장음표시 사용
171쪽
1. Quicquid pastor in sua custodia amiserit, ad ejus tenetur solutionem. r. Si quis dimittit fruges in campo, aliorum si ictibus icinorunii inroductis, si conculcentur aut consumentur, postmodum a nemine sibi persolvantur. 3. Persimile est de decima , si decimator eam non susceperit , cui declinante dimissa ac per villanos demonstrata fuerit. . . Quodlibet anima quod satum parturit,ubi de vesperi ad hospitium vcnit , illic debet suo tempore decimari. s. Annona decimatur in campis,animalia A villis, in qualibet domo ubi nascuntur. c. Decimae dantur ab Oinnibus antinalibus reptilibus, exceptis gallinis. i . Quaelibet a curia, vel solum, aut sugularum domus cum uno pullo seu gallina decimatur pro
AE at Curias sto sancti Martini. .
ms, is h. i. 8. Vbi decima solvitur in campo , decima sexagenae dabitur aeque bona, vel decimus mani-
mi is ci ' s. Introducere volens annonam, hoc intimet decimatori, si in villa sit seu in agro,quod si deci- ' - maior non curat, ipse solus personaliter deputet decimam, ita quod si postmoduin impeditus sit, suo ' possit salvari sacramento, de duobus eam viris demonstret: ac eam stare permittar. Quod si posti no- dum anni hi lata de consumpta suerit, sine damno manebit. io. In multis locis,deputata&certa annona in sexagenis,sub certo numero , nomine decima . & agnus de ovili unius curiae,pro decima datur. ii. Vbi b decima solvitur, ut dictum, in sexagenis, laniculus duarum debet esse ulnarum, a pol-2ssisis ilice incipientium , per quem manipuli ligabuntur: & hoc in frugibus hyemalibus obse o cuilibus vetur. asseus et no n. Qui secundum consuetudinem decimam solvit,bene solvit. ni si' is. De apibus autem&cunctis animalibus, edecimator suam aceipit decimam , si expectare voluerit de anno in annum,quousque sibi de illa domo cedere possiti Si autem expectare noluerit, de- eukium diatur ei, quod ad eum annuatim pertinet. iis in i . De poledro, id est,pullo equi & muli,unum nummum,de ove,asino,vitulo, hado, procerumna se io, dimidium numini: si sint in numero quinario, aut infra : Si vero in senario consistanti umero,ves . . ultra.decimator sextum cum duobu nummis:Septimum,cum altero dimidio: octavum,uno denario: - . iij ii nonum. medio nummo, seu Obulo libς bit. Dominus autem animalium duo capita excipit ex sex, ecinomai ἡ- δε tria de novem; postmodum eligat decimator unum. anno in an is. Consimilitcr decimantur pulli anserum, secundumque aliquos & caprarum, uno denario. - ω- ARTICULUS XLi X. i o' Nulli licet stillicidium seu tectum suorum aedificiorum in aream seu fundum alienum cxten' .
d. δε- 2. Unusquisque etiam tenetur partem curiae suae sepire; alioquin damna per hoc vicino suo i mo solvetii, lata resarciet, suo vero damna sibi ipsi imputabit.
ARI ICULUS L. . . urit, i. Q li lὴpi ut iborei suium regundorum; id est, distinguendorum limitum, ponere ve-
..in .. ., lit, vicino , qui cx altera parte fundum lia cnt,ad id vocare debet..M. r. Qui curiam sepit virgis, versus fundum suum arbusta debet vertere virgarum. ARTlCULUS M. a. Fornaces cloacae,& stabula porcorum a sepe trium pedum si acto sunt ponendae, r. Quilibet sornacem suam&caminum protegere debet, nee a scintillarum in cursibus tandi vicini periclitetur. s. Cloacae etiam versus curiam vicini versae usque tu terram muniantur.
I. Transcrescat siquidem humulus sepem, qui radices habet insta sepem, vel cuius sui do radi ces fixerit quantum de humulo attrahere potest per sepelia humulum tollet,de quod extra manet, a vicinum pertinet. r. Rami arborum sepem non transcendant, si hoc vicino sit damnosum. ARTICULUS LIII. r. Q iicquid homo censualis in terra aedificat aliena, hoc est, insundo censuali, ea tollere povest,& beres ejus,cum recedit, praeter anteriorem & posteriorem sepem, domum & sinum. id etenim dominus redimere potest,secundum arbitrium & aestimationem paganorum, quod si non fecerit,iam ea quam prius dicta, tuo voluerit exportabit.
ARTICULUS IV. r. Peeora,quae pastorem sequi possunt,nullus domi servare debet, exceptis suibus lactantibus,
dat cur quae etiam custodiri debent, ne damnum inserant alicui. ph Σ. Nemini licet segregati in pccora pascere, ut per id communi pastori pretium minuatii : n,
zία .ia.. sirites manso habe x sub titulo proprietatis vel seudatis,illi ovile&pastoremo tum separatim conceditui habere.
172쪽
3. Vbi pretium pastori solvitur de mansisseu curiis.&non de pecoribus appretiatur; illud noli licet denegare, ne villa maneat absque pastore. . Quicquid pastori praesentatur,& ex villaad eum pellitur,illud oce versa impellere debet, α
quod perdidit, solvere tenetur. . Si lupus quid ceperit aut spoliator.&ipse si detentus non fuerit, nisi factum per violentiae ictam orem,ita ut hoc possit comprobare,notiscet:ad solutionem earundem teneatur. 6. Mutiletur etiam pecus coram pastore ab alio pecore,vel conculcetur,aut mordeatur, si pastor pro bis incusabitur,nominare tenetur pecus; & si opus fuerit ad hoc jurare,quod pauperiem pς - pctravit. Et ille , cuius pectis pauperiem intulit , debilitatum seu laesum in suam capiet tutelam , suomque pallorem sequi possit, & si quis moriatur pecus, deputatus a jure veri geldus pro eo cli per-olvendus 7. Accusetur pastor,quod aliquod pecus non reportavit,sio iuramento absolvitur. Si autem ille, tui pecus suum non invenit, statim sub testimonio duorum pastore accusando accedit, pro eo pa'stor. jurare non poterit, sed ad ejus tenetur solutionem. Dixerit autem si pastor, pecus sibi non esic praesentatum'ad pascendum, hoc nuncians cum duorum testimonio virorum,qui viderunt quod eccu sibi conamcndatum & praesentatum sit,facilius obtinebiti,quam pastor denegare possit.
