장음표시 사용
201쪽
COELUM CREATIO esstr. His rei ex nihilo, identificatur
cum suo termino. Coniservatio ess continuata
productio ejusέem us/. quod primo communicatum fuit. A nnihilatio est ubi radito in xub divini quo conservabatur crearura Res permanentes sive corrupti- biles sive inco: ruptibiles potuerunt esse ab aeterno: res successivae non potuerunt. Mundus en compages ' ex coelo , terra , o reliquis naturis qua intra eam Dcontinentur, coagmentatae De fide est, non sui se conditum ab aere o : quod tamen philosophice demonstrari non potest. Quo ad praecipuas suas partes, Angislos , Animas rationales & Materiam primam
per creationem: quoad asias vero per generationem libere a Deo, idque 6. diebus veris & vernis mense Martio productus est. Coelum constat materia forma essentiali specie diversa a sublunari. Movetur abortu in occasum motu ordinario. Praeter hunc motum non datur in coelo distinctus alius ab occidente in orientem , quem vocant proprium : nec motus trepidationis, nec denique ullus motus librationis, nec omnino plures motus simultanei simplicibus coelorum corporibus assignandi sunt. Si ratio- . l.
nem simpliciter spectemus , sive a lumine naturali, sive ab experientia ductam .prQbabilissimum videtur, .
tres esse coelos proprie dictos, Empyreum, siderium dc AEtherium. Empyrcum inter omnia corpora lucis plenissimum, instar immensae civitatis superimminet omnibus. Siderium natura sua solidum est ; in illo sunt omnes stellae, quae situm ad se invicem eundem dservant, hae recte immobiles ac fixae dicuntur, nec alio quam orbis sui motu cientur : in aethereo sunt
7. planetae, suis quilibet sphae iis distincti : Unde S. Paulus dicit, uod raptus fuerit in Tertium coelum
202쪽
cetant , unde strepitosus ac horribilis ille Gnitus ad instar tormenti bellici eliditur, quem etiam pisce ς maris ad fundum usque profugientes reformidant: Similiter eae incluso Terrae venis aere , generatur
UNIUS generatio est alteriim eorruptio. Lib. i. de gen. & Cor. tex. II. & ao. Ratio est; quia plures formae substantiales natae eonstituet e compo situm physicum cuni materia, repugnant sibi mutuo secundum disserentias specificas, & sunt incompossibiles naturaliter in eodem subjecto ; materia etiam limitatam habet capacitatem , sive potetiti anneceptivam ; ut non possit simul naturaliter admittere plures ejusmodi formas. Hinc Generatio Unius ;nempe compositi physici substantialis , per se ada:
quate subsistentis , est corruptio alternas, &ccon verta. Vnius corruptio alterius eligeneratio. Ibidem nori quidem formaliter, quasi mutatio corruptiva sit mutatio genera; i va ; haec enim tendit ad esse, illa adrion esse,sed concomitanter, id est, quando corrupituri inuiti compositum tunc alterum generatur, & contra ; quia haec duo naturaliter sunt connexa. Item
causaliter; quila corrupti 6 suo suo docst causa dispositiva generationis. dc generatio vicillim causa esse iva corruptioni . Intelligi etiam potest utrumque non solum de compositis phisicis; sed etiam de ipsis
203쪽
b inpostorum formis substantialibus adaeq iatis
Quanquam de hisce non eodem modo , , quoniam cum ex homine V.C. generatur cadaver , non coro rumpitur anima rationalis quoad esse , ut contingit in morte equi vel leonis , sed tantum quoad informare : sicuti neque locum habet in omnibus formis accidentalibus, quasi quotiescunque unum accidens corrumpitur, alterum generetur & contra; hoc eniim falsum est in acti dentibus, quae carent contrario, ut sunt lumen , & species intentionales , quae produ- cuntur nulla petreunte, & pereunt nulla expellente,& per se succedente sorma positive contraria. Ibieli igitur itaque & absolute verium est utrumque idicorinpositis physicis stubstantia libiis , in his enitri Ari-
stoteles unius Gederationem dixit esse Corruptionem alterius vel totalem vel partiale, ut perspicuus risi et intuenti vel ba textus f. 26.
