장음표시 사용
251쪽
& Monasterii Crypto-ferrat ensis fundatione loquens, ita aperinte pronuntiat . Gregorio Conte di Tusculo apendo intes P amripo det Santo, venne a pro rars alti di lui pie di, e gli disse et Serto di Dio io non fon degno , che pol entriate fotto ilretro di un peceatore , quale sono io : tu tapoita per che ad mem- pio dei sos,o Signore mi apere preferito alti giussi, per peccatore cise io su , eccopi la mia casu , la mia Citta , e tutio ilno Territorio , dispone tene come mettio di placera S. Nilo gli domando un Logo atto per orare in risos, e Gregorio volentieri glielo accordo. uesso era un sicciolo rima glio deus Cosa di Compagna di Cicerone , nomata tu Grotta Hrrisca . Qua ratione praeterea iis quae memoriar & Mss. Bibliothecae Crypto-Ferrat ensis consignata , diligenter usque adhuc adservantur, refragabitur Z in quibus de D. Nilo , quum primum divino quodam amatu ad ea loca, & ad Gregorium Comitem Tusculamina accessit , talia ipsius Comiti S Verba sunt descripta sunt: Ecce domus mea, totumque cum suo Agro
oppidum ante te es uidquid de iis liisuerit , jubero : Cui
S. Pater respondit . . . particulam in ditione tua nolis concede . . . . Gregorius autem magna Glacritate implebat , tiod
jussum erat G c. ex quibus clare aperteque colligitur locum
illum, id est Cryptam-Ferratam , qua S. Nilus a Comite Tusculano donatus suit, pro Monasterio aedificando, in agro Tusculano extitisse. Quare Humphridus Hodius a) de Cardinali Bessarione verba faciens , recte , inquit : A Pio II. anno I 63. praefectus est Monasterio Cryptae-Ferratae in Villa Ciceronis Tusculani sito , ubi more Graecanico Sacra peragebantur aci) Storia Tniversi lib. XCVI. LXII. V De Graecis Illustribus, Londini I742. pag. Iq3.
252쪽
tur , quod novis & pulcherrimis aedificiis instaurabat . Vertias me etiam Bernardus Sacchi edisseruit , dum ita scripsit ci): Ab uno Tusculano agro ) tantum natur oc experimenta petam stibi Frafecta olim Vicus , nunc Oppidum , CP elegans Cr tam Ferrata jacent , in quo Monaserio Graeco sermone o ritu di-
pina celebranTur . Quam ad rem apposite pariter Tusculanarum rerum consultissimus P. Eschinardus Soc. Iesu in hunc
modum se expressit a): u Territorio de' Tusculani ne' templantichi mi F ouole fosse di morator sensione , e che Ffende
s dalla parte de' Volsci at Mare, e ciὰ per sentenas di Stra bone : e che apesse per altro termine i Monti , che ora F ebis-mano la Friola e che dalla parte di Tramontana termina euel Territorio di Tipoli , di Palesrina , Gari, e Pedani : ma di sol le cose s mutarono .
XXXVI. Et quoniam de avictoritatibus hoc loco sermo est , R Adversarius etiam iis innixus , Cryptoferrat ensem agrum a Tusculano excludere non uno loco aggressus est ;operae pretium fuerit hic animadvertere , quam graviter in hoc offendat, oc perperam argumentetur. Quam ad rem quia nimis clare pronunciat, & Livii gravissimi Historici laudando verba, serio triumphare confidit ; Cl. P. Zuggeri ipsius verba , laudatumque ab eodem Livii textum subjicimus, ut appareat , rectam non esse ejus argumentationem. Ait enim
mezzodi dolia parte dei Monte Albano, e di Grotta-FerruIs, non solamen e non puἰ propos, ma in olire se credi amo Vli Autori antichi , tu Valle conrigua at Monte Tusculano , velis quale
253쪽
uale IN Grotta - Ferrata ; apparienea at Territorἰo Albano ;Eaque intonat Livii verba i): Obsti sunt descendentibus ab
Tusculano in Vallem Albanam. Quid autem inde conficit Ad versarius P Igitur extra Tusculi montem non nisi Albana Vallis occurrit, ac propterea quidquid in ea situm est , extra Tusculanum est. Recte quidem scilicet i At quomodo id conficit Z quomodo deducit Z eo modo, quo eum aliis in locis facere consuevisse demonstravimus nimirum suas ad arbitrium ideas vocibus assingendo. Ita pariter se habet hoc loco. Tusculanum illi non ager Tusculanus est: , sed Mons ille Tusculi , qui ipsi semper menti obversatur, ac propterea sibi recte deduxisse videtur . At nihil ex Livio contra assertum nostrum confici , inamo rem potius a nobis stare illico apertum sit , si illud ab Tusculano in Vallem Albanam descendenribus , de copiis intelligatur, quae non ab Tusculi monte, quemadmodum sibi fingit Adversarius , descendant ; sed de exercitu , qui ab Tusculano Agro in Albanum transiret . Qualis revera& Livii sensus habendus est iis potissimum inhaerendo , quae