minori parte contradici non poterit. blata viri AR ICVLVS LVI. cumh- plurimuisi. Quaecunque villae seu praedia iuxta flumina aut aqua,in stagnatas sita sunt,uel aggeres habent, i qui ea ab impetu aquae protegant,quodlibet b praedium in eo partem stagni suum debet tenere it, uia dis in conclusam. Si autem undarum impetus aggerem diluit , & per violentiae clamorem ad id aduo G ista icentur si,qui sub eo commemorantur,c quicunque eorum ad reparandum aggerem non venerit, ipsc tibis talia,quaesiit, eo habet bona se noscat perditurum. bal. quit i. Quic quid aqua eucllit de terra,hoc perdit cujus erat,& tuo flando applicatum tuum erit. Si Di s G vero novum secerit alveum seu meatum, patrein fundi tui diruptum non amittis. 3. Si qua insula in flumine ex arena nata fuerit,cujus fundo vicinior sit,ipsi cst acquisita. si autem medium omnino tenuerit, possidentiuin, ab utroque ex aequo ei it. Quod etiamde alveo scupa- - o ne, iude siccato est intelligendum. v
i. Licet udum propter investituram sit plurimorum, id tamen, quod in eo delinquitur, libro posset ri emendatur. odices vetustiores hunc textum ita legunt: Licet multis dominis una pertineat haereditas seu seudum, ita quod unus ab alio ex inlaudatione eandem teneat, quidquid aliquis in . ait ad illa deliquerit,satus ciet possessori,& nulli altern et ilendum ARTICULUS LVIII. rupturam
i. inaeredem seu talem si quis post mortem non habeat,heres provinciali quicunque sit, tollit . mortui bona in nudo des ei vita aiis im
diuncti Martini est omnis census Spactus deservitus, quare idem solvitur die e Sanctae Walpurgis, decima agnorum: Assuinptionis Mariae,anserum : die sancti JohannisBaptistae, decima carnium: ubi trήμης decima denariis redimitur annuatim: ubi autem non redimitur , ibi quando nascitur , est deservit DieSanistaeMargaretae,omnis decima irugum. vel si prius manipulatur,solvitur. Die beati Vrbani de cima vinearum de pomeriorum: Sata proprio aratro operata,&rastrata desecviuntur, quando sciani- . . sancto ana agro deteguntur. quod & dc hortis intelligitur, cum scilicet rastratusta seminatus fuerit. Penso Phi se Omolendinorum,teloneorum,monctarum,uinearum,solvenda est, cum terminus advenerit hujusmodi solutionibus assignatus.
si vero post dies celisus veros annos expleverit,tunc in percipiendo censu illais anni censebit: hoeideo dico; quia si dominus hortos pueri,aut vineas, aut pomeria coluerit, aut tradiderit ad c dendum, usque ad festum Sancti urbani, & puer ad annos pervenerit post terminum, dominus accipit fructum. Si etiam dominus agros pueri semin verit infra annos,doininus sata recipit,non stipulas , neque baculos palmitibus seu vitibus alligatos.Non licet domino pueri ad annos pervenientis, ligna caedere; aut gramina denicare.Si autem prius puer annos attigerit,aut terminum,dominus suum amittet laborem. Puer enim sibi nihil restituere tenetur, si nec dominus puero , nec ejus heredi quicquam dabit, quando poli mortem ejus seudum expectabit. ARTICULUS VX. ad eumD 1. Si dominus Dudi censualem bonis non innatum alienare,aut ille vice versa recedere relin boc Hi de se ei dominus,& e converso censitus domino in die Puriscationis denunciare debet. t m. a. Moriatur si censitus,ejusheres succedit iniundo,& solvit ex bonis, sicut ille soluturus esset.. N i si vero
173쪽
Si vero dominus moriatur, extunc ei,ad quem bona pertinebunt, hoc est legitimo successori,censum persolvet promissum;& non nisi suo a tro indigebit varcndatore. d
onerato cedat,& minus oneratus magis Onerato. Pede ster cedat equiti,& equitans currui. Si aut in via arcta consistunt,ut supra pontem, aut si equitans vel transiens persecutionem patiatur ab in mico, currus tamdiu stet, lonec pertratisierint incommoda fugientes. 4. Currus prius pontem ascen iis, pri in iis transeat, sive sit vacuus sive sit plenus. . Qui prius annonam molendino praesentaverit, pi ius molere debet, cx pto domino mo tendini.
modo res ab eius potestate cum conscia tu suo desinunt possidcri, si percipiens icu novus p .isci oreum rem vendiderit, obligaverit,deri sic ravcrit,hoc est . ludo ainiserit, v ct torto aut spolio perdiderit, is qui res hujusmodi primo concessit aut pignoravit, a nullo poterit eas repet re, aut evincerr, nisi ab eo, cui sponte concessit aut impignoravit. Si vero is, qui rem hujusmodi conccsic rit,aut in iu*m r cepit obligationem, morte directa moriatur; tunc is suam rem ab herede ejus, prout juris fucrix ,po a M. AEdeum stulet, vel a judice, si, ad eum apertincbit.
