장음표시 사용
61쪽
quisierit dominus illorum, &ille, qui eos habuerit, neglexerit reddere,aut ante steterit, reddat opem coxum sicut lcxcst. i DE M. LXVII. Si cujuscunque servus aut aldius, ancilla aut Adia, in furto comprehensi uetin &dominus eorum tacglexerit eos liberare , & usque ad dies xxx. cos dimiserit, sint tensa iapy .& bis ii eos in transactum cui furtum fecerint, S componat postea ipsum sui tum sicut lex cit, & edicturi continet. IDEM. VIII. Si quicunque homo, qui est pauper aut naufragus, qui vendidit aut dissipavit sub stantiam suam, α non habet unde compossionem faciat: & fecerit furtum, aut adulterium, scarus, tum aut plagas alii homini intulerit,& fuerit ipsa compositio xx. solid.aut supra , dare debeat eum pu.blicus in manu ejus cui talem fecerit culpam, vel illicitas istas causas egit,& ipse eum habeat pro servo. Si autem minor xx. solid. fuerit ista compositio, sicut solet fieri usque ad vi. aut ad xii . solid. tunc de. beat cum publicus dare in manu ejus, cui talem culpam fecerit pro servo, in eo ordine, ut leniat ei tot annis,ut ipsam culpam rςdimere pollit, & vadat postea, ubi voluerit.
LXIX. De latronibus ita praecipimus observandum. ut pro prima culpa non mosatur,sedocillum perdat, de secunda, nasus ei scapelletur, de tertia vero, si se non emendaverit,moriatur. IDEM.LXX. De latrone sorbannito, si liber homo susceperit eum, xv. solid. componat, dc si servus fuerit, cxxv. ictuum percussionibus vapuletur. i DE M. LXXI. Ut Comes, qui latronem in sorbanno miserit. vicinic suis,& aliis Comitibus notium faciat eundem latronem a se forbannitum esse, ut illi eum non recipiant. IDEM. . LXXII. Et si hoc volumus , ut omnes de latronibus plenam iustitiam faciant per eorum mi- .nisteria, ut lares & malu factores non patiantur quiete residere, sed semper eos in quantum vescat infestent. tDE M. LXXIII. Ut mancipia adventitia&fugitiva nullus praesumat recipere. . .
LXXIV. De victa& iudicio facto in latronibus, ut testimonio Episcoporum absque Pt --to Comites facere possint, ita tamen ut absque invidia aut alia occasione mala . & nihil aliud interyu- natur, uisi vera justitia per iacienda & pace confirmanda. i DE M. LXXV. Si quis latro de uno furto probatus fuerit, perdat oculum, di si de duobus surtur batus fuerit, nasus ci scapelletur, & si de tribus furtis, moriatur i DE M. LXXVI. De duobus furtis, unde oculum & nasum perdere debet, constituimus, ut dominus servi illius, secundum legem, cui furta facta fuerint, solvere debeat, de tertio vero furto unde mori se bet mors illius furta illa excludat, & si Comes sine culpa per invidiam, aut occasionem iniustam , nisi per justitiam & pacem faciendam, hominem diffecerit, honorem suum perdat,&legibus illi, contra quem iniuste fecerit, sed poenam quam intulerit, emendet.
LXXVII. Si quis latronem morte dignum sibi ad occidendum traditum servaverit, & vitam indigno concesserit, medium damni, propter quod traditus est componat, & si ipse latro rursustulatrocinio comprehensus fuerit, quod prius debuit, capitali sententia persolvat debitum. i DE M. LXXVIII. Si quis furem vel latronem comprehenderit,&eum indcmnem dimiserit, neque illum ad praesentiam Iudicis, aut Comitis, qui in loco praeest, vel loci servatoris, qui Millus Cominis est, adduxerit, & de hoc facto sine de hac nequitia posthae in praesentia judicis convictus fuerit, ipsis damni existimatione,pro qua fur&latro comprehensus est, componere cogatur.
i DE M. LXXIX. Ubicunque intra Italiam sive Regis, sive Ecclesiasticus vel cujuslibet alterius servo
sugitivus inventus fuerit a domino suo, sine nulla annorum praescriptione vindicetur, di tamen ratio ne, si dominus Francus, sive Almanus, aut alterius cujuslibet nationis sit. Si vero Longobat diis aut Romanus fuerit, ea lege servos suos acquirat, vel amittat, quae inter cos antiquitus cst coa stituta.
IDEM.LXXX. De sugitivis & ancillis sugacibus advenis ac peregrinis,ut distringantiir, ut scire pos
62쪽
' IMP. PIPINUS. LXXXI. De servis re ancillis fugacibus unusquisque iudex studium ponat ad perquirendi;
juxta ut e duli una continet: & boc damus in mandatis, ut tam in Austria, quam in Neustria,quanquam in Emilia, d Tuscia,&littore maris per omnia loca perquirantur supra scripti fugaces : &apud locum iurent scultasti.&de cani, de saliarii, vel loco posti, ut nullus eos celet, ut ubicunque inventi fuerint. una cum Misso Comitis de ipso loco ad nos perducantur, ita ut jurare valeant quod neminem
celassent.1 DE M. LXXXII. De fugacibu , qui in partibus Beneventi &Spoleti , sive Romaniae vel Pentapoli. confugium faciunt, ut reddantur, & sint reve sit ad propria loca.i DE M. LXXXIII. Qui post missam sancti Johannis Baptistae latroni mansionem dederit, s Francus
cst, cum xii. similiter Francis juret, quod latronem eum suisse nesciret, licet pater ejus sit, aut frater, aut propinquus. Et si hoc jurare non potuerit, aut ab alio convictus fuerit, quod latronem in hospicio suscepis et, quasi latro & inlidelis judicetur; quia qui latro est, insidelis est in Rostro regno Franeorum, A qui illum susceperit similis est illi .Si autem audivit, quod latro est, & ipse tamen nescit firmiter, aut juret solus, quod nunquam audisset, nec per vcritatem . nec per mendacium eum latronem esse, aut si paratus ii ille postea de latrocinio convictus fuerit, ut similiter damnetur. I, p. LUDOVICUS. LXXXIV. Si quis liber homo de furto accusatus fuerit, & res proprias habuerit in mallo ad praesentiam Comitis se a rami et, & si res non habuerit, fidejussorem donet, qui eum arami et, & in palatium Regis adduc i faciat, & liceat ei in prima vice per sacramentum secundum legem se idoneare si potuerit. Et si alia vice duo ucit rcs eum de furto accusaverint , liceat ei contra unum ex his cum leuto tis iste in campo contendere.Q ita si servus de furto acculatus fuerit, dominus ejus pro eo emendet,aut cum sacramento cxcuset, se tale furtum pcrpetratum non habere, propter quod ad supplicium tradi debeat.