de Tusculano ab Strabone afferuntur , oc qualem iure nobis licet asseverare , quoadusque a Ct, P. ZuZZeri probetur, nihil aliud per Tusculanum intelligi debere , nisi arduum illum montis ambitum , de quo tamdiu lis nobis cum eodem est : ad eout plane perspicuum sit , argumentationem illius nihil omnino probare , dc puram putam esse petitionem principii :quibus addendum tam parum eumdem Zuggeri, dum studio obsequatur suo , de . sartis tectis servandis Tusculani Agri limitibus este sollicitum , ut nullum plane, praeter montem, Tusculani Agri tractum agnoscere videatur. Atqui, ex toties
254쪽
repetito Strabone succurrere illi debebat , Tusculanum Agrum meridiem potissimum , atque Albam versus satis late fuisse porreetum. Succurrere illi debebat alter Livii locus si , ubi de AEquis, qui in Algido castra locaverant, ait, eos ad Tusculanum Agrum depopulandum excurrisse : ita habent verba Livii: qui alia ex parte Osra in Algido locant : depopulatum inde excursionibus Agrum Tusculunum . Quod certe squum Algidus in edito situ , ac monte positus sit, & a Boreali parte editiora loca habeat opposita , minime consenta neum est credere, IEquos ad excursiones faciendas, vel in
eam partem se contulisse , vel ad magis ardua Tusculi divertisse ; sed in eum maxime tractum ad impetum faciendum descendisse , qui Tusculani Agri tradius, & quidem maxime fertilis exi flebat : quod tam rationi , R veritati consonum est ,
ut si aliter fiat, & sententiae P. Zuggeri sit acquiescamus ' nullum fuisse Tusculi territorium dicendum sit . Succurrere illi postremo aequum erat , hoc se alio loco statuisse ad eluden- clam argumentationem de A qua Crabra, contingere potuisse, ut tali Aqua alius Ciceronianus sundus irriguus fieret, qui non
in summo monte, intra quem tantum conclusam Ciceronianam Uillam ; immo Tusculanum Agrum contendit, sed in decliviori, ac planiori infra memoratum montem tractu, & quidem meridiem versus, situs foret, qui ex illius etiam sententia Tusculanus & esset , & appellaretur . Per quam suam priorem rationem , A sententiam posterior haec , etiamsi aliquid verisimilitudinis haberet , ab eodem ipso oppugnata corrueret. Verba ipsius pluribus locis, quae pro priori opinione sunt, hic apposita apertam Adversarii nostri contradictionem i) Lib. III.
255쪽
manifestant . Ait enim si) : Raeco manda Cicerone nella citata lettera a Pisone di pultare a sitio net Territorio Tusculanocert' orto , ii quale , per quanto tali dice, flava in un fondoniente e oso at Sole .... dat che pare potes dedurre che odopesse tu Crabra serpire per ques' orto , it quale sando nolbusso potea commodamente si perne. Et alibi a) : Pso cio .... nou e improbabile , che tali prescindendo anche doli' orto δε- detro, olire alia Villa avesse net Tusculano vn fondo, e posses one disinta, alia quale potesse giugnere PAcqua Crabra. Denique alia pariter vice , ubi apertius latiorem adhuc Tusculani circuitum recipit , dc agnoscit ) : Non ers cofa nuoda, ehe net medes o Territorio i Romani apessero e Villa, e poderi do effa disinti. E per non dipartiret da Cicerone .... chemerapiglia farebbe adunque , che Cicerone , ol re alia Villa , apesse net Territorio Tusculano altre Teuute , e possessioni i Masueta cercare ultro ; Plutarco nellu tata di Cicerone fa e re famente menzione di piu suoi poderi nel Tusculano. Quamobrem evidens est , 8c Tusculani Agri satis patentem tradium fuissse , atque ambitu suo fertilem illam , & amoenam partem
comprehendisse , quae nunc Cryptae-Ferratae nomine nuncupa tur, talemque constantem opinionem continuato tempore ad Patrum , Sc nostram memoriam firmiter permansisse ex Sententia etiam doctillimorum , dc gravissimorum Virorum: quos inter propterea doctissimus Cardinalis Sirletus memoriam laudati Patris S. Nili in Romano Martyrologio die vigesima xta Septembris ita exprimendam curavit et In Agro Tusculano g a B. NA
256쪽