Scientia naturali : ita absolute Speo ut artiae . ut nullam praxim admixtam habeat. Objectum ejus adae natum est sola Anima : Ea ab Aristotele lib. a. 28e anima cap. I. tex. 6. recte definitur ; Amra primm corpori, naturalis organici potentia mitam haben iv. Recte etiam textu a . dicitur. Primum principitum , quo vivim s. sentimω , ioco movemur ntelligimus. Per corpus aliqui intelligunt materiam primam organia alam ; alij compositum ex Materia Organi Zata&Asima, utrique probabiliter. Sub legum animae debet esse continuum, mirtum & heterogeneum. Sanguis non est animatus, uti neque ilium ores alimenti iij, sive primarii, sive secundari j. de excrementiti i; Semina plantarii, & stirpium vivunt
quamdiu continuantur cum trunco vivente. Animae Plantarum & omnium animalium bruto tu, tam per-
sectorum, quam impersectorum informant divisibili- er , sola anima rationalis ex omnibus formis viven-
204쪽
iun indivi bilis est,&informat ita ut sit tota in toto
corpore, di tota in qualibet eius parte , Non prius informat cor, aut jecur, quam Heteras corporis partus primarias. GRADUS . ANI MUM. MMis Anima vel ea vegetativa tantum, vel t iam sensitiva, vel insuper rationalis ; gradus Vi ventium , si a vita substantiali sumantur, viaelicet Anima, tres statuendi sunt, iuxta Animarum gradui jam assignatos. sin autem a vita accidentali, si ve ab actibus vitalibus, non incongrue Locomotivus ad ditur ab Aristotele, & stituuntur quatuor. Prior divisio trimembris proprie philosophica est; posterior
quadrimembris non est omninb accurata, sed solum per operationes vulgo notiores assignata. uno Vivente nec simul, nec si accessive plures sunt animae. Forma corporeitatis costituere est multiplicare Entia sine necessitate. Partes corporis heterogeneae nenu C
specie essentiali differunt, neque stubstantialiter intra eandem speciem, sed solum accidentaliter, per diversias dispositiones, figuras, & potentias vita Ies iii barrentes pallibus organi is. Usi non dantur formae partiales diversae a forma totali, ita neq; anima viventis hetero in genei componitur ex pluribus partialibus ahimabus helcro gentis, sive ejusdem, sive diverta speciei.
IDO TEN TIA Animi est quali is vitalissecun κ
205쪽
Subjectum inhaesionis potentiarum in organicarum iit intellectus Jc voluntatis est sola Anima rationalis; organicae sunt in solo corpore , si e organo corpo
reo ut informatb Anima; ita ut Insorinatio Animae, si conditio sine qua non reciperetur potentia in organo. Omnes potentiae sunt accidentia realiter . .
distincta ab Anima , possunt ab ea per absolutam Dei potentiam separari. Potest etiam DEus quam- cunque potentiam ab anima separatam collocare in Nullus est inter illas ordo quolibet alio subjecto.
causalitatis essicientis, cum omnes immediat E dima- nent ab Anima. Specificantur intrinsece & priori per respectum essentialem ad actus adaequatos , vel terminos adaequatos . Extrinsece ab ipsis quidem ambus proxime : ab objectis vero vel terminis re mole. Actio vitalis est fluxus si e tendentia procedens ab Anima & potentia ejus vitali, ad terminum vitalem. Essiciens principale actionum vitalium est Animae Instrumentale est potentia , quae absque
se sola Jactuali illius concursu nullo modo potest eas se sola producere. Iazus non potest se solo producere
ri tori'm viralem formaliter sum Dram et Dotest au-
actionem vitalem formaliter sumptam ; potest autem se solo producere qualitatem , vel alium termi- num cujuscunque actionis vitalis.
PRIMA Ri ZE Animae vegetatricis Potentiae sunt it res: Generativa , Nutritiva, A Ugmentativa.