LXXXV. Si mancipia a domino suo fugierint in aliam potestatem , propter hoc nullum praemium cecipiat ipse, in cujus potestate inventa fuerint, pro eo quod ea reddiderit vel foris ejecerit. Et noli toturo hoc, sed ctiam si ca nec reddcre, nec foras ejicere volucrit, dc legitimo domino ea contra. dixerit.& illa posica sugi crint,secundum Pgem solvere cogatur ea. 1 DE M. LXXXVI. Si cuiuslibet mancipium in villa nostra confugi erit, Auctor eiusdem villae querenti domino id non contradicat, sed statim eum soras de eadem villa ejiciat. & si se putat ad id repetendum justiti. im habere, petat & secundum legem acquirat. Si vero tempore Domini C A R O LI genitoris nostri in villa illa confugerit, & dominus ejus id quaerit , Actor ejusdem villae aui legitime id contendat, aut quaerenti domino reddat: & Actor propter investituram Domini nostri C A ROLI venitoris idem mancipium contradicere non audeat,& si illius proprium esse cognoverit.
LXXXVII. UtClerici & Monachi, servi iugitivi, ad loca sua reverti jubeantur. 1 DEM.LXXXVIII.Ut vicarii & centenarii, qui surones & latrones celaverint vel dclanderint,secundum dictam sententiam judicentur.
IMP. LOTHARIUS. LXXXIX. De fugitivis praecipimus, ut ministri Reipubl. a domino fugitiVi nihil accipiat,
XC. Videtur nobis dealdionibus, ut sicut lex habet, ita sat. i DE M. XCI.Praecipimus ut nova conditio at ioni a domino suo non imponatur.
De eo qui terminam antiquam cori reperit, vel novamfecer t.
l. Si quis liber homo terminum antiquum corruperit,aut exterminaverit, & probatum sue rit, sit culpabili si xxx solid medium Regi, & medium in cujus sine suerit terminus.sDE M. II. Si quis servus alienus terminum antiquum ruperit, aut exterminaverit, mortis incurrat, periculum,aut solid. XL. redimatur.
IDEM. III. Si quis liber homo arborem,ubi the latura facta est inter fines discernendos, inciderit,aut D a delev
63쪽
deleverse Lxxx. solid.st culpabilis,medium Re i,& medium cujus arbor fuerit. Et si se asper iuris
nem domini sui fecerit,dominus ejus componat,ut supra, solid. Lxxx. DE M.
derit,aut deleverit,aut moriatur,aut liberet se solid. x L. IDEM. V. Si quis propter intentioncm fgna nova, aut thectaturam, aut sinaidam in stiva alterius se cerit,& suam non probaverit,componat solid.xL.medium Regi,& medium cujus jlva fuerit. IDEM.VI. Si servus extra iussionem domini sui thectaturam aut sinaidam in stiva alterius secerit,m, nus eiu s incidatur; & si eum iussione domini sui illectaturam aut sinaidam in biva alterius fecerit, te putetur culpa domino,ut supra. I, p. CAROLUS. VII. Ut nullus alienos sines usurpet aut terminos patrum transcendata TiT. XXVIII.
I. Si quis molinum in terra aliena aedificaverit, & suam probare non potuerit,amittat ipsum molinum & omnem operam, & ille habeat, cujus terra aut ripa eam invenitur, quia omκ scire debent,quod suum non est, id ad alium pertinere.
II. Si quis campum alienum araverit,sciens non suum,aut semen spargere praesumpserit,pe dat operas & fruges, de ille, qui campum suum probaverit esse, habeat fruges. IDEM.IH. Si quis campum alienum araverit seminatum aut devastave it,&suum non potuerit pro bare, alius tantum frugum quantum devastaverit proprio domino reddat,& pro incauta praesumpti ne componat solid.vi.
IDEM. IV. si quis lassatum in terra aliena fecerit,&suam non potuerit probare, componat ei, cujus terra, solid.VI. IDEM. V. Si quis pratum alienum secuerit,aut exaraverit, & scenum reddat, ac pro in cauta praesumptione,componat solid.vi. IDEM.VI. Si quis in terra aliena miserit sepem,& suam non tue inprobare,componat e cuius te ra est, solid. vi. IDEM. VII. Si quis res alienas, casas aut terras,vel pecunias aut familias malo ordine possederit, di per iegem & justitiam,& per judicium exinde convictus & expulsus fuerit , aliud exinde non componat, nisi de retro tempore reddat fruges & labores sub sacramento ab illo die, quo exinde compellatio facta de manifestata est. IDEM. VIII. Si quis sua auctoritate terram alienam sine publico guissaverit, licendo ouod sua debeti esse,& postea non potuerit pro bare quod sua sit,componat solid. vi.quomodo qui palum in terra ali ena figit.
