장음표시 사용
171쪽
Ego viridis algida Idae nive amictat loca colam 'Ego vitam agam sub altis Phrygiae columinibus: U bi cerva silvicultrix, ubi aper nemorivagus ZIam jam dolet, quod egi, jam iamquς poenitet. Roseis ut hi ac palam labellis nitri adiit,
Geminas deorum ad auris nova nuncia referens,
Ibi juncta juga resetvens Cybele leonibus.
Larvumque pecoris hostem stimulans ita loquitur: Agedum , inquit, age ferox, fac ut hunc suroribus, Face ut hinc furoris.ictu reditum in nemora ferat, Mea libere nimis qui fugere imperia cupit.
Age, caede terga cauda: tua verbera patere. Face cuncta mugienti fremitu loca retonent.
Ruilam ferox torosa cervice quate jubam. Ait haec minax Cybelle, religatque juga manu, Ferus ipse ardore talis rapidum incitat animum Vadit, fremit & refringit virgulta pede vago. At ubi humida albicantis loca litoris adiit, Tenerumque vidit Atyn prope marmora polagi: Facit impetum . ille demens fiagit in nemora fera ibi semper omne vitae spatium famul fuit. Dea, magna dea, Cy te, Didymi, dea, domina, Procul a mea tuus sit furor omnis , hera, domo Alios age incitatos, alios age rabidos.
Attis de quo hoc carmine agitur, non est Phryx iste pallor, de quo mx lti.tain multa sc psore, i ste siquidem non mari adceniti, sed in ipsit natus & educatus fuit phrysia : quapropter minime dubitandum puto, quin Attis nomine intelligatur nobilis aliquis juvenis, qui e Gia:-eia Phrygiam accesserit, & semivirorum magnae Matris cantu in serore actus, sibimet ipse virilia excidcrit, comitesque & famulos suos ut idem facerentpersuaserit. Id ita esse. vel ipsa hujus juvenis, quam hoc poςmate prosequitur, evincit historii micum vero est hoc car-
172쪽
aso d. V o s 6 I O e -s E R V A T I o Wrses,men. cum nulliun huius generis Graece vel Latine integrum supersit. '& imprimis eximium propter numerorum rationem, qui admodum concitati & rapidi sunt, utpote qui ab anapaesto incipiant , ct in anapaestum desinant. Quod vero praecipue ad perturbandos iacit animos
est quod in penultis a sede dactylus praecedat anapaestum, quod in s
dato cantu minime liceat.' Devolvit illa acuto sibi pondera filice J Lectionum varietatem ride apud Achillem Statium. In Medi lanensi libro invenimus Devotritilecto, unde commode facias ; . Derolvit lecto acuto sibi pondera silice.
Sic Iuvenalis Sat. vi. de eadem re, Qui rupta secuit genitalia testa. Perperam cnim corrigunt rupta, .invitis libris antiquis & veteri Sch Ialle. Sed cuin meliora Catulli ex emplaria habeant ere linia vel ista, incunctantor scripsimus l . . v. . Derolvit lanta acuto sibi pondera silice. Epitheton hoc aptissimum & huic loco convenientissimum es. , qui lentorem illarum partium norit nemo ut opinor negaverit. Quod autem doctus interpres Lusitanus putat devovit scribendum, pro dei trit, id minime probo.., Locus Scholiastae Nicandri, queni adducit, facit quidem ad historiam Attinis, sed nihil omnino ad adstruendam eam , quam proponit lectionem. Verba Nicandri quae exstant Alexiphar-- macorum initio, nec Scholiastes nec alius quisquam hactenus intellexit. Scribens enim ad Protagoram Cyzici degentem ita canita
Αρίον ομφαλοεμαν accipiunt de polo arctico, cu accipi debeat de Arcto monte Cyziceno,cujus & Strabo & Apollonius Rhodius non uno meminit loco. Hinc quoqueCyzicus ipsa die Arctonesus vel Arconesus. Nam ut ex Eustathio & aliis Graeciae palci magistris, veteres urses non αρίους tantum sed & άρκους appellabant. O 'μφαλοερσαν vero hunc
173쪽
Ao C. VALRRr u ΜcAτuLLu M. ii et hunc montem vocat, quod umbilicum seu antrum haberet in medio ,
ubi magnae matri Ad Attini sacra fiebant, quemadmodum ipse set u sit. De hoc ipso Cybeles antro accipi debet locus Propertii lib. ii r.