I. QitandoDeus hominem formaverat, ei volatilium . piscium ac bestiarum dedit potestitem, ι..hni, , ex eo isti, injuriam inferenti, vita aut sanitas non auferatur. Tribus b altamen in Saxonia nemoribus, A atris. b. & in eis bestiis existentibus, exceptis lupis,ui sis, & vulpibus,pax per bannum Imperii nunciatur. P -- ,-q- mum est nemus, Κoynilch,secundum lageteyde, atqtiel artus,tertia. Qui feras in istis locis occidit, '. --Π sol Vet balanum Regium LX. solidos, inuictae. Qui autem per dicta nemora equitaverit,arcusti ejus balista relaxentur, faretra ejus sit munita, nec non ejus omnes canes colligabuntur. . . u .s .., a. Si iseram extra praedicta nemora persequi cceperis , & in nemora effugeris, licite eam inst-H. M io, queris dummodo cornu non fuisses,& canes non instiges ad insequendum. Et si eam cceperis,non de- - - ex liquisti, nesque tuos abcque culpa licite revocabis. . . an s. Nemini etiam licet sata pertransire venando , & conculcare, postquam se erexerint olium H. - crciccaeo acceperint,&in nodulos se praeparent ad culmum.
chyna. -- I. Qui verrem tenuerit, canem tacite mordentem, lupum, ursum,cervum, simiam, aut talium μ' ,M quid etsi postquam damnum dederint ea animalia excludendo, aut eis utictu alia denegando se excus -- . i. ''- revoluerit, hoc facere non potest, se comprobare possit mettertius, is qui damnum acceperit , quoab. - . pi dictus ea usque in diem dati damnum tenebat. . . adduisii 2. Interficiat quis cataein ves sinite quid, ipse nullam sustinet poenam, si suum addet jurainen extra θlva tum, se causa nec si talis hoc fecisse. . ' s. Qui bestia sic quarum natura est sera, tenere voluerit, eas intra sua septa, aut munitas debet habere posscssiones.
I. Mulieribus procurare non licet. neque sine tutore agere. Haec omnia perdidit eis Calphurnia, quae sexus verecundiam coram Rege ex ira ostendit, dum sua in in procurando obtinere non po
r. Unicuique testi sicari,agere,& se defendere licet. nisi forte in Regi, vel ipsius judicii sit pro scriptione.iu foro autem Ecclesiastico hoc ei non admittitur, si est ex comin unicatus. . ARTICULUS LXIV.
r. Mulieres & Virgines violenter oppressae, cum violentiarum clamore coram judicio agere debent,propter manuale factum & vim seu necessitatem. stiam ueclarare cas oportet. a. Qui etiam in furto aut spolio comprchensos iudicio praesentent , cum clamore violentiarum eos agere oportet propter manuale factum , quod producitur cum hominibus praesentatis. 3. Praeterea qui occisossudicio praesentant,vel injuriam eis illatam prosequi intendunt , eum clamore violentiarum id agere debent , propter manuale factum , quod munifestum & clarum apparet.
Spoliatus si scit ubi res ejus ablatae pervenerint,& si judicem ad prosequendum eas advocare: voluerit,cum clamore violentiaru hoc facere debet,& conqueri propteria tuni, quod ibidem osten dere debet. . Vbi manuale factum non est, sine clamore violentiarum agendum est, alias actio agenti est damnosa. . ARTICULUS LXV.
i, Puer infra annos discretionis non potest in tantum delinquere , quod in vita punii tur. Occidatur vero aut inutilitur quis a puero , tutor illud ex substantia pueri secundum
174쪽
veris et di nondum resarcire tenetur: quod & de damnis aliis a pueris illatis est intelligendum, si jurς
r. interficiat autem quis puerum plenum pro eo dare debet veri et luna.'. Corrigat vero quis puerum , dummodo hoc pro delicto ejus se iecisse suo juramento assi ma vcrit, nihil pro eo sustinebit. q. Qui puerum per crines traxerit,virgis castigaverit , dummodo propter delictum & exces- sum ejus id iecisse juramento confirmaverit, nihil pro eo sustinebit.
3. Nunc considerare antequam pacem , quam in terra Saxoniae Imperialis Majestas ex consensu Religiosorum, obilium, Procerum, Vasalloruin, proborumque hominum in ea commorantium, confirmavit.Omnibus in perpetuum temporibus,clerici de religiosi, mulieres. virgines di ludaei in corpore & rc bus, nec non Ecclcsiae, coemeteria , & quaelibet villa intra se pes suas ac fovea aratra cum molendinis,& regia via, tam in aquis, quam in campestribus , & omnes in his ex i stentes secura pace fruentur. r. Omnes etiam dies ferialis seu celebres ac ligati, ad pacem omnibus hominibus sunt constituti,dicum bis in qualibet hebdomada quatuor dies, videlicet quinta & suxta feria, sabbatum N dies Dominicus,quinta scria, propter olei & chrismatis consecrationem , cum quo Christiani in bapti sino consignantur: ipso etiam die coenavit dominus cum discipulis, ubi corpus suum nobis in cibum 'iradia: r, a quo S lex incipit nostra : etiam propter venerabilem in hac die domini ascensionem , in qua serrata via nobi s fuit reserata, merito tranquillam teneamus. Sexta feria Deus hominem formavit, di moriendo eum redemit. Sabbat Dominus requicuit ; post coeli terraeque formationem, & in L puli tiro po si amat ae suae mortis passionem; & tunc etiam c lerici Ordinantur , qui magistri Ecclesiae a M. D. M Luctae di putantii r. Dominica die homines a Deo reconciliabantur:& sicut iste dies omnium dierum hi DE Osuit primus, Dominusque in eo a mortuis surrexit,sic & omnium erit ultimus, quia in eo crit resurre. Iuniactio omnium, ac in eo unusquisque accipiet praemium meritorum :& ideo praedicti dies a Christia
nis custodiuntur,&culii verae pacis consignatione honorantur : exceptis tamen his , qui in manuali
violentiae facto deprehenduntur, vel qui pro eorum reatui Rege,vel ab alio iudice pro seribuntur,co- denique judicio fuerint deprehensi.
r. Pro violentia seu pace fracta ad ρraesentandum se juri citatus, non plures nisi triginta secum ad judicium ducere potest; hi nulla arma secum deserant praeter gladios. ARTICULUS LXVIlI.
