Cajus Valerius Catullus et in eum Isaaci Vossii observationes

131쪽

AD C. V A RIuri CATu 2Lu M. loeo in Glossis legas κρορυδαλγ sulpitia velDEpitia, bardant, omnino luto scribendum , salpilia vel scpicta, bardaica. Simili sere ratione a ba

aris sentibus earum ue posteris usurpatum busenis vocabulum de scii ris qui vili lucello faciem exponunt, ac tumentibus genis colaphos exciapiunt. Hine buffam & bullatonem vocant alapam. Sed de Issetius ductus quod suffare jubeantur , priusquam impingatur colafus. Si itaque in hoc Catulli loco illam quam diximus admittamus lectionem, clarum uamobrem Calvus hic vocetur salapillima disertum. Minutae quidematurae erat Calvus,ut & Seneca testatur,attamen disertus & qui magnum ore sonaret. me est quod quisquam miretur tam salso vocabulo perstrinsi Calvum ab amico Catullor vivo Catone & superstite republica sic amici amicos incolumi quoque solebant amicitia. Noluimus tamen ab ea, quae viris doctis jamdudum placet, recedare lectione, utpote pro quastare quoque videatur Seneca. '-----

Othonis caput oppido est pusillum, Subtile &leve citum Libonis,

Vetti rustica semilauta crura.

Si non omnia displicere vellem Tibi, & Fussitio seni recocto.

Irascere iterum meis jambis. Immerentibus unice imperator.

Ottonis capus Longe salubrius ad hunc loeum est consillum Mures,qur ex praecepto Hippocratis vetat desperatis adhibere medicinam, quam Scaligeri, qui horum versuum expositione unum id in animo habuisse vid tur, ut ostenderet etiam Catullum ineptire potuisse. Reliquimus itaque hos versus pro ut sere invenimus, nisi quod pro Tiri aut Veteri ut liabendantiqua exemplaria , reposuerimus Vetti, cujus infra quoque facit menti

AD CAMERIUM.

OR A Mus, si sorte non molestum est, Demonstres ubi sunt tuae tenebrae. Te campo quaesivimus minore, in circo, te in omnibus libellis.

Te in templo superi Iovis sacrato, In

132쪽

In Magni simul ambulatione:

FCemellas omnis, amice. prendi, Quas voltu vidi tamen serer o,

Has vel te sic ipse flagitabam: Camerium mihi, pessimae puellae. Quaedam, inquit, nudum sinum reducens, En hic in roseis latet papillis. Sed te jam surre Herculei labos est.

Tanto te in fastu negas, amice. Dic nobis ubi sis futurus. cde hoc. Audacter, committe, crede, licet. Num te lacteoliae tenent puellae 8 Si linguam clauso tenes in Ore, Fructus projicies amoris omnis. Verbosa gaudet Venus loquela. Vel signis licet obseres palatum, Dum vostri sim particeps amoris:

No i custos si fingar ille Cretum. Non si Pegaseo ferar volatu, Non Ladas si ego, pennipesve Perseus, Non Rhesi niveae citaeque bigae: Adde huc plumipedes, volatilesque,

Ventorumque simul require cursum, Quos junctos, Cameri, mihi dicares: Dcscssus tamen omnibus medullis, Et mul tis languoribus peresus

Esse in te, mi amice, quaeritando. Te in omnibus libellis J Id est in tabernis librariis , ut recte expo

nunt viri docti, ex communi Atticorum loquendi formula , qua res venales ut oleum, sesama, vinum, salsamenta ,. & pleraque alia, po

nuntur pro locis ubi veneunt. De libris vero sigillatim testem do Potilucem, cujus locum ex lib. ix. cap. v. adscribam; E , θ τmiνων - βι-

133쪽

concipitur. ac si bibliothecas ἀνῖτ βιολίων posuisset Eupolis. Te in templo se eri Pris sacrato J Liber meus summi non sit peri, & veram puto hanc lectionem. Studio enim Catullus in hoc passim epigrammate tam tardigrados captat numeros , ut suam exprimat lassitudineni.

