장음표시 사용
221쪽
tamen lis est apud veteres scriptores de tempore quo in Cretam inavi parit Theseus Cl. demus apud Plutarchum scribit Theseum iter hoc tu cepiste poli mortem Minois, regnante jam apud Cretas hujus filio Deucalione fratre Ariadnae. Catullus alios secutus scriptotus vivente etiamnum Uinoe Theseum in Cretam appulisse dicit. Anil lius etiamnuin a firmat Zenis Chius apud Athenaeum lib. i o. cum dicit Theseum adamatum hiisse a Minoe, quem diu adeo vixisse scribi, donec alteram quoquc filiam, Phaedram nempe, Theleo in matrimonium concederet. Quancunque tamen ex his sequare sententiain, non efficies ut tempora constent, & ut secum conveniat Catullus, si verba cius ita accipias, ac si Theseus post Cedem Minotauri statim ad suos rediisset. Commode vero hanc controversiam componemus,
si audiamus Strabonem, qui putavit Theseum expeditioni in Siciliam interiirile. Eo nempe profectus est cum Idoulaneo. sed peracta cxpeditione in Siciliam Japygiamque, Idomeneus quidem Macedoniam petite, Theseus vero in Cretam rediit, unde demum asium a Ariadna Athenas reversus est. Sic proculdubio sensit Catullus; nam sane eluia non vi rapuisse Ariadnam, ut quidam volucre, satis manifeste declarat cum expricat qua ratione patentibus & agnatis valedixerit. Attamen & sic quoque haec dissicultas possit componi, si
statuamus Idomeneum jam diu ante Bottia os N Idomene ri condidisse, quod utique necesse videtur, si verum si, id quod Ptolemaeus Hephaestion refert apud Photium ex Athenodoro Eretriense, contendentibus Thetide re Medea de formae praestantia, Idomeneum Thetidi palmam concessi se, Me eam vero indignatione commotam, di , ille κρῆ πις et cςM Quin & diu ante Idomeneum , ut puto, fluentibus Cretei litum rebus totam istam seu Thracum seu Macedonum oram possessam fuisse a s retensibus, ex eo videtur posse colligi, quod Bottiatos Cretensessiisse constct, & Bottiamur ii a Bottone Cretense conditam titille testetur magni Etymologici auctor Α Bottia autem dicti Bottia i , quorum ditio tam late patuit, ut etiam Chalcidica hoe non iue aliquando fuerit comprehensa. Addit enitn
legitur χαλoαικ. . Sed ver , antequam desinam, hoc quoque in nem dua, hi ste Ido limas. Vinii que meminit Thucydides. Una quidem viainaerat Ambraciae, sitaque in duobus exculsis collibus. Verba ejus
222쪽
Idomenes sitae in confinio Thracum in montibus Bottia: is mentionem facit idem Thucydides lib. ii. cui est Eιδοὶ Di, quemadmodum etiam habet Si plianus; Ei δομένη πηλις Μακεδονιας, το εθνιυνEίδομενιγ. Nempe etialia Idomenei herois nomen saepe per diph. thbngum in prima syllaba scriptum occurrit. Hinc Idomenenses Plianio &. Idomenia regio. Hinc quoque Catullo montes Idomenii. Nee tamen opus ut hoc loco inontes seu colles intelligamus, in quibu, sita es et Idomene; curia enim tota ora maritima Macedoniae&etiam
Chalcidica regio, esset in ditione ldomenei & Cretensium , in illa autem litus fit mons Athos; malim de excelsis litoris Macedonici ju sis & praesertim de Atho haec accipi, monte adeo vasto, ut non tantum toto mari AEgeo, sed& ex litore Asiatico sit con picuus. Perinde autem siue legas Idomeneos, sive Idomenios; fit enim synizesis, ut insta in Veronensium. Discernens Pontum truculantum libi dividit aequor J Scribe Ponti uti est in vetusto libro Mediolanens. AEquor Ponti hoc loco accipiendum de ea maris AEgei parte quae interjacet Macedoniam & Diam in sulam ubi versabatur Ariadne. Notandum vero quotiescunque sere apud antiquos occurrunt istiusmodi locutiones, uti sunt mare Oceani,
aut mare Ponti, nec non numen Rhcni Nili, Alphaei, alia que id genus, non simpliciter intelligi debere de ipsis maribus aut quini nibus, sed de numinibus quorum tutelae & praesidio maria & flumina consecrata fuere. Minuta di paedagosica haec videbuntur quibusdam, absque his tamen non est ut quis bene intelligat & interpretetur scripta poetarum, qui laequenter sic loquuntur. Licet plura succurrant ex empla , vel unus suffciat Manilii locus lib. v. ubi de urinatoribus agitiquem perperam mutavit Scaliger, quod nesciret quid sit Pontum in
Ponto quaerere. Nos vero proxime ad scripturam veterum exempla- tium versus istos sic emendamus.
pendebitque super totum sine remige pontum.. Illis in ponto jucundum est quarere Pontum,
Corporaque immergunt undis, ipsumque sub antris Nerea o aequoreas conantur risere nymphas.