1. Si equitant is seu viatoris equus fuerit festus , eidem liceat sata seu annonam juxta viam positam seu siti tam succ idere,& spic as ad pobulandum equo ponere, dummodo ac scindendo unum pedem in via coiitineat, di ea poti equi aut equorum pastum nulli bi ferat ad sui Proiectum.
1. Occi dens & vulnerans pacis suae violatorem. pro eo nihil demeretur, si metseptimus hoc insueta aut in actu violentiae accidisse valeat comprobare.
ARTICVLVS LXX. r. Possessio a nullo alienetur,vel ex bonis, quae possidesinullus expellatur, nisi possessio foret
iure ab eo acquisita. a. pacis violator debet puniri secundum quod supra dictum est.
i. Iniurata pace arma exceptis gladiis, non nisi ad publicam expeditionem, vel ad tornea men ta sunt portanda.Quicunque coiitra edictum & adversus ea secerint, sicut illegales & banniti judicen
tur.impe rialcm cnim transgressi sunt sanctionem.
1. Gladios etiam non licet ferre in castris,civitatibus, aut villis, omnibus qui in eis domicilia aut bospitia habent. 3. Arma licite ab his seruntur, qui violentiae sequuntur clamorem.Clamorem autem violentio: omnes sequitenentur,qui annos discretionis habent, & gladiis accingi possint: nisi justa necessitate fuerint praepediti , exceptis clericis, mulieribus , sacristis id est , Ecclesiarum custodibus & p storibus. : Si clamorem ante castrum aliquod insequuntur, nte illud per tres dies & noctes permanere debent, quisque sub sua provisione& expensis propriis. Quilibet in sua jurisdictione sequi tenetur , quamdiu actor insequitur. Si autem actor non valeat sequi vulneratus, sequantur vicini alii, quamdiu violatorem conspiciunt. Si forsan violator inal am se transferat jurisdictionem, & eum sequentes comprehendere in campo queant, antequam gens illius territorii venerit, ab eis licite reducatur. Si vero ad villas,castra aut civitates fugerit violator, renovatio violentiar u c lamore,& congregatis ad hoc sculicto ac rusticis ac probis viris, qui protunc haberi possunt, ad justum judiciu reus postuletur,ad quod praesentandus est, si in manuali constitcrii facto;& si sequentium persecutio a suo ju-
175쪽
cio per testimonium septem virorum coimprobetur, qui probent, quod illum in manuali faeho in se: uti sunt ex suo judicio usque illuc: cautionemque pros quentem statuere debent, super veris eidoa H si Iicimini, illius, a si sersati injulle contra illum iudiceni di sic reum reportantes faciant . quod de jure fuerit faciendum.
...hi a se.. i. pacis violator si super aliquod cailrum se receperit , vel in quo contra iustitiam detinetur,cilaum quo cum Iudex pro violentiae clamorem ad hoc citetur,ipse in tanto sonitu vo is, it in castro audiri possit. reum ad rectum judicium debet postulare. R ii iudicio non praesentciur, tam i asilum quam ioco ba- ἡ.,uἡ bitantes proscribentur. Sed ii domi aux castri lex nuncios Judicis cum actore ad quaerendum rapta de raptorem, castrum ascendere perinis crit,tunc calicum non csi scribendum. Accusetur autem castrumba s, o, quod ab eo,vel ad illum spolium sit illarum aut portatum, dominus suo juramento, aut ejus h cais en
sue illud poterit excusare. Qui autem ipsemet cum spolio est acculatiis, callium, antequam se ipsum excusaverit, non poterit excusare. Si quis velit castrum reum facere per dui lium, hoc a domino eius, Vel suo castrens, contra sibi in gen cratioue aequalem repugneturialioquin proscribetur castruat, &ipsi eastrenses rei j udicabuntur: r. Conqueratur si quis,quod de alterius castrost spoliatus per aliquem, dori in castA,utcastrum excuset,aut satisfaciat,eundem producere debet,aut pro eo respondere eum personaliter oportebit. ι. Agatur vero adversus castrum, quod quis ex eo sit spoliatus & si actor spoliatorem ignorabit, dominus castri post sex hebdomadas, si pro eo incusetur, castrum cum suo expurgabit sacramento, vel damnum secundum quod juris fuerit, sine emenda resarcire debet, luminodo ipse operista conii lii sit immunis. . Si inferentes damnum de aliquo castro exequitaverint, & infra diem & noctem ad illud non revertantur, spoliumque ante castrum vel in castrum ad sci vandum non dederint, extune castrum im- ..i mune ab hoc facto habeatur. Si vero exequitantes facto damno ad castrum revertuntur,&spoliumst um iis v. e castro aut suis .ic sensionibus mancipctur, castrum jusio judicio pro reo insacto judicetur.
Edisicia praediorum seu villarum propter nullam aliam ;niuriam succidi, seii ad tetram pro .sterui debent, niti impiis iuerint virgines aut mulieres violentet oppressae , aut post factuna introd m,dum G actae : tunc enim domus illae per jus condemnantur, si non, ut iuris est,excusentur. Postquam condein lai factum nata jain fuerint aediscia huiusmodi, si reus post inodum absolvitur ab actione , destructajam aedis II pq cia non exsolventur, quia ea i reatu non excusavit, cum iure suerant excusanda. . ais , . o. λ Omne δiuinal, quo hemporc violentiae illic astuit, per sententiam decolletur. u. . . qui 3. Omnes hujus clamoris violentiae insecutores , si males actorem quoquo modo comprescim
Super saluos & suriosos sententia mortis vel membri amissionis non promulgatur: sed si ea factum iid. derint,licet victus non fucrit,non delinquunt dummodo ab eis judicio praese utetur. t, rei ipsi ARTICULUS ii. e. - Τ. cleri: ci&Judaei arma portantes,&secundum quod juris est, si non tonsurentur, si quislacis. ' deliquerit, non aliter nisi ut laico eis emenda prasietur : quia arma portare non debent, quia ra ς-. i. 'mo quotidiana Imperii sunt communi. m. si ARTICVLVS III.