Has vel ioc ipsie flagitabam J Putida lectio de miror qui viris doctis placere potuerit , cum in illis ipsis libris veteribus, quibus usi sunt,uera lectio

totidem pene literis compareat ,

ab Ἀνιllite ipse flagitabam, . Camerium mihi pessima puella. Avellite inquit a vobis pessimae puellae Camerium de mihi reddite.

Sinum reducenaJ Κολπιν ἀνιε αενη, ut eleganter Graeci. In libris veteribus autem invenio reduci ut neicias, an reduce an reducens sit scribendum.

Sed te jam ferre Herculei labos est 4 Male proferre quidam legunt qua-

me libris invitis. Ferre hic est asserre, adduco e. Sic apud Martialem de Hercule ; aurea mala tulit. pro attulit. Sic passim Cicero, sic Virgilius sc alii. Heuntei vero vel Herculi, pro Herculis antique. Varro de L L. lib. v II. Neque eium utrum Herculi an Hirculis clavam dici oporteat, cear analogia, cum utrumque sit in consuetudine, non neglegeη m. Audacter committe , crede, licet J Ita in nostro, ita quoque in vetu- sty ilbro Mediolanensis Bibliothecae scriptum inveni, quamvis in aliis non licet, sed lucet exaratum sit, unde viri docti fecere Luci, quod non placet. Committe de crede, inquit, amores tuos amico, tuto id tibi licet. Sequentia confirmant hanc lectionem.

Vel si vis licet obsieres palatum J Ita quidem plerique libri, sed puto G tullum scripsisse, Vel signis licet obseres palatum Dum vostri sim particeps amoris. s suis id est sigillis. Non custos si singar ille Cretum J Hos decem verius, qui in pleriique

manu exaratis libris consequuntur Epigramma ad Coelium de Lesbia , Scaliger in hunc transtulit locum, ita ut mox subsequantur de ultimam partem constituant epigrammatis ad Camerium. Aldus, Mulatus Sccaneri, constituunt eos post istum, versiculum,

134쪽

rra L V o s s I ο κ s r n v A T P o N E s . Mihi neutro loco satis commode se habere videntur, nec tamen dubiit, quin ad praecedens pertineant epigramma. proculdubio deest nonnubila sive enim hoc, sive istoc loco reponantur, non tamen sensum aptum& Catullo dignum essicias. Custos vero Cretum hoc loco est. Talos gigas aeneus, qui singulis diebus Cretam circumibat; Holobolus Rhetor ad secundam Dosiadae Aram; Πρρωπ κ, εῖθειρεν ῆ Mηδειοι τ ρυρον

A' ργοναυῖας διελθεῖν : ος c. μία - -οδce ἀώ Κt Eo νῆα νἐφυλαῆ De hoc Maisucle Holobolo, viro sane doctissimo. sed intelicis admodum fati, vide historias Georgii Pachynaetii. Hujus Taloni amores fuisse Rhadamanthum prodit Ibycus apud Arbenaeum , & Midas. in Quod autem singulis diebus Cretam circum iret, id vide, tur nonnulli ad Solem re isse,itaque apud Hesychium Ταλως,ο exponitur. Nempe quia ut buic aereo giganti, ita quoque Soli ἡμερο - δρομου epitheton tribuitur, sit natum a Persarum ἡμεροδρομοις, de quibus vide & alios, & Suidina. Quod autem Holobolus ουραν interpretatur, id no malim cum Catullo custodem reddere. Nam i seu ωρ custos, ab ωρειν, φυλαεειν. Unde ωρῆα, φυλακτῆμα, quae & ωρ δαο dicuntur ab ιθ ο , quod idem est. Inde Latinorum horrea, hinc quoque θυρωρος, & complura alia. Porro ab hoc Talo ne dicto; csse niontes in Creta Tallaeos alicubi me legisse recordor, sed

an verum sit nescio.

Non Rhesi nipea citaeque biga J Mediolanense exemplar habet C aeque biga, idque intelligi possit de curru Medeat, utpote natae in oppido Cyta.

