Cajus Valerius Catullus et in eum Isaaci Vossii observationes

351쪽

AD CINNAM.

Consule Pompeio primum duo. Cinna, solebant

Moechi. illi insecto consule nunc iterum Maia serunt duo. sed creverunt millia in unum Singulum. Decundum semen adulterio. Moechi illi ab facto consule nunc iterum J Et hic quoque in tenebris inamere o Tant interpretes, nec se expedire possunt. In compluribuascriptum inveni Mechilia , unde demum variae istae prodierunt conja cturae. Sed vero bene se habet scriptura optimi exeniplaris; consule Pompria primum duo, Cinna, solebant. Cacilio facta consuli nunc iterum Manserant duo. . Pompeius primum consul anno urbis Dccxxxiv. una eum Licinio Crasso. Sequens vero annus consules habuit Caecilium Metellum Creticona de Hortensium. Clarum itaque quid velit Catullus. Huius Caecilii supra quoque meminit in Epigrammate ad Januam. Plures autem Lisse illo tempore Quintos Caecilios Metellos testatur Ast nius Paedianus in praefatione orationis pro Cornelio. Quem autem praecipue perstringit Catullus , is videtur ibisse Q. Caecilius Metellus Nepos, quem malum fuisse civem de Ciceronis inimicum. idem doce: Asconius.

IN MENTULA M.

Firmano saltu non falso . Mentula, dives Fertur. qui quot res in se habet regias ρ .

Aucupia omne genus, piscis, prata, arva, serasque. Nequicquam. fructus sumtibus exuperet. Quare concedo sit dives, dum omnia desint. hSaltum laudemus, dum modo ipse egeat.

352쪽

verit , ut pro Firmano saltu Formianum substituerint , invitis omnibus antiquis libris. Nam quod Formianus fuerit Mamurra, id nihil ad rem sicit , eum supra Mamurram liberalitate Caesaris consecutum filisse dixerit quidquid Gallia & Britannia uncti haberet, ut opus non sit divitias ejus natali tantum includere solo. Firmanus autem tractus, siquis alius, fiequens saltibus; utpote in Piceno situs , in quo omnia haec, quae Catullus memorat, copiose reperias. Recte vero Mamurram divitem vocat propter saltum Firmanum. Nota enim parcemia de valde felicibus . eum dicuntur saltus possidere. Notum qu que illud Iuvenalis, unde igitur tot Quintilianis habet saltus Sed & 1 Graecis αλαν. ειν dicuntur, qui admodum sunt divites. Nequiquam: frustra sumtibis exuper et J IHaec est omnium. quos vidi, libro. scriptura, quae mutanda non fuerat, est enim ellip sis A vel cum

IN EUNDEM.

Mentula habet instar triginta iugera prati,

. Quadraginta arvi. caetera sunt maria.

Quur non divitiis Croesum superare potis sit, Uno qui in saltu totmoda possideat ZPrata arva, ingentis silvas . saltusque, paludesque Usque ad Typerboreos. & mare ad Oceanum.

Omnia magna haec sunt.tame ipse&maximus, ulrro, Non homo, sed vere mentula magna, minax. Mentula baretjusta triginta jugera prati J Sic quidem Scaliger, sed

hanc lectionem non succedere & instar recte se habere jam aliis o servatum. Quod enim Graecis est ως , ωσπερ, & eειν , id Latinis est instar vel ister, nam & sic quoque veteres adverbium hoc extulisse docent optimae glossae, in quibus sic scriptum invenias ; ser, μνηθεια, mirar , Λ Graecis di hanc quoque accepere vocem Latini. Ab ιGς enim fit ἱρόω ἰσω unde ιασω vel