Frigida tam multos placuit tibi Cyzicus annosi Tulle, Propontiaca qua fuit Isthmos aqtia, Dindymus, ct sacra fabricata inrenta Cybella. Raptorisque tulit qua τia Ditis equos. Sic vulgo lositur, sed quae mirifice depravare conati sunt viri docti. Omnino scripserat Propertius juvenca , non juventa aut inventa ut Scaliger. In specu nempe seu antro Lobrinae seu Arcti montis sacelluin ora Matris deum, in quo juvenca marmorea visebatur, quam hic designat Propertius. Istiusmodi antrum Romae expressum est in ina more quod exstat in porticu Iustinianea, in quo Attis seu Taurobolus juvencum mactans conspicitur. Sed & alia complura supersunt marmora in quibus hic Tauroboliorum ritus satis luculente exprimitur. Tympanum tubam Cybeles tua mater initia 4 Nec recte distinguunt, . nec recte haec interpretantur viri docti, cum ita accipienda esse existia mant, ac si tympanum & tubam Cybeles crepundia vocaret Catullus. In sacris Cybeles nullae erant tubar, sed harum loco pulsabantur tympana. Suidas in voce Τυμπινοι , duo fuisse testatur quo tubis loco utebantur veteres, tympanum nempe de praeterea flagellum, quo in Bacchicis praesertim orgiis ingentes edebant sonos, translato ab Indis more. De tympanis Polyaenus, ubi de Baccho agit; in I'νδο κυμ-cαλοις f mlα-νοις ε απινον ἀνῖ-De flagellis vero Suidas; οἱ Γνδοὶ ανῖ o misso. μοις ξιν απικτυπουν εἰς ταεν. Quam autem in magnaematris festis frequens olim fuerit flagellorum usus, & ex marmoribus antiquis, & ex Ovidio, Apuleio,
aliisque satis potest colligi. Plura de his infra dicemus. Quod autem
tympana attinet quibus praecipue tubae loco utebantur magnae matris ministri, eorum non eadem semper erat ratio. Specie quidem & constructione non multum, magnitudine vero plurimum discrepabant.
174쪽
1sa I. Vos sI oas ERUATIONE s, prorsus erant generis ac sint AtabaIae Hispanorum. Sed de maior tympani Arinam vide in tabellis marmoreis Fr. Perier figura postre nia. Omnium vero maximum erat istud tympanum quod Suidas de scribit. Sola vero, ut dixi, magnitudine discrepabant pleraque anti
quorum tympana, nam compositionis eadem erat ratio. Constru
bantur quippe ex circulo seu potius cylindro concavo ligneo, ex pelle quae inducebatur, & insuper e circulis seu tintinnabulis aereis oratii. undique ambientibus. Quod autem primam in tympano Catullus corripiat, id ipsum facit more antiquo, ce quo multa alibi diximus. Eadem quoque syllaba corripitur in versibus Maecenatis, qui repertulitur apud Fortunatianuin Grammaticum, quos operae pretium suerit adscribere. Ades, inquit, o Cybelefera montium Dea
ades o sonante tympano quate flexibite caput , .
Latus horreat flagello, comitum clarin ululet.
Recentibus vero Gallis & necdum musicae gnaris, tympanum dabatur, quia id sine magno etiam pulsatur artificio, & ideo vocat CD belles initia, ut pote quo primum initiabantur. Agite ite ad alta Galla obeles nemora simul J sic quoque Graecus poeta, licet non ex vetustissimis, apud Hephaestionem; Γαλλα ρ 1κος ὀρειης φιλοθ m Q νομαδες. Infra quoque Gallis, non Galli: quia enim una cum virilibus, habitum suoque virilem depinerent, idcirco passim de illis tanquam de mulieribus loquuntur veteres. Sic quoque Statius Papinius lib. xii. Theb. Pinigeri rapitur Simoentis ad amnem Dux vesana chori. Frustra enim viri docti haec mutare εἰ corrigere conantur . De causaci origine huius appellationis apud antiquos & recentiores scripta invenias, sed quae nullam omnino verisimilitudinis umbram habere
videamur. Nam quod a Gallo Phrygiae flumine sic dictos volunt, . id prorsus est nugatorium. Priscis Graecis & Romanis ignotum fuit hoc vocabulum. Apud Hephaestionem quidem ubi de Antis pastico
175쪽
