장음표시 사용
471쪽
de Archaologiis Philosophicis I39
S E C Um in Objicis, io urges abi commodo. Ea, inquis, libertate, qua usi sumus, recedendi a verbis' a litera Mosis, cum no premunt absurdiuscula, abusuros esse homines Atheos cincredulos, ad elevandam Authoritatem Mosis, parvipendendam Scripturam sacram. Respondeo: Nihil minus sequitur: His enim & hujusmodi ab turdis literalibus usi sunt hostes religionis nostrae, ad labefactandam Scripturae Sacrae, religionis nostrae authoritatem. His igituramOt:ς, arma iis e manibuS excutimus, atque
omnem cavillandi an fama falVamque praesta-mu cx Omni parte, dc quasi inVulnerabilem, religionem nostram. Quod si ex adverso, sensus liter alis patrocinium ubique in sacris literis, speciatim in Originibus Mosaicis, susceperi S noVas generabis lites, non sine discrimine causae principaliS, terminandaS. Dicam tibi libere sententiam meam : Qui adhaerent mordicus nudae litera verbisque Mosis in enarrandis rerum originibus, dant Iocum ansamque Atticorum Mincredulorum contumeliis, aut caVillationibus, tam contra Scripturam sacram, quam religionem in ea reVelatam. Hoc patet exemplis,
Cels, unani, Simplicii, Porphyrii, alitu
que : Qui ex hac pharetra deprompsere sagittas, quibus, Veneno tinctis, petebant Prophetam Mosem utpote quem rerum origines scripsi se aiunt, Fabulatoris instar,
aut Plebeii neque Philosophorum sapiena iam
472쪽
tiam eum attigisse, nedum viri divinitus se flati. Ita spurco ore Archeteologias Mosaicas, alii αυθον 'Aι π ζακον, alii anilem fabulam, alii Graecanicis deteriorem, appellarunt Deo indignam arbitrantes illam rerum oeconomiam, quam in ortu mundi, initiis Naturae humani generis, exhibuit
Moses. Quinetiam ipse Philo Judaeus licet, non abstinuit hujusmodi dictis, τι θή.
γεsονενο Rusticanaesimplicitatis es credere, mundum sex diebus conditum esse. Hoc sextiduum operis requiem septimi diei, deridet etiam in suis carminibus Claudius Rutilius Pin. lib. Septima quaeque dies turpi damnata μ
Tanquam lassati mollis imago Dei.
Caetera mendacis deliramenta catastae clueros omnes credereposse reor. De Mose loquitur, lae suo Hexae mero. LUCIANUS, vel alter illius non absimilis, in Dialogo, qui dicitur Philopatris, Cosmopoeiam αδδεωσσου, quom mine Mosem intelligit, sugillans, ait lucem ipsius primigeniam fuisse φω ἀόρίον κα-7ανόπτον Lucem, quae nec vis percipi posit, nec intelleritu. Manichaei etiam referente Sancto Augustino, lib. xxii contra F. Manich. . . dicebant se rejicere Libros Mosis, quod in iis plurima legerentur in-
473쪽
d Archaologiis Philosophicis I
indigna Deo inter alia, de Hexaemero dicunt, Mosem describere Deum ab aeterno in tenebris Versatum, tenebras fuisse conditas ante lucem, meum super aquas tenchris obsitas, per noctem, antequam lucem faceret, inambulasseri Quinctiam describit eundem Deum, ad insolitae lucis aspectum, admiratione perculsum, atque adeo antea nescientem quid esset lux, ut cum primum illam vidisset, optimam judicasset.
DENI IE haec omnia confirmare li- De Poten.
cetin concludere, cum judicio dudum lato
Th. Aquinatis qui in hac causa definienda' statuit, sententiam Augustini, negantis intervalla dies successivos creationiS, commodiorem esse ad tutandam Scripturam sacram a morsibus infidelium, quam Vulgarem Hypothesim verba ipsiuς haec sunt. Harum expo
sitionumprima, scilicet Augusini, es subti-tior, magis ab irrisione Infidelium Scriptu
ram defendensu Secunda verbicilicet aliorum Sanctorum, esplanior, is magis Cerbistiterae, quantum ad superficiem, consona.
