장음표시 사용
481쪽
48 His TORI ARVM GA Intrando sacinori deliguntur. Alta nox erat,& in rem praesen tem opportune illunis; progredimur, ne collita inter se a vina strepitum ederent , divitis invicem ordinibus , rari, de silen tes , tandemque molendinis succedimus impraevisi: crepita cula portis, scalae manuales senestris admoventur,unaque per
portaς & senestras impetu facto irrumpitur; dormiebat alte praesidii miles, fisus propugnaculo urbis provectiore , quo tegebatur ; & ecce vix discusso somno serro transigitur. Tabulata ex ligno vetere , igne crepitant , terrentur ad murum
vigiles fulgore insolito : orta statim tota urbe seditio , vel ut timentium proditionem a suis; donec agnitum procedere ab hoste incendium. Mompolianus Forcaei filius mille & ducentos legionarios raptim in urbe colligit, erumpitque in Regios, micante per flammam velut ad solis radios armorum chalybe: magna hic virtute utrinque dimicatum; inclinantem in regios victoriam, sortitudine sua diu ancipitem facit Mona polianus, neque inultum erat incendium, ni vulnere in mediam frontem accepto tardaretur ferox ad escentis impetus: extrema illi calamitas fuit, praepeditus oculorum usus, dum uterque cruore suffunditur ex fronte deci duo : nec videre , nec stare capax , legionario committit se; sic in urbem reducitur. Hic finis praelio , quo caesi Sectariorum centum , regiorum viginti. Espernonii baculus, quo
designabat imperia hac illac vagus , plumbea glande collisus est ; glande alia transfossa galeri summa pars , qua capiti supereminet. Routhaci equo immani vulnere transfosso , ipse leve in capite vulnus accipit. Postridie viginti excursores ii be egressi ,quaesitis longo errore anfractibus, per incognitum regiis iter suggressi , nec procul castris delitescentes , praefectum militiae nostrae longius a suis divagantem in vincla
conjiciunt, praedaque ovantes , metu insidiarum, regressum
alia via moliuntur, fato sibi improspero; quippe Espernoniuς sagacitate&belli experientia queis multum valuit vias
Rupellam omnes,quae notae & faciles erant, prosundiore vallo& claustris obstruxerat,quo nunquam in castra impraevisus hostis irrumperet ; sic negatus recessus praedonibus. Ad haec praesectus, etsi in vinculis erat; Video, inquit,pradam vos e sepra da vestra. Illi diu dissimulare , quaesitisque viarum an
fractibus hac illac anxie divagari, donec exhaustis plane viribus equi deficerent , demum praerepta omni in effu
482쪽
440gium spe, satentur captivos se capti vi sui, orantque ut E- iceti. Vernonio pro ipsis intercessor esse dignetur. Certe comicum plane fuit, quando Espernonio hic praesectus praedones exhibuit in haec eadem verba; Siso tibi viginti homines, quos positi in vinculis , unuου homo egit in vincula: explicationem ejus aenigmatis, & risiim , secuta est vita & libertas permissa, capientibus una & captivis. Vrbi adjacet opacum nemus, hic Lan ovius insidias ponit fisus loco, quia profundis circum saltibus claudebatur; miles post exactam in insidiis noctem, alta jam die , copiam . annonae deposcit exhaustus fame : haud procul erat mapale. rusticum , unde hosti commeatus, & clades suit: immortale passim est rusticorum in milites odium , ex desolatione. praediorum. Deteguntur indicio rustici latebrae, Espernonius Nivlocium ire in hostem jubet, unaque cataphractos Nisuticu. centum : monstrante viam eodem indice quaesiti anfractus .& per recessus abditos latebrae , donec ala omnis Rupellam inter Se lucum , ubi hostiles insidiae , delitesceret: mens erat viam occludere fugientibus. Lan ovius resectus cibo conscenderat arborem perspicilloque Hollandico circumjectam late plagam anxie explorabat, cum a tergo insidias insidiae invadunt. Qui ad radices arboris potuerat serrum, praecipiti nisu devolvitur , inopoque arrepto loricam circumducebat humeris , cum Baro Nivlocius , Non habes. inquit, efugium novi: praepeditus ille semi-praecincta lorica, postquam
