장음표시 사용
191쪽
Forma veto quia est etiam principium activum Ens naturale dicitur , quod constat natura jam dest. nita. Coelum est ens naturale , & habet principium passi Vum motus localis, & princ is tum activum lucis.
Elementa&mixta sunt entia naturalia, quibus con venit principium activum motus localis , dc alte rationis. Viventia praeter motum jam aifatum, habent etiam principium accretionis: & si sint per-
Homo est ens naturale, non tantum ratione mate
riae, sed etiam formae. Tametsi Ars juvet naturam, eamque aliquo modo perficiat, nunquam tamen ita assurgit, iit naturae opera ex se, suaque vi moliatur, sive ut habitus Artis vel ipsa forma artificialis infitiae physice in aliquod opus quod Natura sat , potest nihilominus Ars applicate activa naturalia passivis, ut inde prodeant opera Naturae,quo modo per Alchi- naiam potest fieri verum aurum. I r .
CAVSA Ii principium perse influens esse in aliut
Tot sunt geneia causarum quot sunt quae respondentur ad quaestionem propter quam res est, haec aurem sunt quatuor. Causalitas Hi influxuuquo unaquaque causia in suo genere insuit esse in essectum: Haec semper impoliat aliquid a partu rei distinctum a nuda entitate causa Diversarum causarum non est necessario diversi Musa litas. Materiae causalitas transiens dc in fieri esti assiva eductio, vel inductiosormae in materiam , sive est passiva generatio aut ruceptio generationis : permariciis est passiva unio sive sustentatio formae J n productae Causalitas formae est unio sive informatio actualis, prout illa consideratur ex parte smmae. Conditio sine qua non potest causare forma, duplex est,
192쪽
na ex parte fornati, in distantia nimirum, sint i tiria
propinquitas ad materiam : quae quidem conditio simplicitet est necessaria: altera ex parte materia: 5esciit dispositiones coiiservationi forta convenientes, hie solum nec stariae sunt secundum cursum naturae ordinarium,
CAVSA .cisus ea id , quo tanquam primo
principio extrins co per se effectu procedit. Cai salitas ejus est actio , quae est emanatio effectus a caiisa, determinans causam esse iam , &distincta modaliter ab agente, termino, ac subjecto. Res. creatae vere ac proprie essiciunt sibi effectus connaturales. Non sola substantia creata attingit & producit substantiam in generatione rerum naturalium :Sed etiam accidentia, ita suist instrumenta substantiae, ut cum illa proxime di per se attingant eductionem formae substantialis. Similiter non sola for-
ma accidentalis; Sed etiam substantialis attingit pecti immediate productionem alterius substantiae, si nempe intra sphaeram activitatis subjecto suo se sufficienter approximata, quo fit ut acciden; in haee scientia se gerat ut instrumen im conjuni una formae & non omnino separatum quoad causalita. tem. Omnia accidentia quocunque modo separata a connaturali suo agente principali requirunt concursum alterius ageniis substantialis , ut veluti instrumenta novam substantia in efficiant, Quoties. cunque esse ius pro doenus in mundo inferiore novi excedit vim solis Mit coelorum , per lumen & alias tu fluentias operantium , absente causa principali propria , ad illas veluti causas principales pertinet. Quotiescunque vero excedit , ut contingit in geneiatione omnium viventium, causa principali propria absente, in omnium rerum Auctorem referendus est
193쪽
Emadatiosive resultantia physica est vera essicientia seu actio. Mea interna , sive proprie dicta est formamente concepta , ad cujus similitudinem agens intώDlectuale producit sectum, & quidem in Ente increatos .e Deo est ipsa essentia divina , prout per modum actualis cognitionis, sive speciei repraesentat creaturas factibiles. In creatis est accidens, sive qualitas inhaerens intellectui: Idea revocatur ad causam e C scientem, rion ad formalem ; Causalitas ipsius est activa directio Agentis , & determinatio effectu si quoad speciem.