IX. Si quis Assatum in via secerit & ipsum locum suum probare non potuerit, componat solid. vi.&ipsum fossatum restauret,& si ipsum fossatum cavando damnum in vite aut in arbore fecerit componat sicut anterius edictum continet. IMP. PIPINUS. X. Ut nullus alteri praesumat res suas aut alienam causam sne judicio legali tollere aut invadere;& qui hoc sacere praesumpserit,ad partem nostram exinde bannum componat. I. . . IMP. LOTHARIUS. XI. De rebus Ecclesiarum injuste invasis, sub occasione quasi licentia accepta apontifice. 5de his quae nec dum redditae sunt, de tamen fuerunt a potestate Ponti sciam injuste invasae, volumus ut perbli flos nostros sant emendatae. p. GUIDO. XII. De cartis vero intercedimus, ut nemini liceat alienas res praesumpti ve invadere, occasio necartulae ab eo factae, qui investituram legitimam non habens dinoscitur inu. isisse. Sed si quis acquisitor extiterit, non antea invadere alienas res Ecclesiae,vel cuju spiam liberi hominis praesumat, ant quam auctor cartulae legali & judiciali distinitione eas vindicet, & tunc demum cui vult liberam babeat tradendi facultatem.&squis ipsas res sine lege invaserit, non solum ipsas res amittat , sed insuperbannum nostrum componat.
64쪽
De m qaifalsam vel a erinam inmeta feceris, et con sirit.
Rrx ROTHARIS. I. Si quis sine iussioneRegis aurum figuraverit, an monetam confinxerit manus eius incidatur IMP. LUDO VICUS.
Et qui hoc consenserit,si liber est, in. solid.componat; si servus est,a x.icius accipiat. TIT. XXX.
De his oui eartam falsam contra ira scripsisunt.
R xx ROTHARIS. I. Si quis cartam salsam scripserit,aut quodlibet membranum anus eius incidatur. R xx L UlT PRANDUS.II. De scribis hoc prospextimus;ut qui cartam scripserit, sive adlegem Longobardorum, quae opertissima & pene omnibus nota est, sive ad legem Romanorum, non aliter faciat, nis quomodo in . illis legibus continetur.Nam contra Longobardorum legem aut Romanorum non scribant. Quia si nesciverim, interrogent alios. &s non potuerint ipsas leges plene scire, non scribant ipsas cartast aequi aliter praesumpserit facere, componat guidrigild suum, excepto si aliquid inter conlibertos eonvenerit. Et si unusquisque de lege sua descendere voluerit, & pactiones atque conventiones inter se lac erint,& ambae partes consenserint, istud non reputetur contra legem , quod ambae partes voluntario faciunt; & illi qui tales cartas scripserint, culpabiles non inveniantur esse. Nam quod ad hereditandum pertinet, per legem scribant ; dc quod de carta falsa in anteriori edicto annexum est, sic pes
I. Si vir mulieri violentiam secerit,& invitam eam tulerit ad uxorem, sit culpabilisncccc.D. lid.medium Regi, & medium parentibus mulieris.Et si parentes non habuerit, ipsi Dcccc. solid. ad curtem Regis exigantur , & mulier ipsa habeat licentiam cum omnibus rebus suis propriis, quae ei per legem competunt, eligendi quod mundium eius in potestate habeat. vult ad patrem si habuerit. vii it ad fratrem, vult ad barbanum, aut ad manum Regis, di in ipsius mulieris si potestate , qum ipsa elegerit. IDEM.II. Siquis violento nomine tulerit uxorem,componat, ut supra, solid. DCCCC.&postea mundium ejus faciat. Nam si contigerit casia,ut antequam mundium ejus faciat,mortua fuerisi res eius p rentibus reddantur. Et ille vir,qui eam violento nomine tullarit uxorem , componat eam pro mortua,ta nquam si unum de simi li sanguine,id est, fratrem ejus occidisset, & ita apprς icturi di parentibus pro mortua compositione cogatur,aut cui mundium de ea pertinuerit. . - iiDEM.li I. si quis puellam aut viduam alteri sponsatama illa tamen consentiente btulerit,compo nat parentibus mulieris, id est, patri aut fratri, vel cui mundium de ea pertinuerit, DCCc C. sol. mediuin re δε ιλRehi & medium parentibus puellae, aut qui sunt proximi , & mundium ejus scut convenerit faciat. -'- pue Spons, autem cui turpe aut deridiculum egestu componat duplum metum, quantum dictum est inlin die illa,quomodo fabula firmata fuerit, & amplius fidejussori aut raptor b ipso sponso suo calumnia non generetur,sed sit sibi contentus in ipsa dupla compolitione. IDEM. IV. Si pater aut frater,aut aliquis ex parentibus puellam eam alii sponsave it,& postea cum alio extraneo colludium secerit,aut fraudem commiserit cum illo,qui eam violenter aut ipsa consentiente ducat uxorem tunc illi parentes,qui hujus colludum fraudem consenserint, componant sponso , qui eum spon satam habuit similem poenam,ut supra, suptam nutam, quae dicta fuerit tempore sponsalio. rum; postea sponsus amplius adversus eos aut si dejussores eorum calumniam non requirat.1 DEM.
IDEM.VI. si quis libertae alienae,id est,personae,quaelibera dimissa est,uiolentiam secerit, componat solid. xx. i DE M. VII. Siquis ancillae alienae violentiamfecerit componat solid. xx. 1 DE M. VIII. Si quis rapuerit alsam alienam, & in curte alterius duxerit, & secutus dominuo fuerit, '
65쪽
aut parentes eius,& ille cuius curtis suerit antesteterit, &non permistat vindicare aut foras extrahere,componat solid.xL .medium Regi, & medium cuius aldia fuerit.
