Saturarum Menippearum reliquiae

21쪽

CORRIGENDA ET ADDENDA. XIII p. 95. Agath. III. Ribbeckius tragg. lat. p. 281 praeter Agathonem etiam Bulorestem saturam accipit. p. 98. l. 5 a fine nunt. scribe pro nunt. p. 98. not. ad Ἀλλος ουτος Ηρακλῆς suppleas ἐπὶ τωνδεχυ- ρων καὶ κραταιων Diogenianus I 63.

p. 99 8 et pro et scribe.

p. 102 9. aera scribe. p. 105, 6 cfin adde ueteres repuerascunt einehius puerascun Friedlaenderus hist cultur. Om. II p. 74. p. 111 8. alim iam pro Caelibe Caesaris nomen aliquomodo in inscriptione Onere. p. 115 not. adde Ioannes Sarisb. olier. VI 26 Varro in satira quae enippaea inscribitur et do mei mariti instituta est, ait Vitium coniugis aut tollendum est aut ferendum. Qui tollit uitium, commodiorem coniugem praestat qui fert, se ipsum efficit meliorem.' in deprompsit Arnoldus demoliandia, cf. Chappuis sentences de Varro p. 58. p. 117. not. ad Λὶς παιδες οἱ γέροντες ' ἐπὶ των προς τογῆρας ευνὶθεστέρων Diogenianus IV 18.

p. 118, 9 pr Lugdun lege VOSS. mai Θ VOSS. min. pro OSS. p. 130, 1. plenus uini et Veneris uerba alius poetae adlata

puta Ribbeckius p. 109 cf. proll. p. 77. p. 131, 5. Furiarum scribe. p. 131, 5 140 5 143, 2 sq. 151 3 195 7 208, 2. aliorum uerba litteris latioribus distinguere neglexi. p. 132, 3 lege Cybeles cl. lin. p. Charis. p. 3.

p. 144. μωθι ιν II fortasse totum prosa oratione constat.

p. 154, 2 equilam pro eculam i. e. equulam o Caesaris exemplo, qui in multis pro u nouauit, pendere puto. Vnde et Legem aeniam sero scriptam o Varroni ipsi propter auctoritatem uiri Caesaris consuetudinem factam' Varro ap. Cassiod de Orth. 1 exemplo memorabili apparet. p. 174, 2 fortasso legendum bouam lino oblenisse es Paulus Festi p. 30 Crurum tumor uiae labore collectus boua uocatur. p. 177 not. escio quo insolici casu tria huius saturas testimonia o Gellio exscripta misi. acrobius Sat. 1 7, 12. M. Varronis librum uobis arbitror non ignotum ex saturis

22쪽

XIV CORRIGENDA ET ADDENDA.Menippeis, qui inscribitur Nescis quid, per uehat , in quo conuiuarum numerum hae lege innit, ut neque minor quam Gratiarum sit neque quam Musarum numerosior . Idem ibid. Ι 8, 2 sq. Multi ut aestimo in hoc a Varrone dissentiunt, qui in illa lepidissima satura enippea, quae inscribitur Nescis quid uesper uehaι' de secunda mensa laeenta Temouit . . . Locus Varronis . . . in his sere uerbis est Bellaria ea maximo sunt mellita quae mellita non sunt dulcibus enim cum πέψει sociotas infida'. Sequentia Significant autem bellaria .... Libori bellaria eisdem sero uerbis, quibus Gellius, exhibet Macrobius redactaque in breuius Ioannes Sarisberiensis oli-eratio VLLIO ubi diei Vtitur autem hoc nomine M. Varro. Bellaria, inquit, ea maxime mellita sunt, quae mellita non

sunt.

p. 181 l. 13 a in logo pedester p. 40, 15 sq. Hune locum, quem dubitanter Varroni reliqui, sero uidi e uessi lib. IV g. mori. ap. te do in II 8 23 petitum essΘ. p. 250 fg XXIV. Num legendum prohibent puerum bonum fleri 'Seripsi HEIDE ERGA mense Martio a. MDCCCLXV.