quod ridiculum. Κηλων vero est Unus seu equus οχου τός. Ipse Hephaestion, ubi de Galliambo agit , satis testitur solos recentiores hoc carminis genere lusisse. Demum post bella Pontica Graecis& Romanis familiaia esse coepit hoc vocabulum. Ego ne dubitandum quidem existimo, quin appellatio haec originem suam traxerit
a Gallis Asaticis seu Gallograecis, qui postquam diu victores fuissent in bellis contra gentes Ponticas, demum & ipsi iugum Romanum subiere subacti a Manlio Vulsione. Quod telluri excolendae potissimum insudarent, hinc ipsi aeque ac Phryges Magnae matri dicti
sint in servire. Siquis mores istorum Gallograecorum conferat cum moribus & ceremoniis Gallorum Cybeles, prorsus gemcllos inveniet. A Livio lib. xxxv m. tribuuntur illis promissa ct rutilata co-ina, vasta scuta, praelongi gladii, adhoc cantus inchoantium prasium utaturus ct tripudia, ct quatientium scuta in patrium quendam morem
horrendus armorum crepitus: omnia de industria compo ita ad terrorem. Sed ut habet ibidem Livius, in uberrimo agro, miti imo caelo, cleme tibus accolarum ingeniis, omnis illa, cum qua venerant, mansuefacta est
feritas. Pro tubis itaque & lituis successere tympana & tibiar, pro scutis cymbala & disci, pro gladiis flagella: barbari clamores inconditaque tripudia, concinnis choreis & harmonicis permutatas iere concentibus converse in musica organa universo apparatu bes-lico. Castrationem vero seu ablationem testium quod attinet, ne
de ea quidem viileto recte sentiunt. Nimis est credulus qui sibi persuaderi patitur in honorem Magnae ut vocant matris istius modi facinora licita aliquando Disse. Non hodie aut heri, sed priscis quoque temporibus de sere semper Eumanae cupiditatis & avaritiae velum tuit religio. Proculdubio quae nunc, illa ipsa quoque olim fuit castrandi
caula, parentum nempe & mangonum avaritia, vel custodiae sexus seminei, vel cantus pratia inares in tenera praesertim aetate excidentium , cum cxperientia docuerit hac ratione voces reddi non acuti
176쪽
I. Vos sI Ovs Ev v ATIO Nys, me conservari possim, quod nec Aristotelem latuit, ut non uno loco colligere est e, ejus problematis. Quamvis autem tam sordidi lucri gratia inulti sibi ipsis violentas manus inferrent, multo tamen plures erant qui a sterilibus illis viris excidebantur, sed religionis simulat dae gratia, spolite sua, ut puto, huic deae semctipsos devovisse jactabant. Quantis artibus seniiviri isti mutilandae puerorum integritati inlidi ventur, satis docet puer ille apud Martialem lib. m. Ep-xci. qui Misitium comitabatur. Adeo nempe impune comatis his sacerdotibus permittebatur ea quoque facere, quae Romanis legibus erant vetita. Quanta eorum fuerit potestas& auctoritas nemo luculentius expressit Dione Chrysostomo, cujus verba ex orat xxxv. de Celaenis Phrygiae eo lubentiusadscribam, quod nihil lucis illis se ad serre posse fateatur Casaubonus. Α λλους Gφους υμῖν ' - δεικνυουαν πῶς ἡ πιβαρος rata. si ς τους ἰερίας τ παυρων του
ostendunt sapientes comatos , quemadmodum hic punt sacerdotes nostri: beati nempe illi, qui omnibus praesunt sacerdotibus, qui nomen habent a duabus continentibu, ct occidente unirerso. Manifeste de Gallis & Ar-ehigallis loquitur, qui non erant calvi ut AEgyptii & alii sacerdotes , sed comati. Ideo vero dicit sacerdotes illos nomen habere a duabus continentibus, quia & in Europa & in Asia sint Galli. Ab universis autem occidente addit propterea, quod ut antiquiores Graeci Celtas , ita posteriores qui ' rd ad occidentem est terrarum Gallos appullarunt. Istinia Archigallum Tertullianus in Apologetico vocat Samcitis naum, ironice quidem , sed tamen ex more gentilium. Iuvenali Sat. vi. dicitur ingens semivir, ad disserentiam aliorum Gallorunt,
quos vocatobscenos minores; -- matrisque deum chorus intrat O ingens Semivir, obscenofacies reverenda minori.