commilitones captos , aut caesos vidit, Gratis , inquit, ve-ser ero ,ssalva vita est. Ita captus Lan ovius. Saepe ab in-
sadiis fortuna in ipsos autores insidias iacit, nedum bello, sed &4n omni negotio: in foveam saepe incidit, qui foveam
fecit. Vltimus in Rupellanos per eam aestatem Espernonio conatus est circa Idus Septembreis: explorando Ruoellae portui, namque urbem aliquando ea parte expugnari posse praeviderat, mille & ducentos legionarios, alarios quini gentos legit; primum cornu Auriaco creditur , secundum Routhaco , medium agmen ductabat ipse: demum divitis in: quadra agminibus, militari gressu, signisque expansis Ango- linum venit: pagus est restagnantibus circum aquis portui adjacens , nec procul urbe , aqua tum lapideo ponte dirimebatur: progrediente exercitu praemiisi rorarii pontem occupant: ad monticelli declive les ionarii, in utrumque
483쪽
tatus distribuuntur alae. Espernonius levi secum maniplato siccedit portui. prospectatque cominus confidenter velute specula: necdum erant conspectae ab urbe insidiae, tegeriti
bus dumetis Sc aggere , cum nauta ad naves excubans, agnito hoste, ad arma clamat: at enim reboantibus mamo A gore undis , non exaudiebatur clamor ab urbe,donec displisa e navibus bellica tormenta hostem imminere monerent.
Statim urbe erumpunt mille Ze ducenti legionarii, alario rum ducenti, illis Uerdurus& Gavinius, his Favesius duces:
longa hic pugna & ambigua fuit: sub vesperam sessus utrinque miles velut ex compacto abiistit, jaftura aequali. Digna Imperatore laus, quam ex dolo promeruit Esper non ius: quippe dolus & virtus in bello juxta valent. Quos agnoverat in urbe Sectae fidos, plurimumque autoritate Scconlilio contra Regem valituros; ubi pertrahere in partes
suas nequit, vi aperta, aut metu ; tentat dolo, comitatem an
sectans velut inter amicos: salva habet ab incursu regiorum, rustica ipsorum praedia, incorrupta messis; S intacta militi nostro quaecunque extra muros possidebant armenta, aut greges: spes erat sore ut transirent in partes Regis, referendae gratiae , aut in sitispicionem municipibuς suis venirent. ex beneficio accepto. His additae litterae , quas ipsis , specie arcani clam reddi procurabat, quo factum, ut plerique municipum pro proditoribus in urbe haberentur. unde rara inter cives concordia erat, donec tandem patuit dolus. Haec ad continentem gesta, victore passim Rege: mari praevalebat Rupella : cum jubetur Guisius classem in mediterraneo in
structam in Oceanum transfretare:arduum opus, triremium a mediterraneo in Oceanum transitus. In bellicas expeditiones , navium quae remigio aguntur magna vis est; parum in longos errores valent , praecipue Oceano, ubi continui aestus . de Aquilones maria turbant. Classem procurat Guilius: cura triremium Dampetro committitur: hic Cades superat felicius quam speratum & citius: de ejus expeditionis succetasu sequenti anno dicturi sumus. Hic finis expeditioni, quam corrumpendae Rupellariorum messi susceperat Espernonius; corrupit certe, agrosquet in urbis vicinia politos ferro & flamma vastavit, sed parum Rupellanos affixit ea calamitas: quippe mari subvehebantur ipsi di quotidie frumenta de vinum, eo copiosius, quod Perit1-
484쪽
ne remedium est cogendis in deditionem urbibus, vastatio circumliti agri, nempe ii secutura est vastationem fames: ubi maria pro agris sunt, parum prodest corrumpere quod
statim reparatur.Saepe ex calamitate abundantia fit, aemulantibus annonae invectionem mercatoribus in ea loca, ubi maxime venalem sore augurantur. Ceterum non mercatores tantum, incessit etiamnum ea lucri cupido ipsos nobi- . les, quibus lege regni Gallici commercia interdicta; communicavere annonam suam Sectariis urbibus , praecipue in continenti politis, pretioque participando invexere prohibitam mercem, nempe ad Fuxentia municipia, Montalbanum , Castrum Albigensium , Nemausum, passimque ad