24쪽

CAPUT I. D Quintiliani saturarum deseriptione p. 1. Enni saturae Lucili saturae

demenippeis prosa ratione poesique constantibus

saturarum catalogus 38 de satis saturarum sCΑPv ΙΙ. Praefatio de re motrica Varronis 54 quorum scriptorum imitator extiterit 58 poetica' propter epitheta manti 12 propter uocabula poetica 643 propter alia a prosae Varronis simplicitate aliena ... 68 de aliorum uersibus inspersis ' 74 de utriusque sermonis uariorumque motrorum coniunctione. 77 de singulis metris 80 obseruationes metricae uariae 88

25쪽

Saturarum genus quod excoluit, Terentius Varro Reatinus diuersa a reliquorum in saturis scribendis adhibita ratione constitisse unus tantum disertis uerbis nobis tradidit Quintilianus in inst1tutione oratoria o 93 sqq. haec

narrans: Satira quidem tota nostra est, nisu primus insionem laudem adeptus Lucilius quosdam ita deditos sibi adhuc habet amatores, ut eum non eiusdem modo operis auctoribus, sed omnibus poetis praeferre non dubitent. . esto quantum ab illis, tantum ab Horatio dissentio, qui Lucilium fluere lutulentum et esse aliquid, quod tollere possis, putat. nam eruditio in eo mira et libertas atque inde acerbitas et tabundantia salis. multum est tersior ac puris mastis Horatius et non labor eius amoro praecipuus multum et uerae loriae quamuis uno libro Persius meruit sunt clari hodieque et qui olim nominabuntur. alterum illud etiam prius satirae oenus sed non sola carminum uarietate istum condidit erentius Varro, uir Romanorum eruditissimus plurimos hic libros et doctissimos composuit, peritissimus instuae latinae et omnis antiquitatis et rerum seraecarum nostrarumque, plus tamen scientiae collaturus quam eloquentiae. Quocum conferendus est, qui duo quidem et ipse Saturarum genera enumerat, alios uero alterius cultores nominat Diomedes grammaticus, cuius haec sunt uerba

p. 485, 30 sqq. eil. Satira dicitur carmen apud Romanos

nunc quidem maledicum et ad carpenda hominum uitia archaeae comoediae charactere coinpositum, quale scripserunt Lucilius et Horatius et Persius. at olim carmen quod eae uariis poe-1 et olim libri; sed olim' oifforschoidius in Suetoni reliquiis p. 20; at olim scholiasta Porsi cod. Bern 665 uerbo tenus sere cum

Diomede consentiens.

Rie se Varroni Satirae l

26쪽

matibus constabat satira uocabatur, quale scripserunt Pacuuius et Ennius. Sed hae duae descriptiones, quamuis eodem fere tempore sint factae, Diomedem enim ex Suetonianis potissimum copiis sua hausisse . Isinius monstrauit inmuse rhenan IX 29 sq. - in Luciliano quidem genero enarrando satis inter se consentiunt de altera autem parte quae proferunt, ea ad res omnino diuersas spectare inde statim apparet, quod carmen, quale scripseruntiacuuius 6 Ennius non esse confundendum cum satura Varroniana, licet Casai onus de satyrica Graecorum poesi et Romanorum satira p. 199 ita statuat, ipsa Quintiliani uerba clamant, Varronem alterum illud genus condidisse porH-bentia Litterarum enim genus aliquod condero nihil aliud nisi id inuenire primumque excolere potest significare, eodem modo quo singula carmina uersusue qui inuenit scribitque,

condere a dicitur. Nihil igitur ad Quintiliani sontentiam

quam ueram esse uidebimus Varronianae saturae cum Enni acuuique carminibus negoti est, triaque omnino saturarum genera extitisse est consectarium, quorum unum modo quod est Lucilianum ab utroque teste, a singulis tantum reliqua duo asseruntur. Itaque omnia iam in utroque loco plana essent, nisi haec uerba intercederent Quintiliano 'alt0rum illud etiam prius satirae genus. Quae uerba cum Gesnerus olim interpretaretur etiam praestantius ariolatus est; nam sententia non potest alia dispicinis haec: priore tempore exortum esse hoc genus quam illud d quo antea dictum sit. Cuius cum primus auctor dicatur Lucilius, qui Varronem aetate multo praecessit, manifestam iam animaduertimus discrepantiam in ententia, qua saturae genus et ipso Lucilio antiquius et a Varrone demum inuentum osse uno tenore dicitur. Quae uerba inter se luctantia explicando conciliare quantumuis strenue ac sollerter aggrediaris, nullo modo contingere potest; nam

uitium inest tollendum. Id quod O. Isinium in scholis suis ita temptasse memini, ut pro condidit reponeret con- diuit', sed parum apposite ni fallor, cum pulcritudinis elegantiaeque Varronianae laudem id uerbum Quintiliano inculcaret, qua inlienum eum fuisse Cetora et praecipue