IX. Si quis ancillam alienam rapuerit,& in curte aliena duxerit,& secutus suerit dominus, aut parentes ejus,&ille cujus curtis fuerit antesteterit,componat solid.xx.qui antesteterit,mediumRe , ta medium cujus ancilla suerit. 1 DE M. X. si quis aldiam alienam rapuerit,aut ancillam, & in curte Regis duxerit,& secutus eam domi nus fuerit,aut quicunque ex amicis aut servis,& gami dius aut actorRegis antesteterit,pro Mesa de suis propriis rebus componat illi,cujus alitia fuerit. solid.x L .pro ancilla xx. REY LUIT PRANDUS. XI. Si quis rapuerit qualemcunque foeminam liberam secularem, unde in anteriori edictoregitur,componat solid.DCCCC.ita volumus,ut de illis ccc CL. solid. qui pertinent ad parentes vel ad mundualdos earum, ut accipiant ex ipsis solidis mundualdi,qui fuerint pro tempore, pro fatigio suo Aactione, de ipsa poena solid. CL. reliquos vero ccc. habeat ipsa scemina, cui talis injuria aut detrect tio facta est.Si autem pater aut frater fuerit,& ipsae foeminae in eorum mundio suerint, tunc pateraut frater de ipsa compositione,quae est solid. CCCCL. faciant eum filia aut sorore sua qualiter voluerint. Nam alimund ualdus aut parentes sic dividant ipsam compositionem, sicut supra luxuimus. IMP. CAROLUS. XII. De desponsatis puellis,&postea ab aliis raptis, placuit nobis erui,&postea eis reddi, qui bus ante fuerunt desponsatae, &si eis a raptoribus vis illata constiterit , proinde stitutum est a croconventu,ut raptor publica poenitentia mulctetur raptam .si vero sponsus eam recipere ni iucrit, Aipsa ejusdem criminis consentiens non fuerit icentia alii nubendi non denegetur, quia si ipsa colu senserit, simili sententiae subjaceat. quod si post consensum conjungere praesumpserint, uterquς
XIII. si quis alienam sponsam rapuerit,aut patri ejus, aut ei qui legibus defensor ejusdem tili debet,cum lege sua eam reddat, &quicquid cum ea tulerit, sermouin unamquamque rem secundum legem reddat :& si hoc defensor ejus perpetrare consenserit, & omnino raptori ninil quaerere 30' ς' iit, Comes singulariter de unaquaque refredam nostram ab eo exactare faciat, sponso vero legem I am componat, & insuper baianum nostrum,id est, Lx. solid. persolvat, aut in praesentia nostra 'mes venire iaciat, & quanto tempore nobis placuerit in exilio maneant, & illam foeminam ei habς ς non liceat.
XIV. Qui sponsam alienam rapuerit,illa non consentiente,licet cum ea concubuerit,reddat ei cujus sponsa est.& ducat eam si velit,quia vim passa potius, quam violata esse videtur , quod si ς mducere noluerit, aliam accipiat sibi foeminam: tamen si ipsa nubere voluerit sexcepto raptore l; bcui voluerit, legitime copuletur: raptor vero adulterii criminis reus teneatur. Quod si ipsa consen se ms militer ut raptor a nuptus alterius prohibeatur, & is qui eam accepturus erat, aliam, quesem volu serit aut potuerit,accipiat. IDEM.XV. De raptoribus vero antiquorum Patrum statuta sequentes hoc tenendum censemus ris eas rapuerit, quaecum sponso pariter benedictione sacerdotali initiatae sunt, licet eas corrugerit, tumen abstrahantur ab hi ,& propriis propriis sponsis reddantur. Quae vero vel viduae sunt, vel adhuc sponsa non fuerunt, & absque ipsarum& parentum voluntate rapiuntur, nihilominus parentibus auipto pinquis restituantur, &aliis si voluerint nubant. Nam ipsis, a ciuibus raptae sunt, legitimae dem n tores iisque auxilium praebentes, quanquam anath
uxores nullatenus esse possunt. Ipsos autem raptores matizandos antiqui canones praecipiant , in ultimo tamen constituti si devote postulaverint sacra 'communionem in viatico pro misericordia non denegamus. Quod si aliquis de ordine Clericali hinjusmodi transgressor ani cooperator extiterit, proprii gradus honore carebit.
I. si puella aut mulier libera voluntarie fornicata fuerit cum libero tamen homine, pote litem habeant parentes eius in eam dare vindictam, & si forte ambabus partibus steterit, ii t ille, qyi fornicatus suerit,eam tollat uxorem,componat pro culpa, id est,anagriph. solid. xx.&s non convcpς est ut eam habeat uxorem,componat solid.c,mediumRegi, & medium ad quem mundium de e pG tinuerit. Et si parentes neglexerint,aut noluerint in ipsam dare vindictam, tum liceat gastaldio Regi
auctculdai ipsam ad manum Regis tollere, &judicare de ipsi,quod Regi placuerit.
66쪽
IL si quis eum ancilla gentili fornicatus suerit,componat domino eius solid.xx.3c si
e in cujus mundio fuerit,d illa reputet vicium suum pro eo,quod aldio consenserit.