, , ἡ Π, i, Mulier pr*g0 ns non debet in iudicio,nisi ad cutem de crine condemnari.
i. it aut u. innuin dederint,curatores corum illud rcstaurare debebunt.
ni., u/4 - ARI CVLVS IV.r δε μή i Qui erepetit ab aliquo sibi vendita vel donata mobilia, remque venditam negavesit vel s ἡ' iratam; si emptor vel acceptator rem sibi venditam aut donatam metertius probare poterit, iure eam'. hi ii. '' obtinebit: sed cum tali testimonio,si res aliquo vindicetur,alium sibi non potest acquirere varendato saeramenta. rem,quia hic suo se poterit expiare sacramento. f. l. R ion' a. Qui venditionem recognoscit, ille umptori varendare tenetur, S qui venditionem latrix ς O f consessus, varendare tamen non vult, hic fur aut furi similis praesumitur , nisi illud in venditione sinse V 'μ contractu coram testibus exceptucti
qua seri a r. Quicquidsalicui conceditur , aut apud eum Di, trium testimonio depositum manifeste iis tit, desulto aut spolio incusari non poterit. Hr tres uidui quina nas, seu tribos Vicibus, perim '
176쪽
vallum semper duarum septimanarum citari dcbet is , qui res alteri concesserat, vel qui eas deposue ra . ut compareat res suas in iudicio, si ei videbitur, defensurus. Quod si non secerit, actor in prae dictari in rerum mittitur posscssionern. Retentor autem hujusmodi terminum auidiem, si sine periculo permariere voluerit, tuo accommodatori,aut depostori personaliter, aut in ejus domicili viti intimare debebit 1. Accommodatam remi cui accommodata est, in principio litis,&in conspectu actoris,creditori licit e ri stituere potest.
perdiderit, vel si animal mortuum fuerit, nul am pro eo punam sustinebit , dummodo ille suo sacramento hoc dolo suo non accidisse declaret.
secundum sui valorem ex solvere.
probaverit,&ut juris est, a dolos ciccxcusaverit: summa autem debiti , in qua obligare suit res illa, Per hoc amittit creditor,nitialiter in contractu fuerat stipulatum, ARTICULUS VI. 1. Det efferata si famulus res domini sui, aut eas divendat obligetque,dominuscas repetere potest,jure se ad illa trahendo. Si autem famulus in suis rebus hoc fecerit, seu voluntate propria quovis 'modo ea alienaverit, domino nulla competit actio,nec sibi eadem resarcire aut rependere tenetur, licet famulo tu a damna resarcire promiserat. Si autem res famuli furtive in domini servitio aut violen- ι .l Abia ..ter sive b eius culpa auferantur, dominus resarcire tenetur, di in solvendo condemnetur, domino ve- uinutico ad recuperandum huiusmodi res actio remanebit. 4 Π .
i. Judaeus Christiani varendator esse non potest, nisi ut Christianus respondere velle Σ. Percutiat JudaeusChrili ianuin, aut eundem injuria adiciat, in qua sit comprehendatur , ut Catholicus sententietur. 3. Percutietur etiam Judaeus a Catholico,aut aliquam ei Christianus injuriam irrogaverit, auasi alium percilis stet judicetur, quia in eo pacem Regalem violavit. Istam pacem Josephus circa spasianum,cum ritum filium ejus a pacalr si curavit,Judaeas acquisivit. . Emat s Judaeus caliccs,libros aut de sacris ornamentis quicquam , vel si ei haec obligemur, ista filia eius erunt inventa possessione, & eorum nequiverit habere vacendatorem,sicut fur conde- innetur.Siquid autem de aliis rebus emerit, vel in pignus recopit, non sustive neque occultando, die lucente, & non clausis januis, si mettertius hoc probare poterit licet res empta sit furtiva, ipse tamen summam desuper datam suo obtinebit iuramento. Si vcro in icitibus defecerit, nummos suos se sciat perditurum.
i. Sunt qui dicant,quod castra di Principes sculi lustres non babeant pacem , quam quis in eis violare poterit,propter praesidia&assiduas munitiones castrorum,&propter militines , quos Illustres secuin ducere ex debito tenentur; quod tamen falsum est , quia personis illustribus homo a fecerit aut castro, &sui ad hoc jure sunt astricti, si pacem transgressit suerint, mortis sententia conde
ARTICULUS lX. videiussorem si quis sese obligaverit aliquem in iudicio sstendi,& id implere non valeat, te
netur pro reo ad solvendum, secundum modum actionis : quia absens victus judicatur. Si vero actio injuriarum fuerit,absentis tenetur praestare veriget dum, qui ad actorem & non iudicem dignoscitur pertinere, ted in eo mulcta in obtinebit. 1. Simili modo debet quis pacem pro alio stipulatam emendare. Si quis vero pro se ipso stipulatam violaverit pacem morte puniatur. 3. Pax sive transactio in judicio,in quo stipulata est,contradicenda aut melioranda venit. 4. Nulli etiam tempore pacis agere licet contra illum,cui pax indicta est. . Si si egerit quis stipulatam pacem, actori pro hoc posse agere per duellum & sine duello con cessum est.Si autem violator in manuali deprehenditur facto,injurata pace iudicetur. c. Expugnantur etiam in stipulata pace castra,& homines in eo capiantur, hujusmodi perpetrans, suos stipulatores seu fideiussores cum juramento non poterit liberare. . Si quis alique in injudicii impraesentare stipuletur,siis,qui praesentaturus fuerat , sine stipulatore suo se praesentaverit, stipulatorem liberabit,dummodo hoc praesentatus poterit compro-
8. Qui etiam captivum fuerit stipulatus, istud exequi pro tempore sdejussor tenetur, & non captivus. - ' . . Qui hominem, contra quem injuriarum actio in iudicio proposita est, a iudicio violenter
deduxerit, comprehensus,simili poena plectetur: si vero effugerit, est statim proscribendus,si in facto eum violentiarum clamore est vocatus,idque poterit comprobari.
