장음표시 사용
201쪽
Quum Delphi tota tertatim ex urbe ruentes Acciperent lacti divum spuimentibus aris. S.epe in letifero belli certamine Mavors, . Ast rapidi Tritonis Hera, aut Rhamnusia virgo Armatas hominum est praesens hortata catervas.
Sed postquam tellus scelere est imbuta nefando,
Justitiamque omne, cupida de mente fugarunt zPerfudere imanus fraterno sapguine fratres: Destitit extinctos natus lugere parenteis: Optavit genitor primaevi funera nati, Liber ut innuptae poteretur flore novercae Ignaro mater substernens se impia nato . Impia non verita est divos scelerare parentes. Omnia fanda, nefanda malo permista furora. Justificam nobis mentem avertere deorum. Quare nec tales dignantur visere coecus , Nec st contingi patiuntur lumine claro.
Recte viri docti mutarunt/nscriptione: n. Sed quod iidcin putand. Catullum in hoc carmine imitatum esse Hesiodum , aut Agamei lorat Pharsalium, 'qui utrique Epithalamium Thetidis δέ Pelei scripserunt, id mihi non lit Verisimile. Ut alibi passii n. ita quoque in hoc Epitha
lamiorum libello, credo imitatum esse Iapphonem. Quantus hujus mulieris fuerit amator, vel exinde colligere licci, quod Lesbi. ae,su vis alio potius nomine suam ornaverit amicam. Epithalamium de Hespero, quin ex Sanphoue redditum sit, minime est dubitandum: Scripsisse autem Sappianem epithalamiorum libellum , docet nos praeter Servium L Dionysiii, H ilicarnassentis,ubi de epithalamiis at i, cujus verba e scriptis libris ita sunt reformanda ; H, μεν ου ν fΣαπφοι της i δεας πα/'ης tam λως επι- γυιφομα νως Τρως ωοπις. Auratam optantes Colchis a riere pellemJ Licet vellere aureo nihil sit notius, cum in veterum Scriptorum & praecipue Poetarum libris Aa s. Iuranis
202쪽
tyo I. Vos sI OasERVAT IO Nas, utrainque faciat paginam; neminem tamen bactenus inveni, qui cau sana & originem hujus fabulae, quae, ut caeterae, non ex nihilo est o ta, solide satis tradiderit' Chymici auri conficiendi ratibnein Colchis notam fuisse volunt. Verum ut nugas mittamus, haec omninti fabulae de aureo vellere verissima est ratio, quod ut nunc, ita quoque olim & omnibus seculis, non praecipuae tantum, sed & solae Colchorum opes in pretiosarum pellium , & praesertim Libelli natum , ut vulgo vocantur, sitae fuerint commercio. Pelles istae ex vicina Colchis Iberia deserebantur, i c tamen ibi proveniebant, sed in regione magis Septentrionali, quae hoc quoque tempore, adjecta pro more sibilante i itera, nomen servat, Siberia quippe dicitur. Nusquam toto terrarum orbe major harum pellium proventus, quam in istac regione. Quidquid ad Sinas, Persas & Europae gentes pretiosae huju mercis desertur, inde fere petitur. Ipsum verb animal, ut hoc tem-ppore non uno appellatur nomine, siquidem Sibel, Sabel. & Simia mer dicitur; ita quoque olim variis modis detortum hoc fuit vocabu lum. Et Parthis seu Persis appellatum fuisse constat ex Hes chio. Sed & eidem dicitur Ib r, addens inde dictos I res, nempe
multo verisimilius ab hoc animali nomen accepisse Ibcres, quam ab Europaeis Iberis a Nabuchodonosore eo esse translatos. Jornandes Sapberinas vocat pelles, quae a Suionibus ad Romanos deportabantur, timosas decora ni redine. Siquidem & nunc quanto nigriores, tanto
majoris sunt pretii. Romani posteriores pelles istiusmodi appellarunt Parthicas, quod ex Parthorum deserebantur ditione, & negotiatores harum Parthicarios, Mex Iure cognoscimus. Satis ex his plane, ni fallor, possit confici, quare ab antiquioribus Graecis Colchi aurei velleris possessores fuisse dicantur. Aureum verb ideo quod auro contra carum esset, & infinities ipsa pretiosus purpura. Graecis cum ignotum id esset animal, nec aliud vellus quam ovium nossent, agnorum Scythicorum pelles esse credebant, nihilo maiori ratione quam qui postea mustelarum seu murium Ponticarum genus esse dixere, cum sit sui generis animal, & nihil cum aliis habeat commune. Cum inter Suedos versaremur, non semel viva ctiam conspeximus haec animalia, a Moscovitis ex Siberia eo deportata, de miror illos qui ani- alium scripsere historiam, eorum non apposuisse imaginem.