α ω. inde Iste idem qui δοικεν ς, ἐμοιωτὸς, qui scilicet qua -

353쪽

3 1 1. V o sis I OasERVATIO Nas, libet res de pelsonas, vultu & gestibus exprimere & reddere norit. Nec dubito, quin hinc quoque arcessenaum sit histrionum vocabit um. Nam ab Histris seu Istrianis barbaris & inficetis omnino gentibus , Graecos& Romanos histrioniam accepisse, misi me est verisimile. tera sunt murti J Maria pro infinitis opibus, ut λιλαασα vel etiam pro qualibet re magna, ut apud Callimachum ;ουκ αγαρο- τὸν ἀοιδον ος ουχ om Ponto nempe comparabat Apollonius Rhodius magnum poema, quale volebat credi suum quod scripserat Argonauticon , alludens simul ad nomen Ponti Euxini, qui velut operis argumentum constitis. Sic quoque pelagus malorum legas apud Manilium lib. v. Et quod erat regnum pelagus fuit una malorum. Attamen sequentia essiciunt ut locum mendosum esse existimem, de se refingendum; Et quod erat regnum, pelagiu fuit. Una malarum Non exstincta laes , semperque recentia flammam.

Manifeste alludit ad nomen Ponti, quod & regnum, & simul ps lagus. Flammam pro inflammant. sed neque noc praetermittendum locum hunc Catulli in quibusdam libris sic concipi; Extera sunt

maria.

saliumque paludesque J saltus in saltu sitos memorat, simulque ingentes silvas, quae Omnia melius Firmanae, quam Formianae conveniunt coloniae.

Tamen ipse est maximin loro J Ita quidem Scaliger, sed nonpe

suadet. Longe melior sensus cffcietur, si pro ultor, quod est in omnibus libris antiquis, legas ultro. Omnia magna hac sunt , tamen ipse O maximus, ultra Non homo, sed verem. magna, minax. .

354쪽

AD C. VALER Iu Μ CATu LLu M. 327 intro hic ponitur pro ultra, vel insuper, ut passim. Dicit magnas quidem istas esse opes, tamen Mamurram esse longe majorem sive maximum ultro , non quidem maximum hominem, sed maximam mentulam, cujus prodigalitas major sit, omnibus istis quantum vis magnis proventibus.

Saepe tibi studioso animo venanda requirens Carmina uti possem mittere Battiadae, Queis te lenirem nobis, neu conarere lis infesto mi icere musca caput: Hunc video mihi nunc frustra sumptum esse Iaborem , Gelli , nec nostras hinc valuisse preces. Contra nos tela ista tua evitamus amictu.

At fixus nostris tu dabi supplicium.

Infestum telis iure musta caput J In veteri libro se scriptum inveni; Infesta in nostrum mittere tela caput. Verum ut neque huic adquiescam lectioni, facit liber Mediolanensis, in quo nihil de hoc versu adparet, nisi hoc tantum principium & Lpsum quoque vitiosum ;vati infesta , -- Reliquae scripturae ab otiosis nisi fallor propagatae hominibus ; quin busvis pro suo captu istam cupientibus resarcire lacunam. Contra nos tela ista tua evitabimus amica J Haec est sere meliorum liabrorum scriptura, unde docti homines secerunt evitamus amictu, - quod explicat Lipsius de iis, qui veste aut sinu tela eludunt. Sed vide num melior nat lectio, si se scribamus; Contra nos tela ista tua epitabimus: hamisai flavi nostris tu dabis Applicium.

355쪽

S. P. Duo sequentia epigrammata,quae Muretus & alii carmini ad Colo

niam subjunxere, seorsim exhibere maluimus. Deprompta vero sunt ex lusibus in Priapum, sive Catalectis Virgilianis ut vulgo appellantur, quam recte non sat scio. Cum Mediolani versarer Vidi lubrum qui istos lusus contineret cum hac epigraphe ;Cata dicta peterum poetarum in Priapum. Varro cata dicta interpretatur acuta dicta. Esse autem Catulli sequen epigramma, de eo minime dubitandum este existimo, cum conste ludicri hoc genus metri praecipue eum frequentasse. Terentianus Maurus postquam istos quatuor Catulli recensuit versus ;Hunc lucum tibi dedico consiecroque Priape, Qua domin tua Lampsaci est, quaque silva Priape' Nam te praecipue in suis urbibus colit Ora Belles Ontia, cateris ostreosior oris. .

