장음표시 사용
221쪽
ut docet Apostolorii in Ante signantis, S ductor I Patilus, erat ardentissime, studiosissimeque com- plexa λ Hic videlicet belli flamma diuersis iam llocis comprehensis,multo sane maximum misce- ire coepit incendium. Hic multo incaluit amplius fea pugna aduersus Deorum aedes , arasque s scepta : ubi iam plurima Graecorum ingenia simulacris fingendis apprime accommodata occu- 'pauerant omnia , ubi tam multa erant excogit ta Religionis ignoratione Numina,vi maior iam 'Caelitum populus, quam Quiritium numerus 'esse videretur. Digesierant enim in partes quic- quid illud est,quod mortalibus opitulatur adeoq; certis veluti portionibus designatis, publice, priuatimque id colebant maxime, ouo se maximἡ indigere sentirent. Ne pestes quidem ipse, prae- 'termiserimi: Sc Urbs illa terrarum domin Meum trepido metu perculsa,cuperet esse placatos Deos, quicqui I om re posset, habere pro Numine non erubescebat. chare templa,aedes,saeella, sana sngulis singillatim dicauerat Dijs;
. quos totidem esse putabat, quot res si int, quibus totius humanae vitae felicitas continetur, quo que volunt homines a se maxime procul abesse ,
ac longissime propulsati . Quotus enim quisque
nesciat, Romanos non modo Liberum Patrem, Cererem, Aesculapium, Herculem, rerum sal tarium inuentores, verum etiam aduersam sese
tunam , ac valetudinem , sebum ipsam,ac pem
222쪽
lentiam existimasse,vim habere diuinam' Quana igitur in Urbe Roma, ubi tot Deorum, Deiarumque monumenta erant magnificentissima ,
secuta fuisse putamus Delubrorum, ac Fanorum stragem, cum Christiani iam Cives incensi verae pietatis studio, vehementissimam in has i sanae superstitionis ossicinas fecerunt impressionem , & consertissimo cuneo in theonditumi lud Deorum agmen proruperunt ρ Laudat adeo Hieronymus vir sanctulimus Gracchum non adum plane Christianum, sed Christianae Religionis Candidatum, quod Praesecturam consecutus Urbanam, nihil habuisset prius, quam ut euerteret Deorum fana, S portentosa commianueret simulacra: sic prorsus, ut oppignerata iam fide, ijs velut obsidibus ante praemissis, impetrare Christiana sacrorum initia velle vider tur. In ea videlicet Templorum omnium v statione celeberrima , ne ab illa quidem Iouis Capitolini antiquissima sede temperatum puto . Premitur itaque, ut mea fert opinio, ex illa elade ruinis suis amplissimum quondam Iouis domicilium , quod Tarquinius auspicato, veluti totius Imperii propugnaculum, ex hostium spolijs, atquemnubijs assicere quidem potuit, sed
perficere, pinter operis magnitudinem , maiestatemque non potuit. Tantae quippe molis
abselutionem, & gloriam, depulsis ex Imperio Regibus , libertati Ieseruatam fuisse legimus, Se
223쪽
populo rerum domino : cuius munificentia Ae-cles illa suis persecta partibus est, &donariis incredibilibus exornata . Erat nam que, Vt accepimus,hoc Templum edita impositum crepidine , ambitu octo fere coinplectens iugera, latitUdine, iac longitudine prope totidem . Cuius ad meridiem versa frons triplici columnarum ordine eingebatur; ea prorsiis altitudine , ut cum caelo icertare videretur, ea pulcritudine , ornatuque, ut te istum etiam ipsum aureum fuisse veterum momi menta confirment. Hoc, inquam , lata institieiuna , opulentumque Iouis Praetorium
haud dubie illo pietatis Chri ilianae consit pium eis incendio, quo caetera falsae Religio- .nis diueribria concremata simi. Nescio enim qua ratione Christi religio, quanquam nata iam ellet, lucem tamen suam , de iustam dignitatem habere non posse videbatur, nisi magnifica illa
monumenta Deorum incenderentur. Laudan.
