장음표시 사용
161쪽
Hesperus e imbis, aequales, abstulit unam. . ' Nanque tuo adventu vigilat custodia semper. Nocte latent fures, quos idem saepe revertens Hespere mutato comprendis nomine eopse.
JUVENE S. Ut lubet innuptis ficto te carpere questu. Q iid tum si carpunt tacita quem mente requirunt Hymen , o Hymenaee Hymen ades, o Hymenaee. PUELLAE Ut nos in septis secretus nascitur hortis .
notus pecori, nullo convolsus aratro, Quem mulcera raurae, firmat sol, educat imber: Multi illum pueri, multae optav re puellae, Idem quum tenui carptus defloruit ungui, Nulli illum pueri, nullae optavere puellae: Sic virgo dum intacta manet, dum cara suis est. Quum castum amisit polluto corpore florem Nec pueris iucunda manet. nec cara puellis. Hymen, o Hymenaee Hymen ades, o Hymenaee. IUVENES. Ut vidua in nudo vitis quae nascitur arvo, Nunqu*m sic extollit, nunquam miremeducat uva Sed tcnerum prono deflectens pordere corpuS, Jam jam contingit summum radice flagellum, Hanc nulli agricolae, nulli accoluere juvenci: At si forte eadem est ulmo conjuncta marita, Multi illam agricolae, multi accoluere juvenci Σ
162쪽
Sic virgo , dum intacta manet, dum inculta senescit,
Quum par connubium maturo tempore adepta est. Cara viro magis, & minus est invita parenti Et tu ne pugna cum tali conjuge virgo.
Non aequum cst pugnare, pater quoi tradidit ipse.
Ipse pater cum matre, quibus parere necesse est. Virginitas non tota tua est. ex parte parentum est. Tertia pars patris est, pars est data tertia matri,
. Tertia sola tua est: noli pugnare duobus, Qui genero sua jura simul cum dote dederunt. Hymen, o Hymenaee Hymen ades, o Hymenaee. .
Cernitis innupta jurenes confregite contra J Consule patris mei de Analogia lib. i. cap. xv. ubi docet versiculum hunc sic distinguendum vile; 'Cernitis , innupta, jureves e conposite contra. Nimirum Oeteos Ostendit noctifer imbres J Ita concipitur hic versus cum in aliis, tum quoque in vetustissimo libro Thuanato, ubi inter alia antiqua poematia, hoc quoque Catulli legitur Epithalamium. In aliis libris pro imbres legitur imber, unde Maliger iaciebat Nimirum Oceano se ostendit noctifer imbre, .plane contra sensum Catulli, cum imber impedire potius debeat ne via deatur Hesperus. Nihilo felicius alii umbras, alii alia substituunt.
Vera lectio est ignes, quomodo etiam Avantius vetus exemplar si bulisse testatur. Apud Manilium non uno in loco haec vocabula in antiquis membranis invicem permutata ostendi. Oetaeos ignes vocat stellas & praecipue Luciferum cui mons Oeta consecratus est. Caa-
sun hujus rei ut habeamus adscribam verba Servii ad ista Virgilii. Ubi d. serit Hespem Oetam. Sic itaque ille; De hoc montestella ridentur occidere, sicut de Ida nasci; hi, Pamque jugis summa surgebat Lucifer Idae. hoc dicit, tibi Hest rus deserit, tibi, id est per te nox advenit. Nempe qui e vertice Idaemoniis prospectant, illi duabus sere horis solein de reliqua sidera prius
163쪽
AD C. VALERI ubi CA T η u Μ. r oriri vident, quam videant ii qui in plano versantur. Contra vero qui Oetae montis verticem conscendunt, illis set & sidera duabus h ris serius occidunt, quam occidant iis qui in cainpestribus degunt. Hujus rei causam in observationibus ad Melam & alibi copiose satis exposivimus. Bene itaque dixit Virgilius , quod Hesperus deserit Oetam , utpote e cujus vertice ultimo cernatur , quemadmodum idem sidus mutato nomine ex Ida primum conspicitur. Hinc est quod, teste eodem Servio, Hespero& Hymenaeo, Hesperi delicto,s cet tuerit mons Oeta. Hinc quoque est quod in nummis Locrorum Ozolarum, qui & Hesperii dicuntur ἰ Hesperi sidus exprimatur, quod non tantum Strabo, sed de vetusta, quae supersunt, testantur numismata. Nec tantum Locii Ozolae, qui occidua Oetae juga, sed &Orientales et ocri, qui Opuntii vocabantur, quique fictuin accol bant Euboicum, qua sempe Oeta exit in mare, similiter Hesperi sidus de quidem ampliori de magis conspicua sorina in suis exprimebant nummis. Miror vero quod cum Virgilius memorato paulo ante Ioco, ac item in Culice sidus hoc faciat occidere in Oeta, idem tamen in Ciri, si tamen Virgilio adscribi debeat hoc carmen ,. diem ab Oeta otiri
dicat. postera lux uti lata diem mortalibra almum. . . Egelido veniens mani quatiebat ab Oeta.