Addit; Et finites plures sic conscripsisse Catullum

A Graecis, ut omnia, ita hoc quoque carminis genus accepere Latini. Apud Hephaestionem in cnchiridio isti occurrunt versus; H', σα μεν λείου μιικρον Σπικλάς. o ινου δ' ἐξεπιον καδον , νυυὼ o' ά ἔρως ἐροεμαν

ψάλλω πικῖδα τῆ φιλη κωμάζων miδ' ἀύρῆ. Sic enim levi mutatione constituendi sunt isti versus, qui nulla in re differunt a Catullianis, nisi quod in prima sede spondeum habeanti pro

356쪽

AD LECTOREM.

pro trochaeo, unde necessario fit, ut propius ad heroicos accedant, a quibus non aliter discrepant, nisi quod in tertia sede Cicticus pro dactylo aut spondeo occurrat. Archilochum pristum luis e qui majestatem Heroici carminis tam ludicro motu enervarit scribit Plutarchus. Quod autem Murcius ex male intellecto Terentiani loco etiam Virgilium in hoc carminis genus aliquando incidisse existimat; in eo omnino sugit illum ratio. Nam plerique, qui ab co adducuntur versus. puri sunt heroici, abest ubique Creticus, qui tamen solus sormam

immutat carminis, i& concinnum quidcin & elegantem, sed tamcniocosum minimeque serium inducit motum. Propter obiccm in in dio versu occurrentem anaspasticis metris hoc carminis genus acce

set Hephaestio. Itaque suavissinios hos Sapphonis subjungit versus ,

1mitatus est Horatius in illis; Tibi qualum Cytherea puer atis, Tibi telas verosaque Minerva Studium aufert, Neobula, liparet nitor Hebri. Sed ut supra monuimus Catullum in reddenda Sapphonis oda non sbi satisfecisse, & velut indignantem in medio conatu Libsistere & quasi abrumpere; ita neque Horatium valde sibi placuisse puto, utpote cujus versus licet hoc in loco rapidi sint & praeclari, nihilo tamen seliciores sunt Catullianis, cum neuter ad clegantiam musae astingat Lesbiae. In concitatis vero istis Sapphonis numeris medius antispastus, pes nempe refractarius, sauciam amore puellam & ingratas procul a se rejicientem telas, adeo pulcre exprimit, ut quae non sunt, ea tamen te videre existimes, acriusque animum tuum seriant non visa, quam si ea coram contemplere. Sed veniamus ad jocosum Catulli carmen , quo hortorum praesidem ita loquentein inducit.

357쪽

Hunc ego juvenes locum, villulamque palustrem, Te tam vimine junceo, caricisque maniplis,

Quercus arida rustica fomitata securi Nutrio magis & magis ut beata quotannis. Hujus nam domini colunt me deumque salutant . Pauperis tuguri pater, filiusque tenellus. Alter assidua colens diligentia, ut herba Dumosa asperaque, a meo sit remota sacello: Alter parva ferens manu semper munera larga. Florido mihi ponitur picta vere corolla Primitu, & tenera virens spica mollis arista: Luteae violae mihi, luteumque papaver, Pallentesque cucurbitae, & suave olentia mala, V va pampinea rubens educata sub umbra. Sanguine haec etiam mihi, sed tacebitis. arma Barbatus linit hirculus cornipesque capella. Pro queis omnia honoribus haec necesse Priapo Praestare, & domini hortulum vineamque tueri. Quare hinc o pueri malas abstinete rapinas.

