장음표시 사용
211쪽
pene patens, quod aereum istud tectiam undique perforatum esset de lumini pervium. At vero postquam vitem seu caelum hoc aureum ad aedem Jovis Capitolini transtulit Pompeius, iam plane pati bat abnque ullo tecto. Testem tibi dabo Dionem, de ex illo Xiphilinum. qui affirmant templum Jeroso ymitanum sitisse οἰχομες ic ἀνοροφον, id est apertum & sine tecto. Sed & haec quoque addo, cum plura Jovis in Capitolio fuerint templa , illud in quo Pompeius auream lianc dedicavit vitem Jovis filisse Fidii. Hic vero lici t & in Quirinali & alibi cultus fuerit, attamen etiam in Capitolio habuisse aedem docent cicero & alii. At vero omnia in Capitolio templa consecrata Iovi Capitolino bello Marsico conflagrasse constat, vorum cademinox instaurata sitisse & hoc quoque constat, quamvis Romani scriptores ita de iis loquantur ac si eadem essent quae a Numa & aliis Regibus fuissent exstructa, & nunquam incendio periissent: quemadmodum & Hebraeos veteres fecisse alibi monuimus, cum religionis antiquioris gratia de temploZorobabelis ita loquuntur ac si illud ipsum fuisset quod aedificas let balomon. Iam vero cum instauraretur hoc Jovis Fidii in Capitolio templum , a Pompeio eo translatam fuisse vitem auream seu tectum templi Jerosolymitani, ut credam facit Varro, qui lib. q. de L L. docet tectum Jovis Fidii perseratum fuisse. Sed quia verba ejus digna prorsus sunt, ut non uno legantur in loco , Don pigebit ea adscribere. Sic itaque ille lib. q. de xx. Nam oli1 iDiovis is Diespiter dictui b. e. aer; ct dies pater a quo dei dicti qui indeo dies, o dius o dirus. Undesub dio ct Dius Fidius. Itaque inde ejus
perforatum tectum, ut ea videatur divum id es calum. Quidam ne aut sub tecto ter hunc deierare oportere. De hac vite accipiendus est etiam Iuvenalis locus Sat. 6. a nemine Eactenus intellectus, cum arboris
Sacerdotes facit Judaeos: - Cophino fenoque relicto
Arcanam 3udaea tremens mendicat in adirem Interpres legum Solimarum 2 magna Sacerdos
Arboris, o sunt i da internuncia caeli. Ut vero ad Catullum redeamus, lon e alia erat ratio Phrygionic tum, Lydiacorum & Attalicorum peristromatum seu vestium, quae veras & naturales hominum animaliumque ex bibebant emies, qualis
212쪽
Αo C. VALL Rrusi CATu LLu M. 2 ortis etiam crat haec, quam hoc loco noster describit poeta. Multa. de harum textura & artificio vulgo ignota, aut male ab aliis tradita addere possitnus, sed commodior de his alibi forsan dabitur dicendi
locus. Cum cnim Catullus non effugerit multorum nescio an dicacitatem , an vero justam censurain , quod in descriptione vesi hujus Thessalici modum excessalle videatur, utique nec nos culpa vacemus, si laboranti sua magnitudine vesti, longius attexamus syrma.