Illa a natura ordinata est ad propagatio aena Speciei ; llista ad conservationern Iod vidui , quoad esse substantiale haec denique ad eiusdem persectionem
secundum molem corporis. Attribuuntur his quatuor aliae quasi ministrae. Attractiva ut per eam singula membra attrahant alimentum sibi conveniens. Rctenti va, ut illud ipsu in per eam recineatur, dc non statim
206쪽
statim dissiuat. Digestiva ejusdem & denique Egestiva e omnes sola ratione ratiocinata , & munus partialibus distinguuntur. Cum his eaedem parte rei sunt, tres aliae, quas addunt Medici; Discretira qua alimentum salutare secernitur a noxio , Appolitiva de Distributiva, qua singulis membris sua tribuitur portio. Denique Appetitio membrorum nihil est aliud, quam ipsa eorum attractio. Potentiae Animae sentientis etiam tres sunt. Sensitiva, Appetitiva, Locomotiva. Sensi ii va uve Sensus sprincipium vitati cognoscitivum materiale : Sensus sunt duplices Externi & Interni . Externi sunt actu quinque tantum et, Visus, Auditus, Odotatus, Gustus,Tactus, specR: infima disti octi reali ter; de potentia D g r potiunt eis: plur es. Spιciessensibitis inpressa lint qualitates reales,
qua ab objecto producia, in organa recepta, concuserunt adhaensationem. Sensibile commune non producit propriam speciem separatam a specie sei sibilis proprij ue aliquando tamen eam a parte rei modificat. aliquin do nullum modum positivum superaddit. Secis bilia coiri munia ab Aristotele quinque numerantur; Motus, Quies, Numerus, Figura, Magnitudo; non quod haec sola sint sensibilia communia; sed quia principaliora, ad quae reliqua iacile revocantur. 'Neque fiaturaliter, neque supernaturaliter
sentiri potest resti divisibilis. Omnis sensatio requiri concursum speciei intentionalis. i . . - sa Nars INTERNI S. .
PR AETER sens us Externos in animalibus datur etiam Internus , re unus, ratione distinctus; Est potentia interna materialis cognosi liva rerum omnium sensibilium; subjectatur in cerebro : Indiget ad suas operationes speciebus impressis , a speci ebus externo tum sensuum distinctis. Sensus interuus non habee proprie species insensatas, Eec discurrit, aut judicat i
207쪽
sed immediate , sicuti viso bono , illa' appet te
potest, non cognoscendo formalem rationem boni, aut delectabilitatis : ita re visa sibi inimica; odisse, ac timere potest , sine notitia inimicitias formali. Sensus Internus sicuti & Externus J non percipiepropriam sensationem : potest tamen percipere senlationem sensus externi. Non cognoscit objectum sub ratione formali temporis 3 sed solum materiali . . Triplex illius generatim est laesio. Abolitio, Dimi
A, A AE rationalis Potentiae sunt Intellectus, Memoria, Volunias, Locomotiva Inorga tica
intellectus dividitur in agentem ac Possibit m , non .secundum rem, sed rationem ; ob diver , munia, ici ossicia. Dicitur Agens, quatenus in seproducit speciem intelligibilem : Possibilis , quatenus cum iliae specie intelligibili pro/ucit intellectionem .i Phantasma concurrit ad producendam speciem intelligibilem instrumentaliter. Memoria sensitiva re lieadem est cum sensu interno ; In lectiva est ipsa i vis Intellectus prout conservati pecths intelligibilas, de per eas semel intellecta reminiscitur. Appetitus alius est sensitivus , alius rationalis. Obiectum illius , in quod per modum prosecurionis sertur, em iomne bonum sensibile; hujus ori me bonum iri e ligibile ; Ille in corde subjectatur ; hic in anima
rationabili. Potentia loco motiva organica est vis animae sentientis, qua animal vel totum vel ali qua sui parte a metui localiter a principio vitae con iuncto. Inoronica spiritualis competit i letiam Animae separatae
208쪽
IEm en potentia eunbscisiva Spiritualli. Ita 1 recte definitur Intellectus absolute sumptus,pto ut non hominibus soluin & Angelis , sed Debetiam convenit. Omnis enim intellectus sye creatus sive increatus est virtus. sivὰ potentia cognoscitiva; sed cum discrimine. Nam Intellectus divinus hon est potentia activa aut passiva sua: Intellectionis, quoniam ipse DEus est sua liu ellectio & suus Intellectus e Creatus autem est potentia tum activa , tum etiam passiva, sive recepti vi sitarum Intellectiorinum. Intellectus humanus est potentia cognoscitiva spiritualis per discuisum. Particula Cognoscitiva, excludit voluntatem : voluntas enim per se non est cognoscitiva . sed praesupponit Intellectum a quo dirigitur: Particula Spirituatu excludit omnes sensus sive internos sive externos , qui non sunt spiritales sed materiales. Porro Intellectus pristit simplici intuitu sive concepto rem intelligit absque discursu absolute dicitur Int luctus, unde & Angeli vocamur