Vicinus pio dives est negligensque Priapus; Inde sumite, semita haec deinde vos feret ipsa.

uercus arida rustica conformata securi J sic vulgo legebatur, unde vir magnus iaciebat confomata. Fomites proprie dicuntur in '2-Mκ σμαη , minuta nempe ligni ramenta igni accendendo idonea. Hinc desomare ram, κίδειν, sive semites facere. Huic contrarium, dummodo Latinum sit, consomare, pro, semites conferre, quod huic minime aptum est Ioco. Cum in omnibus antiquis quos vidi libris scriptum invenerimus sermidata, non dubitavimus reponeru

358쪽

AD LECTOREM.

nera fomitata. Festus; Defomitatum, a fomitibus succisum, quibus confoveri erat solitum. Mollior quoque hac ratione fit versus, qui non libenter in illa sedespondeum pro trochaeo admittit. Sanguine hanc etiam mihi, sed tacebitu, aram J Sic vulgo, sed nos librorum veterum scripturam reduximus. Non enim ara, sed palus, qui ab inguine propendebat, sanguine linebatur. Quaenant sint arma Priapi, opus minime fuerit explicare. Sic quoque Propertius ; osculaque admota sumere o arma manu. Non recte & haec quoque sollicitant viri docti.

Ego haec ego arte fabricata rustica, Ego arida, o viator, ecce populus Agellulum hunc sinistra tute quem vides Herique villulam, hortulumque pauperis

Tuor, malasque furis arceo manus.

Mihi corolla picta vere ponitur, Mihi rubens arista sole fervido, Mihi virente dulcis uva pampino, Mihi glauca duro oliva cocta frigore. Meis capclla delicata pascuis In urbem adulta lacte portat ubera. Meisque pinguis agnus ex ovilibus

Gravem domum remittit aere dexteram Teneraque matre mugiente vaccula Deum profundit ante templa sanguinem. Proin viator hunc deum vereberis,

Manumque sersum habebis: hoc tibi expedit.

Parata namque trux sine arte mentula.

Velim pol, inquis: at pol ecce villicus - Venit , valente cui revulsa brachio Fit via mentula apta clava dexterae. Σx a Mihi

359쪽

AD LECTOREM.

Mihique glauca dura olivastigar ι J E libris reposuimus, Mihi sta

ca duro oliνa coctastigore. Notum vero est olivas frigore coqui, cum hyeme maturescant. Nec offendere quemquam debet primus pes , cum is & tribrachyn & anapaestum admittat, sicque soleat etiam puros jambos interpolare Catullus. Parata nam crux fine arte m. J Legendum Trux sine arte m. quem admodum & in veteribus invenimus libris.

360쪽

INDEX

fCRIPTORUM,

Qui in his Observationibus illustrantur, expli

cantur aut emendantur.

Achilles Tatius. QActa Apostolorum. rq Adriani epist.la ad Seperianum explicata ct emendara. 28 asschylus. IaAnastasii Si ita hexahemeron. 29 Anonymi versus apud Hephaestionem emend. I sAn ronicus apud Nonium emendarus. 3*3 Authologia inedita. qa Apollonii Grammatica. II 6 Apulum explicatus. I lemendatus. IOIAristophanes explicatin. I sq. I 6 illustratus. I97. 328

Arnobius - explicatus. 16q. I 6 semendatur. 277 Athenaim - emendatus. 227 Ausonius - emendatus. ὀ6 C.

Caecilius explicatus. 13 Casar explic tui. si a Callimachus illustratus. 29q.

emendatus. 2 'Calpurnius explicatus. 276 Catalecta veterum poetarum eme

data se explicata. 73.76 Catullus passim. idem apud Nonium explicatus. SiqCebetis tabula emendata. 222 Chronici Alexandrini auctor. IqqClaudianus explicatus ct illustratus. 97.ι97. 299. 3 . Cicero emendatus. I3.69.8q. iis . a 26.339 explicatus. 88. 2I3. 318. Columella explicatus. 76 emendatus. 2 is Colathus emendatus. 22sD. Dicaearchi Fragmentum ineditum. 231. 232 Dion Cassius explicatus. 2od Dion Chrisiostomus explicatus. I

Diorsus Halicarnassensiti s