Ex hoc porro Dionis loco patet non esie talicitandum Arnobii locuml: o v. cum scribit 1, destim conseraras corpus in Pes inunte; cracmo'mis annuis, ct sa et dotum ammtibis hol. orasse. Quos enim Dio vocat
οἰσῶνl- αρχρνῖ ς ivίων, Arnobius nominat sacerdotum antisti
177쪽
AD C. VALn Riu M CATu LLu M. x tes. Frustra est itaque vir magnus ad Tertulliani Pallium, cum pro amistitibus, legit intestibus. Diudvmenae domitia vaga pecora J Et haec quoque pessine vulgo accipiuntur. Equos & aunos pecoribus adscribi patet cx Columella &aliis. Quia vero Galli cogerentur magnae matris sellain geliare, si deessetalinus, ideo illos vocat Dindymenae dominae pecora. Verum hoc esse patet non tantum ex antiquis marmoribus, in quibus Cybele gestatur a Gallis baiulis, sed de ex Apuleio lib. vi M. apud quem ministri hujus deae gratulantur sibi de asino, tanquam miserrimi laboris
succedaneo. qui desectis ipsorum succurrat lateribus. Haec, ut puto. a era est causa, quamobrem asinus magnae matris & ministro in c-jus delicium passim appelletur . Sic Phaedrus, sic quoque Virgilius in Copa resti delicium est asinas. Ut vero Catullus homines, ita Ovidius scripto in Ibin Icones, quos
Cybeles currum trahant, pecora vocat Iiique pem magna subito vertare parentis . . Alienae e petentes velut exulas loca celeri J Haec est lectio, quam &Achilles Statius in suis, . & nos in nostris invenimus libris. Vari modis hanc deformarunt viri docti, cum tamen omnia recte se habeant, si pro cetiri, scribas celere. Exteritur enim & absorbetur media iniexules syllaba, ut in Aurunculua &lingulum. Nilarate excitatu erro ibus animum J Quod A. Statius in suo, nos quoque in optimo nostro invenimus libro, Hilarate crocitatis. . Inde ipse non male faciebat concita is. Vide tamen num melius Hilarate brio citatis erroribus animum. Herus est ipse Attis, qui monet famulos sibi comites , ad jam se tim suam e ecutos, utpote qui & ipsi jam virum deposuerant, ut exhilarent herum suum, faciendo eadem quae ipse faciat. Ubi cymbalam sonat νο-J Quidam legunt nox, accipiuntque pro noctii. Atqui tum quiescebant cymbala caeteraque Gallorum instri menta. Juvenalis Sat. v III.
Et resupinati cessantia tympanarassi
178쪽
Notum quoque epigramma in inscriptionibus antiquis; cui colitis Cybelen 2 qui Phura plangitis attin ,
D um vacat D tacita Dyn lima nocte silenti
sed contrarium habet Statius lib. x II. Nocte velut Phrygia cum lamentata resultant Dindyma, pinigeri rapitur Simoentis ad amnem
Nihilo felicius Gitanius legebat Ubi cymbalo insonat rex , ac si cymbala, aeque ac tibiae, inspirari possint. Vulgata lectio bene se habet:
cymbalum enim ponitur pro cymbalorum. Tibicen ubi canit Phyx curro grave calamo J Non recte Achilles Stitius aliique interpretes haec accipiunt , cum grave hic poni volunt pro μtristi, aut magno & vehementi sono; grave enim hic opponitur acuto. Calami seu tibiae Phrygi ae quamvis tenues admodum essent, gravem nihilominus edebant sonum. Qua hoc fieri possit ratione multi non intelligent, sed si qui tibiarum explorent naturam, nihil eo verius esse deprehendent. Quod enim vulgo putant tibias majores gravi cem semper edere sonum, id aliter sese habere, suse alibi docemus Curvum vero calamum cum dicit Catullus, id non ita intestisendum, ac si ipse calamus curvus fuisset, sed quod calamo affixum es et cornu aut κωδων aereus, qui esset curvus, idque eo quo graviorem ederet sonum. Haec cum ita sint, miror Eustathium scribere collonis appo-stione sonum a tubis edi valde acutum, λι- οξυφωνον, longe erim aliter id se habere, non tantum plerique veteres Musci , & Ath naeus in fine lib. i v. sed & ipsa etiam docet experientia. Ecquis nim tubarum ves tibiarum leviter gnarus nesciat, quanto illae longi res sint, sive illa longitudo ex continua constet materia, sive ex diversis partibus coagmentata sit, tanto quoque grauiorem edere sonum Eustathium errantem dum sequitur Salmasus multos quoque alios committit errores, ut cum tibiam curvam, & praeterea plagiaulum scutibiam obliquam, quae vulgo Germanica dicitur, confundit. plagi-auli enim sunt recti, sed quia oblique inspirantur, ideo sic dicit. At
179쪽
AD C. VALERrum C AzuLLu M. a 67xero tibiae Phrygiae curvae dicuntur , quia illis afligebatur κωδων κεκλασμεν γ , quod non id , quod Salmasius vult, sed codonem cornu instar curvatum notat, quemadmodum passim in antiquis depinsitur marmoribus. Passim etiam in iisdem comparent pla auli, sed semper solitarii, & sane fieri nequit ut tibiae rectae cum plagiaulo simul inspirentur. Vel ipse capitis situs id non permittat; Phrygias enim ii fiantibus tibias, sive singulas, sive duas simul, iis caput manebat in statu naturali. At vero qui obliquis utuntur tibiis, illis necesse est ut caput in laevum declinent humerum, alias enim sinistra suo non possit fungi officio, praesertim si aliquanto longiorcs fuerint plagiauli. Hine
explicandus Juvenalis Sat. ii I. - Et cum tibicine chord, Obliquas.