di simi ergo nimirum illi, qui has Euangelio vehiti saces praetulerunt, seceruntque, ut latibulis illis exturbatis , Di j variarum nationum celeberrimi , cum noctuis tandem ipsis, in solis culminibus habitarent . Verumtamen admirabili Dei consilio tandem accidit aliqusaeo , ut HO-
notius terrarum orbis Imperator, ac RomanOrum Princeps,eum Christianorum impetum lege sancita comprimerct: qua superstitiosa Ethnic resim sacrificia funditus repudiabat ille quidem,
224쪽
sed publicorum ope Lum iubebat ornamenta' seruati, ut Chrimianae rei splendori, amplitudinique sacrorum interuirent. Neque enim fas esse putabat ; ea sic dirui tecta , quae Christo
cerimoni js dedicata caltissimis, & Crucis vexit in Io consecrata, trophaea quaedam e debellata iuperstitione videri potitissent. Secutus est Honorii consilium Theodosus iunior , qui eadem fieri toto plane Oriente praecepit. atque ut intelligeremus, eas leges fuisse sanctissimas , Antissitum doetiis niorum accessere sententiae, quae Imperatorum edicta illo ipsorum sitffragio comis probarunt. Vt enim praeteream caeteros, iregorius ille, qui Magni nomen obtinuit, cum ante ad demoliendas Deorum aedes multis auctor fuisset, nouam omnino mentem aliquando iuscepit, quae, ut ' illa temporum pollulabat ratio . filuberrim a Religioni fuit. Coepit nan - que sedulo cogitare. quam esset saturum ἡ Chri Hiana Repub. si permulta Ethnicae superstiti his .monumenta expiarentur ; & quae diu in .saliena potestate fiuisent, ad immortalis rerum omnium Procreatoris cultum, in iustam p'sses sonem, S libertatem assererentur. Quare idem ipse, qui monuerat ante Christianos Reges, ut Deorum delubra pessundarent, & foedistimo superilitionis eadaueri, templorum ruinis, atque incendijs parentarent ue commutato repente consilio , Episcopis imperauit, ut quae superestendo ' iana,
225쪽
sina, lustralibus purgarent cerina ijs, ae Mar Urun1 sandusiimo ni illatis cineribus, dedicarent. In quo genere m& secutus est alios antia quiores , & postmodum habuit imitatores siuxerum sacrarum Antistites sapientissimos , qui non Templa modo, sed Ethoicorum etiam ritus consecratos voluerunt. . Vnde enim fluxisse, putatis, Auditorqs, aquam, expiantem, quam ita
Templis , in ruellis, in cubiculis , in conclauibus . ad quo ridi nos propemodum usiis adhibemus, nisi ex lustrali illa, qu Libitinarius Sace dos apud Latinum Homerum
--- ur puras socios eircumtulit Unda qVnde cereas illas Agni caelestis imagines, nisi ex antiquorum bullis, quae fascinum abigere porro , ac proIsus aWerruncare cr idebantur φ Vode faculas, quae ineli late F .hruatio diribentur a nobis in Templis, nisi a ceruix illis, qui Saturnalibus erogabantur in vulgus L Unde denique tam multa diebus sestis lumina , lampades , lanalial Nonne a tribus illis Atheniensium ludis, Panathenaeis, Vulcanalibus , Promethaeis: qui lucernis frequenti- , bus, & facibus circa di.ositis celebrabantur λPossem alias disciplinae nostrae cerimonias pro stire , quae a priscorum Religione sacrorum is piata, comutataque duxerunt originem. Potastm hunc locum exemplis illustrare quampluritimis, quae demonstrarent nullum prope Chria
226쪽
stianae Reipub. ritum , ae morem esis, cuius. aliqua non suerint in . antiquitate illa Inchoata. primordia: sed hanc commemorationem, satis esse , superque ratus, illud dico potius , & ea vi qua possum oratiqnis constantia confirmo; mun. to maxime consentaneum suisis templa illa Opere nobilissima , vanitatis quondam Asyla, mveritatis domicilia c*nuerti., atque impura sabularum omnium prostentat, fic*i. Cnristianae Religionis Theatra , & verae monumenta pie talis . Agendas: adeo immorta*s gratias ςxisti 'mandum est ijs , qui ea, caesemqui pigrumi extinxerunt incendia, de magnificas illas liquoIum moles , quantumuis superstiti qpollutas sartas esse , tectasque voluerunt. Fecerunt enim,ut iis etiam hostium spolijs, atque. manubijs praepotentem rerum omnium Mud qratorem Deum, venerari possimus. Sed tame haud scio, an cuiquam pluribus hominibus destibeamus , quiana Bonifacio illi summo Pontifici , ac Maximo: qui excitatum. ab Agrippa ma-ignificentissime Pantheon, Virgini Magnae Caelitum Reginae , ac Martyribiis uniuersis, communi omnium gratulatione consecrauit. Quam. enim dolendum esset, si hoc etiam in illa templorum vastatione suisset excisimi Quam vero postillabat id ratio, ut hoc Vnum praesertim e durissima seperstitione, tque acerbissima, i utute in laberum Dei. Optimi Parentis im-
227쪽
perium vindicaretur Neque enim ullam posse arbitror , no a dico inueniri, sed ne animo quidem concipi vim eloquentiae , quae, &magnificentiam , & splendorem eius aedificationis pro dignitate queat exponere . Vel ea , quae visuntur hodieque ornamentorum vestigia, vacuum plane tempus ad dicendum , iussamque postulant orationem . Habet quippe concameratam illam , & mira laqueatam arte teitudinem e habet velut hemispherion, hoc est caeli fori iam longe pulcherrimam; quo ma-