AC Tus Divinae Potenti λ ad extra generatim
sunt duo : Creatio de Gubernatio. Ad Gubernationem pertinent tres actus particulares ; primus Conservatio rerum , cui opponitur Antii hilatio. secundus immutatio, qua res perficiuntur vel sub nantialiter, per introductionem formas substantialis in materiam: vel accidetit aliter per introductionem formae accidentalis, sive naturalis , sive supernaturalis, in subjectum. Tertius Cooperatio: Deus actu concurrit cum causis secundis ad omnes actio-
nes & effectus illarum , non solum immediatione virtutis r sed etiam suppositi. Concursu Dei cum causis secundis non . est aliqua qualitas per modum principii activi impressa causis secundis prius natura, qua agant. Sed eΠ ipsa actio causea ecl. . prout procedita Deo, quae respectu Dei transiens, respectu causae se cundae aliquando immanens, aliquando timi siens est Causa secunda d: citur determinareptima. tam quoad
specie,quam ad exercit tu ; quia ex natura sua, postulat habere concursum naturae suae convenientem: Deus autem se accommodat rerum naturis. Haec determinatio non est aliquid Postum ab humana voluntate ni
194쪽
voluntate divina; nec est aliqui praevium actioni voluntatis; sed est ipsam et voluntatis actio, quatenus formaliter respicit causam secundam , tanquam radicem , ' rationem sive causam ; in qeam refundendum sit, qaod effectus hic ac nurit potius ponatur, quam non; aut in tali specie , quam alia. Radix determinationis quoad individuatione actus
DE CAUSA FINALI, 6 c. FINis est vera & realis Causa, imo Causa Causarum , definitur. Id cujus gratia sunt Getera. Εjus Causalitas est Motio metaphorica, sive actualis amor finis, prout pendet a fine , Causat secundum esse reale , quod est actu , vel viae tur este actu ;quamvis revera non sit; item quod vel est possibile, vel videtur possibile. Est tamen esse interit onale, sive cognitio de bonitate finis, conditio . sine qua
non causat Causae extrinsecae sunt perfectiores in- trinsecis, tam in esse, quam etiam in ratione causandi
Idem numero bisectus non potest naturaliter produci simul a duabus causis totalibus . eiusdem ordinis &generis ; potest tamen produci supernaturaliter. Effectus casuales & fortuiti dari pollunt, dedantur epenumeris respectu omnium Agentium particularium & creatorum ; respectu vero Agentis increati nilia est sortuitum. Mons tinent essectus naturalisa νεcta o solita dispossitione, fecundum Oeciem notabiliter degenerans. Fatum est in harens rei m mobi-bbm immobilis di stio , per quam Divina Providentia suis quaque nectit ordinibu . Dicitur a sando, quod quasi lex a Deo pronunciata sit; ut illa causa- rum atque essect iam ordinatio sit rata, firma ac
stabilis, non quidem ex te; sed prout substat immutabili Providentia:
195쪽
OVOD es causa causa, erit causa ca fati, Veru rest Axioma de omni causa causati ejusdem generis sive ordinis, naturaliter & physice, sive realiter & positive causantis ; ut quia sol est causa lucis, & lux caloris ; ideo etiam sol est causa caloris ; dc quia Avus est causa patris , etiam est causa filii ac nepotum ; & ii quis plantet arborem ; non lsolum est causa arboris, sed omnium etiam fructuum, qui ex illa proveniunt. Dixi phy sice reali ter & con-
naturaliter causantis; quia non semper veritatem obtinet, in causis&essectibus negati vis, ac privati vis, aliisque per ac idens contingentibus. inde licet motus tibiae V. C. fiat a virtute progressiva anima Iis ; claudicatio tamen per accidens adiunctii non Ieducit ut ad virtutem progressivam tanquam ad causam; quia non causa tui a tibia , prout movetura virtute progressiva ; sed prout incapax est suscipere influxum motivae virtutis ob suam obliquitatem Simili modo licet D hus sit causa hominis Schuma- nae voluntatis , concurratque cum omnibus illius a ictionibus : non tamen est causa peccati , quod ab 'humana voluntate committitur; quia peccatum est privatio quaedam , & obliquitas a te inae Legi, tan- quam regulae rectissimae repugnans ; &desectus potius , quam effectus ; in quem proinde D Eus nec immediate, nec mediate influere potest. Q amvis dc in hujusmodi privativo ac morali causandi genere sae- penumer 5 Causa Causis vere esse , ac dici possit. Causa Causali. Nam absentia V. G. vel negligentia Gubernatoris navis , est causa moralis causati nau fragi j ; N ejusdem nihilo minus causa est is , qui vel alte Gubernatorem detinuit. Similes 'ntingit in iis Parentibus, & malorum Ante signavis, quO-
196쪽
segniter imitantur. Itaque in quolibet causandi ge. vere , absolute de universaliter verum est Axioma hoc sensu nicquid est causa cause ut causae, est etiam vel in eodem , vel in diversio causandi genere causa causari. Vide D.Thomam Parte. . Quaest, '.