Manifeste enim plagiaulum seu obliquam intelligit tibiam, quam cum
insant tibicines, & ipsis quoque obliquum est caput. Inepte ad in dum haec vulgo interpretantur. Chordas vero vocat tibias , uti quoque facit Plato & complures alii. Sed & Lucretius cum Satyris lib. iv. tribuit chordas , omnino intelligit tibias. Idem quoque lib. v. cum describit vitam primorum hominum & quomodo artes sint propagat , ad denique qua ratione tibia sit reperta, demum addit; Haec animos estis mulcebant atque jurabant Cum satiate cibi. nam tam sunt omnia cordi. Manifeste & hic legendum chordae. Post satietatem cibi, nihil, in quit, hominibus aeque placet ac musica, utpote quae tunc sit - πανῶ. Nec est ut quisquam miretur chordas dici tibias, cum vice versa cithara . accipiantur quoque pro tibiis, & αυλισμος pro κιθαρωλα, cujus ppellationis plura possimus dare exempla, sed quae libenter alicri r servamus loco, quo artem tibicinum hoc seculo deperditam, plenius,
Ubi capita maenades vi iaciunt sederigera J In sacris Bacchicis in nades sunt mulieres, in pompa vero Cybeles ipsi Galli dicuntur in nades. Sic infra Attis de seipso, Ego maenas , ego mei pars. Ut in caeteri , ita quoque in habitu utrique conveniebant. In antiquis ina moribus passim Galli visuntur in stola mulictat. Vulgo tamen existi
180쪽
168 I. V o s s I OxsERvATIONE s. mant mulieres esse quae istoc habitu in lapidibus spectantur, in quo
plurimum falluntur. Nam sane Galli matris magnae, aeque ac illi deae Syriae, statim ac viri essae desinerent, vestem assumebant muliebrem. Ut autem cantus & reliquus apparatus, ita quoque habitus saltantium erat lugubris. Pullis quippe vestibus utebantur , ut ex
Juvenale Sar. va. colligere est , ubi agit de Archigallo; Grande sonus , metuique jubet Septembris o sisti Adrentum, ns se centum Israrerit oris ,
Et xerampelinas veteres. donaverit ipsi,
Et quidquid subiti ct magni discriminis instat ,
n tunicas eat , ct totum semel expiet annum. Male haec vulgo & corrigunt & interpretantur ac si moris fuisset istis Cybeles sacerdotibus velles matronarum i ni cremare aut in compitalibus lustrationis gratia suspendere. Quin potius ipsinet Galli eas induebant, utpote qui exsectis virilibus illico habitum virilem muliebri permutarent. Eadem fere erat ratio Gallorum deae Syriae , quos Lucianus scribit statim ac castrati essent solitos fuisse per urbes discurrere manibus gestantes genitalia sua: in quamcunque vero domum ea projecissent, inde licitum ipsis fuisse rapere vestes 5 mundum muliebrem. Xerampelinus vero color quisnam sit, ipsum indicat nomen. Recte vetus Scholiastes colorem eum dicit esse medium inter coccinum & muricem. Plinius pullum interpretatur & recte omnino, sed non recte illi qui pullum & nigrum confundunt. Quia nempe pulla vocatur terra, & quod pullus ut lugentium color , ideo putant esse nigrum. Sed vero in utroque falluntur. Lugentium habitum non semper ni rum suisse infra docebimus. Pulla vero terra non dicitur ea quae nigra est, licet sic olim loquerentur Campani, teste Columella, qui pullum alibi nigrum, alibi vero putre interpretatur ; sed vero quae omnium optima erat terra, ea demum pulla vocabatur. Talis vero omnium sere gentium consensu existimatur
esse terra virgo , id est terra pura, γῆ ἀλη&ν- , si quae nempe optima sit, & tamen nihil genuerit. Pari ratione in inscriptione antia qua apud Cruterum pag. Cio Cxxxix , locus purus & intactus appellatur