Iohannis Caii Britanni De ephemera Britannica liber

21쪽

BRITANNORUM PERTURBATIO.

umi, omnes sudore confici. Hunc rursum

amentia cepit, hunc graVis sopor oppressit, hunc inquietudo exagitavit. Hic moribundus ingemuit, ille animam expiravit. Et qui valebat dudum, jam febrescebat, VerSaque vice, qui ante morbo laborabat, nunc alterius sanitatem procurabat. In Summa, ita nulli sere hominum pepercit, ita in o bem crudele malum rediit, ut qui alios opera Osscioque iuvissent prius, eos vicissim ab illis subsidium ossiciumque mutuum 12 petere: et contra, qui ab aliis essent ad-juli, eos Sine quiete, magna satigatione operam mutuam praebere, inque vices gravi periculo colla sub jugum mittere cogeret.

Jam vero de fuga quae alias in pestiferis morbis solet esse praesidio) cogitare, aut

in alium locum commigrare, inane et Supervacuum plane fuit. Nusquam enim tutus portus nostris, nulla ex mutato loco Securitas erat, quod nulla malo oberranti omnia requies esset. Alii tamen, relicta urbe, in agros profugerunt: alii contra, ab Ogris ad urbes convolarunt; alii rursum recessus atque solitudines salutis causa quae-

22쪽

sisANORUM FUGA.rebant: alii domo nunquam prorepebant.

Sed cum parum id respondit, quod tanto studio sequebantur; aliis alia diverticula

quaerere, et alieno loco atque coelo per interposita maria et longe semota loca se conservare tutissimum visum est. Hinc

magna properatione quidam ad Belgas, quidam ad Gallos transfretarunt; ad Hibernos 13 alii, alii ad Scotos se receperunt. At id

quoque cum minus ex Seuientia cecidit, compertumque est laboriosius multo qnam ad salutem commodius esse, divinam opeinoi consilium domi cuique Suae eXpectare, omnibus certum atque constitutum fuit. Itaque malo Vieli, atque omni spe vitae destituti, decubuere mi Seri, eodemque saepe I cto vivus alter, alter mortuus, miserabili

conditione jacuere. Quod in suis non serentes missiores infirmus sexus sed indulgens) nulla habita aedium cura, neglecto corporis cultu, sino mente discurrebant ut in tanta animi perturbatione atque metu solet fieri) crebro suspirio, inulto ejulatu, set lar o lacrymarum sonio omnia complebant; nil nisi mortes loquebantur, quis per-

23쪽

DESPERATIO.

lagio locus, quid faciundum percontantes. Supremum diem ratae jam adesse, tendebant ad s3dera palmas, passisque manibuS divinum numen et auxilium in genua procumbentes invocabunt, et in suo S intuentes, quaeque alterius sidem opemque implora- 14bat. Solicita his cura, ingens labor, Summa lassitudo; vix tamen omnes sufficiebant aegrotantium ministerio. Viri morbo intenti,

nullam rerum suarum rationem habere, Vitae imi nemores, de morte cogitare. Etenim cum magna ex parte omnes, tum acer-hissime viri malum sensere. Quapropter operas negligebant omnes, commercia intermittebant, lanebria negotia curabant. Qu0- quo te vertisses, cadaver conspeXisses. Contingius undique notarum aenearum pulSuS, confusus sonus erat. Is Omnia loca occupabat, omnem urbem caeterumque vicinum

agrum longe lateque adeo personabat atque omnia complebat, adeo sensum turbabat, ut et caput male assiceret, et proxime alloquentem auris non sentiret. Sed quis concentus sui ebris, quis ploratus p impae fuit, Pium acerba omnia, Vix certe queo dicere:

24쪽

POPULI STRAGES.