Ista exemplorum coacervatio, quanto major & creditor, tanto major

orationi vim affert adde huc plumipedes, volatile que J Quales suae non Sirencs modo, sed & Zethus & Calais, qui Ar capita & pedes pennatos habuere, ut scribit Hyginus . Sed vetusdiber Mediolanensis Ar alia quaedam exemplaesa, habent pruini levi, & intelligi possunt sirenes. Volatiles vero sunt Zethus & Calais. Vulgatam tamen retinui lectionem.

O rem, ridiculam , Cato, & jocosam,

Dignamque auribus tuo cachinno.

135쪽

. Ride, quicquid amas, Cato, Catullum: Res est ridicula, & nimis jocosa.. Deprendi modo pupulum puellis Crissantem. hunc ego, si placet Dionae, Protelo rigida mea cecidi.

Deprendi nis a pupulum puella Trusantem J Vocabulum nihlli, nec satis

conveniens huic loco. Utique scripserat Catullus Crissantem, id est Construitur hoc verbum cum casu tertio etiam in carinianibus obscenis , Crusebit tibi fluctuante lumbo. Protelo ridida mea cecidi J Protelo id est codem tractu & tenore. Adverbium hoc translatum est a jugis boum quae protela appellantur. In Clois protelum recte exponitur αἴ πον. Hoc vocabulum tam ipsum

notat jugum , quam senem qui per jugym transmittitur. Inde est quod αμ πὸν quasi ἄμπιρον ab ἀμπείρω seu αἰαπιγω dictum pulcntGrammatici. Hinc οἰμακ ριν sto' te ἀμαξ ς αρ cier ut ex ponunt suidas& Hesychius. Callimachus; Α Η 'λειοι Hλεια εν αμ παεοντες. Ita concipiendus iste verticulus, qui non recte se habet apud auctoremEtymologici magni. Ut vema jugo est juge& iugiter adverbium, sic quoque a protelis boum sit adverbium protelo, quod idem est ac jugiter. In hac significatione, non hic tantum apud Catullum, sed & apud Lucr tium adverbialiter accipitur pro jugi & continuo tenore cum alibi, tum lib. iv. Et quasi protelo simulatur folgure soletur. Pro jugo vero seu funibus

quibus . iugum regitur manifeste hoc vocabulum accipitur non tantum pud Plinium,sed & apud Lucilium. & Catonem,ut mirer virum magnum ad Solinum negare protelum, veteres usurpasse pro eo quod Graecis est ἄρ πον seu εξιιμ πον, cum illa ipsa quae adducit loca contrarium evincant. Verum recte is in loco Varronis apud Nonium prolato mutandam esse monet in protela. Quod autem alterum Varronis locum attinet, in similiter protelum. pro incitamento accipi putabat Maliger, is est lib. I II. cap. xv I. de R R. ubi docet qualia esse debeant a puna alvearia; Primum secundum vili mi, potissimum ubi non resonent imagines: hic enim sontu barim fugae causa existimatur esse. Praterea procerum esse oportet aere temperato, neque a te fervid. , neqae eme non aprico, ut1'ectet potissimum ad ubernos ortus. Ita legitur in omnibus editionibus, quae Sealigerianain praecessere. Ipse tamen expuncto τω praterea, sic legit; hic enim sonui barum

sua causa os arur esseprote m. Esse oportet &c. Sed profecto siquid

136쪽

ra I. Vos sI OasER ATION Es, mutandum, scripserim ; pratoria procerum esse oportet, & postea spectent. Notuin antiquos omnes de apibus semper ac de militibus loqui, & adsignare illis castra & praetoria. reges & reginas, duces, satellites, vigiles, custodes & tibicinas. Proceres non uno loco appellat Columella. Praetoria illis tribuit etiam Virgilius. Vulgata tamen lectio servari potest, si procerum hoc loco accipiamus pro oblongo , & construamus cum alveario , quod praecessit. Paulo post etiam ex aliorum sententia jubet ea strui alvearia, quorum altitudo seu proceritas tripla sit ad latitudinem. Sed antequam desinam, hoc quoque addo, adverbium protela, ut a Catullo, ita quoque a Lucilio accipi apud Nonium in Samium. Nunc ubi vult male habere, ulcisci pro scelere ejus Testam sumis homo Samiam, sibique protelo

Pracidit caulem , testesque una amputat ambo. Ita emendamus hunc locum, neque, ut puto, aliter Lu illius scripserax

IN MAMURRAM ET CAESAREM PULC HAE convenit improbis cinaedis Mamurrae pathicoque, Caesariquc Nec mirum: macular pares utrisque, Urbana altera, & illa Formiana,

Impressae resident, nec Cluentur.

