장음표시 사용
31쪽
aquis habemus etiam eandem vocem, quam interpretes conuertunt cerebri corruptiones: l at si vera est Galeni sententi nullum fortem morbum liac constituticine contingere, quo- lmodo cerebri corruptio sit accipienda, illi viderint. Nobis planissime Aristotelis verba a cipiuntur. Si multus sit & frigidus humor, sphacetismum eiscit hoc est intensum,& uri moderatum capitis dolorem. ἐπι I in diu μη , ρόη ἀι et ιοιδμον τό παμ. Nee non s os inimiam svi eopsam concrescere minisspotuit an locum destiu proximum. Caussam re3dit aliorum sympromatum quae superius nominata sun discnim humiditas quae dicta est tanta sit, ut non possit eam calor naturalis prae multitudinc cogcre, A incrastare, quam rem esse valde operosam in ea constitutione dictum sit perius est, creat grauitatem . At dolorem capitis ut antea dixit: quod si praeterea magis adhuc excreuisse contigerit cana copiam, ut non possit neque cogi, neque tota in capite contineri, fluit illius pars ad proximos locos, nempe ad guttur, vel asperam arteriam, vel thoracem, gignit raucedines 3c tusses γίνοντα . Et tabem eonfratis. Hippocrates dicit phtyses, Aristoteles phthoas; utraque igitur voce idem fgnificatur, nimirum vitium pulmonis cum vicere; hic autem maxime grauis morbus. Galeniis igitur hunc solum grauem, & periculosum ea constitutione fieri dieit,
nec multis sed quibusdam,hoc est illis tantum, qui natura ad eum sunt propensi, nimirum qui angusto sunt pectore, & quibus fluxio ad pulmonem fit, vi penc natiatae illorum, non constitutionis vitium dici possi quam rem significauit etiam Cornelius Celsus, cum hanc Aristotelis, Hippocratis sententiam ita Latine reddidit libri secundi capite primo. Sil
Cur s scea aestas, sccusque autumnus Aquilones habuerint, mulieribus,& omnibus pituita abundantibus secunda valetudo contingat 3 An quia na
tura virorumque in alteram exuberat partem, itaque icmpus in partem tra
hendo contrariam ac medium habitum, bonumque perducit. Eo igitur ipso tempore optime valcnt, nisi quid ultro ipsi perperam agant; aut humidi ad hyemem ita deueniant, ut fomitem quendam, S incitabulum frigori sub
Hoc problema respondet aphorismo decimo quarto; quamquam enim in aphorisino solus proponitur autumnus Aquilonius & siccus, nulla aestatis menti ne facta ex superiori tamen eandem intelligi siccam,& aquiloniam Sc Galenus testatur in commentario,& particula , , aphorismi initio apposta, quam similiter hoc loco apponit Iustinianus ita legenseti in i- βορι οὐ In libro autem de aere, aquis,& locis est haec constitutio qsinta, pluribusque vestis deducitur, ut non solum prasias, sed etiam duodecimum quod sequitur coinprehendat Problema, quae duo similiter iunguntur tum in aphorismo declino quam to , tum etiam a Cornelio Celso loco quem indicauimus his verbis: Sin autem aulamnus quo ad agaestem ijssem Maitimias per sar, omnibus quiaem most oribus eorporibus, into qua muliebria se proposui, se naa valetudo conιιροιι, darioritas sera inseari sana, ct arida lippitudines feb=es partim Muta . panim longa. o L morti, qui atra bile nasiantur. Hippocrates autem pluribus rationem morborum ita reddit, ut vice commentari) huic problemati este possint pririer ca quae a Galeno in commentariis dicuntur; ut pauca mihi ad hunc locum omnino afferenda sint. Ait igitur Aristoteles eiuscemodi constitutionem ideo conferrepituitolis & mulieribus, quoniam cum ipse excedant in humidis qualitatibus, ab ea constitutione , quae illis contraria est exsiccantur, atque ad temperatum statum reducuntur, exeritii enim alterius contrarij alterum trahi ad mediocritatem, habuimus etiam superi sproblemate secundo; pituitosi igitur quod ad acris qualitates pertinet protinus sanescunt nisi aliud culpa ipsorum interueniat erratum: per phlegmaticos autem 1ntelligit Aristo teles humidos, non autem frigidos, Ac humidos simul, quemadmodii etiam H ippocrates locis
32쪽
tiam illam humiditatis morbosam fuiste, quando per contrariam qualitatem dicat sanit
quendam. Non bene intelligo quid sibi voluerit Theodorus ;& vereor ut vel non bene conuerterit, vel Aristotelis sensum non fuerit assecutus, negatiuam enim particulam, quam habet Aristotelica sententia, in Theodori tralatione non agnosco; bona itaque fide, sed ruditer hanc partem ita conuertere possvinus. Et protinus sanescam. insem se ipses ahqaia
eram o ia hyemem peraemunt non humiri. habentes figori incisamema. Sanescunt igitur illa naturae,& ad hyemem perueniunt minime humidae,minimeque habentes incitamenta ad frigus, hoc est minime habentes opportunitates, quibus utens fiigus possit morbos procreare : incitamenta autem, de opportunitates stigoti utiles humiditates forent, illat enim si extarent in corpore, trahentus moram vel in capite,vel ad inferiores paries defluentes, morbos gigneret; appellat antem huius Dodi suscitabula aut opportunitates πεκυ-isi, qua voce ardor, de incendium denotatur quoniam si hyeme extarent in corpore, ob stipationem sorte aliquam a fiigore factam, incalcscere possunt, & febres cliam, aut alios calidos morbos procreare: alioquin etiam &-metaphorice pro incitamento, aut fomite ponitur.
