Francisci Blondel Thermarum Aquisgranensium et porcetanarum descriptio. Congruorum quoque ac salubrium usuum balneationis & potationis elucidatio. Accedunt probæ thermarum Aquisgranensium

181쪽

Thermar Aqui ranensium. Is num unicum. Singula accuratius investi

Calor vulgi abusivus Merrorum au

ctor primo elucidandus est , Philosophi

&medici qualitates primas calorem, frigus, humidum ccum, semper bene distinguunt in actuales 2 potentiales, quarum longe est dispar ratio. Potentiales qualitates sunt ita implantatae subjecto ut ab eo nequeant separari nisi cum ipsius destructione ; ideoque quamdiu subjectum intra corpus permanet, etiamsi ad annos integros, eaequO-que vigent, 'continuo vires suas exerunt. Contra Actuales qualitates nullo negotio mixtis separantur atque evanel cunt, quia adventitiae sunt extraneae, de ut

quae actu frigida assumuntur a ventriculo blando calore, frigiditate depulsa tepe- fiant, quae vero acta calida superfluo calore expirante ad eundem teporis statum ventriculo aniliarem perducuntur id quod thermarum caloribus evenire am-jam ostendemus. Aqua nolimina est, ejusque natura&qualitas haec immixtorum mineralium, metallorum4 calorum receptaculum vehiculum est. Chaos

182쪽

ris Descriptio Chao salinum sive illa salina mixtura quo ad minima dis luta, perque totam liquoris massam dupersa, omnino dis ' rens, simplex tamen non est nam si ita quo ita evaporetur ut meatibus noris ejus constrictis salis corpuscula aut atomi

se mutuo prehendant una coeant, mediis in residuis aquis in cristallos hsei

tura proprias figurantur unde partem inesse Salis marini, fusilis, aut gemmei per cubos, partem Nitri per pyranudales

figuras, luminis aliquid per alias desse

natur Mitrioli aliquid inesse non pertinaciter negandum, cum sciamus certo in lapidibus sulphureis quibus thermae hae Subphur apparenter concipiunt semper vitrio lum contineri, patriam iisdem abundare,&post sulphuris ex illis consectionem, in

magmate reperiri necessum mordinariumst, licet thermarum harum liquor ad in dum acidularum Spadanarum notan

cat si alio grossae contusae injiciantus supra dictus liquor thermalis suis mineralibus, spiritibus fortissimi corpus gallarum penetrat ac dis lutincturam solam edere non possisubstantiam propriim mollescend

183쪽

Thermar Aquisgranensium. 17ere cogitur, Milla per liquorem disseminata, eundem turbat, latescere facit,

foresque sulphureos congregat praecipi,

Idem liquor, seu aqua thermalis, vitro suscepta sola , additione paucissimorum granorum Salis aut Vitrioli Martis summe

tota nigrescit.

Idem Chaos salinum neglectiam atque aeri relictum fixum siccumve non persistit ut sales omnes alii, sed liquefiis humidum aereum confestim suscipit signum evidens aliquid particulare possidere,

nempe mixturam diversorum salium. Has aqua non unicum salem continere arguunt etiam aperte adhaesiones aliquae in fine canalium expurgationum ex rubedine, viriditate, albedine &c factae semperque conspicuae.

Chaos idem salinum pulsum in examine distillationis, ad modum salium volatilium adhaeret parietibus in strumenti de multi nihil extrahunt tamen Claris. D. Olaus Bonchius Regis Daniae medicus ex hac materia salina spiritus eduxit aurum

dissolventeS. Haec materia salina igne violento quoque

184쪽

o Descriptioque sultat Min mas in cogitur, recuperatque tum mirabiliter novum sulphur fixum, quod sapore, odore, visu man, festatur. Sulphur hoc primogenium ja-dicales alium autumat Chrysolita. Chymicus egregius.

Chaos idem salinum gustu non exhibet

saporem lixiviosum ut caeteri omnes sales cinerum, ignium flammae aut prunarum, nec magnam acrimoniam aut astringet tiam sed moderatam salsedinem cum ac, ditate conjunctam vel propter parvam iblius portionem in latice magno contentam, Vel maxime propter acidos acres sales in effervescentia iugna subterranea persales hermeticos thermales edomitos, O tificato. dulcificatos.

Thermarum harum aqua vel liquor ad lixiviam vel salisationem redactus sis britibus misceatur vitrioli, sulphuris, nitri, salis, confestim diu effervescit bullulas c fundo vitri ad multas horas sursum mittit, sales volatiles lixivit supra liquorem pellit, .solo spiritu salis salinum aliud corpusculum crystallinum, diaphanum in ipso liquore coagulat, figuratum reddit ac praecipitat quod aere alteratum in abbiminum pulverem redit. Li

185쪽

Thermar qmsgraneolam. I9Licet sales inter se varias metamorphoses subeant Mexploratores fugiant, tamen supradictae materiae salinae scrupulos quatuor sic putamus dividendos ut salis ma

rini, fossilis auigemmei sint quasi scrupuli

duo nitri plus minus unus scrupulus; aluminis medius, vitrioli circiter tantur dem, praeter spiritus 9 tinctura metallicas aut mineraticas alias. De Floribus Salinis pleraque dicta sunt c. 6. ii lapides tegentes canales alveorum penetrant, ac in modum salis petrae roris instar se praebent, parietibus balneorum quandoque adhaerent albissimi splendidi, in concameratione visuntur , Ο proculdubio exportati aut ab aquae servidis vaporibus, aut sulphure continuo eX-halante, ex testudinibus quandoque necdum siccati per guttas recidivi fiunt cinpavimento ubi cadunt, concrescunt. Idem flos salinus in ipsis fioribus sulphureis quibus thermae urbanae scatent, semper ad unctus&immixtus est, sempe que firmus X fixus.