203쪽
Ipsa Ieri fecit volitantem flamine currumJ Nihil in hac lectione est,
quod displicere cuiquam debeat.: aliam tamen exhibet liber meus membranaceus emendatissime scriptus. Sic nempe ille
ipse sis facie volitantem flamine currum
Plaea conjungens in exit texta carinae. Si hanc sequamur lectionem versus fiet magis, A 2ος, utpote e solis constans dactylis. Minervam vero construxi sic hanc navem, cum ex aliis, tum praecipue cx Apollonio & Claudiano constat, qui addit in hac fabricanda deam istam sudasse. Sui facie, id est ad morem& formam sui currus, quo in caelo utitur, quoque nubes atque aethera tranat. Currum vers accipi pro navi, licet notius sit, quam ut mos eri debeat, cum non Latini tantum , sed & Graeci passim sic loquantur, ut cum Euripides νοόiον οχημα & alibi νάίαν ν dixerit, quod ab Homero sumsisse putat Eustathius ; attamen hujus rei ignoratione factum esse ut complura loca apud optimos linguae Latinae scriptores depravata vulgo legantur, alibi quoque monuimus. Addam nunc l cum Lucretii, qui multos hactenus exercuit. Sic itaque ille in proo mio lib. v I. Quandoquidem semes insignem conscendere currum
Ventorum existant placentur eurnia rursum
Qua fuerant, sunt placato conrosa favore. Hete lectio in plerisque codicibus vetustis comparet, quam mirifice contaminarunt quotquot Lucretium hacterius tractarunt. utique illesie scriptum reliquerat; Quandoquidem semel in ignem c/nscendere curram
Ventorum exhortat pellacia, er omnia rosam
aua saerant, sunt placato conversa favore. illa rudιm cursu prima imbuit amphitritenJ Solent veteres de Ar go sic loqui ac si ea prima fuisset navis, quamvis non deessent qui ali
204쪽
An C. VALTRIuM CATu LTu M. se prorae alveo , multum concitant spumae, ac propterea lentius procedunt. Aliter tamen putabat Vitruvius, quiruxistimabat per spiimae
raritatem celerius progredi naves. Verba ejus ex libro x. cap. viri, prout emendanda sunt adscribam. Etiam remi circa scalmos ropis religati, cum manibus impellantur is reducuntur, extremis progredientiabus a centio palmis , maru undis istumantibus impulsu vehementi; Trotrudunt porrectam narem, secante prora liquoris raritatem. Islibris scriptis invenimusθumam, quod in summam vulgo nautarunt. Nos fecimus stumamibam Sic sensus postulat, licet ratio ex parte tantum succedat, ut in scripto peculiari de ostcndimus. Emersere feriJ Perperam haec de Nymphis & diis marinis accipiunt interpretes, ac si illis seros vultus tribuisset Catullus. Longe ille ali ter sensit, ita quippe construi debent ejus verba; Emersere aequereae
Nereides e canenἰι gurgite admirantes monstrum feri vultus. Argo navem vocat monstrum seri vultus..