Duplicem etiam Interpretationem riginum Mosaicarum, ex praefati Authoribus exte ris, Celsus sutianus, agnoscunt, neque iisdem utramque premi incommodis sed ex illa interpretatione, quae tota residet acquiescit in sensu literati, Venenata spicula in Mosem intorquent. H quum ita de habeant, dic sodes, per amicitiam nostram, uter horum, Interpres
474쪽
prestiteratis an Philolophicus, amicior sit Mosi, a Sacrae Scripturae reVerentior Tu, qui hunc' illam ludibrium facis inimicorum Vel Ego, qui utriusque honorem tueor, sartum tectum conservo : neque in his oraculis sacris nodandis quicquam recipiendum esse duco, quod indignum sit summo Deo, aut ipsius summo Propheta. H Ex quoad Gentes hostes exterOS, dicta sunto: ut eorum tela retundam US. Sed operaepretium erit praeterea pauci eX- pendere, quot mala pepererit inter ipsos Christianos, quot errores, haec superstitiosa ad textum iteralem adhaesio Superstitio. sam appello, quae invita rei natura .repugnante ratione, literas, syllabas, sensumque Grammaticum, mordicus tenet, nec Veritatem ultra quaerit. Si vacat, Iibet, hujus inspientiae exempla nonnulla, notissima quidem illa, sed non levis momenti, tibi in memoriam revocabo. Primum, ex hoc fonte manaVit foedissimus error Anthropomorphitarum. Fodi mus, inquam, utpote qui eum Optimum Maximum transformet in bipedem, nostrumque facit similem, Os humerosque, alia membra. Huic tamen dogmati, quantumcunque a ratione abhorrenti, planissimis Scapertissimis verbis, iterum iterumque repetitis, patrocinatur Scriptura sacra Patrocinatur certe, nisi sensum iteralem deseras, nobiscum transeas in rationis: sana Philosophia castra. SCRIP.
475쪽
de Archatagiis Philosophisis a 3
SCRIPTURA sacra asserit, primo, in
genere, Hominem factum esse ad imaginem
Dei. Dein affectus humanos, proprietates, facultates nostras, Deo pariter attribuit. Denique ad explendas omnes partes probationis firmaein consummatae, ipsa membra, partesque Dei, recenset Sigillatim, nominatim, quemadmodum in corpore nostro. REco LAM Us haec breviter, si placet. peractis caeteris mundi partibus, cum ad
hominem condendum Ventum effet,' ait Gem L*6,
Deus, Faciamus Hominem ad imaginem 7 nostram, secundum militudinem nostram sItaque creavit Deus Hominem ad imaginem suam, ad imaginem Dei creazit eos. Repetuntur Verba ut de re in sensu, ut videtur, certiores facti essemus . at nequa lateret ambiguitas in voces Imaginis, additur, secundum militudinem n ram. Denique, si quis restat scrupulus de significatione harum vocum, obserVare oportet, secundum leges interpretandi earundem vocum, ' Vel ejusdem Thraseologiae, usum, si forte recurrant in eodem Authore. Occurrunt autem apud Osem iterum, cap.
v. 3. Ubi de Adamo dicitur, eum genuisse filium, ad similitudinem suam, ad imaginem suam. Unde sequitur, ex Vi Verborum, quemadmodum Sethus erat Imago Adami, ita Adamus Dei. Praeterea, in novo foed re eadem cst dictio, eandemquo habet Vim,
476쪽
cum de incarnatione Christi agitur : Dicitur enim factus ἰν αοιωμ- άν ω πων, ut Ada-Phil. ii. . naus dicitur factus ccitio. G ευ. Que madmodum igitur Christus induit cram hominis formam, ita damus veram formam Dei. Ita timo argumentantur
Anthropomorphitae. Denique Imaginem Dei in homine aliquid denotare externum aspcctabile, res ipsa, alia loca Scriptiuae, satis indicant 1 Cor. Vii. I XV. 9. collata cum Phil. iii et r. oh.