Nihil enim difficilius, quam magno dolori

paria verba reperire. Ubique lugubris erat 15 lamentatio, setus moerens, acerbus luctus. Erat in luctu senatus, squalebat civitas, dolebat nobilis, moerebat rusticus, tristis aspectus stinerum dolentium moerorem exagitabat. Dessebat natum parens, parentem silius, uxor maritum, maritus conjugem, a sinis affinem, amicus amicum, miserandis plane modis. Nec ulla mali mortisve grassantis impari tamen saevitia) sinis erat, ante expletos menses quinque et eo amplius. Coepit enim morbus ille Salo piae ut dixi in Aprili mense medio, nec in eX-

tremis Angliae partibus, quae ad seplentrionem spectant, nisi Septembri ultimo, postquam omnem regionem percensuisset, sinitus est. Quo temporis spatio quot in Anglia periere, vix, credo, dici potest. Hoc conflat, quod dolens refero. una civitate pauculis diebus plus minus sexaginta supra nongenios crudeli morbo intercidisse Ilis modis atque rationibus ne longum faciam, nevo retractando nostrum dolorem refricem, quis enim tantis miseriis non poterit coin-

25쪽

moveri' admirabilis illa, et multis plane IG

NOVa rerum facies, at omnibus formidabilis, omnium animos deiecit, Spem prostravit, omnibus praesentis metum mortis conStanter incussit, non aliter ac si de coelo te

ribilis tactu fulminis, inevitabilis jactu teli trisulci metuendi Jovis jam jam ad unum

Omnes essent intermorituri: tanta morbi inclementia erat. Ipse, dum haec tragoedia agebatur, prae-Sens spectator intersui, non sine meo gravi sane dolore. Quippe humanum est humanis casibus ingemiscere, multoque magis misericordiam provocant, quae oculis usurpamus. Quocirca omnia diligenter observare, singula expendere curiosius constiti tum mihi fuit, ut ita demum majorum nostrorum more ad novos casus temporum, novorum consiliorum rationes accommodare,

praesidiis salutaribus assiciis rebus succumrere so licius commodiusque liceret. Ita enim me posse aliquid praestare non dubitabam, cum non leve Studiorum momentum 17 deprohenderim obse otionem, cum ratione

26쪽

MORBI NATURA.quod indicant inter caetera quarundam herbarum reconditae utilitates, quae ratione, longinqui temporis usu, ac periclitatione percipiuntur. Neque certe hac do re communis vita dubitat, quandoquid om omnia curae diligentiaeque mortalium respondent. At id dum sacerem, primum fuit ex causis

atque signis non oscito ter aestimatiS, novisse morbum. Dein rationem inire quainobrem. ista eVenirent, et ea nostris potissimum: atque an alios vis morbi consumpsit, alios negligentia, casus, intria perantia aut imperitia sustulit. Ad id, cum

Praeceps populareque malum SSet, an non nisi ex contagione oriri potuisset investigare. Ex quibus non magno negotio innotesceret, quemadmodum istis OmnibuS occurrere medicamento conveniret. Cum praeceps igitur servor circa cor sudorque insequens, sed non excedens horas Viginti quatuor, caete-18raeque uotae, quas mox operiam cum designis egero, mali indicium secerant, non erat dissicile comprehondere febrem id esse, ex contagione postilentem, unius diei naturalis. Neque enim morbus iste sudor tau-

27쪽

MoBBI NATUR .

tum est, ut Vulgus putat, sed sebris, sed a sectus spirituum, qui ratione auris venenato quodam vapore insecti, dissoluta mistione corrumpuntur, alque in nobis calorem praeter naturam accondunt, dimicantibus una et acriter de victoria concertantibus Venetio et natura, uti paulo post non dubiis rationibus declarabo. Hanc, non aliter atque alias sebres, propter graves labores et Vehementes calores Sudor largus, uti Symploma, Sequitur. Quemadmodum enim qui opus externum obnixe faciunt, toto corpore sudant, ita qui internis morbis graviter laborant, copiosos Sudores sentiunt: Iis natura , tanquam apto educendi virus instrumento, utitur. Quod valens robustaque ubi consecuta fuerit, Vicit, salvaque rPs est. Sin

prae impotentia id minus poterit, langue-19scunt spiritus, succumbit aeger, desicit anima. Nam sudor hic sponte profluens, atque ad plenum summumque perductus, Salutaris est. Idom cohibitus, aut infra quam par est diminutus, vel letalis est, Vel certe cum p riculo junctus. Id nostris Bris annis non semel re compertum est. His enim mom