223쪽
zi: I. V o s s I o v sae v v AT I o N E s Antra &sedes deorum cicarumque maris collocabant vcreres Sin θεσι θαλαμης & in ipse maris fundo. Dicit itaque Manilius ilios. urinatores acico profunde maria subire, ac si ipsum Pontuiti & Nerea de Nympharum cubilia vellent invisere. Pontum Hesiodus Terrae f1cit filium. Eusebius vero de Prae p. Euang. nescio qtios secutus Nerei& Neptuni ficit sobolem. Porro ut hic apud Catullum Ponti aequor, di apud Lucretium N alios mare Potari; ita contra apud Homerum πονὶν άλος . ubi manifeste pontus accipitur, pro fundo seu vadomaris, ut ad vcrbum possis reddere vadum salis. Et sane, ut ejusdem originis, ita quoque cjusdem sgnificationis sunt haec vocabula,
θ& contra te βυθμος, unde Germanicum bodem. Vide Hesychium in βυθμς. Pio β υθος vero dixere etiam β υρσος & βυ de i& permutatione mutar litterae in mutam, ut saepe, μ vel μι τῖοῦ- , γαυα ιειον πιοριον. Unde καταμυτὶν vel catamitus, ἀμογν--ληξ. Sed haec sunt alterius loci. Quine fugit lentos incurramungite rei nosJ In aliquibus libris legitur ventos, unde Achilles Statius faciebat ventoso, sed rectior alia lectio.
Qui sint lenti remi, & quid sit lentare remum, facile intelligunt.
qui rem tenent. Varias hujus vocabuli significationes proseit Nonius& veras , nisi fallor, licet aliter sentiant viri eruditi, quibus solemne est multis in locis saepe non intellectis, insultare huic Grammatico, optime6 qui quam de Lingua Latina promerito. Jum quidem mirantur vocem hanc tam diversas &sibi invicem contrarias continere significationes, lentus quippe accipitura ro molli S duro, pro tenacidi tenero, pro acri & placido, pro remisso& concitato, denique pro frigido &Qalido. Qui rem intelligunt, verba quoque intelligunt. Attamen sine verbis res nulla cognoscitur. Ut itaque ad tristitutum veniamus, lentum licet inultis modis accipiatur, primaria tamen &maxime propria significatione, quemadmodum ae γλιEρον apud Graecos, refertur ad res viscosas, . cujusmodi sunt gluten, nervi ti- smilia, .
224쪽
AD C. V A L E R i. v M C A T u L L u M. a Isnil ia, quae licet extendantur, Tibi invicem tamen adhaerent, edaegre avelluntur. Sed quandoquidem compertum pleraque glutinosa non do in longitudinem, sed in latitudinem et in sine ruptura multum posse extendi, cujusmodi sunt res omnes flexiles, veluti ligna, utpote quae& ipsa e nervis constent, cruda praesertim& viridia & viscoso etiamnum humore distenta; hinc quoque faetum, ut secundaria significatione , ad res quae sine ruptura multum inflecti possint, ista transierit appellario. Clarum itaque quare remi dicantur lenti, utpote qui e viridi ut plurimum fiunt abiete, ita ut sint maxime siexiles. id cnim si non sint, praeterquam quod facile rumpantur.
ctiam minus crunt apti ad promovendam navem. Non itaque ex toto
satisfaciet , si quis lentos interpretetur simpliciter si exiles, cum multae res sint flexiles, quae tamen non sunt lentae, cujusmodi sunt cera, plumbum , aurum S similia, quae inflexa non redeunt ad priorem situm. ideoque ductilia potius quam lenta dici merentur. Reliquae sigiliscationes quas Nonius S alii ri censent , hinc sere translatae
uint, cum ad alias res, tum praecipue ad mores, ut cum lentus accipitur pio patienti & placido, ducta similitudine a sexilitate viminis,
in in illo loco Ciceronis; Qui cum publicas injurias lenie tuli et, D.im non tulit. Et in istoc Lucillii: Mumo trico fuit nummarias, solvere nulli Lentus. Sic quoque accipiendus locus Petronii de Quartilla; Ne quoque ad idem spectaculum lenta manu trμxit. Quum vero eadem vox usurpatur pro molli S duro, pro remisso & intenso seu acri, similitudinem & tuni quoque a ligni natura ductam esse existimo, &praesertim ab arcubus & balistis, quarum brachia & cornua molliter& leniter adducuntiir, ead . vero relaxata & ad priorem redeuntia satum fortiter & vehementer percutiunt; hac enim virtute a mecha nicis commendantur praecipue haec organa, si & cmα & simul βαρυπνοι suerint. Similitudine hac eleganter utitur Sappim apud Eumologici magni auctorem in voce Aβαὐ:ς, quae mitem & tranquillum significat.