Intestigentia : quatenus oro ignotum deducit ex noto per discursum, revocatur Ratio. Dicitur etiam . Mens ob quandam eminentiam . a metiendo , quod rerum veritatem metiatur. Dicitur Conmentia,
quatenus elicit actuale quoddam exameti humanatum actionum, quo iudicat illas esse bonas vel malas, re ex eo, quod judicat esse bonas, sequitur in volunta e laetitia bonae conscientae : Ex eo quod iudicat esse malas , sequitur in eadem voluntate tristitia, quae . dici solet vermis aut remorsus coiis cieritiae. Dicitur etiam θηtιres , quatenus est lumen quoddam natur ale, quo promptE ssentimur primis principiis practicis, ut bonum esse prosequendum, malum velo fu
209쪽
VOLUNTAS UT REGIT IVotvNos in Domina Potentiarum. sumitur
ex lib. 3. De Anima tex. 46. Rationem assignane Conimbricenses, quia in omnibus potentiis ordinatis , ea quae universalem finem respicit .excitat eas, 'qyae circa particulares fines versentur, ut tam in.naturalibus quam in politicis rebus videte licet: Atqui obiectum voluntaris est omne bonum incommuni: reliquae vero potentiae tendunt in bonum particularesbi conveniens: Ergo voliuntatis est excitare eas ad
os actus. Porro intellectui, Phantasto&Appetitui se ostivo imperat voluntas politice, id est, ita ueppssint interdum reniti, quia instar Civium proprio quodam aure gaudent, quod non potest illis voluntas .eripere. Neque enim Intellectum illa cogem potest, ut assientiatur rei falsae. cum V.C. excitatur ab objectis extrinsecis mediante cognitione sensitiva. Similiter vehemen; es apprehensiones phantasiae de passiones appetitus , non possumus pro arbitrio voluntatis sta im reprimere , etsi per Dei gratiam possimus iis non consentire voluntate. Potentiae autere n otrici imperat despotich. . ita ut haec serviliter ad nutum pareat voluntati. Quandocunque enim volumus, movemus membra extrinsecus non impedita a morbo, vinculis, aut alio modo. Potentiae veget lixae per se non subjiciuntur voluntati, quia sola voluntate nec cubitum possumus adjicere ad staturam; sed indirect per acci deos tantum, quatenus plus minusve vel convenientius alimentum sumendo , corpus exercendo, &c. possumus adjuvare actiones
illarum. Idem est de sensibus externis. quia sublato impedimento & posito obiecto non possunt non operarii, indirecte tamen subjiciuntur voluntati , videlicet quoad applicationem objecti & praevias actiones, ut si claudas oculos, non videbis. voL -
210쪽
. August. lib. 8. de Trinitate cap. , 3. Nop enim potest voluntas operati, nisi producat actiini certae speciei : non autem producit actum certae speciei, nisi proponatur objectum. Nihiἰ es volitum quod non prim sit intellectum. Traditur a D. Thonia lib. 3. Politicorum Iect. r. a suareet lib. s. de anima cap. 3. Dete minat haec Propositio doctrinam praecedentis, docetque ad eliciendum actum voluntatis non sum-cere si Ggnitionein qualemcunque sensus V. C. interni vel externi; sed requiri absolutξ praeViam in tellectionem. Ratio est, quia Intellectus est propria gula voluntatis, qua in orinibus suis operationibus dirigitur: si ergo intellectus,qui est ridix & land mentum libertatis , nihil cognoscat aut judicet peque etiam voluntas quicquam amplectetur aut respuet; cum liberi s sormalis, quae ea in volui tale, necessarib praesupponat libertatem fundamentalem in Intellectu. Quare ad eliciendum actu voluntatis non tantum requisitur cognitio sensitiva,
'sed absolutE etiam necessaria est tutellectiva. '. que vero susicit ea qualiscunque , sed insuper requiritux ut volitioni finiui e sit accommolata : iu ta illud : Omnis aAtm voluntatis 3 supponit actumi Inteluctu pro .rno tum ; ut actus amoris V. d. prae requirit apprehensionem vel judicium Intellectust de objecti bonitate ut sic , actus odii de ejusdem l malitia, di ita de reliquis, ut docet D. Thom. r. a.
q. 4U. art. a. in corpore. Item Volitio supernatu'
εalis cognitionem praereqhirit supernaturalem eo quod dirigens proxime & directum I debeau t esse ejusdem