Morbosi pariter, gemelli utrique. Uno in lectulo, crudituli ambo: Non hic , quam ille magis vorax adulter Rivales secti & puellarum. Pulchre convenit improbis cinaedis.

Morbosi pariterJ Glossae ; Morbosus, mea, &ς , & sic omnino acci piendum. Paulo post retinuimus moles socii ct puellarum , cum & conspirent libri, de non minus rectum sit eo, quod substituerunt:

AD COELIUM DE LES DIA Coa Lx Lesbia nostra, Lesbia illa. Illa Lesbia, quam Catullus Unam

. Plus

137쪽

' Plus, quam se, atque suos una vit omnis: Nunc in quadriviis, & angiportis, Glutat magnanimos Remi nepotes.

Glubit magnanimos Remi nepotes J Magnanimos ironice dictum volunt viri docti, quibus ego libenter assentirer, si faverent libri, in bus con- ter legitur magna admisemini nepotes, ut videatur potius scribendum, maenanimi Remi nepotes. Nec alienum debet videri hoc epitheton ab moenio Remi, utpote cui magnanimitas fatalis fuisse creditur. Sensus at rem epigrammatis nihil habet dissicultatis. Quaeritur Catullus tantoperesbi amatam Lesbiam, se relicto , utpote cujus sacculus plenus esset aranearum , desecisse ad secundarios quirites, quos vocat Remi nepotes, ad differentiam potentiorum, qui Romulidae dicebantur. Satis hoc ex eo adparet, quod eos in quadriviis & angipunis collocet. Eadem ratione, nisilae lalisi continura, Seneca cap. Ix. consolatione ad 1 rciam vocat

Remi populum. Egregium versum ct dignum audimw non ὶ populo Lemn, trispato accidere, quod cuiquam potest.

Bononiensis Ruse Rufulum sellat. Uxor Meneni sepe quam in sepulchretis

Vidistis ipso rapere de roin coenam, Quum devolutum ex igne prosequens Panem Ab semiraso tunderetur ustore 'Bononiensis Rufa Rufulum fallatJ In libris veteribus legas Rasu Rusin,

fallat. Sed rectius fellat, licet vir inagnus spurcos vocet horairnes, qui, tam spurcum substituerunt verbum. At profecto iniqua ham est censura. Si ita, ut ipse vult, constituas hoc epigramma, nullum omnino comm dum victas sensum. In epigrammat s ipsa saepe suffcit spurcities 'viri lentia, quae hic insignis est, cum uxorem Meneni sectat tam Nam, ut etiam trogo petat cibum. Libera etiamnum republica,complura istiusmodi & Romae de Athenis scribebantur epigrammata, qui moncessauit postquam reges & dominos habuere. - . Ab semirato tunderetur ustoreJ In plerisque veteribus libris tonderetur.

Eribitur, & bene, ut puto, antepenultima enim more antiquo corripitur.

Tondere veto accipitur pro vellicare, radere, lacer iptim lan ,

138쪽

iαι 1. Vos xI O E Troia . quemadmodum iste usior, sui Rusam rapientem panem c rogo deves tum, taeda sua perstringebat. Sic detondere guberna apud Lucilium. Sie quoque utitur eo vocabulo Virgilius,apud quem sic legendum lib. vi. Ita

-- Rostroque immanis vultur obunco Immortale jecur tondens. Nec aliter Cicero in Arateis, Extremum nitem plumato corpore corras Rostro tondit,

non tundit, ut vulgo. Graeci similiter loquuntur, ut cum cetra γυπῶν κειρειω γ' Lucianus dicit in Dialogo Promethei & Jovi,, α saepe alibi. Hinc quoque lucem accipiunt iiii Martialis verbis lib. xi. Epigr. Lxxxv. qui vulgo non satis intelliguntur. Hic miserum scythica sub rupe Promethea radat, Carni=cem nudo pectore poscet arem. Malit, inquit, Pro Retheus, ut vultur aut aquila jecur eius perpetuo to deat, quam subire manus Antiochi tonsoris. . . .

