장음표시 사용
221쪽
i Comment. iii instit. Lib. III.
Quae scotur condisiones necessaria. Ecessariae conditiones dicuntur illae, quae
o innino euenturae sunt;& exijs aliae sui,st iii quibus conitat de die, veluti, si Sol cras oriatur. aliae m quil, non constat, veluti, si Titii sit oriatur, licet enim eria sit naors, i. pii blia,& ibi glo. rLdeposit .dies ta insit incertus est. l. i. ff. de condit. dc demonstrat.
Quae dicuntur impossibiles creditiones.
uam etiam ad haeredes transinittimus. f. ex eo tuo nati, hoc ut.
t Loea Ilipulationi inferta in tempus puram Ilipulationem di erunt.1 Ctim si Dis id quod est in utero similiter Iuniatio in tempus dissertur.3 conditio ad nate ritum via praesens tempus lipa lationem non distere.
Etiam facta in stipulationem deduci possunt. ΙM possibiles conditiones dicuntur illae quae existere non possit vi,& hae in triplici differentia sunt: nam alue natura in pollibiles sunt, aliae de iii re, de aliae de facio. Natura, ut si qtiis ilicai; Si digito coelii in attigeri vide si cis lyatauij de x, dicat, hodie I O. taeda respondes, licet enim dare sit res misibilis natura; tamen intra tantillum te potist patium dare, hoc omnino natura vetat. 3. loca insta eod. De iure, ut quae sunt contra bonos mines, quando quidem ea nos tantum sacere posse dicitii ur, iliae de uire possum iis .l. nepos. U. eod. Desecto,quae nullo modo adimpleri potan propter maxiniam impotentiam, ut si seruo, qui misnil habet doncedam libertatem hac adiecta conditione, si mille aureos haeredi soluerit t. clim haeres. ff. de statu liberis, hoc enim ei facto omnino
impossibilis est,cum nihil habeat, unde soluere possit.
QVa dicatur possibilis conditio.
8 In ossibilis conditio dicitur illa, qtiae euenirς . d: noli euenire potest, dch ctrii lex est. Ca' sualis Potestativa, de Mixta. Casualis appellat ut illa, cuius ebentus a cista de sertuna pend t. o Veluti si dicatur si Tithis Coii sui erit,decem dabis; in nauas ex Asia venerati&s milia. Potestast ira dicitur, cuius euentus p ex voluntate glia cui iis, veluti,s dicatur, hoc modo. Si decem dede ro landum mihi dabis, ves si ii nni sdifiea . dabis mihi centum. Mixi, dicitur, quς par imisor tu a, de partim ex alterius voluntate Dendet, ut si dicatus,si in patriam rediero decem dare spodes, hoc enim, N a fortuna, S a mea uoluntate
Ebl e,iis variis conditionum specieb. nune
ita qua conditione stipulatio ipsa fieri possit eamus . ova' in re illud anteqmnia conditione impossibili simila tione en inibi me posse, ut si quis dieerri pro
imitto dare tibi centum,si hominem occideris, si parentes no alueris, si eos ab hostibus riqn redemeris. l. si plagi, Ede verbor.oblig. de l. filius.ssidero tonditisin. lnii mition. Stib conditione veto
cessiria aut pollibili, bene steti est; sed ill dqJ
stipulatur neque debet ut neque peti potes', antequam conditio extet. f. sub conditione, hoc tit. &Lcedere diem. fide verbor significat. 5 sic ex co-
diuonsili stipulatione spes tantum est debitum iri: F. Loca cum aliquot sequentibiis.
