장음표시 사용
21쪽
ΛRT. I. De natura, M. 2. Partitio substantia tartitione sub tantia. in primam, is secun- ibid. i dam. P. - 6
r. Lui sitsubstantia. f. 3. Proprietates substan- . ibid. p. 6.8
APPE IUD IX. De accidente. pag. 4I3
ΛRT. II. F uanam reponantur in prassicamentosubstantia. P 4IT 3. I. An Deus directe ponatur in pradicamento
DISPV T. LII. De praedicamentis quantit tis, qualitatis, actionis, 2passonis. p. MI
3. r. Luid sit quantita . pag. 4 39. a. De quantitate continua , ut que specie - ou . p. 4s 4 . 3. De quantitate dif- creta. p. 4 Og. V L T. Proprietates quantitatis. p. 4 6 ART. II.Depradicamento qualitatis. p. 4 864 1. 2uid sit qualitas. ib. b. 2. Varia species qualitatis. p. 49 S. 3 Assectiones qualitatis. p. 4sTA R T. II I. De praedica
passionis. p s 86. I Actionis natura , ct partitio. ibid. 3. a. De passiove. p. 6o
22쪽
IN DE X. D I S PVT. IV. De ente rei rivo , seu relatione . pag. 46λ
mittuntur ad naturam relationis plenius intel- , Iigendam. p 4633. I. Notιo terminorum . verrtur. ibid. f. a. Divisio relationis. p. Λ RT. II. An dentur relationes transcendentales, ct sufectis essentiales. p. 4689. x Luidsit relatio trascendentalis, ct in quod erat a categorica.ibi dis, 2.An dentur relationes absolutis essentsales. P. 47o . g. 3. Diluuntur objecta.
ART. III. -υ- ratio categorica, ct quid
S. I. De relationis categorica existentia. p. 4796. 2. Luotuplex sit ratio fundandi. p. 48 9. 3. relatio sit duo. Pag. 43'S. Diluuntur objecta.
s I. An detur relatio Naistis in Deo ad creaturmis
AR T. V. De termino re lationis. p. 223. I. An relatio eategori- ea requirat terminum actu exictentem. p. st g. 2. Utrum relatio te minetur ad absolutum.
23쪽
INDEX. 43. 4. An una relatiopo si cetur. p. sit plures terminos re- g. 6. mproprietatibus re- Dicere. p. iatorum. . P. 1 Iέ S. s. Vnde relatio specif-
D IS P I T. V. De quatuor vltimis praedi
ART. I. Depradicamen- habitus. p. s stis ubi , Ositus. p. s s g. r. De predicamenis 3. I. De pradicamento v- quando , seu duratio-bi. ibid. nu. ibid. f. 2. Desitu. p. s46 g. et . Depradicamento -ΑRT.II.De pradicamen- bitus. P. 1; tu quando , o habere,
Α RT. I. oppositione incommuni, ct 6 susperiebus. ibid.
communi, ct qua i lius species. p. ssLf. α. Oppositio rotativa.
24쪽
PROOEMIALIS.- De natura , se principiis Philosi i .
E singulis Philo phiae partibus dicturus
cum sim, antὸ de ipsius natura, & causis quaedam me universε praefari decet, quam ad singulas illius partes strictim examinandas desicendo. Postulat enim methodi ratio , Ut ab universalioribus scientiae ducatur initium , & a genere ad speciem progressio fiat. Accedit eodem, quod cognita semel tam eximiae facultatis dignitas, & praestantia ad studium ipsius non leve futurum sit ejusdem cultoribus incitamentum: QHarc operaepretium fecero, si primo hujus operis aditu ac vestibulo existentiam Philo phiae, natu. . ramque oste ad ro ι quae sint illius causiae, affectio nes, Vsus, & essecta, exposuero. ARTICVLVS I.
, An sit, ct quid sit Philosophia p
CI R c Α existentiam Philosophiae duo quaeri pota
25쪽
L DE NATURA.ruid nominis sit, alterum , quid rei: quia definitiouplex; altera vocis, altera rei.
g. I. De existentia Philosophia.