Non me sugit quod de Seneca in Tragedii; non uno loco, re item Silius, similiter solem& sidera ex hoc ipso monte oriri liciant, sed poetica auctoritas non debet naturae praescribere, cum manifeste errarint. Illud quidem verum est silem dc alia sidera e montibus & locimadmodum editis conspici posse etiamsi viginti & pluribus gradibus infra horizontem mersa suerint, sed observandum non eadem ubique id seri ratione, Si enim istiusmodi sit montium situs, ut sinc quidem, pelagus, inde vero vastosterra in prospicia lar tractiis , utique continget ut ab ea parte, qua tellus est, sidera videantur multo profundius infra horizontem mersa ,.quam ab alia parte qua pelagus est. Ab Ida itaque Phrygiae, a Casio Syriae, & innumeris aliis montibus, qui ab oriente valiis δc apertis telluris spatiis terminantur; ab illis inquam sidera orientia comparent, viginti & pluribus gradibus infra horizontatem etiamnum latentia, cum eadem ubi horizontem occiduum trans
164쪽
zue: I. Vos sΙ Ons En v ATIONES, ierint multo citius dispareant si e mari se videnda praebeant. At vero ex Oeta, Atho, aliisque culminibus, quae mare ab oriente prospiciunt, longe tardius sol & sidera orientia cernuntur, eademque longe serius in occiduo deficiunt cardine, qua nempe tellus adiacvt. Eadem est ratio Canopi, qui e specula Pharia longe estius refiactus adparet, quam vel e Rhodiis, vel Cnidiis adpareat speculis. Ex hiscni in sidus hoc per marinum spectatur aerem , cujus quanto trajor est refractio, tanto brevius est id spatium ad quod oculi possint perting re, ut alibi ostendimus.
Canem quos visere par est J Puto Catullum ita scripsisse uti est in
Thumaeis excerptis, Canent quod visere par est. Canent nempe visu& spectatu digna. Hinc visendus pro spectabili & memoratu digno. Idem nempe nic dicunt puellae de juvenibus, quod juvenci paulo post
de puellis habent memorabile quod fit. . Nec mirum tota penitus J Reduximus hunc versum temere expunctum a viris doctis, cum& vetustissimum Thuanaeum & alia exemplaria illum agnoscant. Iidem libri paulo post habent crevertite, non
Hesperus e nobis aequales abstulit unam J Post hunc versiculum , alia quot versus de siderari putans Achilles Statius & Scaliger. Ego aliter sentio, & omnia recite se habere puto . cum & knsus constet, ct emplaria conspirent. Tcto nempe hoc epithalamio circa i otissimum versantur juvenes & puci lae, ut hi quidem Hesperum , istae vero Phosphorum laudent. Conqueruntur itaque illa: hoc loco, quod Hesperus ainam e suis aequalibus rapuerit, & ironice subjiciunt vigiles adveniente Hespero bene & diligenter inscio suo fungi, idque eo praetextu quod lares noctu lateant; sed tamen inquiunt, O Hespere, tu qui mutato notnine & c, Hespero factus Phosphorus, cum saepe fures & grassatores comprehendas, cur non aeque diligenter excuba quando es Hesperus, cur tunc rapinas fieri permittis 3 In Ciri Virgiliana puellae similiter aversantur Hesperum;
cum pavida alternis fugitant, optantque puella: Helleris v fugitant, optant ardescere solem. Contra Callimachus in Aecale inducit juvenes Hesperum laudantes,
165쪽