225쪽
ar I. Vos sI oasERvATIONE t. machinarum , sed pacato esse semper ingenio. Παλιβοτα ορ-- να, idem quod meλιντη τοξα. Aliud sunt σαλ- ονα πιξα, quam vocem vulgo non intellectam exponimus in belomici,nesiris.1 cntum vero cum frigidum reddidit Nonius ut in illo Virgilii:
Noctis lentis non defuit humor,
id accipiendum de illo humore , qui sera admodum nocte cadit , iste enim frigidus , cum . qui statim post occasum solem cadit. sit tepidus. Apud Propertium lentum volunt significatu durum , Qua tellus sit lenta gela. Verum id omnino insolens. Malo lentam hic interpretari tui cam. Nam sine quas γλικρος , easdem quoque lentus continet significa- tiones, cum ejusdem , quod mire e , videantur esse originis. Α γλία enim γλιν & γλις sunde glus, glutis. & glutinum3 est γλισχρο& γλισχρός. Sed vero neglecta priore litera, ut passim, dixe- te etiam λώς, λια&M D, seu quod usitatius λει Pro λίγ Eoles dixere λίF unde λι, D. A λι seu λει' est laris de
Praeterea nulla litus sola insula tecto J Non proba lectio. Corrige; Praeterea nullo clitus solam insula tecto. Notum illud Ciceronis; Metellus, ηοη homo, sed littus, atque aer, o solitudo mera. uam justam a diris expostam prodita multamJ Pacuvius Iliona: . Dii me eis perdunt, tamen esse adjutam expetunt , Cum, priusquam intereo, statium ulcistendi danunt. Multa mani sinc hoc loco non de poena pecuniaria, sed de divina a cipitur vindicia. Idco mox subjicit multantes vindice parna. Supra tamen dixit multari talento. Saepius pro qualibet poena poseum reperitur. Varro apud Nonium in stupidus; andromeda vincta is proposita ceto non debuit patri suo homini stupidissimo in os stuere multam. Vulgo legitur vitam, nullo omnino sensu. Lucretius Itb. v, cum dicit dilu-
226쪽
A. o C. VALER rura CATu LLuΜ. ars Vlo obruta fuisse hominum climina, multas posuit pro culpa, seu co
Humor item quondam coepit superare coortis, Ut fama est, hominum multas quando obruit undis. Perperam in vulgatis exemplaribus invitis libris antiquis urbes repu- suere pro undis. Quare facta virum multantes vindice poena J Sic quoque apud Aristo. phanem Pluto GαDOG in malam partem accipiuntur. Sed & M
nander γεωργω , ω πζαDαον , γε ο πως. Eumentiae, quibus arguineo redιmita capillo i Legendum anguino, ut libri meliores. Ab anguis enim est anguinus, non anguineus. ineptum
Gorgonis aQuineis cincta fuisse comis, reclamame inetro & analogia. Perperam quoque apud T bullitin lib.
m. El. iv. Nec eanis anguinea redimitus terga caterra, cum probast veterum librorum scriptura, Nec consanguinea redimitus terga caterva. .
Idem error apud Plautum, Columellam & alios. Frons expurantis praeportat 'pectoris iras J Non damno hanc Iem nem . liber tamen Mediolanensis, caeteris emendatior de vetustior. aliam exhibet, in eo quippe legitur, postpo tat pectoris iram. Ut enim postponere, postridere. & postputare, ita quoque post portare recte potest dici. Anguinum enim Furiarum Opillitium a fronte quidem germinare incipit, sed tamen div v istae credebantur capillos suos
anguibus retro in directum tendentibus. Hinc Claudianus de M. lacto
227쪽
ais LV ossI OasERvATIO NKs, -- obstantes in tergum repulit a gues Perque humeros errare dedit.