. Namque fluentisono prospectam litore DiaJ Haec de Naxo accipiunt interpretes, utpote quae & Dia appellata, & vini optimi serax &propterea Baccho fuerit sacra. Sed vero si sic sentiamus, magna oritur difficultas. Nam si Naxon , quae est una ex Cycla ibus, adierit Theseus, Ionae nimis a via aberrarit. Qua propi rectius videntur interpretati illi, qui haec de Dia Cretensum accipiunt insula, quae vulgo Standia appellatur, quaequi: c Creta Athenas sol ventibus occurrit. At vero illa quomodo Baccito sacricta potuit, cum nec vini, nec aliarum rerum sit ferax Huic sane convenit, de quo infra con- ueritur Ariadna, Praeterea nullo ilinus soluim) insula tecto, quod de Naxo minime dici poterat. Non fugit difficultas haec veteres scriptores, itaque hanc seu fabulam, seu hil to iam varie conati fuere exponere, alii quippe scripsere Theseum adiisse quoque Cyprum insulam, & inde petiisse Naxum, alii alia prodidere, de quibus vide
Plutarchum in vita Thesei. Diodorus quoque Siculus & complures. alii in Naxo expositam fuisse Ariadii ni scribunt, quibus contrarius Catullus, qui de Dia Cretensium haec intellexisse videtur. Utvmque opinionem confundunt, qui Naxum in Creta collocant, & Diam Creticam , dictam quoque Naxon fuisse volunt, ut Pindari Scholiastes, Suidas, alii. Sic quoque Eustathius ad Λ. Οδ. Δία νῆσο
vera sunt haec quae de Baccho, Theseo & Ariadna memorantur, alterutrum necesse est, aut plurimum in mari errasse Theseum, aut Bacchum quaerendae Ariadnae gratia accessisse hanc desertam Cretensum insulam, uti sensisse videtur Catullus. Vide Schol. Theocriti ad Pharmacevitias, qui quinque insulas Diae vocabulo insignitas en
Nec dum etiam sese quae sui tui se credi Haec est veterum librorum lectio, quam in suis quoque exemplaribus invenere Scaliger & Achil- Cc tes
213쪽
iqi L V ossI OusARvATIONEν. les Statius. Quae ipsi reposuere, ea ut opinor , nollet Catullus pro sui agnoscere. Idem vero nostram agnoscat lectionem, Nec dum etiam sese qua visit risere credit. Fluctus salis alludebatJ Nescio quare Scaliger maluerit assidetat , eum alterum & usitatius & elegantius sit, passimque sic loquantur ptimi linguae Latinae auctores ut jam aliis observatum. Quin & Graeci quoque frequenter hac phras utuntur. Moschopulus ; Παίζω ο - παβλύν ς πιτναλέην, f oon κν, οῖον προασπιζω πι, 5 et απου ει τὸ κοῦροι τω πιγγαλω, ο λεγεῖ ν νε
Tota te ex pectore Theseul sic quidem vulgo, sed nos reduximus priscam lectionem quae in plerisque antiquis coinparet libris ;- Toto ex te rectore Theseu,
Toto animo, tota pendebat perdita voce. Illa perdita toto pectore, tori animo & tota voce, ex te pendebad Theseu. Rectum vero pendere ex aliquo. Sic Manilius lib. v. de su-nambulo
Et cali meditatus iter vestigia perdet, Et perna pendens populum suspendii ab ipsa.. Sic enim constituendus iste Manilii locus. In empestate ferox quo tempore TheseruJ Haec est lectio librorum
.cterum & recte omnino, cum ut alios mittam, sic quoque apud Ciceronem legamus ejin temporis, quo die. Liber tamen meus opti
Illa tempestate serox ct tempore Theseus ,
Attigit injusti regis Gortynia rectaJ Reduximus veterentia septurai Cortynia vel Gortynia templa, cum notum sit non ampliora tantum sed & quaevis tecta & domicilia dici quoque templa. Cortyna vero, ut est in plerisque libris , more Latino iam, qui promiscue istis utuntur literis , ut contra Cnoson, vocant Gnosum. Nec ipsis hoc insolens Graecis, uti in multis videis est vocibus. Et sane videtur Gortynae nomen factum ex Καμοιι , seu ΚοιΓερινα ves Καὶ Τεμνια. Gor
214쪽
Λ o C. V A et E R I u Μ . C A T u L L u n. tynii enim prius dicebantur ut docet Hesychius. Pe peram apud Stephanum legas κρημνια pro Καρπιμνιαι , neque enim in loco excelso sed in campo sita erat Gortyna, ut doceat rabo. Nomen ex eo, quod Cretensibus bovem notet, ut idem docet Hesychius. Hinc est proculdubio quod in antiquis Gortyniorum numismatis bos expressus compareat. Cecropiam solitam esse dapem dare Minotauro J Nihil hic mutandum, eum & intra dapem dixerit in singulari,& plerique quos vidi libri conveniant, uno excepto. Accipitur autem daps , ut alibi, ita quoque hoc loco pro sacro & religioso epulo, utpote quod averruncandae po' stis oraria mitteretur. Recte monet Festus sit liter apud Graecos accipi oαις , equo formetur daps, cum notum sit Toles dixi Fις,& contracte δαFς, seu δαψ, unde δάπlω, complura. Eadem derivationis ratio apud Latinos.