ad Deum colendum animos excitet e
rum , qui diuini domicili j simulacrum illud
oculis intuentur. Habet in summo hemispherio medium lumen, habet infra lithostratum va-rijs distinetum marmoribus. Habet e pauimet to surgentes circum quaque columnas striatas,& cpiiiiiijs exornat aa Corinthiis . habet in intercolun:niis ipsis sacella , ubi fer ambitum erant olim 1lattiae collocatae . habet Plona-um , sitie porticu in illam immanibus sitstultam 'columnis, iisque teretibus; quibus Syraculana spectanti ir ao Agrippa impolita capita. habetantes ,& parastatas: habet aereas trabes , ollinetiam inauratas . Cernuntur ex aere Corinthio valvae , cernitur ostium illud amplissimum , or. natissimumque, ubi fiant antepagmenta e marmore firmissima,cymatia coronae,sii percilia,matagines, allaagaliό caetera denique eo artificio per-
228쪽
secta, ut in eius molitione materiam, an artem & materiam vicisse videatur ingenium . Ecquis est, qui non videat apientissime factum, ut haec rerum ornamenta sic teruata, quemadmodum retineri potuerunt, Conditori Deo tandem aliquando seruirent, ipsiimque mundi opificem,ae Rectore exciperent,velut ex illo domicilio,morealibus ibi osem implorantibus opitulaturum ' em animo admittere dolorem necesse erat, si noc delubium,Vrbis Romae miraculum,ill rum flammarum incendio conflagrasset Quam moleste serenda res erat, si aedes haec amplisti. ma, quo Vniuersa prope rerum naturae maiestas coaetii videbatur, vel ruinis deiecta prorsiis susset,vel flammis abiumpta Nonne,si hoc hemis. pherium corruisset,ipse visus esset quodammodo . ruere mundus, S caelum repente subduci Vtinam ex eo aliqua non comminutilet aetas, multa
non delauistant hostes, pleraque Dominorum auaritia non stillulis et . Desideratur enim in prothirio una ex sexdecim columna: duae sunt incendio prope detritae. Desiderantur infinita 'huius Fani decora , quibus ab auctore A3rippa mitificὸ omnia suetant exornata. Nam illa i midinis extima pars phimbeis hac tempestate contecta laminis, erat olim argenteis inducta; quas Constantinus Heraclij nepos cum Romam venistit , una cum innumerabilibus e marmore
factis signis in Ouentemuibus asportauit inlig
229쪽
vero de intima dicatur , quae incrustationibus operta , & expoliti sitimo illita tectorio caeli speciem aequatam undique, ac fideribus distinctam ad vitium exprimere videbatur ' Quid de reliquis ornamentis ' Laudantur ab antiquis in columnis Caryatides; laudantur in fastigio positae statuae, laudantur alia, quorum hodieque nulla cernuntur. Haec inquam,aliaqtie si starent nonne gloriandi causam haberemus amplissimam , quod templum hoc Romanae maiestatis exemplum,sumptibus orbis terrarum extructum Fundatori quietis Christo paratum esset; illique se lidum, integrumque veluti legitimo,verissimoque Domino reseruatum Sed est nihilominus cur veris lime gloriari possiimus,qubd hoc pene cadauer animatum aliquando fuerit Religione sanctissima,quod ipsa delubri matellas,quasi reddita iuuentute, reuixerit, & Matri Deiparae, Martyribusque Christianae libertatis assertoribus, eveteri possessione deiectis iniquissimis dominis , Pontificum grauissimorum sententijs, addicta tandem,atque adiudicata sit. Quibus enim potius,quam his, templum illud magnificum debe-hatur, quod Berecynthiae Deorum omnium P remi, cunctisq; Caelestibus a superstitiosa suillae antiquitate positum,& consecratum i Spectarunt nimirum hoc etiam illi nostri doctissimi, sapientissimique rerum lacrarum interpretes, ac magii ci , ut EthnicoItun ritus, ct cerimonias e
230쪽
piatione detersas , castigat ue quam
ad nos traducerent , & suo veluti mucrone eo
63erent auctores, dum ijs propemodum artibus ad vanissimarum seperstitionum abolitionem in Christiana Repub. uterentur, quas illi ad nostrae Religionis perniciem excogitarant. Id quod etiam nuperrimἡ aliauerio illo Magno, atque ab , alijs Sodalitatis Iesu Sacerdotibus, ad proleminandam Christi Religionem; in Indiam allegatis factum fuisse comperio : qui cum Dei cuiusdam simulacrum offendissent ex itinere,cui tria essent in uno corpore capita; eius templum Ttiadi Maximae dedicarunt': m intelligerent uniuers,partes illas terrarum, ac gentium'. quae a iustissimo summi rerum omnium Rectoris Dei dominatu tanquam membra superstitionis afflata spiritu pestilenti disiunctae videbantur, atque distractae, coniungi iam , atque, in sanctissimae
Religionis nostrae corpus coalescere potuisse.
Nulla itaque de beatillimi Antistitis Bonifacii
laudibus conticescet oratio , nulla temporum iniuria eos honores, extenuabit, quos sibi,consecrato Pantheo, comparauit apud omnem posteritatem immortales. Nemo erit,qui cum animo
reputabit huius Aedis amplissimae institutam,&persectam a Bonifacio dedicti ionem, non maximam animo capri voluptatem , atque incredibili prorsus laetitia persundatur. Ego vero,quo niam qua raumae Iem in aeuum omne scripto-