I. si liber aut servus uxorem alterius tulerit,eamque sibi in coniugio sociaverit, ambo occidantur: sic tamen, si amso consenserint. IDEM.II. Si quis cum uxore sua liberum aut servum fornicantem invenest , potestatem habeat eos ambos occidendi.& si eos occiderit,non requiramur. 1 DE M. III. Si quis alii crimen de uxore sua miserit, quod eum ea semicatus esset liceat ei, cui crimen mittitur. aut sacramento aut per campione se purincare.de si ei probatum fuerit, animae suae incurrax
aut filiae exinde nati fuerint,nullatenus ei succedant. sed nec libertatem suam habeant, nec per ullum ingeti uineis dercbus suis aliquid facere possit; quia in dubium venit causa ipsa, cujus filii aut filix non iunt,ambo vivant,&dominus &servus,qui ante habuit,&postea tulit. i DE M. V. si quis liber bomo habuerit servum vel anc llam. aldium vel aldiam coniugatos,& instiganti inimico humani generis,cum ipsa ancilla, quae servum ejus in maritum habuit, aut cum uidia. quae cum aldione ejus copulata est, adulterium perpetraverit: ita statuimus, ut perdar sum servum aut aldionem cujus uxorem adulteraverit,&ipsam mulierem:&simul vadant liberi di absoluti fulsea les tanquam si thingati fuissent, ibi voluerint: quia non est placitum Deo, ut aliqv s homo cum uxore aliena debeat fornicari, tamen de ipsa Ibertate ita dicimus , quia non possunt sic sine vera ab lolutione liberi esse, nisi sicut edictum coiit inet, aut per thinx aut circa altare, sicut nos instituimus ideoque veniant ad palatium ad nos,& qui pro tempore Princeps istius terrae fuerit, ipse eos absolvat, α faciat eis praeceptum suuin,& sint postea certissimi veri liberi di absoluti. i DE M. VI. Si quis dixerit conjugi malam licentiam dando; vade & eoncube cum tali homine, aut si dixerit alicui homini, veni. & fac eum mulicre me. eam is commiκtionem ; de rate malefactum fuerit, de causa probata fuerit, quod per ipsum maritum factum sit, ita statuimus, ut illa mulier, quae hoc malum fecerit&consenserit, moriatur secundum anterius edictum: quia nec talcm causam facere nec celare debuit, quia si vir ejus cum ancilla sua aut cum altera muliere adulterium fecisset , mulier ipsa ad palatium aut ad J udicem habuit proclamare. ideo hoc tacere nequaquam lubuit, quando ei pri' inum fuerit dictum.propterea,ut diximus, moriatur secundum anterius edicti paginam. Ille autem vir eius qui ei tam malam licentiam dedit,aut alteri homini dixerit , aut autoritatem tribuit in mulierem suam ad t ile malum perpetrandum, componat ad parentes ipsius mulieris suae, tanquam si in scandalum ipsa mulier occisa fuisset,quia ipsa ex peccatis in scandalum concurrere visa est, quando ad hoe malum perpetrandum accessit, quia in majus scandalum currere non potuit,quando se ad mortem traxit. ideo ut supra diximus,componat vir ejus, sicut supra statuimus;& res ejusdem mulieris,si filiosi, buerit, ipsi succedant,& si filios non habuerit, revertantur ad parentes ipsius mulieris, eo quod credimus,quod tale malum ideo quaesivit miser homo facere,ut ipsam mulierem perdat,& res ejus habeat.Ille autem homo, qui cum ipsa muliere aliena adulterium commiserit , quanquam cum viri eius eonflio secisset,iradatur in manus parentum ipsus mulieris, & non in manus ipsus viri,qui tale malum consensit,aut consilium illicitum tribuitIdem de causa ista,quam supra praemisi, si consilium&licentia data suerit ad mulierem,& ipsa non consenserit de manifestaverit ipsam causam , & ipsa mala opera non fuerint sacta, tunc ipse vir eius,qui ei talem licentiam ci consilium dederit . componat sicut in a reriori edicto affiximus,quomodo qui alii malum consilium dederit,id est , solid. L. quia adhuc major malitia est, uando homo ad mulierem suam illicitum consilium tribuit, quam si ad alium libu rum hominem malum consilium dedisset.
IMp. CAROLUS. VH.Si quis liber homo uxorem alienam a ulteraverit ,& secundum leges in mauus ejus traditi D 4 fuerint,
67쪽
suerint,&postea coniuncti fuerint,a publicis partibus tecipiantur,& qui ipses comparatos habuerit precium suum perdant. IMP. LOTHARIUS. VIII. si adulter cum adultera comprehensus fuerit, & secundum edictum legis Longobar udorum marito,adulteri ambo ad vindictam traditi fuerint, si eos quispiam evenerit , eosque conjunctos in eodem scelere habere repertus fuerit, ipsos si scias acquirat. T I T. XXXIV.
De eo qui mulierem vel tum insacramentum miserit , mellis
rumpiterum clericaverit vespuetiam velaverit.
R xx LUIT PRANDUS.I. Si quIs servum alienum sine vol untate domini sui in sacramentum miserit , aut manumia caldaria mittere fecerit,componat domino ejus solid.xx.
II. Si quis servum alienum sine voluntate domini sui clericaverit, componat domino eius pro illicita praesumptione solid.xx.& ipse servus revertatur ad proprium dominum , ct dominus habeat eum sicut voluerit. IDEM.IN. si quis mulierem,aut puellam,aut religiosam foeminam,quae in alte ius mundio est,ins cramentum mittere praesumpserit,componat mundualdo eius solidos L.& in palatio similiter&L. I, p. LODO VICUS. IV. Si quis puerum invitis parentibus totonderit, aut puellam velaveritaegem suam in triplo componat ipsi puero vel puellae,s jam suae potestatis sit, aut illis in cujus potestate ut ; illi vero po; statem habeant capitis sui, ut in tali habitu permaneant.qualis eis placuerit. T I T. XXXV.
Si actor Regis, res Regias perstare lem alienarurrit.