SECUNDO, Scriptura acra, inquiunt, nobis exhibet manifesto affectus humanos, proprietates, facultates naturae nostrae in Deo. Primo, Deum habere animam, dicitur: .loquela uti sermocinatione, inta nostrum. Dein dormire expergisci Ridere etiam, quod proprium censetur hominis. Quin etiam facti sui Deum
poenitet quandoque, quandoque aliorum miserescit. Dicitur etiam, irasci, exari, dolere, gaudere, admirari, amore aut odio prosequi. Praeterea moveri de loco in locum, descendere Masccndere, aut per CC-los aera transferri. Denique, Videre, audire, odorari, tangcre tangi. Haru Deus nobiscum, aliisque corporibus, habere dicitur Communia, in sacris Literis. Tim es o, membra partes corporis nostri in Deo etiam reperiuntur, secundum casdem literas sacras Memorantur cibidem
477쪽
de Archaologiis Philosophicis I s
dem Dei digiti, manus, Brachia Caput atii Capite facies, os, cum labiis lingua
nasus, oculi, Maures s Memorantur etiam intcriora corporis, cor in viscera : Dein
tergum posteriora cici Denique crura pedes Quin etiam saepius apparuit rophetis aliisque Deus, sic visibilem reddidit, temporibus priscis Angeli etiam hucusque conspiciunt ipsius faciem Stephanus Vidit eum in coelis, lambulasscte dicitur Deus cum Adamo in Paradiso Vides, quot
classe argumentorum, quot loca sacrae Scripturae afferunt Anthropomorphitae. ii suae causae patrocinium. Quo te vertes, nescio,
si rationem rcjicis interpretem Quid respondendum tot sacris testimoniis 3 Concedemus Deum esse corporeum, ex authoritate iter: vel id negabimus ex authoritate rationis quippe quae demonstrat clare, perfectiones naturae divinae, sive Entis infinite perfecti. consistere non posse in quocunque corpore. Hoc tenent' tuentur,in hic pedem figunt optimi interpretes docentque, quoties Scriptura loquitur de forma humana, aut natura Corporea Dei, id fieri
κατα συγκατάβαων, uta animis populi in
plebis aliquam imprimat deam Dei, licet non veram. Doncc scilicet a rebus acris instructiores facti, capere queant de Deoin natura divina notitias magis idoneas' accuratas. Vulgus hominum nihil concipit per modum substantiae, praeter corpus corporea uerat in cor-
478쪽
corporeis, nullam formam praestantiorem humana: Oportebat igitur ex hac materia, in hac forma cringere Deum vulgo vel quod pejus esset, iis fingendum suo modo Quo ingenio permittere. Haec des Anthropomor-phitis dicta sunt ora Corporci numinis, 1ensu liter alis Scripturae, Adoratoribus. QUEMADMODUM circa formam Dei, ita etiam circa formam Mundi, Whujulce telluris, a Veritate aberrarunt, qui sensibus, imaginationi, Verbisque perpcram intellcctis, addicti usin serviliter haeserunt. Hac ratione nullos Antipodas admiserunt e Patribus Christianis non Pauci : nullum a nostro Hemi sphaerium. Neque Terram esse Globum Voluerunt, aut Globosam sed instar tabulae, planam Coelumque circumfundi, ad modum Tentorii. Haec, inquiunt, est Vox sacrae scripturae Et quid si reclamet Philolb-phia, quid si Mathematica 3 non moramur has argutias Dei verbo, veluti sacrae An-
Chorae, unice innitendum est. NEQUE Vulgus tantum, aut proletari homines, sed viri celebres cruditiones aut horitate, hoc dogma de incolis alterius Hemi-
Non videt imperita plebs, quomodo aliquid vere dc citra dubitationem possit Xistere, nisi corpus. Et quicquid non est corpus, sed astectio tantum in corpore, Juxta ip1bs quidem existit, dc est Ens. 1ed imperrectius quain corpus quia scilicet ad illius existentiam corpus necessario requiritur. Quod vero neque Corpus est, neque a1fectio in corpore, id in principio intellecti is hominis maXime autem juXta imaginationem ejus, plane non. existit, c. mamon. Mor. ne . p. r. I. cap. Xlvi.