in gignendi casu non facit tantum dapis, sed di dapsis Unde daptice excipi pro magnifice, & dapilaum negotium pro amplo, apud eundem Festum. A genitivo dapsis, fit dapsilis & dapsi
Queis augusta malis cum maenia vexarenturJ Atheniensium moenia augusta dici putant Scaliger & caeteri interpretes vel proner amplitudinem , vel quod a Minerva & Neptuno sint constructa. Posteri verum quidem si Graeculos sequamur: sed quotaquaeque demum est civitas quae deos conditores tibi non adstrapserit λ Et tamen non omnia moenia augusta appellantur. Alterum autem salsum est omnino , cum Athenarum oppidum minimum fuerit ante hanc Thesei expeditionem. Post Minotauri demum stragem regnum adeptus moenia ampliavit Theseus, dispersosque Atticae populos in unam urbem coegit , cum antea πηλι evisu fuisse plerique testentur scriptores. R duximus itaque veterem scripturam, quae huic loco longe est convenientior. Nam sane si Borentes istoc tempore suissent Athenarum fortunae, utique tam iniquae legi non paruissent. Nunc vero ipsa civium paucitas auget atrocitatem facti.
Tacita suspendit vota labella J In plerisque antiquis libris legitur saccedit pro succepit, id est, suscepit. Sic itaque reponito. . Nam resut in pummo quatientem brachia TauroJ Imitatus Virgilius Cc 2 . n
215쪽
Σ Ο I.. V o s s I O.B SERVATIONE 2, Cn. lib. ii. a quo tamen in hac similitudine non superatur Catullus. Majestatem versibus addit vel ipsiim Tauri nonFn, quo nullus moti, aeque formidabili jugo exit in mare Mediterraneum. Hinc Manilius
lib. iv. Taurumque minantem Fluctibus. Sic enim legendum pro eo , quod est in libris scriptis, aurumque. Male vulgo arcumque minantem Flti clibae, quod frustra intorpretari conatur vir magnus.
Quercum aut conigeram sudanti cortice pinumJ Est quidem notum fructus pini κιώνους appellari , di inde recte dici pinum coniseram seu coniseram; attamen , cum in omnium quos vidi librorum vetustissi mo Mediolanens invenerim, congestam sis tanti corpore pinum , non dubitavi hanc lectionem caeteris pia ferre. Congestam id est densam, como am seu robustam. Glossae Philoxeni; congesta, mκνα, ple, venientior sane huic loco spondeus quam dactylus, utpote qi primat firmitatem & stabilitatem arboris claudantis e suoc elinam Aeneca de Providentia cap. i v. Non est arbor solida, nec fortis , nisi in quam frequens ventus incursat: ipsa enim vexatione cen .stringitur, O radicet certius figit. In domitis turbo contorquens flumineJ Nusquam in toto mari Medi terrando magis sorini dandi regnant turbines, quam ad Chelidonias. ubi nempe Taurus mons vasto & immenso in mare Pamphylium exit jugo, ut necessum sit in tam procelloso loco, arbores gigni validissi mas , quod ipsum in ventosis locis passim observare est. Non inscite Veteres Gammatici απερ οπεφες ε GD apud Homerum interpretati sunt, 'ἀχίπ' ιανεμων στρεωθὲν ο ν δενοῦ , . Laconibus i ii iunmodi terra alendis apta arboribus, saxosa quidem, sed tamen stagili,
in admittendis earum radicibus dicebatur δενθιμ γῆ , vel ut ipsi loquebantur δενδεεμοο , quod ab Hesychio exponitur γῆ πις πι- ά θρυα lo, A Ocω M. Sic enim ipsum scripsisse, .
Eruit: illa procul radicibus exturbata J Libri meliores radicitus, ut
insta namque ille inlit radicitus altas Fagos.