ACTIO et ' ultimus actus agentis, quo mediante 'Ius ectus. Actio, Passio, & Motus neque sunties distinctae, neque modi distinini a patie rei. Unus& idem modus prout forma exit ab agente dicitur Actio, &denominat Agens, prout recipitur in patiente dicitur Pallio Sc denominat Patiens ; prout est fluxus, via, sive tendentia subjecti ad formam dicitur i, lotus, sivὸ Mutatio, & denominat Mobile, differt tantum ratione, sive definitione. A ctio praecise prout est actio non habet subjectum inhaesionis, sed denominationis. Achio , qvie est in subjecto inhaesionis , in illo est'. in quo est ejus terminus. Actio immanens est in Agente non ut agens est for- .maliter; sed ut agens materialiter. Actio transiens non est in agente; sed in patiente , quod realiter est ab agente distinctum. Motus eii actus Enris in potentia prout in potentia erit . Ut Motus sit unus numero, requirit haec tria; Terminum ad quem, Mobile,
Tempus una numer non autem requiritur spatium. nec unitas moventis numerica. Motu localis sive
lario ect continua, ea , cc iva productio ubicatonis unisu post alteram. Fieri nou potest in instanti : potest tamen quaelibet res creata virtute divina ab uno extremo transferri in aliud immediath , non transfundo medium ; neque id solum per re productionem ejusdem rei in alio loco ; sed etiam per actionem productivam tantum novae alicujus prasentiae Motus terminatur ad Sibstantiam , Quantitatem .
197쪽
s initum est, quod certis concluditur terminis. Iu mitur ex lib. i. de coelo, textu I. alij defini uia: finitum esse id, cui sieri potest additio, sed mi s scommode & vere o quia annulo V. C. Vel alij cui me unque circulo non potest in ratione circuli fieri additio, ut docetur lib. a. de coelo, textu Commentatoris 23. cum tamen sit revera sinitus simpliciter licet secundum quid dicatur infinitus , statuaturquz symbolum AE ternitatis , quia non habet determinatum aliquem terminum Aed in rotundum ambitum ductus, omni ex parte initium habet, ut docet Aristoteles lib. s. ph. cap. 4. ubi varias adfert Itis niti acceptiones , ait que etiam labyrinthum dici poste secundum quid, si ve ina roprie infinitum, propterea quod non nisi labore magno pertranseatur.
Rectius igitur Finitum dicitur esse id , quod certos sal, et terminos, sive actu designati illi sint, sive poe
tentia designabiles, quomodo circulus etiam figura finita est; nam uti omni ex parte initium habet, ita in seipso desinit; Et ut docet Eucli ies tib et elementorum definitione i .& is. sub una linea comprehen-ἀitur, quae peripheria appellatur. Vide Clavium in locum Euclidis citatum. Finitum est , omne quod componi tur ex finitis. Commentator in 6. phy. tex- tu et s. &textu 6 o. ex Aristotele lib. I. de coelo textu 34. Itaque si partes finitae sint in magnitudine, ei it finita magnitudo; si partes finitae numero, erit numerus finitus , & ira de caeteris. Ratio est; quia totum non est alterius naturae a suis partibus,
Verba Aiistotelis loco citato sunt: Suod sinitissimplicibus consat , necus. est Initum esse compsi um
198쪽
Lusta' enim /x finitis S multitudina ct magnitudi
componitur, , nitum eii ct multitudine o magnitudine , tantum enim erit quanta sunt ex quibuου ε si compositum Similiter, finitum est omne id, quod v et constituitur a mensuratione finiti, ut habet Commentator citato textu 2 o. Vel quod consumitur sinito quocunque semper inde accepto : ut docet Aristot. i rhy. textu 37. & ex illo D. Thomas in a. phy. lectione lo. teXtia 6 .