177쪽
ARTICULUS X. i. Debeat autem homo aliquem injuriarum actione accusatum in tempore certo iudicio pr* sentare etsi interim praesta itandus moriatur .stipulator, si eum defunctum praesentaverit, liberabitur ,-- tilia Si vero actio civilis seu pro debito contra elim proposita sit, quod debilum nondum .insuper c lu
. Si animal,quod praesentari debuit mortuum fuerit,promissor in judicio curuin, spraesci veris liberabitur. non ris. ARTICULUs XL
; i. Quia a pro sacramenti protestatione promiserit morientere idem promissor aut i hcre . ', ,,u ad sacrame iunctur completionem: alias promissor ad solationem rei, pro qua sic ramentum iii ix D. iis in promissum,obligatur. inemeanam AR TlCULus m.
ς θ' Qui agat adversus aliquem mi ille E converso contra suum velit experiri actorem postmo ris actio,iuii prioi e discussia, non audiatur. Si multi contra unum actionem interponere clim i i tria -- -d bii. rum cxturi respondere tenetur,donee a primo per iudicium sit absolutus. Et si actio prorogatui hoc est, in alium terminum differatur,cautionem non nisi pro suo praestabit veris Ido,dato quod qW ς'GGliter inter sint plures.
diri. bὸ sis. i. Si contra aliquem actiones in judicio proponentur injuriarum ipso non praesente, te imi n/ que reo ad respondendum assignetur,&actor infra dictos terminos reum invenerit, eum licite, usquec qpWquo sussicientem, utrius respondeat querimoniis, praebuerit cautionem, jure estabit, b quia pὸς , actoriis le ,& non reo,in cujus absentia conquestum est nunclavis. . . . . A iCULUS XiV- Datu a 3. Si homo dictis sui ferendarii non sonsentiat propteremissa ab eo verba, damnumnoni xi in nebit. 2. Contra quem agitur actione injuriarum,primo valendam petat actionis, quoniam a nychv
, . . iusmodi v xendae praestitioncm,a ctor suam corrigendi actionem liberam h bet faculotem , quam . Ga . δε- post hujusmodi praestationem non estuabiturus.
i, - δε. ARTICULUS XV. . vix g- te i. Si c res haereditaria a duobus post tricesimum di iuncti postuletur,nis lite inter eos sapit , cst. donec amicabiliter componant,aut unus alium in judicio amoveat, nulli eorum praebeaturi R tentor vero rei haereditariae,armorum bellicorum. aut supellectilis, si postulata . post tricesimum ς A in ., hibere negat minus juste,pro eo mulctam dabit & emendam, si ejus injusta retentio judici nunc lexu . . i. a. Sid aut ires litigiosa extiterit, a duobusque impetatur,& jude, eam postulet, eidem p - sentari debet . eandemque servabit iudex ad litis usque decisionem,praesentansque liber Iur P .... inii expeditorias res, hoc est,arma bellica,postulet,ognatus es parte gladii cssedcbct, .a,... tensilia vero seu geradam,cognatus,id est, ex parte fusi seu mulieris,duntaxat admittitur. ι ARTICULUS XVI. I. Nemo ealium a sua repellere potest actione nisi is, ad Versiis quem actio fuerat ventilao
p iere AH r. Infames tantum tutores habere prohibentur.
s. In Imperio & in ipsa jurisdictione, proscriptis respondere nemo teneatiir, sed ipsisses ' spondere oportebit sin illa iurisdictione,ubi proscripti sent. 1 - ARTsct Us xvii plui se m φ r. Proscriptusfquemadmodum advel sus eum actio proscriptionis in omniloco iurisdictioni h in proponitur,ita se in omni ejusdem jurisdictionis loco expiabit si dejussorem autem dare debςt,vx j ' 'ri compareat resiponsurus: quem sibi habere nequiverit, cumgjudex usque ad condignam rcsponsi '
r. Si proscriptus dixerit in judicio, se proscriptionem debito modo evasisse, illud si per judic
Mulie unive. aut praeconem, loco judicis , & duobus testibus ad litis idoneis viris non probaverit, Actibisti .F. actor probatione ulteriori supcr proscriptione contra eum objecta non indiu bii. Sed qui sub R I siνaoumq-- banno fuerit proscriptus,ad probandam sui expiationem, tuorum bannitorum lcstimonio&judicis v. u ri indigebit.
L- - '. lagmui seu liberi,atque ministrale imperii licite coram Imperio aut Rege testes esse&seu 's. s. ia. tentias invenire possunt, quia per sacramentum Regi fidelitatem dcbitam spopondcrunt. Non sieetis, iamqn tali nimi steriali Cm entiam edicere,vel testimonium dare, adversus basinitos, si causa in vitavi οι ipsius,honorem, aut haereditatis anusionem cedere videtur.
178쪽
i. Agrum alterius arans ignoranter , nullam poenam pro eo sustinebit. Sed qui arat agrum, quem dicit suum esse,si succubueri hoc emendabit. a. Quilibet etiam arantem agrum suum licite sine judicisti centia, ut eum ad iustitiam fac icndum inducat,pignorabit. s. Arando a nemo vitam suam amittat ad sanitatem nisi ager, tui aratur, alicui per sententiam si abiudicatus,& iudicato pax sit super eo nunc lata.