Cum juvenibus facit mascula Sappho apud Dionysum Halicarnaia sensem in eo scripto quod perperam Demetrio Phalereo tribuitur, uti patet ex Scholiis Aristophanis. E-ερε πιινὼ φερεις, φέρεις οιν , φέρεις αἰγα, φέροις μα-ν παῖδα. Eadem in alio epithalamio. E - οπερε φέρω νοα φωνοLς ιι δασάυω Sic lege. φαινολις est epithetos Phosphori. Hesychius; pιυνο ς, λουι α , φωιτ cph g . Apud eundem legas qui que; Em φατνι γ, ὸ ἐωσφ ρῖ, ἀήρ , nempe quia sidere hoc oriente ad praesepe aguntur peco- 'ra. Eadem ratiae Apollonio Rhodio dicitur Noe deluere qui olim etiam apud Homerum sic legendum putarent pro
Nempe tuo adventu vigilat custodia. sιmper nocte latent fure,' Sie distinximus hunc locum. Est autem ironice dictum a pucllis, noctu scilicet latent iures. ut cos custodes re excubitores deprehendere n queant , cum satis teliciter cos capere sciant oriente Phosphoro. Hac ratione furibus, praemiatoribus & srassatoribus nocturnis, non minus sacer erat Hesperus; quam amantibus. Tale porro serum genus a P tronio Arbitro & Apuleio vocantur intern uli, quod miro non sit oluisse vitis doctis, qui infeliciter admodum haec loca corrigere conati sunt. Vel ipsa vocis compositio eos docere debuerat; ut cnim
diurni seres dicuntur interdiani , id cst ἡμεροκλεἄμ. uti exponitur in Glossis; sic nocturni sive, μεροκρίτη. dic piatur internuculi. AGraecis iidem quoque vocantur δειελι .,Nam λιελγ Hesperi epitheton, unde apud Homerum λαλῖ- ἡ γε δυων. Sed & Ω- res inde dictos existimat Nonius, in quo tamen falli, norunt illi qui Grece sciunt. Neque satis bene & ipse,& alii versus adducuntHomeri, iit ostendant nebulones dictos quod nebulam dotenebras inducavi; Ευτ' ορε υρυφim νοτρο κοι χου εν ομίχλίω
166쪽
γι I. V o ais v R, 'A re et o N R ς, Tralative dicuntes homines nequam tenebras offundere, ut in alio
rum damno & cxcitate, ipsi sua inveniant commoda. Sed si proprie loquamur, non fures nebulas . sed nebulae faciund fures. Recte it que Homerus nebulas ipsa quoque nocte suribus gratiores esse dicit Noctu quippe vigiles & excubatores metuunt, qui non timentur qua do sunt nebulae: & proculdubio hinc dicti sunt nebulones, fures sag Hores, qui propterea distinguendi sunt a δειελιτιας , internuculi & tenebrionibus. Sequentem versum sic legit Thuaseus codex
Hespere mutato comprendis nomine eostem mut videatur legendum ense. Ai laberiumqtis J Scribendum, Ut lubet.. Haec enim Ξ juven hiis dicuntur. Passim in Catullo initiales literae vivatae sunt. Paulo post exuetustis membranis Thuaneis pro contubus , reposui on ψα. Quem mulcent aura J Sic quoque Propertius , Mulcet ubi essu as aura beata rosas. Zephyro potissimum tales aurae tribuuntur unde Lucretio genitabitalis aura favonii, hac quippe nutriri dicuntur flores & plantae. Unde
in epigram n ate Bacchilidis Antilol. vi. Tών πιόντων ἀνεμων πιομ
sed haec omnia commenta poetarum, fingentium auras istas ab Elysis adventare campis. Certum est auras seu ventos molles alere plantas, & dari ἀνεμοποιφῆ φυ- κουφοις ἀυξι ομενα α μαα,. ut Graeci loquuntur. Solos vero id efficere zophyros, illud vero mi- nime concesserim : non tantum ob hoc quod Theophrastus in scripto de ventis prodit, alim fructus nutriri, alios vero corrumpi a Zeph ti,, sed ob aliam in iis universalem causam, eam nempe, quod cum omnes plantae humore alantur, necessum sit, ut si quando Zephyri a linati aut humeritibus 2 tum fiant locis , plurimum etiam secum alimenti, ferant : ii dein vero noceant plurimum, si a terrestribus siccisve adveniant locis. Humor est itaque qui alati, non ventus, qui nul-