479쪽
de Archaologiis Philosophicis I P
s, arrii, inter prophana, Mabsurda, numerarunt. Et male sibi metuit Sanctus Augustinus, ne alterum caput humani generis, praeter Adamum, quaerendum esset, si trans Occa num, Vel in adversa parte Terrae OV estent,
nescit qui homines vel populi. Denique, Fidei nostri ac religioni adeo funestam habuere hanc sententiam, ut D. ' Vergilius impietatis accusatus fuerit, in magnum discrimen adductus a Bonifacio, tunc temporis Legato in Germania Pontificio, quod Antipodas agnoverit, es defendendos iusseceperit.
CPEΤERUM non Obstante hoc aestu Theologorum, d Authocitati sacrae praetextu, Vicit tandem ratio, Tanae mentis Iudicium :
arat Vergilius in Disciplinis, quas Mathematicas vocamus, te in Philosophia profana, magis, quam tum mores Christiani ferebant, eruditus. Ex illiu1modi iterarum scitis, contra opinionem vulgi, D. Aurelii Augustini Lactantii, de aliorum, forte docuerat, id quod nostro saeculo non argumentis investigandum, sed experimentis cognitum est circumfundi Terrae homines undique, dc conversis inter se pedibus stare : unde Antipodas Graeca nuncupat voce. Hoc ita acceptum est, quasi Vergilius alium mundum, alios sub terra homines, alium denique Solem, atque aliam lunam esse adsereret. Bonifacius haec velut impia, o Philosophiae divinae repugnantia, refutat Vergilium publice, privatim, arguit ad recantandum has naenias provocat, Hagitatque jure suo, ut Legatus Germaniae, ne ille, hujusmodi deliramentis, sinceram, d simplicem Christi sapientiam polluat atque contaminet. Re tandem ad Zachariam Pontificem delata, Ille mandata: iteras misit ad Utilonem Boiorum Regulum his verbis, Vergilium Philosophum si sacerdos sit, inquit, nescio ab templo Dei de Ecclesi depellito, Sacerdotio in Concilio abdicato, i illam perversam doctrinam fuerit conressus. omi Aunal Boior. lib. iii.
480쪽
neque quisquam cst, nunc dicrum, qui derideat Antipodas aut oraculis divinis, cordate .solerter expositis, repugnare lentiat. Vcritas cst cmporis filia, quarta parit aliquando unico nixu aliquando diutius in partu laborat. Nova desin solita saepe displicent primo alpcctu, quae tamen iccundae cogitationes, Vel aetas post cra, ubi deferbuerint animi, rata habciat, tu ratibia consentanca Hoc in nonnullis dogmatis experti sumus in aliis, Opinor, expcrturi Sed de Antipodibus fatis. ATQUI circa forma muti oris mundi non minus disconvenit intc Thcologo MMathematicos hcologi aiunt, citari Scripturam sacram clare' dilucide, id quod supponere videtur Moses in tuo exae mero, Solem mor eri Adeoque Terram quiescere, Mundi centrum, circa quod rotatur Universi machina, totusquc Celorum Xercitus,
singulis diebus. Srctit quidem Sol, inquiunt, tempore ossiuae, sed per miraculum
d praeter ordinem naturae ut umbra recessit in horologio Ahaz At communem ordinem si respicias, in consuetum maturae
tramitem, ' Sol tanquam sponsus prodiens e thalamo suo, laetatur icut Robustus δε-
cirrse rus Ciam. extremitate coelorum exortus ejus, ct ReColutio ejus ad extremitates eorum Sic dicit Propheta Vides hic cursum solis a carceribus ad clam, quod