Sulphur non vulgare illud Mimpurum in hisce thermis reperitur sed potius Flores sulphurei pulcherrimi, sine ullo empyre

mate

186쪽

ffeto Descriptiomate dulcissimi, vix odoriseri, longe meliores iis quos hymista parare solent sociantur semper storibus fatim supradictis insipidis, apparentque si sublimentur; γput mortuum, seu residuum sublimati ni florum illorum simillimum sulphurivivo Apotecariorum redditur. Miscellaneam hanc variegatam mineralium sulphureorum ac salinorum praefatorum aquis hisce thermalibus inesse apprime demonstrant, si vase aut scutella argentea aquam thermalem sontis excipias, statim illa favescit aurato calore tingitur pulchro de durabili si secunda die recepti nem repetas pulcherrima rubedine puri' rescit; si demum tertia-vitrido-nigrescit; tingente Dpraedominante primosulphure,

tum nitro, tumsalino Humine, vitriolo, Denique eandem variam mixturam

plausibili hac conjectura deduci putant plurimi, dicuntque si post longas digesti,

nec putrefactiones integris mens ibus, in phialis Hermetice clausis factas, aqua medicata distilletur i. spiritum summissi insit vitrioli volatilem seorsim ascei dere, excucurbita vero spiritum nitri rubedine

187쪽

Thermar Aquigranensium. I 2I

bedine conspicuum sese prodere, qua pe- reunte sulphur in parva copia sublimari, demum mere vitriolici salini spiritus

permixti, cum nubecula apparere certia Dicant. Scimus prospici in rivo Porcetano aquarum calidarum ad prata delabente, per radios solis oppositos, copiosam subtialissimam exhalantium spirituum rubedi- nem, aquis insidentem easque lambentem, veram flammam mentienter visui jucundissimam. Spiritus mineralium etiam in aquis ineς se non levi conjectura percipiuntur, odore, gustu, pilisatione&saltibus Vinorum rhenanorum aut mosellanorum simillimis, i praesertim in eadem aqua distillatione propulsata etsi dulcis sit tum quia ipsi in consigurationibus alium determinandis regulae sunt&principia. Tincturaspiritalis Cadm de aut Afris concipitur ex eo, quod patria ad Orientem , Occidentem, Meridiem usque

deque lapidibus calaminaribus reserta iit, ut alibi dictum, e quibus aes conficitur de

augetur.

188쪽

Descriptio praecipitatum aluminis autumant, per se nota, levissima st frigida terrea hac potissimum vel her ne turbante ol ' scuranatur a res mali essest, cum, quae

tamen vitro susceptae clarae sunt granum

ejus unicum multum aquae serturbat lympidissimae. Hanc is illam terram virgineam tius Esurinam operationein virtute ma raetica salium volatilium aereorum appetitivam, attractivam susceptivam esse vult Clarisi. D. Rhocas med quidquid sit, quacumque diligentia&conatu sales therm les ab ea extraxeris, elueris, spoliaverisque lotionibus, relotionibus, c. tamen post breve tempus sibi relicta, ubique commissa, neglecta, aut cysti inclusa sale novo eodem Hermetico thermali reficitur

Sabulum per se quoque notum est, aquae thermales post effervescentiam illud transeunt, illo purificantur&clarescunt, illiusque pauxillum ut diximus secum rapiunt corpus es etiam est nihilque imbuens thermis. His positis. Ad Primam adversariorum rationeni dicimus thermalium aquarum suo in

sonte

189쪽

Thermar Aquis franen sium. 23 fonte nonnullas tantopere servere Calore attuali, ut ova incocta indurent, porcellos depilent, gallinas , deplument, immissum digitum nimio calore laedant: t les si quis hauriret, dubium non esset, quin sibi ventriculum percoqueret; sed prius os linguam faucesque adureret, in illum recte declamarent adversarii sed quis tam fatuus' ut illa faciat, jubeatve

Hinc supponimus aquam thermalem non ferventem bibi sed moderate tantum actu calidam, ut Corneliana est, qualem os .fauces scilicet sine molestia pers

runt.

Quod si vero os ipsum, fauces ac lingua ab ejus calore non offendantur cum a natura exquisitissimo sint dotata sensu, excubiasque quasi agant ingerenda ex minent; quae si grata admittant sin ininus respuant certe minus hepar a Scietur palato, faucibus, cum paren chymate sit sensus hebetioris , longius diliit , habeatque praevios hos examinatore ac e cubatores Deinde hausi:ether malis moderatus calor, prout assumi solet, ant

quam is ad hepar perveniat si modo v rum sit assumptas aquas ipsum permeare)

G et in

190쪽

in ventriculo reliqua via necessari r mitti debet cum cnim ille calor sit extraneus Madventilius necessario ab aqua sep ratur, sive totus, sive secundum gradus; ut cum illae sonte deprompta in loco si iacido, vel inius se ipsa calido collocatur. Ventriculus autem hominis non adeo intensum habet calorem qualem aqua thermalis juste calida assumpta sic non potest ejus calorem actualem, in eo quo assumitur gradu servare, adeoque necessario remittitur in ipso etiam ventriculo, aqua in eo solum teporis gradu servabitur, quem ille frigidis acidulis aut liquoribus Cliis dare potest sic nullum hepati adseret incommodum , quia tepor idem familiaris est.

Quod autem ventriculus non tantum possideat calorem, cx eo luce clarius patet quod juscula juste calide assiimp ta, si post semihoram , digito in fauces adacto diciantur remisi, calore tepida

solum in ore persentiantur, ipsaeque adeo thermales aquae : praeterea in vivis canibus aut animalibus aperto dextrovcntriculo chylus tepidus semper, non calidus

invenitur.