Via diximus Q pra ex pura stipulatione statim agi posse, declarat imperator hic . t hoc uera inesse, nisi re ipsa, dc mente coi rahentium disseratur in tempus,id quod contingit, quoties loca stipitiationi inseruntur, ut si cum Romae essem, ita stipulatus sim; Carthagini daresponde m huiusmodi enim stipulatione tacitὰ topus iness,quo Carthaginem pei ueniri possit. .loca, hoc titii. Jc l. 7 3. fide verbo obligat. Similiter differtur isti pii lationi tempus, cum stipitior mihil dati id quod cit in utero, vel idificari donati m. t. si ita stipulatus essem, de l. si insulam fisside verbor. obligat. Et quia diximus etiam qu conditio dis fert obligationem,intellige Ne hoc verum, si se conditio in stitutum, secus si ad praesens, vel pra teritum tempus, nam tunc non differt obligati 3 nem sed aut statim valet aut non: Exempli graiatia, si dieatur, si a itius Consul fuit, uel si Meuius vivit, darespondes. Prima ex ijs est in pr teritum alterai pr sensi Ideo fi Titi iis Consul suit, dare debes, & si uius similiter uiuit,pariter debes, dc sic non disset tur obligatio tex. en in b. conditiones, hoc tit. Asuertendum tamen est,qubd non solum in stipu- - latione res deducuntur,sed etiam saeta, quo castire pinnam subiicere optimum est, que qualiter adhibeatur, docet Imperator hic in nite tituli nostri
t Continuatio caeco cortin restituli. α Qui sint rei stipulandi. 3 Rei promittendi, qui dicantur. ectus obligarionis duorum re um .s Quid olim, quid hodie in pluribus reis debendi astruetur.
putandi, de promittendi. Titulus XVII.
SV pia dictum est de stipulationibus, quetitu
singulos; nunc de ijs, qu inter plures contrahuntur, vidςndum est,pe sic ponitur tita iste de duo hos reis stipulandi de promittendi, cui quo concordat titiss. Q de Ruth. De duobusteis stipula nota promi ena
222쪽
De diuisione stipulat. Tit. Xix. 19 s. ini reisi utandi dicantur.
Ei stipitiandi licuntur illi, qui interrogant.& tibi dari stipii latinir: Exeira pli gratia. Ego dico ; Pio mittis mihi d cciri aureos, de sempronius similiter ilicit , decem aureos 1 mihi dabis. In hoc casu, si tu res in deas, virique vestriam dare spondeo. isti, duo rei stipulandi dicuntur, quia ambo sibi dari stipulati sunt.
Qu dicantur rei promittcndZREi promittendi sunt, qui interrogati alteri
dare promittunt Exemiui gratia, si dicam Meuio. Centum aureos dare spondes,&3 Seio paritet dicam, ea dein centum promittis mirilli,qui a Meuio stipulatiis stina: in hoc calii sit M uius separatim respondeat, quod sit de postea et laSeius ipse de per se respondeat, quod promittit. Isti duo, Mevius & Caius d. io rei promittendi dicuntur tex .est in *. i. hoc titulo,& in l. 2. C. d. uectis olligationis duorum reorum. EFfemis obligationis litoriam reorum, iς est, ut qui duobus reis stipulandi promittit, singulis in soliduni obligatus manet, & singulis decem debet; semel tamen tantum ista decem 4 debet,& non amplius. Ideo si promissor uni ex duobus reis stipulandi solvat. ab altero etiam liberatus censetur. F. ex huiusmodi hoc tit. Ac leg. 2. Leod. Eodem modo cum duo rei promittendi decem proiniferiint, singuli insolidiim obligati manent, de singuli decem debent, semel tantum &msi,& non amplius. Ideo si unus ex eis decem soluetit, alter etiam libriatus remanet; hoc est,
uod uoluit Iustinianus id.Lex huilasmodi, lumicit ; Et uel alter debitum accipiendo, uel alter soluendo omia tum petimit obligationem, de omnes liberat.& haec quia olim erat in electione creditoris, quem ex pluribus reis debendi conuenire in solidum vellet, ita quod ab uno & solo, totum petere poterat.l- I. C. d. Hodie tamen ex notia Iustiniani constitutione, de qua in Auth. de dum c bus reis stipulandi, Creditor non potest unum solum couenire, sed omnes simul, adeo quod quilibet pro sua rata tantum conii eniri potest, cxc Ptis tribus casibus notatis in d. Auth. Primus est, quando reus esset absistis. Secundus, quando non esset soluendo. Tertius,quando per partes huiusmodi benefi-eio renunciatum fuisset d. Auth. de duobus reis. Illud omittendum non est,qtiod si ex duobus reis promittendK unus purὰ,alter in diem,vel sub conditione promiserit; nec conditio, nec dies impedimento est, quominus ab eo, qui puia obligatus
3 conuinuatio, concordanter tituli.
x Serui ex persona domini ius Hipulanes habent. 3'Filla stipulando patri acquirunt. Seruus acquirit domino, quae sunt iuris quae suntDem.