i. Impetant si duo unam rem vel praedium cum simili testimonio&actione , &neuter alium , arid. fumes praeveniat in agendo,ipsis atque res erit lividenda.lstud testi monium a circuitas edentibus villa, in sua inriseia sibi bona huiusmodi sunt lita, aut aliarum circumvicinarum villarum determitietur, &qui tellii nonium , Plurimarum habuerit personarum,is rem seu illud praedium obtinebit.Si vero vicinia ignoraveri:,quis eorum iustiorem h abeat posscssicinem,tunc b per sentciitiani veritas expediri poterit; Vctactor tar - -- - - mcde his bonis, quod ad unumquemque eorum pertinear, sub iuramenti ostendant praeliatione; iu, . ad quod judex nuncios suos mittent. Quicquid ai vero ab eis aeque ostenditur, aeque eis, ut dictum est, ruicia sis, dividetur. non
I. Qui equum aut vestimenta ad certum tempus accommodaverit, & si diutius haec ab eo reti
nentur,statim post interpositam acreditore actionem hujusmodi ceddere debet detentos. Et spcio e. Mis, iis rata suerint,commodatori ad interesse tenebitur. In his vero ecbitor sustum aut rapinam dici non po- rat, quod ..terit commisisse, quia solus libere accommodaverat. ine ostendat, 2. Licite etiam quis sua bona. sicut juris est, potest vindicare , quae lius contra iustitiam, ultra terminum praesaeum tenet occupata. u. ct nou
ri Nullus propter proscriptionem in una jurisdictione factam in alia iurisdictione condemna. ii debet. 2. Qui insuperiori iudicio proscribitur, in omnibus eiurisdictionibus inferioribus ad hoc per se,. A. Atinentibus proscriptus habetur. Quia autem in interiori proscribitur, in superiori jurisdictionc non p. m. ha censetur proscriptus nisi rationabiliter in proscriptionem illam venianti eis si sectis, 3. Inferior Iudex de proscriptione superioris judicis cognoscere non debet, nisi sorte superio- ρυρν, --ris judicis proseriptio sibi ita cognita sit,ut eam judicis superioris loco voluerit testincando assirmare; id est,quod de ea testis loco summi judicis esse velit. ARTiCULUS XXV. . r. Moriatur si judex eius successor in judicialibus actus testis esse debet omnium , quae inde functi praesentia judicio acta su adquantum scabinorum testimonio fuerit informatus, licet ipse prae setis non fuerit insacto,nec illud viderit vel audierit. r. In foro,oppido,scujurisdictionibus alienis, respondere nullus tenetur , nisi sorte mansionem, tomicilium,vel bona ibidem possidet,vel nisi injuriando inibi delinquat,vel ibidem respondere fuerit stipulatus. r. Quid extra aliquam jurisdictionem actum constiterit, hoc in eo iudicandum non est.
i. Rex est communis Judex ubi libet omnium.1. Liber & idoneus scabinatu non compellitur respondere in causa duelli coram iudice extra- . in .in iurisdictione autem,in qua insignitus est,id est,in qua natus est,se de scabinali dignus, & in illa tibi sedem baianitorum seu Scabinorumhabuerit, judicio vel responsioni alligetur. Qui autem inibi istam sedem non habuerit, superioris judicis, ubi residet& domicilium habet , iudicium expe
3. Hanc sedem pater primogenito, eo vero non existente, 'seniori & sibi in generationi simili
i. Mulierem si quis in matrimonium duxerit nescienter, quam de iure superducere ii ii vale. bat,& interim pueros procreat ex eodem, si postea per Ecclesiam tuerint separaxi, hoc pueris tu i jure non derogat , qui ante divortium nati sunt; nec etiam illi , quem in tetr gς iax xcmporς di- ,.... i. is.
A 1CULUS XXVIII. - , . Qui alium dicit ille tinuam ortu aut ossicio,hoc contra ipsum proponens, ille cum testib. in
179쪽
i. Liber seu idoneus scabinis baianum sui scabinatus,id est,iocum ubi natus est seu bino dignus, ostendere aut suos progenitores quatuor nominare non oportet,nisi suo aequali in generatione duellum proposuerit injungendum. i. Licite quis jurando baianum Iut scabinatus poterit demonstrare, licet Icabinarum non pos
3. Vbi duo unam debet divideret ereditatem, senior dividat, iuniori vero competit electio in hac parte.
r. Ferendario carere debet,qui personaliter coram judicio respondet. Σ. Quamdiu quis se respondere non debere sententialiter defenderit, tamdiu respondisse non dieitur.3. Judex aequus esse debet omnibus bominibus; nee debet sententiam invenire , nec inventam lacrepare.
1. Quidquid unus alteri debet, vel eidem aufert,hoc haeredibus illius solvere tenetur, si decedat. si autem auferens moriatur,heredes ejus pro debito non respondebunt,nisi possideant illa bona ,pro
quibus eorum praedecessor fuerat inculpatus. r. Qui captivat alium sinercrum oblatione,id est,absque spolio,aut vulnerat Sassi sit sine lanere mortali,& sine privatione membri, heredibus laesi respondere non cogitur. Si post anni aci-
um moriatur,nis forsan ante decessuin is, contra reum causam iudicialiter inchoaverit.
i. si quis advena se liberum dixerit,pro libero habeatur,donec per testimonium hoc reprobetur. a. Qui se liberum dicit, & alter eundem servum esse dicat, eo quod se ei in servitutem dederit, liber evadet, sacramento donationem negando praetactam, nisi forte in judicio factum sit. Siv ro di cat, eum esse suum vernaculum, id est,innatum servum esse, dominus eum cum duobus suis sub juramentis obtinebit; Si autem alius eundem a domino ut suuin postulet servum, tunc eum cum se cinejusdem servi cognatis aut hominibus veridicis obtinere necesse est.Si tamen is, qui dicitur suam incl- septimus, cum tribus ad eum jure cognationis pertinentibus ex parte patris,&tribus ex parte matris, probare poterit libertatem,eam obtinebit, attestationes omnes annullando. 3. Possidentis servum, probatio facilius admittitur,quam ejus, qui eum non possidet. . Qui se in iudicio in servum donaverit, ejus haeres hujusmodi donationi jure contradi cat, &eum in statum reducet libertatis. Sed si dominus eum usque in diem obitus tenuerit, ipse eius accipithaereditatem de prolem, si eum secuta fuerat, tum & eam, quam poli donationem genuerat. s. Qui se servum unius domini negaverit,& ad alium se pertinere dixeriti ille, ad quem se peta kaις-μ tinere dicat, ad defendendum eum in judicio non comparuerit, qui eum impetiit cum duobus a suis et se i cognatis; quos si non habet, cum duobus vernaculis jurando eum obtinebit. Postquam ut sic perie-stimonium a domino victus eatiterit,dando ei colaphum coram judicio, si vult, ndem suo servitio mancipabit..6 In quocunque judicialiter actor veliget dum aut emendam acquirit,in eodem judex mulctam seu poenam,si vult,obtinebit.
