장음표시 사용
91쪽
tichrymis irrigantem. Rogatum, quid tam tam animo aegritudinem afferret, caussam hanc attulisse, quod videret Augustum, atque alios, hac una de caussa auxilia Gebhardo denegare, quia non Augustanam ac Lutheranorum, sed Reformatorum de controversis r ligionis capitibus sententi- amplecteretur. Sed tristem illius temporum memoriam refrico pene invitus. Ad Dhonanum redeo: quem deinceps honos undique alius atque alius e cipiebat, etsi eum non adsectaret. Nempe is. more crocodili non nisi fugientem sequitur. Tanto autem plus oneris in te recipiebat G nanus, quanto majori gloria Myresceret. Ueniebat in mentem duorum Impp. Pertinacis& Severi, quorum hic tribuno an narat sym- solum, L A B o R E M v s: ille ad imperium a scitus, MILITE M v s dari jusserat. Utrumque Diionanus conjunxerat, e dubium fiat, bellὁne,an pace, plus laboris exanclaverit. -- piger erat ad quaevis: ille meditari ea atque exequi, quibus in Palatinatu constitueretur
Ecclesiastica disciplinae ille laborare de exige do fidelitatis juramento a populo : ille dies
noctesque cretiare de caeteris, quae ImVa Casi-
92쪽
miri administratio requirebat: in quibus omnibus i a versabatur, ut salutem Reipubl. supremam sibi legem esse , abunde comprobaret.QNimirum videbat, quemadmodum gubernatori cursis secundus, medico bona Vese- tudo, Imperatori victoria semper proposita est: ita principi cordato ob oculos usque esse debere beatam civium vitam: omniaque ejus consilia eὁ esse dirigenda, ut Respubl. sit opibus firma, copiis locuples, gloria ampla, &quod familiam ducit, virtute honesta, res1g neque saneha. Atque in haec iccirco potissimum incubuit pius princeps. Caeterum nobile hoc ac sanctum Cinmiti studium in medio quasi curriculo summinare multi conabantur. Neque id tam aperta vi, quies maledicentiae, calumniaeque spiculis: quibus sit bditos clanculum erga optimum Principem concitabant. Ille vero, Cum Dei populique amantissimus foret, obtrectatores istas suis permittebat furiis ulciscendos: ut in quos redire soleant Vcμborum aculei, perinde atque telum, ubi in parietem densim ac solidum impegerit. Pen gebat ergo in propaganda coelesti veritate, de animo persuasus erat. Ac ne frigia '
93쪽
μ COMMENTAR. DE GEsTIsdius opus Domini curaretur,multum accendebatur exemplis Moysis &Davidis,&Ibsaphati,& Ezechiae, & Iosiae: quibus nihil aeque cordi fait, quam ut Dei Opt. Max. causam bona fide tutarentur, atque idola, & quicquid falserum Deorum cultui inserviret, radicitus evellerent. Nec fraudari tamen laude sua debent, qui praeclarum Principem in tantis negotiis conuito atque opera assidue adiutarent. Qualis erat Petrus Beutrichius Montisbaiarde sis, magnanimus militum duetos, jam diu ad sedes beatorum relatus. Abrahamus item Colbingerus, qui adhuc in vivis est; imo victurus est semper pietate,doctrina, beneficiis,quae totis XXX. annis,&quod excurri in Palatinatum contulit. Familiam vero inter consiliari os ducebat Diionanus: cujus & colloquiis frequenter Casi mirus , & subacto judicio recreatus plurimumfuit. Atque haec sancta Diionani opera ita nota erat omnibus , ut propterea a Daniele Tossano, praestanti Theologo, &aliis in vinea Domini sedulo operantibus, Ecclesiae ac totius Reipubl. decus appellaretu . Neque haec verba viris illis in ore 1olum nat bant: sed eadem, quoties occasio foret, literis '
94쪽
cia sunt, quae in D.honina supetiunt Bibliotheca. Talibus viris inconsiliis capiendis Casi- mirus utebatur. Principem vere beatum, licet per se sepiat, sitae tamen non praefidit opi- Μιnioni; vertim cogitat id, quod res est, tantam ingenii vim esse nemines, ut possit cuncta complecti: eoque res tantas, quantas ille jamdiu animo concepisset, magnis adminiculis indigere. Quam tumida enim dixerim, an stulta
