in municipio in domo judb eis relinquet. Compedes potest sibi apponere,& praeter id nullam aliam poenam sibi irrogare poteriti. Benevole enim sese in carceres obtulit. Providere eum debet cibo & labore; per simile prout aliam suam familiam, quia nec fur,nec surum socius aliquando fuit. Si evaserit antequam debitum exsolvat, eundem detinebit ubicunque eum praevenire poterit pro pecunia sibi ieienta,ac vice versa iudiei prae
sit Opacto unus defendere se debet, ut is: extraneo non respondeat judicio.
Homo extraneus in alieno iudicio respondere minime tenetur alteri, qui in ino secum residet
iudicio. Quod si exinde in damnum induxerit eundem, id resarcire tibi tenetur, ni si sorsan judicium illic sibi denegatum stim P. FRIDERICUS I. AUGUST. Conqueratur si quis iure municipali super hereditatem,proprium,debito,bonis, injuriis, si
ve sit Theutonicus, sive Sesavus, ibidem etiam respondere tenetur. Nam ubi quis petit, ibidem etiam jus dare, hoc est respondere debet in causis omnibus,excepto duello,cum suis similibus.
proprie subest, & in eo damnum perpessus sit, ac tandem is coram seculari judice conveniatur proie- steturque contra eum,quod jus nunquam sibi tecusavit,indemnem eundem reddere, ac emendam si. bi solvere cogitur,judici vero mulctam praestabit,
i. Qui bona alteri in eius tradiderit potestatem, in quibus nullam solus habuerat posscssionem. Si alter jure mediante in eadem bona introductus sit, is qui possessionem habet, intromissioni licite iure contradicere potest.& illum sic introductum rc movere. Tenc bitur tamen possissionem iure defendere in proximo assignato iudicio. a. Nullus etenim posscssionem dimittere cogitur,nis iudicialitcraccusatus per verassententias
200쪽
repulsam patiatur. Quod cum factum fuerit,iste tandem judicialiter introducitur, & exinde eundem nullus expellere poterit,ut si accusatus veris sententiis repellatur. '
De donationiblio vel ab c si bus coram judici assis.
IMP. OTTO I. AUGUST. i i. Donata viro vel mulieri jure municipali tribus diebus illa possidere oportet.
2, Quae vero per querelam evincuntur,praescribi possessione non cogitur.3. bona laudatia si quis alteri dimiserit, illa varendare oportet anno&cile. Qui vero proprium vel mobilia in municipio vendiderit, illorum varendator esse tenetur quoad vixerit, res tamen illa, pro qua litiguur,ad manus tradi debet venditoris,ad commodum vel damnum,quamdiu illam defen- dere valeat. q. Cui autem donatum quid est,in eo donatarius probare non poterit nisi donationem, nec rendare eum oportebit.
iMP. OTTO II. AUGUST. i. Fideiussorem coram judicio statuens pro debito cum conditione, quod ille solus vel fide st, fide jusso iussor exsolvat, si probare pollet, quod ille solus persolverit, ut iuris est , fide jussor liberatur , dumma
do solutio per eum probetur. r. Qui autem pro alio fideiusserit certam pecuniam ad tempus solvere, probare testibus idem tenetur, quod solutioni setisfecit. 3- Si quis vero fidejussotiam statuere pro iniuria accusatus cogitur, coramque iudici undenis statuendi fidejustor promiserit. &non statuerit ad terminum judicialem pro eo accusatus emendarus cum oportet juxta querelam de determinatum verigeldum.
De testimonio contra aliquem produc endo legitimo alicujus ortu.
r. Qui alium dicit illegitimum ortu aut ossicio , hoc contra eum septem testibus pleni juris probare debit. a. Si vero dicatur,quod ius perdidisset suum coram iudicio eum surto aut spolio, hoc iudex cuni duobus scabinis,& quatuor ad judicium pertinentibus messeptimus probatum, est. s. Moriatur si judex jus successor in iudicialibus actibus omnium,quae aedii sunt circa tempora praemortui,in quantum scabinorum test imonio informatus fuerit, quamvis lita nec viderit necaudiverit,testis esse uel, et . . q. iudex nullum a querela repellere potest sine voluntate illius,contra quem querela propο-nitur.
ARTICULUS XXXIII. De libertate Soabinoruλλι
i. Liber seu idoneos ossicio scabinorum, balanum sui scabinatus soc est, locum ubi natus esUcabino dignus,ostendere aut suos progenitores quatuor nominare non oporter,nisi suo in generatione sequali duellum proposuerit iniunge udum. r. Quilibet se trabere potest ad locum natalis sui iuramento propclo ubicunque sit, licet scabinatum non possideat. s. Scabinorum sede dignus in alieno iudicio nemini respondere tenetur; verum in illo iudicio, ubi suus natalis locus habetur, vel sedem obtineat scabinalem; respondebit, & ibidem etiam ad ius pertinebit. , Sedem vero illam pater primogenito; eo vero non extante, seniori & sibi in grueratione s. imili agnato hereditati mos usura.
1. Debitorem si quis habeat in municipio, vel unus sibi quid teneatur, extune praeconem subordinet, iiii illum ante judicem venire faciat, insinuariq; tandem sibi debet, quo pacto d bitum illud contractum sit,uel causam exponere,cur eundem detinere vidi: judicemque cxpetat, quod eum assa- curet vel provideat si possissionatus non est. idque judex sace re tenetur. Quod si proprium in munucipio habeat,terminus sibi praefigi ad prox imum judicium d 2bet.
1. Qui duellum indicere voluerit sibi in generatione coaequali, is petat iudicem,ut sibi de iure lice at comprehenbere, id est, invadere suum violatorem,quem ibi prospicit conititutum. Cum liaeelicere fuerit ei pronunci, tum, tunc interroget, qualiter eum comprehendere debeat. ut ei proficiat injure suo.lbidem pronunciabitur,quod mansuete in sui superiori foramine velli menti. Quaeratueta dum, si fit volum aut temerarium in detinendo se ostendat,& eum alibi tangi contingat, quod illa protervia