Infestabat Rupellana classis maritimam Galliae oram,collatamque in pissilicum praedam serendis belli sumptibus, distribuebat pro necessitate caussae communis, qua fide diu claruere Sediarii, ingenti, invicem caritate publicae dispensatione pecuniae, ut res Scetae serebant: hinc stipendia militi, hinc arma & commeatus parabantur, non Rupellae modo, sed &passim apud reliqua municipia, pro necessitate cujusque. In Bragii portu bellica erat navis instructa in o- Braara mnes belli casus : Chalardus ejus praesectus cui notissima Gia ar/plaga) nunquam statione sua, niti Rupellanorum damno solvebat: opprimendi consilium Rupellae initur : instruitur
in eam expeditionem classis, suppletisque novo delectu nautis & milite, reparatur Batava navis,quae etsi mole immanis, expedita erat navigio juxta & praelio. Haec eadem illa navis, quam Rupellani Oceani Dominam appellitabant; huic adjuncta quinque leviora navigia , & triremis ingens: eo apparatu Rupella Bragium itur, spe intercipiendae in portu navis , aut, si se in altum daret, expugnandae. Triremis, quam agebant remiges, proxime succedit portui inimico , es assis non hinc procul promontorium occupat, tegiturque in spem provocandi in praelium Chalardi, aspectu triremis , velut ex praeda certa. Chalardus , quanquam e specula classem viderat , praelii aestu ex improviso solvit: tres illi ultra praeto- naves, aptae magis vecturae, quam praelio: impatiens
morae, duas quae paratae erant, praetorianae insistere, ter
485쪽
que displosione praeliabantur, cum repente exasperato Borea , minores duae labuloso vado illidunt: in praetoriam incumbit praesti moles omnis , quam strenue Chalardus facti net: ceterum , dum hac illac rapitur, distribuens pro necessitate imperia, vulnus in oculum accipit ex assilia, quam to mentaria pila sorte excusserat e gubernaculo. Leve vulnus . nisi quod sanguis ubertim in oculum influens praeripiebat facultatem vidus, compatiente oculo, qui erat integer , -- lut inter gemellos. Haec inter instructa in portu navis apparet , magnumque ex ea sublidium fore sperabatur , cum
naueseri imperitia praetoriae serme in exitium vertit: quippe expassis velis quae a dextra in auxilium impelli debuerat , iu
laevam vento adverso agitur, praetoriae Nie latus quatit tanto impetu , ut bis, terque in gyrum acta pene mergeretur; auxiliatrix frustra obnitente nauclero, arbitrio venti & stuctuum rapitur, vadoque illidit. Chalardo pugna in alto erat, iniqua ex numero pugnantium , aequa ex virtute pugnantis, quippe animo & audacia unus aequabat omnes : circumstantuni naves septem , uncisque modo, modo ab igne missilibut& haltis infestant , vicinia tormentorum bellicorum adinvicem usum ademerat; militem , nautam, praefectum, gubernatorem unus agit; at in irritum omnis virtus , niti nox, aestusque supervenirent : auctioribus aquis, quae vadis haeserant naves at Iurgunt, veniuntque statim in sublidium prae toriae suae. Rupellani, agnito eo res deductas, ut ex integro praelium restaurare opus , aut sugere , per noctem dilabuntur. Sic Chalardi virtute, parta Regi victoria . aut vii
Accingebat se interim Rex obsidioni Montalbanensi T losaque velut ex promptuario belli procurabat omnia, queis
in eam expeditionem opus erat: aduchuntur tormenta iii
id obsidii bellica, pulvis tarmentarius, globi, omnisqiae in
bellum apparatus, quo tum maxime pollebat urbs Galliae Narbonensis caput. Interea dum Aginni Rex Par lamenti L. PνGLni Tolosani nomine a Praeside Caminadaeo viro illustri saluta- cummate. bitur , haud abs re erit brevis in provinciam Narbonensem
digressus. Mommorancius in Septimania, ex jussu Regis Monsperii& Nemauli agros vastaverat, aestivaque messe spoliaverat Petr-
486쪽