L I. Si quis gastaldius aut actor Regis curtem Regiam habens ad gubernandum,& ex ipse te alicui,sine iussione Regis,casam,tributariam,terram, silvam,vites, vel pratum ausus fuerit don te, aut si amplius,quam jussio Regis fuerit,dare praesumpserit,vel f quaerere neglexerit, quod per ira dem ablatum eu; omne quicquid contra jussionem Regiam facere ausus fuerit, in duplum octo in componat,sicut qui rem Regiam furatus fuerit. Et si ipse aut mortuus fuerit, quam fraus ipsa appa' reat,beredes ejus componant, sicut supra legitur. Nam si peractorem fraus facta fuerit, & antequam ad nostram pervenerit notitiam, fraus ipsa per gallaidium inventa fuerit , habeat ipse gestaldius de compos rione,quam actor componere debet, partem tertiam, de duae sint in eurte Regia. Et si prius per qualemcunque hominem ad nostram pervenerit notitiam, quam per gastaldium inventa fuerit, tunc compositio ipsa in integrum nobis & curti nostrae perveniat.Quod sJ udex aut ActorRegis, vel heredes eorum pulsati a nobis fuerint,quod neglectum fecissent, praebeant sacramentum in tali Ordine , & dicant i quod fraudem ipsam pater noster nunquam scivit, nec consensit , nec neglectum Posuit ad perquirendum,nec nos culpabiles per legem esse debemus; desiit postea absoluti. Hoc enim capitulum amodo statuimus firmum esse, nam qu icquid antea factum est, in nostro arbitrio reservemus in hoc proinde statuere praevidimus, pro eo quod multas fraudes agastaldiis vel actoribus nostris factas invenimus,unde iam multas fatigationes habuimus. Nam quod a nostris decessoribus cuicunque datum est, stabili ordine volumus permanere; sicut di illud, quod nos dedimus,& dehinc dederimus. I, p. a LOTH ARIUS.IL siquis Praepositus aut minitierialis aliquas res Ecclesiae, vas praevidere dinet, aliquo inscriptionis titulo cuiquam concesserit , quod ad damnum ipsius Ecclesiae pertiueat,pro sacrilegio
computetur. Similiter&de rebus quae adRempub. pertinent liComes aut ministerialisR.Rcuiquam concesserit,pro infidelitate computetur.
IMP. LODOVICUS. M. Si quis proprium nostrum,quod in vestitura genitoris nostri sueritiquaerenti reddiderit tane nostra jussione, aliud tantum nobis de suo proprio cum lege sua componat. Et quicunque se sciet te illud per malum ingenium acquirere tentaverit, pro infideli teneatur; quia sacramentum fide litatis, quod nobis promisit,irritum fecit,& ideo secundum nostram voluntatem & potestatem judican- .dus est.
De his qui ad morte fuerint D incati.
I, p. CAROLUML De illi; bominibus, qui propter eorum culpam ad mortem suerint iudicati,di postea vita eis
68쪽
eoneessa suerit,si ipsi iustitiam ab alii aut alii ab eis quaerere voluerint,aequale iudicium inter eos te minetur.Primum enim omnium de illis cautis,pro quibus judicati fuerint ad mortem, nullam postea repetitionem facere possint: quia omnes res suae,secundum iudiciumFrancorum, in publico sunt re- voeatae. Et si aliquid,postquam eis vita concessa est, cum iustitia acquirere potuerint, in sua libertate teneant & defendant. Sed in testimonio non suscipiantur,nec inter scabinos ad legem judicandam locum teneant & defendant. Et si sacramentum eis aliquod indicatum tuerit,quod jurare debeant, si aliquis ipsum sacramentum falsum dicere voluerit, cuin armis contendat. DEM.
malum perpetraverit,dc iustitiam reddere noluerit,dicendo quod mortuus sit, de ideo justitiam redadere non debeat,statutum est,ut superius iudicium sus meat quod antea sustinere debuit. Et si aliquis ad .ersus eum aliquod malum secerit, secundum aequitatis ordinem licentiam habeat suam justitiam requirendi de causis perpetratis postquam ad mortem judicatus est; de praeteritis vero maneat sicut supra di uin cli.
l. si servo; Regis mortem secerit, ita decernimus,ut componat ipsam personam, ccut appre. ciata fuerit,& servus ille super sollam ipsius mortui apprehendatur ut in eo vindicta detur, & sit causa finita. IDEM.II. De aliis vero causis,unde liberi & servi aliorum hominum DCCCC.solid. erint culpabiles; id est, de muliere libera.si ei ante viam steterit,aut injuriam fecerit, seu de gregibus equorum aut porcorum pietnoratis, aut aliquibus similibus eausis,unde praefati DccCc. solid. quaeruntur, de quibus in hoc edicto constituimus; si servus Regis fuerit, animae suae incurrat periculum, dc Dcccc. solid. non
requirantur ad i urteii Regis.
i DE M. III. Si servusRegis furtum fecerit,reddat in octogi ld. de non sit stigandi.
IV. Si servus Regis ciberos, aut vecoriia,seu memorphim,aut quamlibet talem culpam vel munorem fecerit,ita componat,scut de servis aliorum exercitatium decretum est.
V. si servus talem culpam fecerit,unde DCCCC. solid. qui in hoc edicto scripti sunt, indicat, tur, ut dominus pro servo debeat componere, hoc amputare itissim iis, ut si factum tuerit, nihil aliud componat dominus, nisi tantummodo personam ipsam tradat ad occidendum,&componat pro illicita causa, quam servus perpetraverit,solid. Lx. amplius non requiratur. Et si ipse servus fuga lapsus fuerit,& non poterit dominus ejus eum invenire, det pro ipso seivo qui fugam petiit,aut se dilataverit, solid. xx.& praebeat sacramentum dominus ejus. quo a non potuit eum invenire. Et si quandocunque eum invenire potuerit,tradat eum ut supra, ad moriendum,& dommus recipiat solid. xx . quos pro fuga ipsius dedit. Nam LX.soli .componat pro culpa, quod servus Eius fecerit. Et si spolia de homine sepulto servus de sepultura tulerit, de quanto tulit, dominus ejus reddat.& componat, ut dictum est,iolid. Lx.& pei sona tradatur ad occidendum,ut supra.