Titulus XVIII. i 3 ictum est quomodo liberi stipulentur,nue
que iii admodum serui,&concordat titil. s. te stipulat. sertior. Non solum igitur ji-' beri homines, sed etiam serui stipitiari possunt, iii licri ex persona sua non habeant ii is stipulani, ecm stipulatio sit contractus iiii is ciuilis, de ipsi de iure citi ili pro nullis habeant ii r. l. lilod attinctas de regii l. iii r. lanaeti ex persona domini,hbc hax bent, non solum iii uentis, sed etiam defuncti, quo casu li reditati iacenti stipulantur, de acquirunt. F. i . hoc tit.& l. hq reditas. ff. de ac liilr.rer. domin. Nec refert, an verba stipulationis concipi. at scr-uus in personam domini, vel si iam, aut conserui. sui iam semer domino acquirit. f. siue autem, hoc tit. re l. siue mihi. l. eod. ldena dicendum est deliberis existentibiis in patria i)otestate, ut scilia; cci per stipulatione patii acqti tat, exceptis tamecasibus, in quibus filius patri non acqtiirit,de qui hiis supra in tit. Per quas person. nobis acquisitur. F.idemi iuris, hoetit. Illud omittendum non eur,21 seruus acquirit domino ea quae sunt ii iris non alii remea, quae sunt ficti, iit si seruiis stipuletiir sibi 'ire agere licere, in hoc enim casu, ipse solus potestite, non autem dominus. F. sed cum factum ae ibitio. hoc tit. Et si serutas sit communis duorum sit. pii lando unicuiq; dominorum pro Portione domini; acquirit.3.fin .hoc tit.
3 Stipulationes iussiciales quaenam dicantur. caua stipulationes 'riatoris dicantur.3 Quaesint conuentionales Itipulationes. O Quaesint communes.
Titulus XIX. i Hostquam expositum est,quidnam sit stipit
iatio, 3c quam varie contrahatur: conrnio
de nunc subiicitur stipulationum diuisio.
Quot sint Ilipulationum I ccies. STipulationum uariae de multae sunt species.
Aliae enim sunt iii diciales, aliae Praetoris,alie conuentionales,& aliae communes, tam
a Praetoriae quam iudiciales, ita Imperator hic in principio tit.& Iuri consul. in l. s.ff.de verborum obligat.
Quaesivi iudicialeisipuletisner. IVdiciales stipulationes dicunt ii r om nox illae,suq a iure ciuili inuentae sunt cra per Oilicium iudicis uiuentis exercentur ubicunque ei aequum uisum sierit,& sic ubicunque aequitas suadet catinonem esse pristandam, quamuis simus
223쪽
i ci 6 Comment . in Instit. Lib. III.
in casti a lege non prouiso, iudex eo arbitrio ale. si s sit, concesso . ea in interponi sacere poterat secilii Imri Castren .in d. l. T. de verbori obligat. Exempli gratia, de dolo cautio est iudicialis stipitiatio, quia clim agitur actione in rem, vel metus caiisa, aut ex stipulatii; iudex in rellituendaue, de qua agitur, caueri iubet, lotum malum abesse l. praeterea, de l. si h tuo. ff. de rei vindica. l. metium f. it in Iulianus, dc f. ex hoc. si . quod mericau sciudicialis ess stipulatio cautio de persequendo serti lim , quando quis per metum ab aliquo seritum extorq iet,qui postea aufugit: tenetur enim tu tum inserens cauere de persequendo se tuo, si eum re ituere non possit, de restituenda aesti
Quae stipulationes praetoria dicantur. Ρ Raetoriae stipulationes dicii ntur illae, qlue per Praetorem mortuum in suis edictis ad Mentae sunt, & per iudicem vivum exiguo citri Ideo si eueniat casus super quo in edictis ab ipso 4 Praetore prouisum sit, iudex iubete debet cautionem a iure Praetorio introductam, praestati debere, dicitur clue praetoria, etiam si a iudice interpinnatur, inspecta origine unde ortum habet; ut est cautio de damno insecto, si enim aedes vicini mei ru nota essent, possum petete a iudice, ut alique mittat, qui debeat inspicere, qualiter ades vicini mei, aedibus meis ruinam minantur, & peiere, ut ipse iudex saciat pressari cautionem ab ipso vicinode damno insecto, ut si quid damni edita meis inseratur, resarcire teneatur tot.tit. Eile damno insueto.