B. Nili Abbatis, Fundatoris Mouaserit Copta-Ferratae, magnae sanctitatis Viri ; cui & illud conforme est, quod etiam ad XI. Novembris habetur: In Monasterio Copiae-Ferratae in Agro Tusculano S. Bartholomaei Abbatis, Socii B. Nili , cujus vitam isse conserit t. Cui postremo constanti opinioni, atque traditioni pondus gravissinum ex eo accedit , quod regnan SPontifex Maximus Benedi eius XIU. omnigena scientia, Sc eruditionis laude praeclarissimus pro eadem sententia apertissime stat , eamque receptiorem disertis verbis esse testatur , dum in Constitutione sua, quae incipit Inter multa se quaeque sa4. Aprilis MDCCXLVII. edita est, ita habet, etiamsi Adversarii nostri Cl. P. Zuggeri scripta anno superiori MDCCXLVI. in publicam lucem prodiissent: Et sane dubitari nequit, quis Torritorium Cr lx-Ferratae istum se Inter sues Dioecesis Tusculanae: nam praecerquam uod in eo loco, ubi nunc Mouose rium ipsum cum adnexis aedisciis exuit , ex magi S recepta antiquariorum sententia Ciceronis olim Villa fuit, in qua silicet ille Philosophicas nursiones conscri si, quas de loci nomine Tusculanas appella pit. Quibus verbis nobiscum hac etiam in re apertissime facere Ponti sex videtur. XXXVII. Sed jam ut nullam intactam relinquamus ex iis oppositionibus, quas Adversarius, ut firmissimam, & maxime antiquam de Ciceronis apud Cryptam-Ferratam Tusculano opinionem everteret, in medium adduxit ; ad illud leve plane ,&contemnendum accedimus, quod Scriptor ille i) de noxia aeris in Cryptae-serratae Territorio qualitate libere satis, nimisque audacter assirmat. Inquit enim Cryptam-Ferratam
257쪽
tam in imo sitam esse loco , noxio perfundi caelo , variisque in locis montibus esse obductam . Id autem quam falsum sit ,& testimonio diligentissimi Viri, & rationis praesidio, e X pe riment isque ostendemus . Igitur Bernardus Sacchi i) rerum antiquarum acer investigator haec memoriae prodidit: Copta-Ferrata in eminenti planitie posPa Orientem sectat: Burg tum itum es in clipo, ad Occidensem perso prope planitiem Agri Romani. Inter Burgetum, tam-DrrsTam antiqua Sγlpa per Stadii latitudinem clivum occupat : ab ipsa Sγlpa Burgetum perfus, id es ab occasu uer, O' aqua es in apis , cujus rei causa oppidum destituere omnes inquilini assiduo mombo perciti jamditi coacti fuerunt. E contrario autem a XIlza
ipsa Coptam-Ferracam persus, hoc es ab Oriente, G a mou ris regione aer ibi amoenus, innocuu fur die , ac noctu patrc. Aqua etiam a fonte in medio pratorum saluberrima manar. Rationem hujus diper talis admiratus Paulus III. Pontifex Maximus in rem praesentem profectus nullo modo reperit' quam ego quoque inquiro ,. Burgetum fulphureum foetorem haurit ab
infami , CP perniciosa fouea exhalantem, quae Sulphurata dicitur sa), CP in planitie Agri Romani situ parum ab ea di sat : qui quidem farcor spira te occidentali pento direLIo flatu in Burgeti oram infertur ; sed minime i e foetor Θlvae locum,
clipumque transcendis; quod experimen o unicuique patet: nam si ab hac Salpa egressus in prata Cr ystc -Ferratae Monaserio propinqua grodum feceris, Orientsilis plerumque cura a mou- te persans obvia tibi erit, ac recreabit euntem : quac quidem aura , cum quod orien alis es , tum etiam quod ab innocuo A
ci) Lib. I. cap. 7. de Italic. rer. variet. O elegant.
et) Vostra aetate infamis, O perniciosae fovea nihil apparet
258쪽
monte prodit, ubI Rosea Papia in det, jana es . qua υἱ-tur sarcoris pars, malitiaque in SIlvam a Sulphurata irreperer , F ρ2ὸa aesivi caloris molesta a Romana planitie fumsursum evaderet: illa ipsa Orientalis aura ab also , validiusque prodieus , omnem aeris impuritatem facillime deorsum pelleret , ae in Burgeti sicum longe inferiorem, jupante descensu, omnino detruderet, malumque malo in i us infelicis oppidi perditionem adderet. Copta-Ferrata ab aeris impuritate femper illaesa. Et sane Roma tibi Cryptam-Ferratam contendenti , ubi ad nonum fere ab Urbe lapidem perveneris, sensim via se offert molliter acclivis, tantumque itineris in adscensu patet, donec ad eminentem planitiem sit perventum, in qua eadem est sita ; ubi puro, & salubri aere hujusmodi locum apprime gaudere , ex eo potissimum , quod optimum talis rei argumentum habetur deprehendes, quod ibi aedificiorum tecta nusquam herbis obducta occurrant, ut aliis in locis in situ noxio, Sc sub gravi coelo positis satis manifesto conspicitur. XXXVIII. Ut futile porro memoratum de infausta aeris qualitate obiectum e st ; sic etiam levia, & contemnenda alia illa P. Zuggeri opinata sunt, tum quae de more virorum Principum in editis, & eminentibus locis aedificandi i , tum quae de vulgari denominatione sa) in Russin ella sua, vel conteri uo loco Scholae Ciceronis superstite pro ad jumento asse tionis suae venditat incautis . Et quoad primum , mihi certe videt ui plane ridiculum, & risus , qui mihi oboritur, verba ipsa Senecae, quae laudat 3 , materiam praebent . Videbatur