LIBER NONvs. 4 3 duelles urbes, qui mos ea aetate domandis per inediam ci- 161 r. xibus. Ab ea expeditione Margaritas aperto Marte petit: MargariuApagum in vicinia urbis suae situm , commeatu & milite instruxerant Nemausenses , reliqua immunitum : muri ex ruderibus & macerie male compacti haud parum in subitaneas irruptiones valebant, contra machinas murales plane invalidi. Mommorancio Luna quatuor legionariorum millia , trecenti alarii conductitii; e nobilitate Septimanica apud quam gratia & autoritate pollebat comis vir & urbanus ducenti ferme equites: conductitios Baro Castriensis, nari, δε Couvissenus , R Perautus ductabant; hi ne sorte Nemau- Capraes. senses in sublidium venirent obsessis) vias inter utramque G PUs urbem insidere jussi, dum se Mommoranciuς in expugna- P 'tionem accingit: medium agmen Marchioni Annonaeo cre- unoac
ditur is Monam orancii ex sorore niros, vir strenuus cor- t te nu primum Suellio, &Figuareto commissum. Scalae admoventur muris ex omni parte ἰ inter primos Marchio Annonaeus umbone tectus ferro ad manum cetera inermis) per
hostium septa irrumpit, icataque superat murum : dejectus hostis recipit se in turrem, lignoque Nemausenses monet; illi ligno item dato subsidium sperare jubent mox iturum: nec defuerat promisto fides si transire datum: praemissae a Mommorancio alae, omnem Margaritas viam oces userant: obsessi desperato sublidio, turre, salva vita absistunt: victoris arbitrio permissus Forniquetus praelidii praesectuς. Ea expe- 'D 33Met ditione clarucre Dux Mommorancius, Annonaeus, Hannibal Henrici Mommorancti GalliaeComestabilis filius ex pellice, p. h. ibat Baro Couvissonus, Caboji fratres, Suellius, Figuaretus, Mismmo- Castrii ius , Perautus. Alter ex Cabojis postquam murum ranci, -- conscenderat, lethali glande transfoditur: huic ingens bel- si μlo gloria , & quanquam imperterrito animo , Cabojo erat frater natu minor; certe hic ut primogeniti praerogativa,sic& praevaluit fama. Per idem tempus Blacousius Privatii praesectus,vir ad o- BLois. mnia natus, maxime ad nefas, Eniingeautium tentat: castel- Disius in lum est sub Episcopi Arniciensis dominio, genio loci praevalidum,montibus interjectum Septimanicis & Velaunis. Alta erant per noctem silentia , cum castri muris advolvitur Bla- '' cousius , unaque quadringenti legionarii. praesectis Amon- mone. tio , de Sibreraso: admoventur ponti mauuali crepitacula Sibro M.
487쪽
I6ai. duo, quae viam faciunt: primi Amontius & Chalamondunirrumpunt, sequitur miles; occumbunt vigiles: emina in gens animi mentita sexum, postquam aditu diu prohibuerat hostem, occiditur. Atto sepultus somno Sacerdos , cui paro chiae &Castri cura erat, non ante expergiscitur , quam in grelsus hostis : septuagenarius erat, neque magnum a viro decrepito subsidium sperari debuit: haud procul portento est, quod irruentem Amontium , unaque legionarium serro transfigit solus: statim conglobat se in aciem praesidii miles metu hac illac vagus, propulsatque ex nece Amontii paventem hostem: proripit se in fugam Blaconiti miles , forami- neque per metum angustiore , pars in exitu trucidantur; pars, dum se a muro in Asiam praecipitant ut cuique casus aut aqua restagnante sorbentur, aut misere allidunt ad ru-chates. pem. Qui evaserant ala jam luce in Baronem Chalesium
incidunt is in subsidium castri properabat jugulanturque
indefensi ut pecudes. Blaconlius per rupium praerupta evadit, simulque milites quadraginta ex quadringentis: certe parum abfuit quin a Privatiensi plebe tristi ab expeditione redux necaretur, matribus & viduis invisus , quarum filios& viros male perdiderat . Ridiculum est, Septimaniae in serioris Sectarios, Castillonio, viro natalibus & virtute illustri, diem dicere in judicium, desertoque velut vadimonio condemnare ausos, postquam exceptione fori declinaverat judices : nemo non obstupuit eo impudentiae prolapsos, queis jurisdictio nulla est, e faece vulgi lixas & mangones, ut cum viro illustri lege ex perirentur. Iudicii, quo postulationis in Castillonium sum ma capita continentur, formula haec conceptis verbis. Oratores Ecesesiarum reformatarum provinciae Narbonensis ulterioris S citerioris , Cebeia irarum , Vivarensium , & Delphinatus , praesentes litteras inspectu i is, salutem.