Rrx LUIT PRANDus. VI. Si quis alium pulsaverit de servo aut silio suo, quod surtum aut homicidium aut aliquo a
malum sedissent. &si vivente ipso servo aut aldio eum pulsavcrit, aut compellationem fecerit, faciat ei justitiam quandocunque pulsatus fuerit. Nam si, dum ipse servus ad vixerit, dominus pulsatus non fuerit,i, is post mortem servi aut aldii ipsius quaesierit, dominus eius non ei justitiam faciat, decernimus ut nullam facundiam requirendi habeat, si vivente servo aut at se, dominum ejus non pulsaverit: quia injustis o nobis apparet, ut postquam servum aut aidium ipsum inquirere non potuerit , ut ei aliquam injuititiam faciat.
I, p. CAROLUs. VII. Nemini liceat dimittere servum suum propter damnum cuilibet illatum, sed iuYta quali
ratem damni dominus ejus pro illo respondeat, vel eum in composit ioncm aut a 3 pCetiam petitoi is offerat. S:n autem servus pro perpetrato scelere sugerit, ita ut a domino pen tu i V uiri non possit cum secr,mento dominus ejus excusare studeat, quod hoc nou ibi vo rin talis nee cons licias tu isset, quod servus ejus tale factum commisisset, de sit absolutus. Jubemus quoque ut propter nul in districtionem, quam nos facere jubemus,pro quibuslibet causis servi non mittantur in uilirictioni 'sed per Missos nostros vel dominos eorum, aut illorum Advocatos, ipsi servi distringamur. ut ipsi sicut lux iubet, rationem pro servis reddant,utium culpabiles sint,an non. Ipsi veroo omini. ii gant,dc inquirant servos suos,sicut ipsos amant. i i i.
69쪽
Deoidosis , armis i ista patriam non portandis.
IMP. CAROLUS. I. si quis per seida precium recipere noluerit, ad nos sit transmissus, dc nos eum diriminus ubi damnum minime facere possit. Simili modo & qui pro nida precium solvere noluerit, nec iustiti
am inde lacere, timc ad nos sit transmissus, & in tali loco cum mittere volumus, ut pro eo maristi nanum inde non crescat. V di
erit,discutiatur,& tunc is, qui ex duobus contrarius fuerit, aut paciscatus fiat aut distrio ali adpa .cem, etiam sit noluerit. Etsi aliter se pacificare noluerint, adducatur ad nostram praesentiain. Et si A. quis post paci licationem alterum occiderit,componat illum,& manum illam, quam periuravit, rer dat, di insuperbannum dominicum persolvat. ε
IMP. LOTHARI Us. . II I. . De his,qui discordiis & contentionibus studere solent,& in pace viverenoluerint, &k- fuerin similitervol us, ut per si dejussores ad nostrum palatium veniant, ibi cum no-itris fidelibus consideremus, quid de talibus hominibus faciendum sit.
I quis sponsaverit puellam liberam aut mulierem , & post sponsalia facta &s absiam firmatam per duos annos sponsus neglexerit eam tollere, & dilataverit nu- δptias exequi; post transactum biennium potestatem habeat pater, aut ira:et, et qui mundium ejus in potestate habeat, distringere fidejussorem, quatenus ad n p eat metam illam, quam in die sponsaliorum promi iit; postea liceat eis ipsum d P E cς e '' η'-φη llhq Qx-0xVm- Et meta, quae a exacta fuerit, si in potestate ρώ- α - . elix aut mulieris, eo quod sponsus intra praesinitum tempus uxorem tollere ne glexerit, aut voluntarie dilataverit: excepta inevitabili causa.
parentivus purificare cum xi I. sacramentalibus suis. Tunc postquam purificata cst, accipiat eam spontus, sicut in priori fabula tulit.& si postquam purificata fuerit , eam tollere uxorem neglexerit, iit culpabilis sponsus duplam metam, quantum dictum est in die illa, quando sabula firmata fuerit, &D parentes,ut dictum est, eam de ipso crimine mundare non potuerint, tu ne sponsus recipiat res suas quas dederit,& illa patiatur poenam adulterii, sicut in hoc edicto scriptum est, x: IDEM. III. Si peccatis imminentibus contigerit, ut postquam puella aut mulier sponsata suerit, ut leproia aut daemoniaca, aut de ambobus oculis caecata fuerit, tunc sponsus recipiat res sua quas dedit non compellatur iple invitus eam tollere,nec pro ea causa calumnietur : quia non suum nePlectum uerit, sed peccato imminente & aegritudine superveniente.
... v - . Si quis iam si a naut quamlibet parentem in conjugio alii dediderit, & conti erit casus, ut ille maritus moriatur, potestatem habeat illa, si voluerit, ad alium maritum ambulandi , liberum tantum. Secundus autem marmis, ut eam tollete disponitide suis propriis rebus medium precii, auratum ni erit dictum, quando eam primus maritus sponsavit,pro ipsa meta dare debet ei, qui heres pro minus mariti prioris esse inrenitur.& si noluerit accipere, habeat ipsa mulier morgongap. &quod de parentibus elus adduxerit, id est, phadet phium; parentes vero eius potestatem habeat eum dandi ad alium maritum, ubi & ipsi & illa voluerint, & mundium ejus prioris mariti non habeant parentes,pro eo quod denegaverunt voluntatem suam. Idco redeat mundium ejus ad parentes proximos, qui prius maritum dederint. Et si parentes non fuerint legitimi, tunc mundium ipsius mulieris ad curtem Regis pertineat. Et si talis fuerit mulier,quae maritum non vult aut non possit habere, sit in potestate
temRegis habeat refugium,& mundium ejus in potestate Regis sit.