utrumque vere dixerim) Xerxis est oratio, qui Herod. ολ Graeciae Dellum inducturus adhibitiS Asiae rati=ib.,.. Principibus: Niderer, inquit, meo tantummodo Uin consilio, Nos contraxi: erum mementote,
parendum. Uobu potius', quam fluadendum esse. Quorsum haec ejus evasit arrogantia Z Nimi--rusiarum idem ille postmodo amistis prope unde- zethzcies centcnis hominum millibus, solus, omni hic retiam servorum ministerio carens, cymba piescatoria saluti suae consulere est coactus. Quanto fuit modestior, addo & felicior, M. Antonius Pius ImperatorZ qui nihil vel in civilibus: egit, vel ad rem militarem pertinentibus, de quo non prius cum Scaevola, Volusio, Meti no, Ulpiano, Marcello, aliis summis viris contulisset3
95쪽
tulisset 3 Quam ob causis a quopiam uinatore reprehenses. quod nimio plus tribueret familiarium consiliis: Linquit, aequis
- est, me tot ac tabum amicorum attendere consita, quam ut tot talesque amici, meam uniussententiam,
voluntatemque sequantur l Ne ultra Dhonano abeam, ille Caumiro in oculis, in animo in ore semper erat, eo cumprimis tempore, quo M ire in. in Gallia Mars intonabat undique, ac Guisianus furor ferrum & ignem aduetius Eva gelicos spirans, etiam lacratissimo Regis c piti insidias struere non exhorresceret. Haec rerum facies impellebat Henricum Navaseraeum, ut ope operaque praestantium aliquot T M ut Virorum, atque inter eos, Hadaei Monglassi,' δ' imprimis Pardiliani, Dynastae Segurini, auxilia posceret a Friderico, Daniae Rege; item Christiano Saxone, & Ioanne Georgio Brandeburgico, Electoribus: quod in conve tu factum Lunaeburgensi. Nec eo contentus, Casimirum quoque, & Germaniae Principes alios, sitis quemque terris sellicitabat. Neque irritae hae Regis Legationes fuere. Quin tanto laetiori cum lubentia auxilia ei decemebantur:
quanto in deliberationibus illis magis magist
96쪽
perspicere erat, causiam Navarreni regis divino esse humanoque jure subnixam: communemque Ecclesiae caussam communibus etiam in consiliis, studiis,atque armis,debere vindicari. Colliguntur igitur, abjecta omni cunctatio- ne, octo millia Germanorum equitum: peditum ex iisdem, & vicinis foederatis Euangelicis, x x. millia. Iamque omnium cogitationes in unum hoc intentae erant, quem maximo& fortissimo exercitui praefici oporteret. Satis constabat, exigi aliquem, qui & arma tractare, & armorum jura didicisset qualem Alphonsus Arrago requirebat: quil non solum praesentia intueretur, sed praeterita etiam meminisset, futuraque prospiceret, Videlicet a tergo juxta, ac a fronte oculos gestans: qui denique non deesset fortunae praebenti se, sed oblato casu ad consilium eam flecteret. Illustres adeo animi dotes clare relucebant in Fabiano Diionano: quem iccirco Casi rus, ut
princeps 'punius, ita judex ingeniorum longe s aci us, toti huic exercitui summo eum imperio praeesse jussu. Provincia haec erat sane per se amplissima, cum tot hominum millimetati uruus judicio starent aut c H derent:
97쪽
18 COMMENTAR. DE GESTIsderent: Diionano vero eo illustriosiquὁd Robertus Boullionii Dux, & Martianus Comes frater, quos sipremos exercitus suiImperatores Navarrenus dixerat, virtutem & fortitudinem Diionant in rebus bene gerendis summo sibi praesidio esse non animo modo agnoscerent, sed verbis factisq; testarentur. Hic mihi inau- 'dire videor non paucos, qui ut gloriae Diio-nanae frigidam sessundant, hanc ejus expeditionem vituperen Baronemque legiones revidere jubeant. Niliarum caninarides, vel triatico maxime laeto, vel rosis fragrantis imis insident, non mellificii gratia, quod apiculae factitant ; sed ut malignum exsugant seccum, quo se nutriant, alios laedant . Eodem modo homines lividi florentissimo loco positos maxime petunt: - ante oculos istum esse potentem, Dum alectari, claro qια incedi honore: hsist in tenebris molis caenoque queruntur.