No et v xi facimus singulis is universis praesentes liti
ras inspecturis ; quod querelis provinciarum Cebenni- ea, ct V variensis contra Casiilunium motis factura satisf- nodus, censiuit in hanc, qua sequitur, formulam. Insis Articulo Comitiorum generalium , per quem Circulo Narbonensi concessum, ut privatis , publici que provincia suo negotiis prosticiat a
488쪽
LIBER NON Vs. s elat: Articulo item quo eidem Circulo armorum , O grarii 16ar administratio permittitur: visis Vivariensium scriptis, Hudi mi ire i. tisque ipsorum Oratoribus . queis multa in CastιPonium con- Iiciuntur, petuntque exautorari pro indigno habitum; quod se idem petunt in s nodo Andusiana Cebennenses: visis item quἀGadia Narbonensis de eodem Castillanio conqueritur ; nempe Cev nnc . Upressam pratoris administratione provinciam, ararium pe- Le L4ηίης culatu distractum, urbes uus procurationi permissas , pesmo se 'praferiti sui exemplo nutare, dubias in fide, aut plane transfugas : viso item libelro supplice , quo ad praesentem 5 nodum d legatos rogant se hortantur Ecclesia , caveant ne quid pramis casistonii machinationibus detrimenti causa publica patiatur; perpensis attentius proborum sententiis , unanιmique Ecclesiarum Galila omnium contra Castillonium voto , mature perpensa proditione hominis nequam ct perditi, qui nostro omnium excidio sibi fortunam seruit. Lua proditio dissimulata diu, tunc primum omnibus patuit, cum Gallia Narbonensis reformati, Viciis Benearnis statribus pr/so esse parabant . lecto in subsidium milite , quod urgere debuerat distulit proditor, quod enixius amplexari, aspernatus est. Sape copia, in provincia legit explorandis viribus nostris, monendisque dein secreto hostibus, quid uobis militum, quid annons, quidve armorum foret. Luoties ab ipse vanis rerum imaginibim delusi fuimus quoties in militem nostrum θνte incidens hosis, qui potuit ad internecionem deleri, evasit incolumis ex compacto' quoties prava ipsius machinatione rerum nostrarum administratione dejecti viri innocentes ct probi 'quoties velatum nobis ab ipsio sub obscura nube, quod debuit esse apertum pro salute causa communis8 Qua perdendis hostibus in plano nobis fortuna posuerat, ardua ct difficilia mentiebatur, monebatquesurtim quorum intererat belli duces quos bi se rebus sivis pro picerent. Perpetua ipsi cum hoste commercia sunt, is fuere ex quo ,malo omnium nostro , Reipublica admotus esis quem reformatorum compellavit amice, si quem jecret, habuit participem , hoc ipso pro desertore caussa acceptus, adeo unum sunt . um esse Casidonio, calida prod
torem. Habuit habet etiamnum emissarios, disributos insata tempora , quos in aulam mittere solitus aperiendo causis communis arcano , cujus propalatione pereunt res nostra,
ut publica , ut privata sunt. P sectos arcium nosirarum
489쪽
416 HIs TORIAR vM GALLI Mad Regem transfugas coluit, hMuitque inter Mos. Si quando de Comitiis Rupelia generalibus sermonem instituit, quo con' temptu, qua prservia debacchatus es ; usurpavit omnimodam loquendi licentiam desertor impius contra Dominos. patronisque illusit esse ni dicacitate cliens: quod publico flatutum a Comitiis , aut Synodis provinciatibus privatim AEbr gavit i pradam hosti resilui gulsit, captam Iure belli ; qua nobis malis artibim eripuerat hostM, tulit ut retineret; arma per immensos sumptus procurata Circulo Narbonensi , possus es venire in manus hostiles, ct forte procuravit. HIs attenta perpensis , quia nulla perdito homini via in poenitentiam est, nulla in correctionem spes ; Nos praefati oratores, nomine quo supra, Casilunium omni rerum nostrarum adminiser tione inter Hcimus Monoelii, Fus3rumque Marianarum procuratione movemu , γ , si quam, nobis rogantibus autoritatem Comitiorum rescripto in Cebennos, ct Vivarienses, balos obtinuerat, in praesens, ct in futurum revocamus et exso vimus sacram emo indigenas , quo incautos adegerat ut in ipsius merba jurarent. Interea potestad omnis penes eos ino, quos Ecclesia Septimanica delegaverint, donec comitiorum gener litim autoritate plenius salutum sit, penes quem imperium esse debeat. Hae quo omnibus innote cant palam legi, in acta referri, perque provinciam circumferri placet. Datum Nemaus xxi. Novembris M. D C. x X I. PONTANvs Prasies. PANT ELvs Adjunctus. P i s A v s a Secretu.