Cur si sicca aestas, & aquilonia, & autumnus siccus iisdem aquilonibus
pergatur, morbo biliosos infestet An quoniam ad idem corpus eorum, ac temporis habitus vergunt: itaque veluti ignis igni adjicitur. Cum enim corpora exsiccentur, quantumque in his dulcedinis erat evaporatumst vehementerque incalescant, necessc est, ut dum humor consumitur aridae lippitudines oriantur, residuoque quod biliosum rc manserit, codemque recalescente subres acutae utpote ex bili syncera invadant. Nonnullos insania rapit , quorum scilicet natura atra bile abundat: haec enim large superest,cum
elus humores contrariis res iccescant. Constitutio proxime superius dicta, cum aestas & autumnus borealia, de sicca sunt,quid operaretur in naturis pituitoss, seu humidis dixit paullo ante, quid eadem essciat in buliosis modo subiungit ; quae duo uno 3e eodem aphorismo ab Hippocrate compraehensa sunt, Ze una eademque constitutione in libro de aere, aquis, & locis ut notauimus. Vt igitur pituitosis naturis erat illa proficua, sc noxia est biliosis, asserens lippitudines sccas,
sebres acutas, nonnullis etiam insanias, quorum rationes reddit, in idem enim conuenientibus tum constitutionis, tum corporum qualitatibus, si in corporibus earundem cx-
supcrantia, de velut ignis igni ad icitur , unde eo, quod in corporibus dulcissimum est, quod Hippocrates loco adducto, liquidissimum, A aquosissimum appellat, evaporante, atque exsiccato, corporibusque vehementer stipercalescentibus, Λ colliquatione sicci humoris ad oculos ficta, lippitudines aridae, S ex quibus nihil extra ob siccitatem fluit, o tum ducunt, ut etiam dactum est problemate nono. Quia vero adhuc relicti alis humo-l res, praetcr eos, qui ad oculos fluunt; bilios, Be ire sunt; ijdem etiam in venis supercale- lfacti, febres acutas gignunt, tamquam a syncera bile procedentes, quae maximε tales mor-lbos procreare consueuit. Iustinianus pro sem, habet, ta , id est extrema, aut admodum insigni, eodem ssensu. θ Nonnallos insania r ιι. Hippocrates tum in aphorismo, tum in libro de aere, iquit, de locis dixit, non maniam quam Theodorus vertit in- laniam, sed fieri melancholias. Sane vi lar conueniunt, quia vitaeque species alienationis lmentis sunt ;se differre ratione humorum esscientium discimus ex Galenor mania enim lux
33쪽
quae proprie Aicitur, si a bile, nimirum lcnua, de calido humore prauitatem etiam,seu malignitatem adopto sicut scribit Galenus commentario tertio, aphorismo vigesimo secun i do & tertio pro nosticorum vigesimo laptimo: est autem semper sne sebii,scuti phrenetis cum sebre, teste eodem Galeno secundo de symptomatum caustis capite ultimo: melan i cholia autem fit ab humore arro, quae R ipsa sine febre est: ater autem hic humor melan-lcholiam epiciens trigidus est, melancholica enim deliria frigidum succum semper pros cauila habent, ut eodem secundo de symptomatum caustis capite ultimo. Atqui eundem hune atrum succum duobus modis generari, vel ex adustione flavae bilis, aut crassi onminis scribit idem Galenus tum commentario tertio ad aphorismum vigesimum fecit radum, tum etiam ad rettium prognosticorurn particola vigesima septirna, ex quo ctiam melani chol .im fieri videtur in commentario ad aphorismum dicerei at si stigidus est, ex quo eal sit, hic autem per adustionem