Illaque atque alia viderunt laeeJ Immo hoc solum die, non autem alia, ημαπι κρινοου, ut habet Apollonius. Itaque legendum; Illaque utque alia. Hoc nempe solo die mortales viderunt nymphas nudas novitate navigii E mari emergen&s, quod nunquam alias contigisse dicit. Nutricum tenusJ Scaliger in veteri libro reperisse se testatur, iam crurum tenus. Ego in quibusdam exemplaribus scriptum inveni Um-blicum tenis. Mera haec sunt commenta imperitorum hominum nescienti ina nutrices eleganter hic appellari ubera Nereidum. Sic quoque milθοὶ & κοφοὶ a Graecis dicuntur ubera & nutrices. Huic contrarium est cum mamma ponitur pro nutrice, ut saepe cum alibi ν tum praecipue in vetustis inscriptionibus. Tum Thetis humanos non destexit hymenaeosJ Haec non consciatiunt cum iis quae alii mythographi tradiderunt, qui unanimi sere consensu affrinant, Thetidem invitam humanum adiisse conjugium. Porro quod dicit Nereum seu potius Jovem ipsum tunc sanxisse Thetidis 3 Pelei nuptias, id non sic debet intelligi, ac si nuptiae illae celebratae forent eo ipso tempore quo Argonautae mari se commisere, sed demum peracta navigatione cui interfuisse Peleum constat ex omnibus
qui Argonautica scripsere. Cum itaque insta dicit
205쪽
intellige quadrimestri clapso spatio, tanto quippe tempore domo ab
fuere Argonautae. Alii tamen ante Argonautaruin tempora deam
hanc Peseo nupsisse scribunt, inter quos ctiam Valerius Flaccus, qui in Argo ia ei depictos luisse dicit Thetidis ot Pelei thalamos , Achillemque jam grandem puerum inducit. Plaec discrepantia inde proculdubio nata, quod de tempore expeditionis Argonautarum non consciviant antiqui scriptores. Versu sequenti pro sen ii, reposui san xii, quomodo in duobus vctustis exemplaribus scriptum iuveni, unde liquet eam lectionem non prodiisse ex ossicina Pontani, ut credidere viri docti. Qua simul optata sinito tempore luces Arrcnere 4 Simul recte ponitur prosimul ac. Libri tamen veteres habent; Ut venere Deseritur ScytasJ Dicit totam Thessaliam frequenct sic domum nuptialem Thetidis re Pelei, & subjungit Scyron insulam, ac sica sita. esset in Thessalia, a qua tamen abest longissime. Sed vero sciendum licet Scyros non si pars Thessalia: a Theualis tamen possessam suill utpote cujus incolae essent Dolopes, ut e Thucydide & aliis colligere est. Paulo post pro eo quod est in omnibus antiquis cetemplaribus grapinonisque domus, reposuimus Cranonisque domos, quod & alii, notarunt, frui ira reclamante Scal cro. Ic moenia Lariss a J Sic rescripsere viri docti pro eo quod conflanter in plerisque comparci libris ad xii enu alacris ea, aut Larisaa, Uti 'in uiro est libro. Per simplex quoque sigma exprimitur in veteribus Lari forum nummis apud Goliatum. In i lis autem notandus mos Thesibiorum, qui ut habet Suetonius in Claudio; feroi tauros per ista tia circi agunt, in siliuntque defessos, ct ad terram cornibus detrahunt. Qui in istos nummos commentarios scripsere perperam exponunt delucta Herculis cum Acheloo. Sed neque recte vir in gnus ad hist fana Augustam, corrigit verba Plinii. Thessalorumgentis invenixm esseqlio juxta quadrupedante, cornu intor a cervice tauros necare. Optime se habent haec verba. Primo enim ad equitantes in liliebant tauros, deinde prehensis manu extremis cornibus & sic intorta cervice in terram descendebant, & hac ratione porro inflexa cervice tauros proste
206쪽
AD C. VALERIuΜ CAT Lum. I9Snebant , uti etiamnum apud Mauros, Hispanos & alias sciates fieris et . In Epigrammate Graeco Sc αμμα de vinculo manuum accipiendum est. Nummi plane rem eyplicant. Larissaeis vero peculiarem hunc fuisse morem, patet ex vobis Artemidori. Si retibus aut restibus pugna haec peracta hii et , minus fuisset miran
Pharsaliam coeunt Retinuimus hanc lectionem, nam secunda syllaba est ambigua. Corripit quoque cain Calpurnius in bucolicis. Est autem hoc iuco regionis, non oppidi nomen, quod viros doctos st- sedit. Magna Theslatae pars sic antiquitus dicebatur, inque Pharsaliae nomen antiquius quam sit Thesi liae. Praeter Pharsalum alias quoque ut bes in ea tuisse , patet ex Hesychio , apud quem legas πιλις, Recte vero dicit ,1 Θρακης. Nam auliquiis mis temporibus d hessaliam & Boeotiam a Tluacibus possessam α Tnraciae accensitani flatile jam alibi a nobis osten-
Tincta tegit roseo conchyriis purpura suoJ Conchylis purpura nus quam, ut puto, alibi legitur. Quapropter secutus sum aliorum librorum lectionem, in quibus erat conclyti pro conchylii. Purpura nempe illa quae tegebat torum genialem tincta erat luco conchylii. Sic
quoque locutus Serenus Samonicus cap. XLI v.