Nec propterea inficias iero , haud quaquam . eadem prosperitate eonsilia in hoc bello successisse monano, qua ille prudentia omnia ad
stateram recitae rationis expenderat: Vel quamin etiam fide ac magnanimitase rem gerebat: Verum
98쪽
pAg. Buκα a D ΗΟNA. 3'Ueriam enimvero nihil illud decerpit de summa vel auctoritate ejus , vel fortitudine: ne istud quidem, quod ad Vimorium obscura nocte pugna utrinq; haut incruenta cum Me- et M u duanio, Guisu fratre, congrediens ferro ab eo
est sauciatus. Neque enim in milite vulnera, aut cicatrices, dummodo parte appareant antica, pro corporis dehonestamentis duci debent: sed potius pro mutis, at illustribus signis
animi gencrosi, nullaque vel praesentanea pericula, atque adeo nec mortem ipsam pro bono publico extimescentis. Quanquam Diionanum quidem multis nominibus Meduanio fortiorem liceat aestimare: quoniam noster ille ne galeatus quidem pugnam capessebat ; hic capite undique munitus probe: ille selopeii ibinis. minoris ictum in galeae ima buccula Medu
nio inflixit,ac tantum non eum humi prostr vit; hic ita ense Diionanum petivit, ut tantummodo frontis cutem strinxerit. Quod ipsum non absque magno certissimoque omine crediderim contigisse. Qua enim nocte, credo etiam, quo temporis puncto, Duces ambo infestis armis concurrerunt, effigies Fabiani in
ara Morungiana, quae illi apud Boructos gen-H et tilitia
99쪽
tilitia erat, operi latestino esseta eodem seontis loco dehiscebat, qua leviter ille vulnerabatur, quasi vulnus domini tanta loci intercapedine dissici manifesta rima indicatum iret. Equidem
haut inter ariolos nomen' profiteor meumrneque auspiciorum vanitatem ex Tagetis disciplim repetere visum: attaminprobe intelliago ac scio, etiam in rebus inanimis Deum exserere quandoque signa sua,quibus vel de prς-
sentibus homines, vel futuris,modo attendere non refugiant, reddat certiores Verum erunt fortasse nonnulli adeo virulenti pectoris, ut cordatissimum virum propterea obscama non cessent lingua traducere, quod in tumultuaria
pugna, hostibus haud incruenta, vigilia Beati Martini ad Almetum bis mille homines, lita
ipsis, & calonibus annumeratis , amiserit. Quasi, quo minus longe alium haec eventum sortirentur, per Diionanum steterit; qui profecto unum servare civem, quam mille hostes perdere maluisset. Cujus vero tantus est st por, cujus animus adeo brutus vel hospes in rebus humanis, ut nesciat, incertam esse Ma tis aleam, fortunam ancipitem Aderant Diionano Omnia, quae virtus ipsa ab duce sapienti
100쪽
ac strenuo postularet: summa in eo fides, imuictum animi robur. Aliter si esset, non adeo multi fortitudinem Diionant in hac ipsa e peditione Gallica Praedicarent. Eosque inter Hottomannus in tuis ad Casimirum literis,uir omnium eorum, quae iis temporibus contigere in Galliis, scientissimus. Quare nobis satis est, quod boni Ducis munia impleverit Diionanus. Successum vero ubique felicem praestare, vel etiam polliceri, id vero longissime exuperat seriem mortalium. Nec enim Duces bellici Deum habent sponserem visae
omnium eorum, qui pugnam committente quemadmodum nec imperium capessituri vembis jurant conceptis, fore, ut hostes universes ad internecionem caedant,de suis amittant neminem. Q mn contra, ut Spurius Servilius, graviter disserit, magna facinora magna cΟ-mitantur pericula. Quamobrem si coerum te rae, divina humanis miscere nolumus, illud profectis fateamur necesse est, quod bella recipiunt in utramque partem momenta repentina, Vicesque alternas. Quod ideo fieri put mus, quoniam haec omnium maxime a divina quadam & sirperna necessitate pendent.