167쪽
Α D . C. V A LE Rauri C A T viae uri. Tysias habet qualitates nisi eas, quasex iis, per quos transit, acquirit. Sic uadum ima manet, tum cara Ru, sed J Lectio haec qua
vis hodiernis placere possis auribus, & insiper librorum aliquot auctoritate munita sit, non tamen est catulliana, omninoque miror plerosque Catulli interpretes secure adeo praetervectos cile hunc locum , cum ex Quintiliano lib. ix. cap. m. inanisestum si se scribsisse
que eo. Lectionem hanc confirmant membranae Thuaneae In vulgatis autem Quintiliani exemplaribus, non recte concipitur hie catulli locus, qui bene sese habet in vetustioribus libris. 'Nunquam se extollit, nunquam mitem educat uram' In Thuaneis membranas legitur , Nurinam se extollit, quam minium educat uram, Unde sorsan faciendum , a Nunquam si extrizit, nunquam. Amineam educat uvam. Nam sane non semper verum est, viduas vites non producere uvas mi
tes; cum & in Matractus totus sit sine arboribus; & in ipsi quoque Italia multae sint quae praestantes serant uvas. Attamen verum in Amidas, Ama Iutetiam Aminmas, hoc est vites αν ρώων praestvitiores mi l T. Gaudent enim uvae excelso situ & multa umbra, unde m τὰ istiusnodi loca vinistia dicebantur. Hesychius Πύλά, Ineptum est Festi crymon
va Virgilii lectione deΕrmatum hoc vocabulum. Verum itaque esse puto, id liod ammat Hesychius, Peucetiam, sive Piceniarum terram , Amuraram olim dictam Misse. A ναῖον λ' ἐνας P
168쪽
iues L V o s s I O v s xjR v ατ I o N E' , Aminium campum in Picentinis, hoc est ad Salernum ponit. Sed &Galenus quoque Aminii vini ex Campania aliquoties facit menti nem, licet ipse minus id esse bonum existimarit, quam sit Aminaeuui Bithyniae de Sicilia . Puto primam hujus vocis originem petendam ab Abella & Abellino, diversorinia quidem populorum postmodum os pidis, cum illud fuerit Hirpinorum, alterum vero Campaniae, adeo. tamen sibiinvicem vicinis , ut vix totis decem passuum distent milliabus , minitiaeque dubitandum sit, quin ab Avella seu Abella factum sis Abellinum. B & M mutae . & similiter liquidae L&N, quam saepis invicem permutentur, notum est omnibus. Huc facit quod idem illudivinum, quod Aμίνιον, seu A, visu, uti passim habent etera Geoponicorum exemplaria, Graeci quoque A'cci'uri appellarint Hesychius; A'cίλιον,οινον. Thobani hoc vocabulum in A M'ακαν. deforinas. videntur. ac si a litibus & jurgiis, quae vinum id moveat, esset dictum. Haec dicta sussciant, ut sciamus campos Aminios, seu Aminaeos, recte a Macrobio ad Salernum poni, utpote qui siti fuerint in confinio Campaniae, Picentinorum ad Hirpinorum, & in oppidis. Abella & Abellino, antiquae hujus appellationis superesse vestigia. At tu ne pugna J Thuaneae membranae Et tu nec pugna, quod rectius est. Paulo post ex iisdem, pro eo quod vulgo legitur,. Tertia pars matri , pars est data tertia patri ,.
secimus Tertia pars patris est, pars est data tertia matri.