Quae simi creuentionalas Ilipulatis res. immisikbilitatem iuiris prae lari non Men. 1 Quom o ratione promi ponu vitretur stipula
6 Sti relatisfacta pro altero, non valet. 7 Sti latitio rario ne disiensus inducti ex diuex is te interrogarionis, ta responsonis, qualiter viatietur.3 Stimlatio inter patrem O filium, item inter do
minum seruum nulla est. 9 Stit usarenon nisiunt,nec matur esurdus, nec furiosius, cpupillus. Io Impossibilis conditio naturae uel iuris a martia adiecta. vitias stipulaticinem. It Inter absentes stipulatio fieri non potest. ia Multi sunt modi, quibus olim Ilipalasio non ualebat et hodie valet. 33 sertioine turpis causae Hipulation valet.
DE INUTILIBUS STIPULATIONIBUS.
HActenus dictu est quid sit stipulatio, qn
tu plex sit, Ne qualiter fiat. verum Aa multis modis inutiliter fieri solet, quo casur nullius valoris es', nec ex ea agi potest. Ideo Imperator hunc titulum si ibi jcit,qui habet concoris tein tit. C. te inutilita stipulat.
Quae res in Ripalationem deduci possint. IN principio tituli nostri proponitur generalis
coclusio ab Imperatore hic, quod omnes rex 2 siue mobiles, siue immobiles, quς dominio
nostro subi jci possunt, etiam in stipulationem d duci possunt. Uipulationes conuentionales dicuntur illς.
qi ς nec ex iure ciuit nec prς torio introdiis Gς sunt, sed ex conuentione partium ortii habent, quarum tot possunt esse gcnera, quot stitit contractus, clinii ii omnibus contractibus stipi illatio interuenite pol Iit. conuenti O les , hoc iit. Quae communes duantur.
Communes stipulationes sunt, quq partim
prpori .& partim iudiciales si int , Exemplum habemus in cautione pupilli rem sal 6 uam fore. Pr tor enim in datione tutorum intro. luxit hanc cautionem, ut per totum titulum. Stem pupilli saluam fore, & ideo pi toria dicitur aliquando verb ea iudicialis, ut cum sun t plures tutores unius pupilli, alter alteri cautione offert, hec enim iudicialis cautio dicitur. f. finali, hoc titulo.
a Continuatio O concordantes tituli. 2 Quae res in stipulationem deduci possint. 3 Stirulatio multis modis vitiatur, primo rati ne res,quae proditer impossibilitatem natura pra- Liari non potest.
A V. tiarai stipalatio etiam ratione rei, quapropto Qualiter vitiatur Lipulatio. Uipulatio multis & variis modis vitiari pol.