259쪽
M. T. CICERONISSI hoe magis milicare ex edito speculari longe lateque subjecta.
Primo enim quaero ab Adversario , unde didicerit conjecturas afferendo, eas ex auctoritatibus transferre, ac deduce se, quae dc ipis merae conjecturae sint; qualem Senecae locus se praehibet . Videbatur hoc magis militare . . . . deinde definiat mihi velim, quid de hujusmodi locorum eminentia statuendum sit : explicet mihi alia illa Senecae verba , quae mox subdit: pice quam positionem elegerunt: postremo in hac cupiditate editissima quaeque loca eligendi, approbet etiam potuisse unicuique esse facultatem, vel copiam, ut in arduis montium Villas suas, & aedificia collocarent ; conficiat praeterea ex eo,
quod ut plurimum sit , id semper , Sc in universum fieri dicendum esse et nobis vero non deerit , quod nullo negotio re ponere possimus videlicet, quod , etiamsi dare velimus, talem fuisse veterum ducum ambitionem , & cupiditatem , ut
editissima quaeque loca eligerent; id primo non omnibus suis set permissum ; deinde quod ipsa loci eminentia humiliorum
semper locorum res pediti sit metienda : ac tandem ex ea ipsa cupiditate , quae omnibus inerat , ut in editioribus quibusque locis sua extruerent , ab omnis conjecturae offensione immune evadit Tusculanum nostrum , quia quamquam & a
Sylla prius fuisset possessum , & ab eodem , quod non certe constat , fuisset aedificatum , adhuc in tanta aedificantium copia edita illa loca dicenda essent , quae proxima editioribus sunt , cujusmodi Cryptae-Ferratae ager, R tractus est , qui si non in montis vertice est postus , ad latera tamen Montis est stus, R in satis eminenti sede iacet , ut ex edito speculari longe, & late subjecta possit: denique illud omittam, ex toto Senecae contextu evinci, huic auctori non de altitudine solum
260쪽
solum propositum dicendi esse, sed de amplitudine etiam Vi
Iarum, qualitate' ad quae fortasse Cl. P. ZuZZeri, ut aliis locis eumdem facere observavimus, nequaquam animadvertit. uibus is cia excitaperuns locis , qualia : scias non Villas esse, sed castra . iEt en Adversarii nostri conjecturis quot contrariae conjecturae pugnantes se offerunt . Quibus sit sidere parum sortasse nos oporteret, qui tot aliis rationibus, A fundamentis meliorem causam habemus, multo minus illi fidendum conjecturis est , qui nullo, ut nos pro Tusculano nostro, neque Valido argumento pro Russin ella sua innixus est. XXXIX. Jam vero ad vulgarem Scholae Ciceronis deno minationem veniendo; hoc certe quod 3c Adversario , dc aliis maximi momenti videri possit, id nobis tantae levitatis est, ut ne responso quidem dignum existimaremuS. Verum ut oppositionis infirmitas,& levitas manifesto deprehendatur ; primmo lectorem animadvertere, Sc secum reputare velim , quot dc quantam ad denominationes, quod attinet , Vocabula non in locis modo, sed in urbibus, in Gentibus, in familiis occurrant ; ex quibus , si ex vocabuli ipsius vi dumtaxat , vel de antiquitate, vel de praestantia , vel de nobilitate , Vel de , identitate, ut ita dicam , loci, Urbis, Nationis, Familiae statuere velimus, non solum non semper acu rem tetigerimus, sed vocibus potius, quam rebus saepissime haereTC arguamur. Quis enim ignorat , quot cognomines Urbes , quot Gentes, quot familiar, quae tamen inter se diversae Z Quis enim ignorat , oblivione ac vetustate, ut plurimum factum esse , ut antiquae alicujus, ac celeberrimae Urbis situs dum ignoratur, illius ipsius Urbis antiqua appellatio, inscitia hominum, ad Urbem recentiorem dictito loco conditam translata sit Z quem