Purpura torretur conchylii perlita suco. Sed & Lucretius VI. Purpureusque colos conchylii mergitur una
Ciceroni in secunda Philippica istiusmodi vestes dicuntur conchyli tae; Conchyliatis Cn. Pompeii peristromatis serrorum in cellis lactos gratos
rideres. Plautus Poenuloconchyliata tapetia vocat; Ut ne peristromata quidem eque picta sint Campanica, Neque Alexannina belluata conchyliata tapetia. Hoc tamen loco cum in manu exaratis libris scriptum invenerim con .silia tapetia, adduc ut existimem Plautum scripsisse consiliata tapetia.
Quid sit consiliare docet Varro V deI L. Vestimentum apud fullonem. B b et cum
207쪽
1 5 I. Voas I OBSERVATION Es cum cogitur consilitari dicimus. Non probo eorum sententiam , qui co
ciliari per c sc i ibi debere existimant. Fullones a saliendo olim satiar dictos suisse notat Sen ca Epist. xv,& huac saltus fullonius. Sed Malibi quoque apud Plautum in Sticho, annuentibus sere libris antiquis
Tum Bablonica peristromata consiliata tapetia. Non consuraque ut vulgo. Quaerunt viri docti qualia fuerint belluat istaec Alexandrinorum tapetia, quae Graeci vocant m , & εγου - θυσῶ ἐλιθι-S, sed qui rei veritatem adsecutus sit hactenus inveni neminem. Salmatius ad Historiam Augustam & alibi putat in vesti
bus seu peristromatis Alexandrinis . non belluarum tantum & avium, sed & hominum imagines exprems fuisse, ac propter figurarum varietatem , impensius placuisse, quam vel Plirygia vel Babylonica peristromata. Sed vero longe id sese aliter habet. Tantum abest udi hominum effgies in Alexandrinis velis depicta essent, ut ne quidem alicujus animalis vera in iis conspiceretur imago. Fabulosorum an malium & immanium monstrorum , qualia in India nasci mentiuntur Graeci, tantum in liis continebantur imagines. Et sane aliter fieri, non poterat, cum ab Alexandrinis Iudaeis texerentur, quos lex di vina vetabat similitudines hominum aut animalium exprimere. Sed vero iisdem licitum erat monstra & fabulosa pingere animalia, cujusmodi erant Cherubini & Seraphim, de quibus multi tam multa na-gantur, ae si illa arcani3 sancti quid continuissent, cum solius ornatus gratia monstra istaec a Iudaeis construerentur, pari ratione ac ab T
gyptiis sphinges, cynocephali, si renes, similiaque id genus. Porro
quam Judaeorum plena fuerit Alexandria satis docet Philo. Eandem. eversis Hierosolymis praecipuam& unicam propemodum Iudaeorum sedem fuisse passim antiqui testantur scriptores, & adeo quidem ut-assirmare audeam in hac sola, plures quam in tota Syria habitasse Iudaeos. Velis autem & aulaeis texendis semper addictos fuisse Judaeos dfactis constat literis. Magnifica & artificiosa peristromata quae in de serto ab illis facta suisse scribit Moses, satis ostendunt eandem eos artem olim quoque in AEgypto exercuisse, ut merito rciendi siit illi grammatici, qui sero admodum ab Alexandrinistit aliis populis fi
rente Romana Republica artes polrmitanas demum repertas esse tradider ia
208쪽
An C. VALTRIuM CATu LLu M. I97 didere. Ut vero clarius ea quae diximus patescant, de cognoscamus