. Annuit in picto cale in ii mine recur Inrito legitur in melioribur libris, &rectius, nisi fallor; ἐκων αενον γε θυμω , ut habet H
merus. Numen enim hic pro nutu, ut passim . Carierum longe aliam referunt causam Diodorus Siculus, Plutarchus, Pausanias de alii, quamobrem mandatorum AEgei in expandendo ucta a. bo oblitus fuerit Theseus, illi quippe vel moerore raptae a Baccho Ariadnae, veslaetitia ob partam de Minotauro victoriam, lioe contigisse scribunt. Sed si non verior, at certe elegantior di magis poetica est causa quam hie reddit Catullus, cum id accidisse dicit, propter intimissam a Jove tempestatem, qua terras, maria & ipsum quoque commoverit caelum, simulque praeceptorum A ci memoriam Theseo excusserit. Iovem vero nutu suo tempestites inducere, di ipsa quoque sidera
concutere, notum ex Homero & omnibus. Idem moto throno efficit Juno: cujus contra risus seu μειδιασα α serenitatem di malaciam
inducis. Hinc dictus possit videri, utpote qui omnia supercit o tempcret. Sed vcro cum apud Hesychium inveniam ἐπακυκλίδε di , potius existimo legendum ess im κυλικι λγ. velut calicibus praefectus. Notum emin& primos & ultunos calices Jovi fuisse dicatos quamvis hic mos a bibonibus aliquando variatus fuerit. Quomodo tunc tellus atque horrida contremuerunt J Veterum libro. rum auctoritatem secuti sic rescripsimus, cum prius legeretur; Qκσtuiu ct tellus. In sequenti versu ex iis desti libris reposuimus, concussulseque micantia fidira mundus npia concussitque; neque enim mundus,' sed nutus Iovis concussit sidera.
Sestutem o ereptum se ostendit τisere portam J Ne haec quidem est
sincera lectio. Monet Achulcs Statius in vetusto libro scriptum se r perisse, Sospitem erectum, quomodo S nostrum habet exemplar. Noli
dubitare quin sic scripserit Catullus; sospitem Erecti heum se ostendit visere portum. Recte dicit Erechtheum. Thesei enim temporibus portus Piraecus
228쪽
necdum Piraeei nomine agnoscebatur. Supra vero cum dicit litoribus Piraei, ex sua persona loquitur, aut est prolepsis ; nis existimare malimus litoribus Atticae id nominis adhaesisse, antequam portus sic appellaretur. Attamen Plutarchus & alii tellantur, non ex Piraeco, sed ex Phalero portu Theleum solvisse.
Reddite in extrem nuper mihisne senecta J Unico verbo exprimitur a Graecis Carbasu obscura dicat ferrugine Ibera J Recte babet liber Mediolanensis; - Carbasus obscurata dicet ferrugine Ibera. Disci pro indicet ut se pe alii, oc ipse quoque Catullus, Quos i*nclos
Camerι nubi dicares. Ferrugincum autem quod attinet colorem , ille quidem est funestus, non tamen niser, ut vulgo cxistimant. Reinc' Nonius caeruleum interpretatur. Si ipsuin spectes vocabulum, aliter sorsan senties, cum ferrugo & rubigo idem videatur & tamen rubigo minime sit coerulea. Sed non semper ad primam naturam aut originem revocandae sunt vocabulorum significationes. Ferrugineum omnino pro serreo posuere veteres. Quia enim ferrum optimum, quale est Hispanicum , cum recens est colorem habeat caeruleum, ideo serrugineum & cceruleum pro eodem accer re. Hii hac significatione conspirant plerique antiqui, ut cum non violas tantum , & hyacinthos serrugineos, sed & coelum cum nullis tectum est nubibus, s- militer serrugineum appellant. Recte itaque in optimis glossis ρφυροι μελαινοι, ferrugo. Sed veto cum in iisdem glossis serrugineum exponitur ζαλινον , id non satis recte se habet, cum
. vitrum licet arte aut longa coctione omnes admittat colores, naturaliter tamen nullius sit coloris. Itaque proculdubio υαλινον in υσγγνον mutandum. Porro funestum hunc colorem Graeci plerunque φομον Sc κυάνεον vocant. Saepe quoque ab iisdem dicitur πελλος & πιλιο νος seu πσλιδνος. vocabulis fusdem originis, siquidem ab argilla seu terra figulari aqua macerata nomen traxere. Hinc ρι, ταλαν Theocritus vocat ovem, quae istiusmodi coloris pellem
haberet. Recte omnino id accipit auctor scripti de dialectis; et, o
229쪽