Haec summa proscriptionis in Castillonium, ex qua palam est arrogasse sibi Sectarios iura, quae ad Regem unum spectare ne quidem ipsi negaverint. Tota in virum postulatio ex fide Regi servata: certe si vitio datur subditis erga Regem
suum veneratio & amor; e converso pro virtute accipies odia & contemptum, quaque ratione Castillonius reus Se nequam perduelles, innocentes & probi erunt. Mayenius expugnandis Sectariis arcibus, Tolose circum- sitis praemissus, strenue defungitur ea provincia, parumque imitatus ejus aetatis Principes aut primores,qui passim mala fide gerebant bellum, perdendis parum intenti hostibus,quo duraret seditio perquam privatae ipsorum res augebantur:
parum inquam prava imitatus exempla, serio movet bel, lum
490쪽
LIBER NONvs. 4 IIum, quo facto, in Septimania, & Aquitania pro publico li- 162 iberatore audit; usque adeo , ut in ipsius verba juraret omnis 'ordo. Non ante Principi major autoritas erga populum fuit; nemo antecessit apud Nobilium ordinem gratia & savore, Clero ingens erga ipsum veneratio & affectus. Religione Clerus quam summe coluit) movebatur populus libertate
commercii per expugnatas Sectariorum urbes procurata ;magnanimitate&laigitionibus ordo nobilium : sorte melius dixerim , gratiam omnium promeritum Principem odio implacabili in Luynaeum , quem omnes oderant: sic libertatis publicae vindex, communem habuit caussam cum omnibus. Hinc palam dictus Aquitaniae & Septimaniae tutelaris Deus,ara salutis, flagellum Sectae, orthodoxae fidei assertor. Haec vulgus, cujus boni, aut pravi affectus nunquam mediocribus continentur : hinc Luynaei in Mayenium odia, penes quem,cum rerum arbitria essent, & possessio omnium quae apparent, dolebat possideri Mayenio corda hominum & affectus ex quibus ruinam sibi aliquando sore
praesagiebat, quacunque tandem ex caussa, nemini tum dubium erat, odia intercedere maxima inter Mayenium &Luynaeum: accedebant innata Mayenio serocitas,ingenium
in obstantes flecti incapax & superbum,loquendi,& ii quando in Regis Concilium vocabatur , quod raro promendae libertas sententiae ; quae,etsi pars magna viro Principe digna
sunt, parum in aula usurpantur: hinc Luvnaeo ira, & metus : quo factum , ut nullo aulici favoris praelidio Mayenius
Tolosa,belli per ea tempora promptuario, subministrantur Mayenio bellica tormenta , omnitque in expeditionem apparatus delegantur viri Conlulares qui urbem , & quaecunque in ea habebantur,offerrent liberatori suo: ille habet gratias, rescribitque ingenti comitate qua multum erga interiores valuit; aequales , aut qui supra erant aspernabatur, nisi & comitatem ipsi, pari comitate rependerent. Circumstabant Tolosam quatuor Sectariorum arces, per quas velut in vinculis erant oppidani Mansus Uerdunt, Malo. Le Maria vicinum, Insula Iordanis, Caramannum e tributo redimebatur libertas alias in suburbana ire, agere, agros colere, uti re
extra muros sua interdictum. Quandoque in ipsis pomoeriis vis inserebatur, & capiebantur incauti cives quod in ma- cara u.