Num te leaena montibus Libystinis, Aut Sculla latrans infima inguinum parte,

Tam mente dura procreavit, ac tetra:

Ut supplicis vocem in novissimo casu - Contemtam haberes Zo nimis sero cordet

Sive fragmentum, sive integrum sit epigramma, nihil hoc babet commune cum superiori, & qui ex utroque unum sicere conantur, illi &', α Catullum prostituunt. Eso intcgrum esseexistimo,sed ideo minus imtelligi, quod ut ubique alibi, ita quoque hic lemma epigrammatis perierit, ita uti lciamus de quo, & qua de causa scriptum sit. Haec est ratio, ut non tantum multa Catulli, sed de plurima Martialis non satis intelliganturcpigrammata' Ne autem temere hoc adfirmare videar, operaepretium

erit ii exemplis aliquot id ipsum declaremus. Inspectaculorum Amphia theatri epigrammatis vir. & viii. at ud Martialem, ita reformanda sunt lammata, prou cipiuntur in vetustis membranis Thuanatis.

139쪽

DE KAL. APRIL. qua die omnis venatio per mulieres consecta est

Pessiger inrictu quod Mars tibi servit in armis, Nonsatis est, Caser: perrit Oipsa Venuc

De Venatrice quae leonem primae sermae venabulo excepit.

Prostratum vasta Nemees in valle leonem , Nobile ct Herculeum fama canebat opin. Prisca fides taceat: nam post tua manera, Caesar , Hac jamfaeminea vidimus acta manu. Epigrammatis XVII. inscriptio talis esse debet

De Carpophoro, qui pariter immissos aprum . u

sum , leonem, pardum, confecit. Samma tua , Meleagre, fuit qua gloria palmae &e. Epigramma XXX. ejusdem libri auctoritate ita inscribendum & reser

mandum,

De Carpophoro qui XX. hircos pariter immissos confecissi

Secula Carpophorum ,. Caesar , si prisca ruli1sen: Non Diomedis equos barbara terra ferat. . Non Marathon taurum, Nemee frondosa leonem, Arcas Maenalium noli timuisset aprum. Hoc armante manus hydra mors una fulser

IIuic percussa foret tota Chimara femees Igniferos posset sine Colchide vincere tauros, Possit utruinque ferum vincere Pasiphaes. sit ut aequorei revocemr fabula monstri , Hesionem soli et solus o Andr edam. Herculea laudis mere:ur gloria : plus est Bis denas pariter perdomuisse ferar. Complura alia adducere posismus, quae quod non recte concipiantur lemmata, vel nullum, vel certe frigidum admodum exhibeatit sensum, presertim in Xeniis & apophoretis. . Quis entin intelsigae opimamma istud de candela P Q Le

140쪽

lamma.

Ancillam tibi sors dedit lucernam, Tutus qua vigil exigit tenebras.

IN NUPTIAS IULIAE, ET MANLII.

COLLIs o Heliconei Cultor, Uraniae genus, Qui rapis teneram ad vinum Virginem o Hymenaee Hymen, o Hymen Hymenaee. Cinge tempora floribus

Suaveolentis amaraci. Flammeum cape. laetus huc Huc veni niveo gerens Lutcum pede soccum.

Excitusque hilari die.

Nuptialia concinens Voce carmina tinnula, Pelle humum pedibus. manu Pineam quate tedam.

NanqueJulia Manlia, ' . Qualis Idalium colens Venit ad Phrygium Venus Iudicem, bona cum bona Nubit alite virgo, Floridis velut enitens Myrtus Asia ramulis, Quos