28쪽

12 sΠDon QUINQUIES GRASSATUS.bus hic ut adventilius non est, ita novus non est. Siquidem ex historiis Britanni eis intelligo, malum hoc ex Britannia ortum esse, quantum scire licetin in exercitu denrici Regis Angliae ejus nominis septimi, quem partim ex Gallia tum nuper secum

adduxerat, partim in Wallia propter Milfordiam, quo classe appulit, conscripserat : exercuisseque nostros per anteacta tempora, asstixisseque eo quo dixi modo per intervalla quinquies: anno scilicet I485 primo ab Augusto mense inito, ad Octobrem ultimum. Iterum I 506 aestivo tempore. Tertio, 15IT a Julio mense, ad Decembrem medium. Quarto, Ib28 per om-20nem aestatem. Quinto denique, anno hoc quinquagesimo et altero Supra sesqui millesimum, ad menses quinque et eo amplius, uti paulo ante diximus, regnantibus per ea tempora Henrico septimo, Henrico Octavo, et Edvardo ejus nominis sexto, Anglorum

Regibus. Ex quibus intervallis id obiter

scire licet, hunc morbum non ejus esse generis quod nobilis auctor Hippocrates ἐπιχωριον Seu i νδ illoν nominat, Sed ἐπίδημον

29쪽

MORBUS EPIDEMICUS.

potius, etsi certis locis atque nationibus, ex ipso loci situ gravis et pestis eri, molestior et frequentior esse consuevit. Nam ἐπίδ μον ad certum tempus pervadit regionem aliquam: ἐπιχωριον, contra, nullo non tempore Suos comitatur incolas. Exempla subjiciam, Scytharum κεδ/ιατα Seu pudendorum dolores, insulaeque Hispaniae unde lignum Gua iacum apportatur) Syphilis, Judaeorum et Aegyptiorum Elephantia sis, et in Attide tentati gressus, oculique in Achaeis sinibus, ut eum Lucretio loquar, epichorii morbi sunt. Aeque et Stiriorum, Italorum- 21que ejus Italiae tractus, quo Brixia, Crema, Bergamum et Ollium flumen sunt Orobii olim et Coenomani dicebantur) turgentia

guttura: quos patria lingua Cossos Vocant. Haec ut hominibus tantum ac suibus accidunt, aquarum quae p0 tantur pleriinque vitio, ita spongiarum recentium, ubi surno Siccatae sunt, pulvere eX aceto medetur vulgus Italorum, decrescente jam luna et senescente, ore Prius aliquantulum retento, postea puto. Sed de morbi genere utcunque Eentias, illud optarem, hujus Epheme-

30쪽

NOMINIS RATIO.rae uon solum ortum quod quidam conjiciunt, cujus rei tamen fidem ad auctores relego, potius quam meam astringo sed moram atque interitum etiam apud Graecos Trojano, aut Cantabros Cantabrico, aut Τureas Rhodiensi bollo extitisse potius, quam ut tantis damnis atque incommodis, quibus solet molestus esse, nostros idem afficeret, atque originis suae gloriam quae 22 video quam sit exigua ad Anglos referret. Ita si quidem nec nostros, nec propinquos nobis Belgas maxime Ambuaritos sive Brabantinosin nec remotos Germauos saligassset. Sed in hos aequior fuit, ut quos sem I tantum, etsi ex reliquis gentibus atque nationibus solos, male assecit idque anno Ib29 Septembri mense, ut ex illorum Historicis comprehendo. Ad hunc modum, quod ad

naturam, ortum, alque moram mali spectat cognito atque explicato, alienum non fuerit si, ut ante instituimus, a natura rei se-br in nomines, ex insula atque natione Britannicam, ex contagione pestilentem, ex Spatio diariam. Haec, aliaque, quae mox Commemorabo, ni obstarent, illud aut