Alexandrinos istos polymitarios Judaeos sui ste, & qualia diximus monstra velis suis intexuisse . sussiciat testimonium Alexandrini poetae, Claudiani inquam, qui lib. II. in Eutropium postquam recensuit testudines volantes, cornutos vultures, aequora frugibus consita . delphines silvestres & homines junctos cochleis ,. demum addit - 2 quidquis i ne Nutrit 3udaicis qra pingitur India velis. Manifeste hoe loco signantur Judaei Alexandrini, qui peristromata sua fabulosis istiusmodi ornabant monstris, qualia in indis descripsere
Graeci, qui Alexandri praecessere tempora, & praecipue Ctesias; ut videri possit , non aliunde quam ex Judaeorum Babylone & inter Persas viventium tapetibus, illum pleraque istaec Indica hausisse portenta. Quod autem vestes & peristromata attinet Babylonica , licet haec in eo discreparent, quod non pectine ut Alexandrina, sed acu
perficerentur, horum tamen eadem erat ratio, quippe non veras.
sed fabulosas tantum animalium continebant figuras , cujusmodi sint grypes, hippalectryones similiaque monstra. Hesychius I πα- ' τ ριεγαν ἀλεκκυονα , η τ καφορον iς Περ- ανθὰ κα s. rρωμα ra. In Babylonia nempe aliisque Persicae seu Pa thicae ditionis locis complures vivebant Judaei, e quorum proculdubio textrino istiusmodi prodibant tapeti a , unde non mirum pistiirix insignitas fuisse Iudaicis. Aristophanes autem , unde haec hausere Grammatici, Medicos vocat istiusmodi tapetes. Verba ejus in Ra nis , quae Scholiastat non inrellexere haec sunt x. Oυχ ἱππαλεκκυο π μα A'-τραγελαφους ὰπιρ οὐ A , τοια -ρ nlασμαο τ ὰ Μχλπις καφουσοῦν. Cum itaque eadem apud aegyptios & Iudaeos fuerit hieroglyphicorum ratio, nemini mirum debet videri, si ut apud hos, ita quoque apud illos caput asini aliorum. animalium conjun etiam & permixtum imembris, inter ornamenta templi com paruerit, de occasionem ca-
209쪽
villandi dederit ethnicis, ac iii lud prodeo coluissent Judaei. Si quis
Judaicas apud Ezechielem sculpturas cum AEgyptiacis comparet, nihil omnino discriminis inveniet. Q iod si quis quaerat, quare Josephus in 'scripto contra Appionem non pluribus verbis istam diluat calumpiam , huic sit ilicere dcbet, quod istaec calumnia minus etiamnum Ju Leos, quam AEgyptios tanget et, utpote quorum templa puriCn-tolis istius nodi figuris p na, causam gentibus dedcrint, palam M salse satis in illorum deos declamandi. Attamen ut de iisdem rebuς non cadem omnes judicant, ita quoque & olim reperii lum, quibus monstrosarum istius in odi fisuratum conspectus ilia pense adco placuerit . ut sine mora earum usus transierit quoque ad architectos, pulchrioraque viderentur mus ea & tectoria , si fabulosis imaginibus,
quam verorum animalium. formis ornarentur, quod tamen damnat Vitruvius lib. vi I, cap. v. V ba ejus operat pratum fuerit adscribere; Sed tac quae a veteribus ex veris rebus exempla sti nebamur, rivnc in:quis noribus improbanἴhr. Nam pinguntur rectoris monstra potius, quam ex rebus sinitis imagines certae. Pro columnis enim flatuuntur calamet, pro
fastigiis harpesinetoli striati cum crispis solii, θ' volutis. Item candelabra aruulirumsu mentia fguras , supra fastigia earum surgentes ex radicibus cum volutis coliculi teneri plures, habentes in se fine ratione sedentiarii
ea, Con minus etiam ex coliculis flores dimidiata habentes ex se exeuntia