E πιρφυρον οiν φοιοῖν Ea ιίλιειναν. - ου σωμαlo ἐπιφανειαν ηνλα αν in θαμειν F ιυμ γ μελῶν πη - λίωμα καλήμ. Sic legendus locus ille vulgo corruptissimus. Hic ipse quoque color est quem Romani pullum vocavere de quo superius
mimus. Illud quidem negari non debet, vocabula haec aliter alite que nonnunquam accipi & pro diversa & inaequali colorum temperie& mixtura diversimode quoque assicere oculos: in eo tamen conveniunt, quod pleraeque iliae species ex rubro nigroque componantur. Cum vero. plerique Graeci Romanique scriptores vestibus lusubribus istos quos diximus assignent colores, qui tamen specie potius quam genere inter se discrepant; manifeste satis apparet quantum peccentilli qui veterum lugubria nigri semper coloris fuisse existimant. Error tamen hic adeo invaluit, ut usicunque apud vetcres scriptores vestis pcωοὶ aia κυανεα, aut denique apud Latinos pulla vel serru inea currat, non dubitarint atram aut nigram interpretari. Est quidem veruin atris quoque indutos fuisse veteres in magnis luctibus; honor tior tamen,ut nunc ita quoque olim erat habitus pullus aut serrugineus, qui nec purpureus, nec niger, sed inter utrumque medius esset. Iniuia modi colorem vuIgo violaccum aut pavonaceum aps citant, quali etiam hoc nostro secuto nonnulli reges & plerique purpurati Romani in luctu utuntur. Morem vero hunc,ut nempe honoratiores purpurae nigrae aut serruginei coloris velle in luctu utantur, ab antiquis esse transtitum , colligo etiam ex loco Varronis apud Nonium in Ambracinus. Propin-qra adolescentula etiam anthracinis; proini et amiculo nigello, capillo dimi seu sequerentur lectum. Sic lege, non luctum. Est autem anthracinus color, non penitus niger. sed qualis olet esse carbonum non extinctorum . & in quibus flammae & ICris etiamnum supersunt vestigia. Licet autem Varro anthracinum a nigro distinguat, Noniusta non simpliciter nigrum interpretatur, more tralativo, quo & pum puram nigram & byssum similiter vocant nigrum. Italis sane colorbus ua est bigio, uti quoque Galli panem nigrum vocant panem bisum,& ventum Circium, quem Graeci μελαμύορεαι , 'seu nigrum vocant boream , pari ratione ventum biscum, seu vehit de bise appellant. Sic quoque aquilo dicitur niger, quoniam illo stante atra fiunt maria.
Non enim ab aquila ,.sed ab aquilo, id est nigro colore, sic dictita
230쪽
Qu.d tibi 'pi sancti concelserit incola Itoni J Recte se habet hic locus, nam oppidum hoc dicebatur & μων&Iτω, - , estque
.utriusque generis, ut complura alia Thessaliae oppida, quae &iρανικως dc θηλυκως proseruntur, uti ex Strabone, Stephano&Eumthio constat; itaque non recte cτωνου in ζτων mutant viri docti. Ab Itono Amp iotronis filio nomen accepisse scribunt Pausa nias . Scholialles Apollonii & alii. Omnes in eo conveniunt ex hoc Thessalico oppido cultum Minervae Itonia transiisse ad Athenienses. Plurimum vero sal untur viri docti, cum de hoc Itono heroe accipiunt locum Lucani lib. v I. Primus The11silica rector telluris Itonus In formam calida percusit pondera m. issa, Fudit 2 argentum flammis, aurumque moneta Fregit, ct immensis coxit fornacibus ara.
Nihil tale de Itono suo prodidere Grami scriptores. Omnes illi qui
primi nummorum usum apud Graecos introduxisse creduntur, memorantur a Polluce libro ix cap. vi. Locum ejus insignem, sed mirifice corruptum, & infeliciter admodum a viro magno, in libro de usuris tentatum, ope optimi nostri libri inlchriorem & emendatiorem adscribam. Ταχα δ' ἐιν πις φιλοπιμον εἰναι νομίζοι πιν ἐπι τω νομίσειάο λογον επι 1Τειν, ειτε Φώδων-ο Aγγεῖ γε -
εio AUηνομοις E' χθονιγ s Ai ει Λυδοι καθά φησi Ξενοφάνης, ειτε N αξιοι si' τἰ- Α'γλαοθένους δόξαν. Quam Δημοδόκην hic vocat Pollux, illam Heraclidrs in Politia Cumaeorum vocat EiμοAκην. Lycus vero iste Atheniensis, filii Pandionis filius. Nullum autem hic vides recenseri Itonum. Corruptus cst prosecto Lucani locus. In veteribus libris scriptum invenias Ionas. Omnino legendum Panos vel 3 annos, utroque enim modo scribitur.