Prona cadit, lateque o comminus obria Iravit J Putida lectio &prorsus Catullo indigna. Veterum exemplarium haec est scriptu
216쪽
AD C. VALERIuM CATu LLu M. a Prona cadit lateque o cum diu obria frangeres. Unde nos secimus Prona cadit latὶ quaecumνu obria frangens.
is domito sarum prosternit corpore Theseia J In quibusdam Iibris
prostravit & melius ut puto. Redite vero cornua tribuit huic monstr3, nam corpore tantum humano, capite vero taurino fuisse Minotaurum scribunt Diodorus Siculus, Hyginus & alii. Attamen in nummis Getensium, qui Cretenses erant origine, corpore taurino, capite veri' humano , & ipso nihilominus cornuto , exprimitur Minotaurus Simili facie spectatur in vetustis Neapolitanorum, aliarum ille magnae Graeciae urbium, numismatis. Quamvis complures existiment istas imagines non.ad Minotaurum, sed potius ad Hebonem aut Ba
chum isse reserendas, quod & hic quoque τουωροκέρως fuisse fingatur. Attamen cum temporibus heroicis adeo decantata suerit magna
- Minois potentia ; libentius credo Minotaurum potius quam Ba
chum in plerisque istis signari nummis, suisseque hoc insigne audi
Minois, aut Cretensium , quos primos constat obtinuisse maris imperium. Quam late illi regnarint vel ex eo colligi potest, quod non Cycladas tantum,. sed & multas Asae urbes tenuisse dicantur. Occu. passe quoque oram Macedoniae litoralem insta videbimus. Siciliae etiam & magnae Graeciae partem subcretensium fuisse ditione, complures meRorant Historici. Itaque facile adducor,ut credam, pleraque loca signita in nummis, qui Minotauri continent imgginem, Cr tensibus aliquando paruisse, & praeter Ambraciam, tenuisse quoque Epiri de Stoliae litora, & insuper complura Campaniae oppida. Nec miΔndum deficere historias, cum Minois & Cretensium θαλιι αλκραὶεια aliquot etiam seculis Trojana praecessierit tempora, dubiaque propterea sit Minoili, aetas, quem aliqui vicinum seculo Mosis, alii vix uno seculo bello antiquiorem Troiano statuunt, unde non sine causa facitam, ut duos, aut etiam plures aliqui Minoas filisse existimarint. Cum tam inccna sintri quae de Minoe traduntur , pro sinu
Iosis a multis fuere habita, & hinc sorsan natum 1hnoem & Rhad
manthum apud inferos seu mortuos tantum regnare, utpote quorum
217쪽
zos I. Vos sI OBsERVATION Es, vix superessent dii brae, de quorum gesta non scriptis libris aut certis sustulta essent tellimoniis, sed solis continerentur hominum sermonibus. Sed delicientibus aliis monumentis, licet ex nummis indicium peteta. Nec tamen etiam alia desunt testimonia, siquidem & Virgilius & Silius tempsi Cumani in Campania conditorem faciunt Daedalum. Quod ne cui fabulosum videatur, adscribam verba veteris Scholliastae, qui ex stat in Bibliotheca Regia Londinenti, cujus inunc versum Virgilii, A. Dadaia , ut fama est, fugiens .Minoia regra,
haec sunt verba. Icarus altiora petens, pennis solis calore solatis, mariis quod cecidit nomen imposuit. Dadaltis velo primo Sardiniam , ut dicit
εμο uo, post delatus est Cumas, o templo Apollinis condito, inforabis