27쪽

prius corruptelae sedes esse uidetur, quam certissimo remedio me sanare quamquam affirmare non audeo, aliquam

tamen probabilitatis speciem habere puto, ut scribatur

etiam uerius satirae genus et non sola carminum uarietate mixtum' alludero enim Quintilianum ad satura uocis definitionem inter ueteros iam diuulgatam, qua ad saturae lanci legisque similitudinem hoc principale in satura duxerunt, ut diuersa ibi miscerentur uultumque ipsa quam maxime uarium et multiplicem praeberet.' Quod quomodo in Varronis saturis magis etiam atque in reliquis tactum sit, mox declarabo. Verum utut de hac coniectura iudicandum est, saltem Fabii uerba qualia leguntur non concinere ostendi et mutatione opus esse neque quidquam id quod hac disputation declarare uolui apud Quintilianum auxili inuenire potest ea opinatio, qua Ennianam

Varronianamque saturam in unam quis confundere uelit. Ρore Quintilianus Varronis genus non sola carminum uarietate mixtum fuisse dicit. Quo in loco explicando mirum quantum uirorum doctorum sententiae discrepant. Quamquam aliter uis potuit ouenire, ubi non ex Quintiliani uerbis sod o Varronis reliquiis lucem requisiverunt, sententiarum apud ipsum Scriptorem conexum neglegentes. Via iam ac ratione procedentibus ita exordiendum est, ut cum Fabius hoc tanquam signum notamque Varroniani generis posuerit, non sola esse carminum uarietate mixtum, necessario inde consequi uideant, ut altorum illud a Lucilio aliisque cultum genus, quod iam ante Varronianum descriptum est, sola carminum uarietate fuerit compositum. Quod an et quomodo factum sit ut probe perspiciatur, Luciliana primum satura paucis describenda est ei tamen ipsi non rei necessitate constrictus sed quadam licontia expatians, cum Diomedem iam de ea disserentem induxerim, de Enniana quoque satura paucula quae scimus praemittRm.

1 Eandem sententiam consecutus est Spaldingius ad h. l. conicisndo proprium', sed id et ipsum litteris minii commendatur, et uoci etiam locum unum relinquit.

28쪽

4 CAPUT IIn Enni igitur saturarum libris, quos numero minime so fuisse ex Donat in erenti hormionem II 2, 25)docemur, metrorum extitisse uarietatem primo obtutu animaduertimus. Ita e libro secundo fragmentum hexametris descriptum alterumque quadrato uersu factum illud er-uius hoc Nonius seruarunt itidem tertii libri fragmenta senariis conscripta duo hexametris unum Onius praebet. Scipio quoque Ennianus, quippe cuius fragmenta extent trochaica duo hexameter unus, inter satura recte a V leno in protegg. ad nn poes reli. p. LXXXIV sqq. refertur; quem cur Vibrum qui Scipio inscribitur Gollius IV dicat, totum aliquem in saturis librum obtinuisse apparet, qui poematis uarii et generis et metri, sed quae ad Scipionem Africanum pertinerent omnia, constitit. Nec tamen cum Vahleno tortium saturarum librum dico Scipionem fuisse, cuius sententiae et obstare uidetur uersus Nam is

non bene ut tibi, qui falso criminar nimis illo humilis pro grandi et lata Scipionis dictione, et fulcrum quo nititur omne iam abstulit Ribbeckius in mus philol. 487, qui totum fragmentum salit e Scipione ad Annales transferendum docuit, unde unum poeta uersum in Saturarum librum tertium denuo acceperit. Nimirum uersus quo ut notissimos Cicero protulit, non potuit sumere e saturis, qua iamdiu ex hominum memoria evanuerant neque nisi grammaticorum studiis nobis notae sunt. Quem autem alium saturarum librum Scipio obtinuerit, id iam non possumus indagare.

Hoc igitur uidimus, uaria singulis libris insuisse metra cumque satirae illae non longissima fuisse putandae sint uelut illa quadratis uersibus scripta cuius argumentum Gollius Ι 29 narrat), aliter si quid uideo fieri non potuit nisi ut saturis singulis siue ut cum Diomede loquar poematibus singulis, quibus satura i. e. liber saturarum constabat singula metra responderent, id quod silenus quoque p. LXXXII probat. Praeter hanc quam dixi uersuum inter singulas saturas uarietatem argumentis quoque non minus multiplicibus continebantur, de quibus Reeuratius disserere cum reliquiarum inopia vetet, id unum X

29쪽

fragmontis affirmare licet, serium iocosumque uel potius elatum humilemque sermonem suas quemque Saturas obti