V. Si qui pro muliere libera aut puella mundium dederit, Nei tradita fuerit ad uxorem post
70쪽
quam mortuus fuerit maestus,&contigerit, ut ipsa mulier ad alium maritum debeat ambulare, aut adparentes reverti,aut ad curtem K gis, tunc heres mariti prioris accipiat medium de meta, sicut supra constitutum est, di ipsa per manum ei simili modo retradatur, sicut priori marito tradita fuerit. Nam . aliter sine traditione nullarum rerum dicimus subsistere firmitatem.
IDEM.VI. si quando pater filiam. aut frater sororem iliam alii ad uxorem tradiderit: er aliquis exbmicis accepto exenio ipsi mulieri aliquid dederat, tu i psius sit potestate,qui mundium de ea secit, eo quod maritus stannechil requisitum fuerit, ipsa debeat persolvere. IDEM. hVII. Si quis puellam liberam,aut viduam sponsatam habuerit,& contigerit casus, ut ipsa ante
moriatur, quam a patre aut a fratre, aut ab eo qui mundium in potestate baber, tradita suerit: tunc me- tu,quae data est, ab ipso sponso reddat ut ei, aut sponsus recipiat tantum, quantum in ipsa meta dediti Nam aliae res ipsius sint, qui mundium ejus in porcstate videtur habere , eo quod ante traditionem mortua est.
. . IDEM. VIII. Si quis ancillam suam matrimoniare voluerit sibi ad uxorem, si ei licentia; tamen de beat eam liberam thingare,&sic facere liberam , quod est gurderboram & lcgitimam per garatinx; tunc intelligatur esse libera & legitima uxor, & filii, qui ex ea nati fuerint, legitimi bcrudes patri essiciantur.
IX. Si quis aldῖam alienam aut sitam ad uxorem tollere voluerit, faciat eam suid boram, sicut edictum continet de ancilla. Nam qui sine ipsa ordinatione eam quasi uxorem babuerit, silii , qui ex ipsa nati fuerint, non sint legitimi, sed naturales.
X. De puella, unde iam antea diximus, ut non ante xii. annos legitima sit ad maritandum, ita statuimus, ut non intrante ipso xii. anno, sed ex picto sit legitima ad maritandum. Ideo nec hoc diximus, quia multas intentiones de causis illis cognovimus, sed apparuit nobis, quod immatura causa sit
XI. Si quis filiam suam aut serorem alii sponsare voluerit, habet potestatem cui uolueri .libero tamen homini, sicut anteriori edicto continetur. Nam postquam eam sponsaverit, non habeat potestatem alteri homini eam ad maritum dandi ante biennii tempus. Et si dare cuilibet praesumpsi rit, aut ipsa sponsalia irrumpere voluerit, componat sponse ipsius, sicut inter se poenam firmaverint, qualiter in anteriori edicti continetur pagina, & insuper in palatio guidi igild suu in componat, & qui eam tollere praesumptem, componat ii militer in palatio Regis guturigild suum. Si vero sine volun-lteritate patris aut fratris eam tollere praesumpserit, quae iam alteri est desponsata , componat sponso eius duplam metam, sicut edictum anterius continet.' & in palatio Regis componat quidligild suum. Pater vero & frater, qui in tali causa non consenserint, sim absoluti . Puella vero ipsa, quae hoe sua voluntate facere praesumpserit. si aliqua ei portio ex parentum successione debetur, amittat ipsam portionem. Et nuda&vacua de rebus parentum suorum vadat, &ipsi succedant, qui per levem succedere possuntes cc possit ei aut frater per quodlibet ingenium aliquid dare, & hereditatem relinquere, quia excreverit vitium hoc ingentem nostram propter cupiditatem pecuniae. Et ideo resecare volumus hoc, ut cessent inimicitiae, &saidam non habeant. Sin autem, quod absit, post sponsalia factatalas inter parentes ipsius excreverint inimicitiae, qualicunque causa interveniente , ut homicidium de parentibus eorum perveniat, unde duritia inter se teneant, se dare aut tollere noluerint , componat pars, quae neglexerit. sicut inter se statutum habuerint , di stat absoluti quia non est bonum,ut ibi quis lam debeat dare filiam suam, aut sororem,vel parentem suam, ubi vestra inimicitia homicidii. probatur.
De his ea ne moluntate mundoaldi ad ma ritum ambulant.
I. Si puella libera, aut vidua, sine voluntate parentum ad maritum ambulaverit, liberum tamen; tunc maestus, qui eam acccperit uxorem, componat pro anagripi solid. xx. & propter Didam alios xx. Et si comiserit casu eam ante mori, quam mundium ejus faciat, res ipsitus mulieris ad eum revertantur , qui mundium ejus in porcstate habet. Nam amplius calumnia praesumptoti ii 'generatur , & idco perdat maritus res mulieris, eo quod mundium ejus de ea sacere negk
II. Si quis pucllam aut viduam alteri sponsatam illa tamen consentiente,tulerit uxorem, componat parentibus mulieris, id est, patri vel fratri ejus, vel ad quem mundium pertinuerit, pro anagripsolid. xx. & propter faidam alios xx. & mundium ejus, qualiter steterit, faciat. sponso autem, cui spousata fuit,omnia. quae in meta sunt dicta, quando eam sponsavit,in duplum ei componantur ab illo, qui ei desponsa sua turpe fecit. Et postea sponsus post acceptam duplam compositionem, sit sibi conten- tus, & amplius ex has causa adversus fidejustorem calumnia non requiratur.