장음표시 사용
481쪽
de Archaologiis Philosophicis Qq 9
quies haec st dictio figurat 'ecte quidem quoad similitudinem sponsi, aut Gigantis agnosco sed nili grcshum aliquem cur lumque solis concedas, tolli ipsa stamina orationis' propositum Aut horis quod ubique in comparationibus, in ipsis Parabolis,
HIS tamen, aliisque sacrae Scripturae locisin testimoniis non obstantibus, Physici ScMathematici solem mira obilem, Terramque moveri statuunt, tam die in circa suum axem, quam circa plilla Solem annuatim. Quod a multifariis Coelorum hamomenis motibusque arguunt Mostendunt. A Fixa rum ' Planetarum materia dii crsa, admotum aptitudine vel ineptitudine : ab instabilitate Corporum in Fluidis 'rticosis Et a legibus naturae, quae superflua fugit, Via que affectat brevi limas simplicissimas: Denique ut totum pincium Deo dignum sit, immenso sapientissimo.
H Sc hujusmodi nobis proponunt argumentandi capita quae mentem, in his scientiis exercitatam, ita in assensum rapiunt, ut pauci sint hodieacrum Astronomicarum periti, qui hanc hypothesin de Tellaris motu
non amplectantur : Vel aperte cloacite. Tacite, inquam, ubi regna Tyranni inquisitori nec veritatem efferre licet, etiam in
rebu naturalibus, quae displicet Tribunali Ecclesiastico. Hic sensus suos cogitata dissimularc di comprimere coetuntur Philo-
482쪽
sophi: aut obscure dc per ambages significa re Sed ubicunque fas est Verum quaercre, profueri, in hanc libenter cistendunt sententiam. Qtiod Ver attinet ad sacrae Scrip thuae dicta. de motu aut cursu riolis, his facile respondent equi interpretes, Ad sensus scilicet opinione humanas, capitimque populi, accommodari ias loquendi 1ormulas; quibu etiam utuntur hodie, in quotidiano sermone, idem Sapientcs, qui plane aliter sentiunt in imo pectore. . Loquendum
cnim cum multiS, cogitandum cum pauciS.
Notum est itidem, quam plurienis X cmplis,
Spiritum Sanctum loqui ingua fliorum ho-mmIS, ad conceptus populare suum formare, Mattemperare stylum. Hi errore dc hallucinatione VulgareS, circa formam Dei, formam Mundi majoris, Telluris nostrae, a sacris Scripturi male perceptis derivati, exemplis monitoribus este possimi, quo caruus amor aut affectatio 'crbali interpritationis, inconsulta ratione, incautos ducit, imperitos. Neque minus circa mundi originem, quam illius formam in errorem incidemus, si Iacglccta rerum natura, Authoris scopo, hypothesim parabolicam, aut popularem, cum Mathematica aut Physic. Et mundi nostri terrestris
ortum, cum magni Univcrsi origine : denique, humani generis natales in hac Terra, cum natalibus Angelorum, Archangelorum, confundamus Praeterea, huic Mundo
483쪽
de Archaologiis Philosophicis Is I
condendo Deum operam dediste per sex dies, inquit Hexaemcron hic si tempus d cfinitum pro indefinito accipia : cin, sex dies, potiti quam plurc aut pauciores, ad constituendum Sabbathum& Sabbatismum mentem Prophetae non male forsan assequeris salva rerum natura creatori dignitate. Utramque Vero laedit, qui haec rasi e κατα re διοικὰν interpretatur, ac Velut it lotis manibu lacra tractat. Sed de his a tis alibi diximuS.