Iam ad Lucili triginta saturarum libros si a odimus, ut quae is nouarit in eo genere cognoscamu8, Primum uidemus eum Enniana metrorum uarietate plerumque preta hexametrum uersum sibi proprium adscivisse, quo quidem unico in Omnibus usque ad vigesimum tortium libris' otin tricesimo usus est ita ut quamquam in octo reliquis nec Ortasse eis omnibus, alia quoquo metra adhibuit, tamen summam rem si spectas inter dactylicos poetas Lucilius ponendus sit et in re metrica Horatio posterioribusque exemplum fuerit quod sequerentur. Argumentorum

autem uarietatem Ennio profecto non minorem amplexus est. In eius enim saturis fere dicam de omnibus rebus agebatur nunc serie nunc iocose, docte et indocte, narrando uel sermocinando, neque ulla res qua hominum mente OC-cupari possunt aberat. Non nim ut Gerlachius in praef. ad Lucilium ariolatur p. 114 roiocta Ennii eruditione sa- iuras scripsit, sed locupletior testis Quintilianus eruditionem ut uidimus in eo miram et libertatem atque inde acerbitatem et abundantiam sati, praedicat. Haec ultima autemni fallor ab Ennio oum distinguebant, in quo nos quidem ludibria et irrisionem desidoramus haec etiam posterioribus eum ad primo legendum et imitandum scriptorem reddobant Ennianosque labores tantopere Obscurabant, ut uel inuentorem saturae, nempo ubi do salibus ei carmini propriis praecipue agitur, Lucilium Horatius dixerit sor-

monum I 10 48. Quam Lucili et uirtutem et gloriam

1 Haec duo fragmenta l. XX meri et XXII 1, cum sola senariis conscripta sint, ad posteriores fortasse libros numerorum emendatione reicienda sunt. 2 Ennii saturas Horatius fortasse ne nouerat quidem certe mentionem earum nullam facit. Nam rudis et Graecis intacti amunis

auctor ibid. u. 66 nullo modo Ennius dicitur, sed quod unice uerum Crainius philol. IX p. 575 sqq. o Ribbochius ann philol. 1858 p. 213 monstrarunt is qui uersibus saturnii carmen composuit aptissime ni fallor de Liuio Andronico cogitabitur.

30쪽

6 CAPUT Q. ad ueram originem Be hardyus refert hisce uerbis in Rom. liit hist. p. 597 d. IV: - Sobal sic i. o. satura einendichtorisclion eri und Staiadpunkt vo de starhenon- dividualitat ines Dicliter empsing uia insolchom Sinnedar Lucilius ilir tander, riclitige ih geistiger Sinopserhoissen. Reliqua eiusdem uerba non aeque rei apta non curo nullo enim modo artioribus quum antea finibus a turam a Lucilio circumscriptam fuisse, ut in irridondo omnis uersaretur, uel ima illa satura non libri monstrat, qua orthographiam quam doctissime exposuit. Ex Odom libro nono perspicuum fit pluribus saturis libros singulos constitisse, cum magnus reliquiarum quae ibi sunt numerus cum orthographicis illis praecepti uno carmine non po- tuori contineri. Neque obstat quod librum sextum docimum qui Collyra inscriptus erat, in amicust laudibus uersatum esse oportet os Porphyri in Hor carm. I 22, 10); uariis enim carminibus uario modo ei rei studere potuit noque absone Scipio Ennianus in comparationem uocabitur.

Quod autem in primo libro cf. Lactantii insit diu. IV3 12 deorum consilium et in tertio cf. Porphyri admor. form P init. iter Italicum descripsit ot Fomex quoquo titulus ex eo memoratur cf. Arnobius ΙΙ ), nulla extat

causa ut ea omnia non ad singularum saturamim sed ad librorum totorum argumenta referamuS. Ad Varrono cum iam sim progressurus, hanc quasi summam rerum adhuc tractatam in memoriam reuocandam

censeo Ennium et Lucilium eis tantum inter se rationibus differro quod alter uarietate metrorum, alter maxime hexametris usus est, deinde quod Ennius ut uidetur nusquam, Lucilius saepissime ludibria saturis immiscuit. Haec autem promiscua is fuisse, ut argumenta quam maxime uaria R-riis modis tractarent, ut singuli libri pluribus constarent saturis, ut omnia denique uersibus essent composita. Primum tamen eo reuertamur, unde defleximus, ut ne

quid prasiudicii ex Quintiliani uerbis alterum illud oenus

non sola carminum uarietate istum male acceptis mentibus haerere possit, ea recte explicemus. Ex quibus ut dixi

apud Quintilianum manifestum fit fieretque apud quemuis