r. Quilibet litus suum coram Imperio vel Rege obtinet: quilibet etiam respondere ubiqueto. . - .... corum coram Rege tenetur,non secundum partis actore sed propria reae partis iura.Etiam ad omnia ..., inculata respondebit coram eodem,nisi forsao duestum eidem indicetur, ratione cujus poterit se per jus exciperemerespondeat,nisi in territorio suo,dequo est oriundus. Si item de proprio impetatur eum respondere non oportet extra territorium suum. 2. Rex etiam non secundum hominis tam actoris,quam rei jura, sed secundum jus provinciae,
in qua sistit proprietas,judicabit. ARTICULUS XXXIV.
r. A iudice proscriptus,&in bannum Regis seu illegalitatem inductus, ipsam si evadere vel Gper sex septimanas curiam sequi debet: eique rex pacem indicet. ille etiam jurare tenetur iudicio se sisti &se judici, qui eum proscripserat,praetentare.Ibidem tandem infra quindenam, postquam in suam provinciam reversus suerit,se judici supradicto exhibeat,omnibus, querulantibus responsurus. Insgnumque ac complementum juris prosequendi etiam sacra programmata, id est, literasRegali sigil to munitas secum deserat judici,ut sciat eum liberum aproscriptione sore. r. Illegalitatem incurrens sine proscriptione interioris judicis, curiam sequatur Regis persta
180쪽
Qui se s proscriptione Impeiij exuerit, & iudicio seipsum non sistit, dese justitiam ministi tutus, genuncietur illegalis & bannit ., taliquiin per annum ecfem in Iugalitate Imperii persti- risset.
Captus in manuali iacto, furto aut si lio, harum rerum nullum pol inominare visenda
a. Inveniet autem quis sub alio res suas sibi ablatas aut furatas, res retentori huiusnodi rerum; nanuale non poterit imponere fictum, ipse licite in his rebus situm nominabit vatendatorem , si ei duellam verba objiciunturi
i. . Qui alium in judicio ei indicenao duellum comprehenderit, & si actio per sententiam pror gabitur, ambobus pax indicetur, quae si fracta fuerit, debet ante omnia sine duelloper justitiam mendati. Violator vero si in facto comprehenditur manuali, prout violator pacis, jure 1 tenuetur.
i. Qili Aium line vulnere percusserit, aut baculaverit, depilaverit, correxeritque , iksi cum es in re violentiarum judicio praesentetur, ob hoc vitae aut sanitatisnon patietur detrimentum. Mubetam etenim de emendam praestando liberator.
a. Qui se ad testimonium, antequam juste secundum juris formam interrogetur, exhibuerit, i t stimcaonio repelletur.3. Qui pecus vicinii iii, cum suis pecoribus in domos suas duxerit, & in crassino illud emittet, nihil delinquit, duminodos duon neget, Scejus non sentiat utilitatem. . Qui maturos alterius fructus, dum ejus putat suos aut dominii siti esse, abscindit, hec eos a serat, non peccat, immo merces ei pro his tribuatur.
ARTICULUS XX in . Quidquia homo per annum re diem boti posscderit, pro hoc imbetitus statim respondere
iata, post mortem viri sui a bonis ejusdem elici non debet ante partum. Mulier imis comestibilia de dotem non haereditat mulier tempore viri, rusi recipiateadem post mortein ejus. Reli Detiam non luere litat suo hanedi aedificia in vitae provisione, nisi viva de loco provisioni. inlocum proprium vel seudalem illa locaverit vel exportaverit. . Mulier cum mortua fuerit tempore vitae mariti, cosnata ipsius vicinior, quae recipit pelle etilem seu utensilia, relinquet lectum ornamentum marito, sicut fuerat tempore uxoris, de mensainoniabit mentat, de bancum seu scammim puluinari, ac sedile caesino.
.. Qui debita ab eo in judicio betat, qui solvendonon est, nec habere poterit pro eo stipulantem, judex eum pro debitis creditori tradere debet, quem tenere in victu & labore tenebitur, sicut aliam niliam; & si velit compedieiunii ludat; aliter tamen eum non debet tormentari. Et si es gerit, vel eum dimittat, propter hoc non est a debitis nondum persoluusliberatus, quam diu debitorem soli Eonemnequiverit comprobare , quia, ut si semper pignus erit suo loco debiti. . , Qui in judicio incuseriar, & si ut respondeat a judice sibi praecipiatur, ille vero si non responaderit, velle de jure non respondere debere monstraverit, mulctatus stirientiatur. Quod etiam in secunia
da& tertiarice faciendum erit. & si adhuc non responderit, e tunc in actione ESsuperatus. Sedii 4 , Eo fuerit criminalis . a actorem facti debere causam cum sex testibus comprobare. α
i. Cui aliquid solvendiun est, eum usque ad occasum solis, in sua aut in xii a judicis dom4 eo
iam quo solutio extiterit acqxusita, oportebit ροωις- in rix. Qui nummos vel argentum solvere debet, si pro hoc pignora praebuerit, Perid non sit liber, his ea sex toti
sic inter eos pactiainsueti t. sui cause ra
Per Nuncium argentiun aut nummi licite per luant i se nulli ruit σι ei, quiadii a i
creditote in iudicio deputetur, praelςΠῖς ur risia 4 Talis autem conditionis, quemadmodum in promissione continetur , argentum aut nummi
i. Cujuslibet puri pacta aut prosiussiones ipso jure sirituricie dc manes: sed si sibi haedi intesta promissione induciae tribuantur, vel si transactio ab eo paretur aut permittitur, neeinterest: si e d nando pecuniam, sive sine donatior illud juramentum interpositum si i haec duo, dc non alia, pr missa ilhela custodiantur, quae ab ipta in captivitate promissa sunt vel iurata. Sed si superfidem suam mittatur ad temptium, de jure debet in termino constitinue ac reaire fidem silani liberaturus.