hac universa depinxit. Dicendo aut m Virgilius , ut fama est, ostendit requirendam esse veritatem. Sed Se huc faciunt vel ba Sallusi ii, quae occurrunt apud Priscianum lib. vi. Daedalum ex Sicilia profectum, quo Minou iram atque opes fugeret. Plinio siquidem e Creta in Sicilian profugit Darduus. Sed & illuc persequente Minoe, prinio Sardiniam, deinceps Campaniam adiit, in qua magna Cretensium manu sequente Cumas de alia condidit loca. Quod autem Minotaurum attinet, cujus in tot, ut diximus, nummis exprimitur imago, ejus ut puto rationem non aliunde petendam esse existimo, quam ex Minois &Tauri concordia. Taurus sive dux fuerit Minois, 'ut multi scribunt, sive potius sui juris in alia Cretae regnarit parte, utique vel amicum, vel scedere Minoi junctum fuisse, extra controverum poni debet. Nec potuisset eorum concordia clariore quam Minotauri exprimisyin lo.Licet plura in veteribus numismatis exstent exempla vel hoc solum, quod apud Tristanum in commentariis de Numismatit currit, annotasse sussiciat. Inter nummos enim Gordiani, unus etiam ibi exhibetur, in quo Ephesiorum & Alexaudi inorum in Troade concordia cxprimitur per hippotaurum. Siquis enim imaginem consulat protinus fatcbitur non esse taurum, ut Trillanus putabat, sed
ex tauro&cquo compositum monstrum. Alaxandrinorum vero h
boluin erat equul, uti ex nummis quos in Caracalla producit, diquet. Per taurum vero sgnari Ephesios, propter Dianam τοωροπόλον,
218쪽
sitis est manifestum. Ut itaque per hippotaurum in hoc nummo duarum urbium declaratur ὀμονοια , ita in Cretensium eorumque qui illis obnoxii suae numismatis per Minotaurum, Minois & Tauri significatur concordia. Quamdiu illa permansit integra, tam diu etiam Cretensium constitit potentia. Postquam vero Theseus, caede unius viri Tauri
nempe. simul quoque dissolvit & sustulit Minotaurum, id est conco diam & potentiam Cretensum,idque ope Atiadnes, vel nimium infestae magnae Tati muctoritati, vel potius nimium amantis Theseum; jam quoque tot Aisavit Cretensium gloria, tumque & Athenienses, & illorum exemplo aliae quoque gentes excussere jugum; & hac ratione magna illa Minois cessavit auctoritas; qui quum prius inter Graecos selus regnare videretur , unius subito puellae imprudentia, vehit solio citanus, ad inferos dejectus est . ubi in selis poetarum rcgnaret
fabulis. Ut vero sciamus quam florentes olim res fuerint Cretensium,& ut credamus non mentitum esse Homerum cum centum in ea insula memorat urbes, opera: pretiuiti est . perpendere locum Theophrasti in scripto de ventis ubi causana reddere conatur quamobrem non ea dem ventorum in ea insula si ratio atque olini fuerit. Refert itaque plurimas &densissimas illic cadere nives, maximasque exinde cooriri tempestates. At vero antiquis temporibus . cum alios, tum ipsos quoque Idaeos montes, qui nunc perpetuis obruuntur nivibus, omninoque inculti sunt, illos non sterilibus tantum consitos sui ne plantis, sed de frumentacei & arborei generis olim tuli ne fructus; υτε μεν ω τα ορη S Lφερε καρπιν κ, υν erit ρὶν κ πνSic enim scribendum , & non multo post similiter; δηλον ο- του et λην εἰ- μη αἶηρον καρπὸν es θ πζοτερουαν οἰ δἰ'α ς εἰ n. . talo itaque tempore plurimis habitatoribus reserim tuisse scribit Cretam, & imbribus quidem multis , non autem nivibus & teua peliatibus admodum obnoxiam. Ipse hoc vel Aristari facilliciis, vel mutat aeris constitutioni tribuere videtur. Ego vero licet sciam Anglos non nullos Virginiae incolas similia dcistis assirmare terris, ut pote qua asperriinis olim obnoxiastigoribus; mitiores, ut dicunt , nunc semilat hyemes , unde immutatam caeli solique in illa regione existi.
mant esse rationem; ego tamen hoc ipsum frequentiae malo adscribero oppidorum & socorum arcentium ventos & aerem calefacientium,.