Et primo vitiatur stipulatio ratione rei, qus propter impossibilitatem natu tς pr stari nos potest, veluti, si stipuletur Hipocentaurus, aut homo mortuus, qui in rerum natura non sunt, necesse possunt .f. i. hoc titali xi,nec esse possunt,quia si possent esse in rerum natura, ualeret stipulatio, ut si stipulentur fructus nascituri in lando. Linter stipulantem.*. sacram .sside verbo Ium obligationibus. Secundo vitiatur stipulatio ratione rei,qn propter impossibilitatem iuris prestari non potest, vesunt res sacrς, religio',& sanciς Reipub.& liberi homines. F.idem iitris,hocti. qui quidem liberi ho4 mines, etiam m euentum,quando serui erunt, simpulari non possunt. F. item contra, hoc tit. sortinnam enim liberi hominis spectari, neque ciuile, neque naturale est. l. inter stipulantem.f. sacram. sside verbor.obligat. sic nec rem suam propriam, quis stipulari potest, cum res mea amplius mea fieri non postit. d. F. id ei ii iuris, & l. & an eandem. S. actiones in fi .Ede exception. rei iudicat. Teci id vitiatur stipulatio ratione promissionis Vt cum quis promittit, re in aut famam alterius, dicendo, quod ille dabit vel seciet. ,.si quis aliti, hoc tit. verum si promittat se iactitrum Jc curatur u , ouod alius dabit ualet quidem stipulatio, quia in hoc casu
224쪽
De inutilib. stipulat. Tit. XX. l 9 7
hoc casu non alienum factiim sed si tum propriu romittit, d.f. si qiris sic si quis si puletur ut sibi, a iit alteri d. tur, similiter valet stipulatio, , . plane
6 Quarto vitiatur stipulatio, cum aliquis stipii latur pro altero citius iuri subiectus non est, & sie sicut pioin lito alieni facti non valci eodem moilo nec stipulatio.F. Q nod si quis alii hoc iitu. dixi cuius iuri subiectus non est, quia seruiis pro Domino, dc filius a patre recte stipulari imi Iunt, dos. iuod si quis. lilud aduertedii in ci . quod si quisiti puletur sibi de extraneo cinna latiue, tunc tibi
acquirit pro media parte, dxi Iano vero nihil, d.
f. qiiod si quis . Quinto vitiatur stipulatio ratione dissensus inducti ex diuersitate interrogationis de responsionis, ,. Praeterea hoc titu. de l.una. F. siquis,sLeod. Circa hoc tamcn tres casiis suiu considerandi, nam aut iste dissensiis versatur circa qualitate, aurcirca specieira, aut circa quantitatem. Primo
casti nulla est stipulatio, nam si aliqliis si puletur, si h conditione vel in diem, de alter res ondeat Putri vel E contra, non valet stipulatio, ii tamen Dromittat simpliciter re pondeat, promitto, valet, quia in his omnibus de quibus uapulator interrogauit consensisse videtur,d.f. praeterea hoc tu.' Secundo casti, quando adest distensiis circa speiaciem, ut si quis stipuletur bouem, de alter pronaittat equum, si in iliter non valet stipulatio, M. si de alia, hoc titu. Tertio casu quando adest distensiis circa quantitatem, ut si stipulanti decem quis pio mittat quin ilia ut econtra stipulanti quinq; Pi mitta 'deceiu in hoc calu vitiatur quidem stipulatio sed in eo tantum in q, o non conueniunt, in
reliquo ualet. Ideo si stipulor decem, de tu promittis quinque, valet stipulatio quoad illa quinq; sic si praecessii interrogatio de minori lamma, de sequitur rei ponsio de maiori; non contrahitur obligatio ultra summam de qlia Pr cessit interrogatio ita intelligi debet tex.in d. praterea in primo exemplo, ut ibi etiam anim uel tit gloss. Sexto vitiatur stipulatio, si contrahatur inter
patrem de filium, vel inter Dominum de seruit. quia tunc idem est ac si inter se ipsam facta esset,s clim quicquid acquirit filius ac irat patri,dc seruus Domino. item inutilis hoc titidisserentia tamen est, inter filium de seruum, quia tertius non
sol uni minino sito obligari non potest, sed nec etiam ulli ath, filius vero familias alii obligari potest. d.*. item inutilis in fine., Septimo stipulari nomisunt, nec mutiri, nec surdus, nee insans, cum in stipulatione verbis
pus sit,f. mutum hoc tit. nec strios iu cum non in ' telligat quid agat, suriosus hoc titu. idem de de prodigo dicendum est, iit ibi gloss. notat. O iuo nec pupillus quoad tui incommodum sine tutoris auctor nate, sed bene qui ad sui commodum alterum sibi obligat uni sacere potest, L pupillus hoc tit. nisi sit in potestate patris, quia siem,nec ioso consentiente patre obligari posset, 3. sed quod diximus, hoc ti . Nono vitiatur propter impossibilem conditionem naturae vel tutis adiectam assirmative, veluti si digito cestini attigero dare spondes, f. imposr o sibilis hoc tit. Rario eli quia promittens sub conditione impostibili non videtur habere voluiit tem se oblipandi, ideo contractus tanquam consensi isti acuatns, nullus esM. non soliim, T de action. dc obligat. dixi et uirinatiue adiectan qiuasi negative eoncciitast, idem es, ac si pure conacepta esset stipitiatio. d.f. In possibilis. Decimo vitiatur illi tilat o ratione absentiae, quia inter absentes, nec per Cpistolam, nec petnuncium fier rotest,f. itim vel horun hoc iit. δ at Ratio est, quia iii stipti lationem contrahi in r. se inuicem exaudire debent, i. t .ss. de ver h. significi de si in tes an emo dicati ii nes climi inlcrpia semesactum fuisse, et editur insiun cio, nisi per idoneos testes, alter proliet, se, vela diuisa iii suum, toto illo die, quo in strii mentum conditiissim, in aliis locis suisse, d. f. item uel horum, & l. iPen. Cale contrahend. dc committend. iii putat.