Super alta vectus Atys celeri rate maria Phrigium ut nemus citato cupide pede tetigit Adiitque opaca silvis redimita loca deae: Stimulatus ubi furenti rabie , Vagus animi i' Devolvit lenta acuta sibi pondera silice. itiaque ut relicta sensit sibi membra sine viro Et jam recente terraesola sanguine maculam,
169쪽
Niveis citata coepit manibus leve typanum. Typanum tubam Cybelles; tua, mater, initia. .Qgatiensque terga tauri teneris cava digitis, Cancre hoc suis adorta est tremebunda comitibus: Agite itead alta, Gallae, Cybeles nemora simul, Simul ite, Dindymenae dominae vaga pecora, Alienaque petentes, Velut exules, loca celere Sectam meam executae, ducenae, mihi comites Rapidum salum tulistis, truculentaque pelagi, Et corpus evirastis Veneris nimio odio. Hilarate hero citatis erroribus animum. Mora tarda mente cedat. simul ite: sequimini
Psrygiam ad domum, Cybelles Phrygia ad nemo
Ubi cymbalum sonat vox, ubi tympana reboanp, Tibicen ubi canit Phryx curvo grave calamo, Ubi capita Maenades vijaciunt hederigera, V bi sacra sancta acutis ululatibus agitant, IJ bi suevit illa divae volitare vaga cohors. 'Quo nos decet citatiscelerare tripudiis. Simul haec comitibus Atys cecinit notha mulier,. Thiasus repente linguis trepidantibus ululat, Leve.tympanum remugit, cava cymbala recrepant.. Viridem citus adit Idam properante pede chorus. Furibunda simul anhelans vaga vadit animi egens Comitata tympano Atys per opaca nemora dux,
Veluti juvenca vitans onus indomita juni Rapidae ducem sequuntur Gallae properipedem Itaque, ut domum Cybeles tetigere lassulta, Nimio e labore somnum capiunt sine Cerere. Piger his labantes langore oculos sepor operit Abit in quiete molli rabidus furor animi.
170쪽
Sed ubi oris aurei se adiantibus octilis . Lustravit aethera album, sola dura, mare serum: Pepulitque noctis umbras vegetis sonipedibus. Ibi Qmnus excitum Atyn fustiens citus abiit. JTrepidantem quum recepit dea Pasithea sinu. Ita ae quiete molli rapida sine rabie Simul ipsa pectore Atys sua facta recoluit, Liquidaque hien te viditiine queis: ubique foret,
Animo aestuante rusum roditum ad vada tetulit. Ibi maria vasta visens lacrimantibus oculis, 'Patriam adlocuta maesta est ita voce miseriter: a Patria o mea creatrix , patria o mea genetrix : Ego quam miscr relinquens, dominos ut herifugae Famuli solent, ad Idae tetuli ocmora pedem: ut apud ni iti&ferarum gelida stabula forem, Et carum ut omnia adirem ruribunda latibulae:
II binam, aut quibus locis te positam, patria o rear ΘCupit ipsa pupula ad te sibi dirigere aciem,
Rabie sera carcias dum breve tempus animus est. Egone a mea romota haec ferar in nemora dotno' Patria, bonis; amicis, genitoribus a se, ' ' 'Abero foro, palaestra, itidio, gymnasiis 3 Miser ah miser quaerendum est etiam atque etiam ahime Quod enim genus inurae est,ego non quod adierim'
Ego mulier,ego ad escens go eph bus, ego puer, Ego gymnasii fui nos, ego eram decus oles.. . M ilii januae frequentes, mihi limina tepida, ..i Mihi floridiscorta lis redimita domus cratia o Linquendum ubi esset orto mihi sole cubiculum.
Egone deum ministra, & Cybeles famulaseras' Ego Maenas . ego mei pars, ego vir sterilis elo Z