sigilla, alia humanis, alia bestiarum capitibus similia. Haec autem nec saηt, nec fieri possunt, nec ue unt. De harpaginetulis mirifica viri docti fingunt, non minus monstrosa, quam ipsum sit vocabulum. Cum& Turnebus in suis, & nos in nostris libris scriptum invenerimus appagine oculi, quomodo ctiam habet codex optimus eruditi &nobilis viri Ioannis Cottoni, non dubitamus veram reddere lectionem ;
pro fasti is a propagine oculi pilati cum cristis foliis, Notum qui sint
Propaginum oculi. Recte vero causam, quamobrem istiusimodi picturae imprimis placuerint, explicat idem Vitruvius codem capite ;Quod enim antiqui in umentes laborem 2 industriam, probare tontcndebant artib2s, id nunc coloribus, ct eorum eleganti specie consequuntur : ct qu.im subtilitas arti cis adjiciebat operibus auctoritatem, nunc domini aerei sum: as i scit ne de deretur. Vide quoque reliqua. Hinc cxplican dus Petronii locus, qui hactenus intcriretem non invenit, cum haudi toties initio se scribit; L. Iura quoque non alivm exitum fecit, pos-
210쪽
enim monstra pingunt, non egent graphidis eritia; ctiamsi aMem delineandi hon intelligatat, pingunt talanen , ct artis descetum elegantibus compensant coloribus , essiciuntque hac ratione, ut quanto absurdiores & magis deformes sint imagines, tanto maiori lint ad- . mirationi. Felicissimos pictorum metito dixeris, cum ipsa illis prostinscitia, utpote quibus impune peccare liceat, cum ea tantum depingant , quae sola placent deformitate. Recte itaque Petronius hanc AEgyptialia seu Iudaicam artem vocat compendiariam , cum opus non habeat graphices scientia , cui boni pictores totam suam addicunt aetatem. Hoc quoque sicculo non desunt complures pictores , si tamen
istoe d ni titulo, qui hanc diligentissime frequentant artem, &hac
sola victitent. Insignes in hoc picturae gelacre censentur Antverpienses aliquot, quorum tabulae magna habentur in veneratione, apud saluos praesertim. Ha c. licet forsan lassiciant, unde cognoscere possimus qualis apud Judaeos picturarum δή imaginum suit ratio, nequis tamen objiciat vitem auream, quae Sanctum Sanctorum obumbrabat, velut verae alicujus rei imaginem, hoc quoque iam addimus , illam veram non repraesentasse vitem , sed multarum rerum uiolastro am congeriem. Teltem si quaeris, accedat Plinius, qui lib. 37. c. a. dicit illam suisse montem au=eum quadratum, cum cerris ct Iconibus ct pomis
omnis generis . circumdata vite aurea. E vitium enim propaginibus,
prodibant. non racemi , sed poma, cervi & leones dimidiati . &forsan etiam asinina capita, & porcorum Molosae', talia dcnique omnia, qualia in supra memorato describit loco Vitruvius , & quilia Judatis licitum esset e Gngere. Vitem hanc hortum , ' a ωλην seu paradisum idem significante vocabulo appellabant Judaei, quod omnis pcncris fructus & animalia, sed monstrose provenientia contibneret. Forma hujus tecti, si tamen tectum dicendum sit, quod ita esset pervium & perforatum, ut undique coelum ostenderet, similis erat pyramidi cui ablatus sit apex. Hinc facile intelligas locum Flori cum Pompeio scribit: ydrosolyma defendere tentarere Pttilaei ; verum hac quoquι ct intravit, ct vidit illud grande impia gentis arcanum, patens jub aureo usi caelo. Frustra haec ut rba vexant viri eruditi, quae jam imposterum nullo vel correctore vel interprete opus habent. Cum P ritus ingrederetur templum, . vidit Sanctum Sanctorum, sed p c