genitus, iam quomodo ex seigido succo semper sat dubitarii licet; cum etiam in commentario ad tertium prognosticorum particula vigesima septima lj ubi eadem repetit; quae si ex bile assata atra bilis prauitatem, aut malignitatem in se ipsa sl habere 3icat, ex qua maniam gigni dicebat commentario tertio aphorismo vigesimo priel mo. sane hi morbi licet admodom proprie sumpti, eo modo differre videantur, quo di l m est; & melancholia Digidum succum pro caussa habeat, inania autem tenuem, &l calidum, tamen sunt illi admodum proximi, vixque est ut aliquando distinguantur. Ac Hippocrates vel a non dissimili causa fieri putauit illo aphorismor Ambasicamque mania imtioni,sus si rises ve hemorias des superti erint mania solvitior aut maniam pro melanch laam, posuit,ut dicit Galenus in expositione illius loci: Coniungit illa quidem saepius idem Hippocrates, ut aphorismo vigesiano S vigesimo secundo libri terti j, pro opportunitatena mirum temporis similis, quo utraque generatur. Plato in Phaedro maniae duas esse species tradidit, alteram ab humanis morbis, qua de loquimur: comprehendit aute vi existi mo tum maniaca, tum melancholica; alteram ex diuino numine, tuo quis praeter morem S institutum vivcndi extra se abripitur, quam deinde sub quattuor Deorum tutelam in quattuor diuidit partes, diuinatoriam sub Apolline, initiatoriam sub Libero poeticam sub Musis, δe amatoriam sub Vcncre, de Amore. Interpretes maniam Latine vertunt modo in-l saniam ut hoc loco Theodotus, modo furorem ut saepius apud Galenum interpretesu noni omnino male si ea attendamus, quae paulidante dicta a nobis sunt: non omnino bene si Ciceronem audimus icrtici Tusculanarum quaestionum libro ita scribentem. Graeci astems inde appellenι Ao facile d/xerim; eam tamen ipsam dis ιnguimus nos melitis quam fm ι hane enim insaniam, quae sunAD ut is a patri latius, a farere di ΜΡ- rii volans uti quidemisia partim etaiens ιυιo: quem nos furorem, μ ευγγλι- isti motant. Avias mero arra bus selum mens,lae non ope mel iratunata grauiore, eis timore. vel vitire moueatur, quo Fnere Athamantem. Alemionem. Aiacem forare AH m. Et paullo post. Faroram ariem esse rati sunι mentis ad omnia est iιase . quoa eirari mav esse et ideatur, quam infama, samen e1Umoda es, ut siris In sapientem aderer ιι. non posi t i, sania. Scd nos haec omittamus, quae iam ad nomina potius pertinent. Ait Aristotclux in praenarrata constitutione fieri nonnullis manias; ait Hippocratesseri nonnullic in lancholiast dicamus vini inque seri quando ad utrumque valet ratio: in iis enim, qui nigro humore abundant facta magna exsiccatione ratione constitutioins, consumptoque liquido, de aquoso, quae tamquam contraria illius humoris vim oppugna bant 1 st ut maxime ille cxundet, ac domi iactur, atque tum maniaci, tum melancholici a Dinis gignantur.
Cur mutationem aquarum, grauem, acris vero non grauem esse affr-
mente An quod aqua corporibus alimento est. , quo iam habito comple-xόque peregrinemur. Aer autem nullo se exhibet alimento. Aquarum item gelacra multa , & varia per se sunt , sed acris minime. Itaque hoc etiam causi, esse potest: quippe cum peregre etiam profectis in coelo quidem
34쪽
dem prope eodem, in aquis autem variis versari eueniat, quapropter aquae mutationem grauem esse, recte putandum est.