LITE A occidit, inquit Apostolus, spiritus autem Ut Ui cat. Quod de Lege& Evangelio dictum, transferre licet aliquando ad sensum Litcralem Spiritualem: Cum verba nuda frigida, nimium c quaces, aut praecipitcS, in errore ducunt. Prolatis jam hujus rei pluribus exemplis, liceat alterum crroris it crati adjicere, idque gravissimi, ne dicam, infandi. Illud monstrum
dogmatis intelligo, Transub antiationem. Opprobrium Christianae religionis indei. Quid dixi, Christianae fidei 3 mo Generis
humani laturae rationalis dedecus Wopprobrium. Quae unquam Gens coluit Deos farraccos 3 quis unquam Barbarorum hujusmodi numen agnOVit Vel adoravit Ex eodem ligno Olim fecerunt scamnum, vel Priapum Ethnici Sed ex cadem farina, placentam vel cum Optimum Alax
484쪽
cultu a natura, an Revelatione 3 A Re velatione, inquiunt, atque iterum iterumque nobis inculcant Servatoris nostri verba,
Hoc es Corpus meum: Abita pη, qui major Mose si Atque hoc nobis crit instar
omnium Oraculorum, instar omnium demonstrationum. Neque de modis rerum solliciti sumuS, neque absurda Vestra moramur. Omnia Deo sunt possibilia, atque omnipotentidcveraci numini, liquida fide, sine examine, sine mora credendum est. in I D ad ax respondent Literales 3 nunc eorum re agitur : Si Verba Servatoris in primam Grammatica significatione accipiamus, hunc utique sensum pro se ferunt;& nisi propositum Aut horis, rei naturam, de qua tractatur, introspicias, Fides reformata, quoad hunc ritum, periclitabitur. Mihi quidem, qui Sancti Spiritus scopum in quocunque argumento, Scriptura: stylum, quid ferat, aut ferre recuset materia subjecta, semper mecum in consilium
assumo, nihil manet dubii aut difficultatis Qui vero, his praetermissis, jejunis aridisque
harrcnt verbis, infamem illum errorem non facile eradent aut res client. Quod si consentias, his omnibus utendum csse regulis, di cautelis, in eruenda Veritates Sacrarum Literarum sensu, in hoc loco : in aliis pari-tcr, scriptisque Mosaici non minus quam Christianis cun dc in interpretandi modum
485쪽
de Archaol iis Philosophicis I 3
Η- C pluribus exposui, vir Colendissime, ut secundae ture dubitationi satisfacerem Revertamur Jam ad propositum. Summa rei huc redites In explicandis ora culis sacris peccari potest ex utraVi parte, vel nimium adhaerendo verbis .literis, vel ab iisdem recedendo sine ustis causis Uterque modus, vel interpretandi Vitium, errore peperit Sed literatis, ni fallor, graviores Paucis retro saeculis,' probe nosti, non licuit, per maximam ' partem Orbis Christiani, appellare Panem, Panem, aut Vinum, Vinum Sed virtute quatuor verborum a Sacerdote prolatorum, lanis , erat Caro, Viva Caro, vere in proprie vinum, sanguis, vitalis sanguis Manentibus interim iisdem Corporibus, ut prius, quoad
omnes proprietates Quantum arte, aut ingenio : sensu aut ratione, explorari poterat. Qtiorsum vero nobis mendace oculi, caeterique sensus Ad quid valet ratio 3 Siludimur in propriis utriusque objectiς, actum est de natura humana Quin etiam actum est de religione Christiana, di de miraculis de resurrectione Christi non fidendum sit sensibus de ipsa denique existentia Dei,
si non rationi. Eo tamen caecitatis, nescio quo pacto, prolapsa erat pars plurima gentis Christianae, ut hoc ere πω ατοπωτα Iον, pro
articulo fidei, eoque primari Wantiquissimo habendum duxerint Quod tantopere oppressit intellectum humanum, in totam vim
486쪽
vim naturae rationalis, ut jugum ultra ferre non potuerit. Cum ero e Verbis sal Vatoris nostri, Hoc o Corpus meum, crassius expositis, Ortus sit hic error, ad examen deventum est, an propria Vel figurata fuerit hariChristi locutio aequisque judicibus re permissa, vicit tandem sensuum externorum, rationis internae, vis ineluctabilis. Unde hoc scandalum, Gentibus Iudaeis, Mahu- metanis, Christianis, e fide nostra reformata foeliciter exemptum gratulamur. DE NINJEnotandum,InterpreteS Literales in nonnullis a Litera abscedere, cum nulla urget necessitas in materia subjecta. In aliis autem, ubi urget maxime, nullum recessiimconcedunt. Qua in re sunt iniqui Judices. Exempli gratia : In doctrina de millenni Christi Regno, apud Prophetas Veteres, in Apocalypsi Johannis, saepius descripto, Literam abdicant, ad Allegorias confugiunt Pariter in doctrina, de Nozas 5 - lis mos Terra, sive de Renovatione Mundi, apud Isaiam Prophetam, Apostolos, Paulum Petrum Johannem celebrata: aufugiunt a verbis explicitis, nodum in scirpo quaerunt. Haec iniqua sunt, inquam cum ad arbitrium suum, sine certa lege, studio partium, jus faciunt. Si D ut huic Sermoni finem faciamus Monemur his exemplis, non omnia ejusdem esse fili in sacro textu, neque eodem modo tractanda : Cumque sensus literatisin rati ratis
487쪽
de Archaologiis Philosophicis Iss
nalis non conperent, instituendum esse examen de utriusque rationibus momentis ut, quod aequa lance praeponderat, accipiamus. Praestat autem nobis ut hoc examen fiat ab amicis, quibus curae erit ut fidei nostrae summa, sacrarum literarum authoritas, sarta tecta conserVentur, quam ab inimicis, qui utramque hi machinis expugnare satagunt Extraneorum quorumcunque religionem .dogmata ad minutias usique excutimus, .si quid absurdi continent, 1 alsi convincimus irridemus: Mea autem interest multo magis ut Religio, quam profiteor ipse sit Vera, quam ut aliorum sitialsa ut illa absurdis careat, quam ut Ntera iisdem abundet. Absque examine autem judicio adhibitis, haec' illa sunt aeque vera ut omnia sunt ejusdem coloris sine luce. refugit examen Religio Christiana: Deum Ignotum colere, non nostrum cstri neque idem, cujus nulla reddi potest ratio. Explorate omnia, inquit Apostolus, iris Ex quod pulchruo fuerit retinete 'Oσα pi . i.