da saepe nives in pluvias permutantium. Non semel observavimus illo;
219쪽
. I. Vos sI OBsERvATIONE s, illo ipso quo pluviae in urbibus , eodem nives in agris decidisse rem pore. Vel ipsi sufficiunt sensus ut in quibusvis urbibus mitiora esse intelligamus frigora, quam in vastis & apertis locis. Tantam nem .pe ignis, qui omnia regit & omnia permeat etiam in hoc nostio aere habet potestatem, ut ejus actio dici possit infinita. Vidi qui ad quin- quaginta passus vel unius prani pulveris tormentarii acccnsionem naribus persentiret. Meminit Garcilassus a Vega Hi ni cujusdati qui ad leucas multas & ad intervallum diei itineris ignei focos Indo ruin Floridensium olfaceret. Nec est ut quis existimet odoreuriatius distundi quam ignem: ignis enim desert odorem. Quod autem si
mul cum odore non sentiamus calorem, ideo fit, quod corpora n
sera calidiora imbecilliorem non sentiant calorem: ubi eis major adest calor. ibi minor est insensilis. Inde pedem victor multa cum laude reflexit J Sic est in libris nistioribus , & nescio quare sospes malint viri docti . . sed quid ego a primo digressus camine J Discrepant nonnihil exemplaria , attamen cum Mediolanense caeteris vetustius habeat; Sed
quom primo digressua carmine, existimo Catullum se scripsisse; aed quorsum primo digressus carmine. Qua misera in gnata deperdita lata J Haec est sere lectio omnium veterum librorum. Alii aliter, ego sic resormandum existimavi; misera gnati misero deperdita Ietho. Siccine me patriis avectam per de ab aris J Vulgo oris, non aris , - quomodo cli in inclis ibus libris. Immite tit nosti vellet miserescoeperit J Et haec mutata invitis lubris , in quibus constanter mitescere. Est enim ellipsis pro nostri ergo
mitescere. Quod vir magnus ex nostri faciat monstri, nemini, uti to, persuaserit.
Quae Syrtis, qua Sylla vorax J In vetustis quibusdam libris rapax.
. Utrumque bene & Scyllae conveniens, propterea quod illa rapere de
devorare naves credcbatur, unde & loco nomen, & cx nomine se
bella. Nam σκυλοι idem quod scia cnc λαξ. Idem quoque κυλα. Hebcbius κiίλλα, σκυλαξ. Sic lege. Hinc
220쪽
' AD C. VAL a RetuM CATu LLu M. χυλωνειν dicuntur canes σαινουροι seu σπινουρ δις. Latini gannire quod re ipsum a canibus factum videtur, utpote quae gannitu rocis adtilant. A latratu undarum ilictus quoque sinus & oppidum Scylaceum, de quo Virgilius; ct navifragum Scylaceum.
Saxa quod horrebas prisci praecepta parentuJ Prisci idest severi, ut recte exponit Turnebus. Virgilius in Copa; h pereat cui sint prisca supercilia. Nam quo me referam e quali spe perdita nitar Plane similis est querela Medeae apud Euripidem;
Isthmonaeosne petam montes J Sic quidem Scaligerii sed prosecto ab elegantia Catulli absunt haec quam longissi ine. Nam sane si hic isti,
mus aliquis Creta: intclligi debeat, ut ipse vult, absurde subjungeret an patris auxilium sperem. cum ipse Minos esset in Creta. Nihilo in liores sunt aliorum conjecturae, quas si quis patienter perpendat &cxcutiat , nae ille injurius sit eximio poetae si quid iis solidi subesse existimaverit. Cum in plerisque vetustis exemplaribus legatur Idmoneosque, aut etiam Idomeneosque, miror haesitasse viros doctos, & non statim agnovisse veritatem hujus lectionis. Idomene nempe est Macedoniae civitas in Bottiaeis memorata Thucydidi, Ptolemaeo & aliis, in qua tunc versabatur Idomeneus. Is quippe ad vindicandam caedein Minois, Hasse in Siciliam profectus , & inde repulsus in Japygiam transiit, ubi, ut canit Virgilius, Sallentinos obsedit milite ca*pos γLyctius Idomeneu Postea cum parte copiarum suarum navigasse in Macedoniam ac Bottiaeos condidisse satis aperte docet Strabo lib. vi. Plutarchus quoque in vita Thesei, & Conon apud Photium narratione x xxv hanc cre-rensium expeditionem cum Idomeneo fuse satis explicant. Magna Dd tamen