Quae praesenti loco proponuntur, ea vulgi opinionem magis spectare, quam velitatem ipsam,argumento est vcrbum, aiunt, quo Aristoteles utitur:eo siquidem indicari, quae vulgi existimatione compraehensa, ipsius ore efferuntur, tum aliorum locorum exemplis, rem verbo ipso dieete licet: Communis igitur dicti, di vulgaris opinionis magis, quam verae sententiae rationem reddendam sibi proponit hoc loco Aristoteles.sanh enim aeris permul latio quamquam non aeque noxia sit,atque aquarum,grauem tamen 1c morbosam esse inet Alcis omnibus notum de consessum est. Omitto illa auctoris libri de flatibus. Mortabbus aut tem vitae. Θ mονιινώ ae reissaliatis iis aerJest auctor. Omitto quae superioribus problematis de constitntionibus temporum dicta sunt: illa enim quamquam ad aere pertinent, non tamens per se ac proprie ex illius vitio sunt i hac autem de aeris innata qualitate, Ac propria natura, iquam quilibet perpetuo obtinet, icuti existimo, loquitur Aristotelest quam ob rem etiam incc aer pestilens, aut morbosus in medium veniat, de illo enim nec hoc loco, flauti neque de aegrotis hominibus, quibus morbo aerem contrarium opitulari, AI vulgus iat tur. De fanis igitur hominibus sermo est; quibus noxiam etiam aeris mutationem esse, cum suu-l ber alicubi, insalubet alibi aer existat, ex Galeno ipso discere licet: Di libro primo de tuemi da valetudine capite undecimo, de salubritatis insalubridatis rationo, aerom S aquam coniunxit, qui cauendus, de qui eligendus, quae cauenda, Ad quae eligenda ostendens; quint & alium librum se scripturam pollicetur, quo incommoda ex vitiosis acre, aquisque pro-j uenientia modum corrigendi copiose doceretur. Verum quoniam acris operationes ad s uersus corpora nostra non ita a vulgo percipiuntur, ac illae, quae ab aqua sunt; eo modo , det scutit, & dicit, cuius dicti, Ze opinionis caussam inquirit Aristoteles tera dic Ani Λώ aqua ereponsus ahmento est. Vt esse s ex vulgi opinione est propositus, ita ratio pene ex vulgi opinione petita. Aqua nutrimento nostris corporibus est; minime aer, qui igitur j mutat aquam,mutat nutrimentum,iure igitur percipit lasonem. Aquam tamen haud nul trire, sicuti nec ulliun aliud ex elementis, sententia est Aristotelis libro de sensu, de sensili bus, capite quarto, A quintor animalia enim scuti mixta sunt, ita nutriuntur ex mixtis, omnia enim nutriuntur ex eisdem ex quibus sunt, ut dicitur libro secundo de ortu, S interitu textu quinquagesinci . Calenus etiam idem affirmauit pluribus in locis . nam tertio de ratione victus in acutis particula decima septima, haec ab eo scripta habemus; Aι qaa
dixerit. νε si 1δ ahqviando per attiaens contingas. Voluit autem eo loco eandem aquam esse cibi vehi civium, idque o Hippocrate his verbis. Nam ham Atalem non modo Dppocrates, verum quoque Er medicorum probatismi fere omnes, erbs vehi lam, non cibum eensiti erante quem Hip-li pocratis locum continent ultimi libri de alimeto verba haec: mm, s ωM .Humisitas lia menti metieatam es. Quae itidem a Caleno addueuntur quarto de usu partium, hunc in
rat e*mas ram ex visis factas. neque fatileperirans re venas, quae sunt in hepare, er multae, o Angus/a, nisιentiis quaedam. cfr aquosa hu ιδι- tamquam vesiculam sister ei a lxta. mne itaque um praeliat an mahlias is ais . sqviilem eae ea nutriri nulla paνt cuia potest. Quarto etiami aphorismorum libro eum decimi terti) aphorismi sententia enarraret, atque ex cibo omni, qui simpliciter talis esset, humectari natura sua corpora diceret,aquam neque epotam, neque extrinsecus occursantem natura esse aptam, quae solidas animalis partes humectarct apoth scripsit.' Igitur Aristotelem 3icemus hoc loco ex vulgi opinione fortasse locutum, existimantis, quae intus in corpus ingeruntur, de recreationem maximam asserunt, ut aqua sitis tempore, illa nutrire, praesertim aeris ipsius comparatione. An potius, de Vere nutrire
aqua dicenda est quae enim extat apud nos, quaque passim utimur, sicuti simplcx non est, aut impermixta, quemadmodum nullum etiam aliud ex iis, quae clementa dicum tur , cum nullum tale hic quidem nobis demonstrati liceat ; sicuti scripsit Calenus li-l bro primo de elementis capite quinto ad finem 1 ita nutrimentum aliquod licet exiguum praebere, non sit sorte rationi absonum i ita tamen ut praecipuus eius usus sti cibum ipsum vehere; quod tamen cum dixit Hippocrates, non de ipsa solum aqua, li sed de aliis etiam humidis, ut vino , ac tenuibus liquoribus, de ipsa etiam solidoruin li ciborum aquea parte dixisse visus est, ut iam ea quidem ratione, aut auctoritate, nec illa i
35쪽
etiam nutrire dicendum sit, aut consmiliter nutrire Omnia. Dixerim igitur minime nu- ltrire aquam, nec liquid hoc in aqueas ciborum etiam ipsorum solidiorum partes nutrire lalias: verum ut plurima ha sunt in solidis cibis, illat exiguae, sic in liquidis, A an aqua prae cipue, illae plurimae, hae admodum exiguae, quae partes iam non elcmenta, dc corpora sim plieia sed mixta quodammodo sunt. Atque hic verborum scnsu