Stipulatio quae olim valebat,qualiter hodie
STipulat olim post mortem stipulatoris, vel
promissoris concepta non valebat hodie tamen ualet, de ad haeredes transit de hoc siue saeta sit melio haeredum, siue non, quia quilibet sibi dc suis haeredib. prospicere intelligitur,3. post mori g. ita alat hoc tuis. l.veteres, C. se contrah. si putat. Similiter olim praeposita stipulatio non Ir ualebat, sed hodie ualci. Praepostera stipulatio dicitur,cum quis ita stipulatur. Si nauis ex Asia uenerit, hodie decem dare sp Mes.dicitur enim prγpostera,quia datio prior est conditione, g. item siquis hoc iit.debentur tamen decem, non statim, sed tunc cum existit conditio,i.prirposteri, C. detestam. Et quia etiam diximus, quod creditur ii strii mento in quo scriptum est aliquem praesentem suasse, nunc in , si scriptura, docet,qtiod si in instrumento scriptuni sit aliquem proinisiisse, perinde est ac si interrogat Onc praccdente, responsum esset, de si stipulator interroget de pluribus rebus, de promissor simpliciter respondeat pro--mitto, tunc in om nibus illis obligatur, M. Ouoties Philes hoc titu.de quia etiam dictum fuit, stῖpulationem non valere, si quis alteri iti puletur, nunc in iteri hoc tit. Imperatox docet modum , illo
alteri stipulari post imus,scilico, si ad sciam iis 1 innam nobis soluendam. Et quia etiam diximus stipulationem rei stiae non valere, adllit imperator in M.ttem nemo hoc titu. non ualere etiam si quis si puletur rem alienam in casu quo stra erit. Item
potest quis lupulari pro altero, si sua in te isti, ut si
tutor, qui tui lae administrationem colutori suo
cessit, petat cantionem rem pupilli saluam fore vel quis proci iratori, aut creditori suo dati stipu-Ievir, sed siquis, de f. ergo hoc tit. Undecimo de ultimo uitiatur stipulatio rati ne turpis causae, ut si quis si puletur, te homicidium saetiariim,f. Quod turpi hoc titia. Et si quis sub aliqua conditione sit pulatus fuerit, licet ante condicionem decedat, haeres ipsius nihil onunus petere potest, L Cum quis hoc titu. de si quis hcc Iue anno, aut mense dari stipulatus sit, non potest petere, nisi transacto anno, vel mense, si qui hoc anno hoc iitu. Illud pro complemento adnotandum est, quωqui stipulatus est fundum, aut aliud, continuo agere non potest, nisi tantum is a tui tira teriait,quo vaditio fieri pcllat, M. ii. hoc tit.
225쪽
i-u8 Comment in Ins fit. Lib. III.
. aliter Obligat immisideiussi, r. , DE FIDE IUSSORIBUS. Titullis es XL HActenus tractatum est de stipulationibus,