INFINITUM. ET si non omnino imprababilis videri pcissit opiis
uio asserens Infinitum Categor ematicum ob multos & graves qui eam tenent Auctores: absolute tamen probabilior , & ut auctoritate celebrior; it rationi longe conformior cst seruentia negativa; quae tantum abest ut Divina: Omnipotentiae quicquam deroget , ut magis pro ea facere videatur, quam assirmativa sententia. Etenim Potentia divina ratione suae infinitatis talis est ut exhauriri non possit, quantolibet cffectu creato. Cognoscit quoque
Deus res possibiles eo modo, quo sutit possibiles;
consequenter nullum cognoscit effectum tam magnum , quia cognoscat majorem illo , quem etia in ultra potest producere. Nullum inusiternitate designate erit punctum, quoverun exit dicere: Jam numerus actuum a Creaturis omnibus elicitorum, quoad speciem mutatur, ita ut ex finito fiat infinitus actu ; sicuti v. C. licet crescat intensive in infinitum : nunquam tamen veram erit dicere : in hoc
vel illo intensionis gradu mutatur species caloris 3 vel ex calore fit frigus; vel alia qualiscunque qua litas. Etenim Finitum M Infinitum sunt specie distinctae; quare absolutὸ implicat contradictionem,
in continuatione ejusdem intensionis aut extensionis procedi a Finito ad Infinitum ; cum res specie
199쪽
estentiali distinctae nequeant intrinsece continuari Quod etiam unum si ex praecipuis fundamentis negandi Infinitum.
UPI eir trabentia rei ubicata. Unumquodque ens habet praesentiam sibi proportionatam , aliud
quidem corpoream aliud spiritualem;& rursum aliud partialem, aliud totalem ubi praedicamentalem o/aliter differt a re usi cata. Situ est dispasitio totius corporta ex ubicatione partium consurgens. Situs Ecubi corporeum cum simul reperiuntur, non distinguuntur a parte rei ; sed sola ratione ratiocinata. Locus psi parsicies prima corporis centinentis immobilis. Idem corpus naturaliter non potest esse in pluribus locis supernaturaliter potest etiam circumscriptive. Ut res
rina ponatur simul in pluribus locis, non necessiario ixequiritur re productio substantialis, sed sussicit sola actio adductiva, qua ponitur res in alio loco. sicuti per productionem solius albedinis fine nova produ- ctione parietis , paries de non albo fit albus ; ita per productionem solius ubi , corpus aliquod jam ante procreatum, potest fieri praesens alicubi, quod antea non erat ibi, absque ulla reproductione substantiali. Sic angelus in iguo spatio existens per atquisitionem novi tantum ubi se extendit in majus servato
priore; Et anima rationalis per accretionem occupat majus corpus quam occupabot: ac vicissim per diminutionem v. c. manus aut pedis ablationem praesentiam deperdit , absque ullo sui interitu subsantiali. Vacuum est locu privatio corpore. Certum est virtute divina posse induci vacuum , virtute ange- lica non potest. Naturaliter fieret motus localis intra vacuum, si daretur, non fieret naturaliter motus
200쪽
Dν RATIO, CG TINUI M. O RATIO es continuatio existentia rei. Alia est
intrinseca. per quam res intrinsece & in se duit, a qua sola ratione distinguitur. Alia est extrinseca , per quam tanquam per mensuram extrinsecam cognoscitur intrinseca rei. Rursus alia est Permanens , ut , Eternitam , quae est interminabilis
vir e tota simulis perfecta posse io. AEvum quod es
duratio creata in Ueseibitis ex se. Modus avi qui es ratio creata doe tibilis ex se : Et quarum prima convenit Deo , sc cunda rebuS naturalibus incorruptibilibus, tertia corruptibilibus. Alia successiva, ut Tempus tum continuum tum discretum ; illud primo convenit solis motibus physicis continue sit c cessivis & describitur. Numerus motio fecundum primi posterius. Hoc convenit pluribus op rationibus Angelicis discrete succelli vis. Continuum componit ut ex partibus divisibilibus in inlinitum .
proinde ab Aristotele recte definitur esse id quod dimisibiis os in semper divisibilia. In quo scilicet non
letur pars minima terminans divisibilitatem. lndi visibilia in continuo actu sunt entitates reales. Pod sunt per absolutam Dei potentiam non tantum ali qua ; sed absolute omnia sine quantitate conservari. jκceptio es initium exsentia rei. Desitio eri sinis. En ita successu a ut Motus & Tempus proprie dicitis, item accidentia quae incipiunt di desinunt cum motu , incipiunt & de sanunt intrinsece . In divisibilia rerum successivatum , item actiones instantaneae, ut seuerationes & creationes , aliaque quae consistunt
in indivisibili, ut Angelus; praeterea, quae nullum habent contrarium in subjecto, ex sua incipiunt de desinunt in