αῖ θη, σα σεμ.νὰ Tαυτοι λογίζεσθε. rhil ιν uaecunque era sunt, quaecunque veneranda augusta, Deoin hominibus digna Haec cogitate Christiani, ut monet idem ApostoluS. Denique, precatur Deum, ut sui Philippenses abundent ἔν πJνω- πάση
Ut abundent eognitione is sensu, aut judicio ad explorandum ea, quae differunt, Vel quid alia aliis praesten D; tam in discriminandis
488쪽
dis doctrinis, quam in rerum praxi . . Egregia sunt etiam in hoc argumento Patrum
monita in Consilia. Iustinus Nartyr inci .Lu Apologia pro Christianis, T. κατ' αληθειαν
solam eritatem in pretio T amore habere, ratio dictat, Veterum opinionibus, si pravae Thers ut sint, in ere detrectantes Praeclare tiam
πανIα θεν ξυλλεγειν. Proprium Uirorum
prudentium est, praeeouceptae opinioni non serSire, nec Patriis moribus alligarici sed veritatem quaerere, is quod utile es undi quaque colligere. HIs praeceptis Consiliis si obsequamur, nihil metuendum erit nobis ab Atticis aut Infidelibus. Quae solido nituntur sundamento, non metuunt procellas : cd quae arenae superstructa sunt, ad Omnem impetum Ventorum concutiuntur, si non labascunt. Praeterea, ut hoc demum te moneam : Hujusmodi hominum nequam Mini euorum Religioni non parum augetur numeruS, confirmatur audacia, ab imperitis, crudis, insulsis interpretamentis sacrae Scripturae qualia nempe concoquere non potest mens sana: corum cau5 caetera, quae pulchra sunt
489쪽
de Archa giis Philosophicis Is 7
sunt praeclara, inconsultoin per concomi tantiam ut aiunt, rejiciun r. Sed ad reliqua progrediar. TERTIO mihi objicis Nonnulla loca, quae figurate interpretamur, in Prol egomenis Mota eis, citari alibi in sacris literis in novo foedere : idque secundum literam sine ulla sensus arcani significatione. Non inficior Ita Apostolus inquit, Serpens δε- a Cor. xi cepit Esam sua calliditate. Author ad 3 Hebraeos Sabbathum primaevum, Adamicum respicere Videtur cap. V. . Psalmista memorat aquas supercoelcstes, Fal. cxlviii. Aliaeque sunt non paucae repetitiones, vel allusiones ad ea quae dicunturi Mose, in primis Mapitibus Gene seωs. Sed quid hinc probas, vir optime 3 Qui alterius Scriptoris Verba recitat, nuda repetitione nihil mutat in sensu, sive sit itera lis, sive parabolicus Apostolus alicubi pro re mata citasset aliquam e Parabolis Christici puta, illam, si velis, de Lazaro Divite repetiissetque verba Christi, Dizes Luc. xvi.
apud Inferos, cum esset in Tormentis, Si dit Abrahamum longinquo, o Lazarum in Sinu ejus Tum pye clamans dixit, Pater Abraham, miserere mei, mitto Lazarum, ut intingat extremum digitum
suum in aquam, refrigeret linguam
meam. uoniam crucior ista flamm . c- quem putas sanae mentis. hinc probaturum esse, Lazarum habuisse digitos, vel Divitem habitisse linguam, apud Inferos' vel Christi
490쪽
Verba non esse parabolica, quandoquidem ab alio Author sacro repetita legimus informa literali 3 Simili modo in datis exemplis, cum Apostolus citat parabolam Mosaicam de Serpente, qui allocutus est, fefellit Evam, nulla addita interpretatione
Hoc neutiquam probat Mosem non locutum esse parabolice ; nisi codem argumento probare velis, Diabolum non interfuisse
illi negotio : ipsius enim non meminit Apostolus, nec ipse Moses. Denique Christus ipse citat verba Prophetae Isaiae de inferno, Cap. XVi. 2 . ubi ermis non moritur, neque Ignis extinguitur. Haec Verba, inquam, recenset Christus, Mar. ix. nulla adhibita X plicatione : neque tamen propterea credimus fore crmiculos in Inferno. Fieri etiam potest, ut quae visione exhibita fuere, recitentur historice, tamquam externe plena luce perac ia. Nunquam mihi persuadebis Hoseam Prophetam
sumpsisse in uxorem aut concubinam, scortum meritorium : idque mandato Dei.
f. i. o iii Apostolus Paulus ait, An ignoratis corpora Cesra esse membra Chri-
c. . si Num igitur sublata membra Christ
io, i . faciam scorti membra Absit. Et quae sequuntur. Istaec igitur apud Hostam symbolice interpretor, aut in Visione facta, narrentur licet nude sine explicationeri JOVem Martemque Scortatores hujusmodi decent mandata, non purum Israclis Christianorum Numen. PRO