I. Ο Β s a R-T V M rei cujusque existentia quae- π ATI . A ritur, praenoscendum monet Philolaphus , quid nomine significetur. Itaque nomine Philosophiae quid significetur, anth explicandum, quam ipsius existentiam tum possibilem, tum actualem probem. II. ΟΒsERvATIO. Philosophiae duplex no- aio omnium animis impressia. altera petitur a fine; altera ab originatione vocis : a fine scientia veritatis dicitur; ab originatione studium seu amor sapientiae. Primam tradit Aristoteles 2. Metaph. rex. 3. ubi Philosophiam , scientiam veritatis Vocati; tradit x Cicero lib. 1. de Ossic. ubi di υinarum , humanarum rerum scientiam nuncupat ; hinc quaerere , an possibilis sit Philosophia, idem est ac quaerere , an possibilis sit scientia veritatis. Secundam Pythagoras teste Laertio dicitur invenisse,
edm se Philosophum dixit, id est studiosum , veIamantem, ut interpretatur Lactantius lib. 3. cap. 2.
inquisitorem sapientia ; nam Philosophia est vis σο ιαι. Hispositis, fJI. AssERTIO. Possibilis est Philosophia. Probatur I. ex appetitu innato scientiae , positis duobus principiis. I. Nullus appetitus speciei perfectae insitus inanis est , adeoque finis, ad quem tendit, parabilis esse debet, tum quia Deus, & natura nihil faciunt
Gustra, ex x. de caelo te . 33. tum quia Natura οἱ sun perpetuis torqueLet. a
26쪽
ET PRINCIPIIS PHIL. 331. Appetitum scientiae homini natura ingeneravit Ita Aristoteles I. Metaphys. c. I. παντες ἄθρα-
scire desiderant. Probat ibidem ex amore sensuum, praesertim visus , quem nemo non maxime diligit, quia per oculos multas rerum differentias cogis noscere possumus. Probat Cicero f. de finibus exemplo puerorum, qui spectaculis perinde ac fa bellarum auditione ducuntur, pulsi requirunt, omniaque perpetiuntur, scientia , & cognitionc capti.
Deinde quod ad hominis persectionem potissimum
pertinet, id maxime ab eo appetitur: scientia Veritatis ad persectionem hominis potissimam pertinet , quia est maximἡ propria illius operatio ι ει
unumquodque est propter suam operationem eT 2. de caelo c. 3. Ergo scientia veritatis ab homine maxim E appetitur. His ita constitutis, Probatur Assertio. Finis, cujus cupiditatem n
tura homini insevit, est possibilis ex I. principio rNatura homini Philosophiae cupiditatem insevit ex 2. princip. Ergo Philosophia est possibilis. Probatut
2. quodcunque necessarium homini, idipsum Separabile : quia natura utpote provida , nunquam deficit in necessariis: Philosophia homini necessa ria I. ad felicitatem, quam nemo assequi potest, nisi prosequatur , nec prosequi, ut par est , valet , nisi eandem prob8 noverit, & praesidia eidem comparandae paria adhibuerit; virumque autem habet a Philosophia. Σ. ad societatem tuendam , quae stare nequit sine fide, nec fides sine veritatis cognitione. Probatur 3. Praesidia scientiae veritatis compara dae opportuna natura homini' concessit, quia αmentem ips indidit veri indagatricem, & prim rerum cognoscendarum principia,quaeGraeci κο
27쪽
νοιαx communes notiones vocant , insculpsit,
quibus ad verum , si praeceptio accesserit, eniti Sccontendere possit: ergo , &C. II. AssERTio. Philosophia etiam in multis reipta existit, olimque extitit. Probatur i. Philosophia est scientia veritatis : scientia veritatis in multis reipsa existit: ergo & Philosophia. Probatur minor, tum quia extitere olim , exist inique etiantinum insignes Philosophi, qui multa de rebus tum naturalibustum moralibus demonstrant: tum quia passim in libris multas, easque exquisitas demonstrationes legere est, ex primis principiis immediate deductas , quibus refragari nemo prudenter possit. Quis enim huic conclusioni Physicae, nisi pervicax , vltro non det assensum Omne totum majus est sua parte: domus est aliquod totum & janua pars il- Iius : ergo dotatus est major janua: Aut isti Morali: Omne quod furto sublatum est, debet restitui: harevestis furto sublata est:ergo haec vestis debet restitui: Denique quis neget Dei aeternitatem ex immutabilitate, immutabilitatem ex totalitate entis, quam
sibi vindicat, recte concludi Plura hic objici pos-fant, quae disputatione de scientia solvemus.
s. II. Natura ct partitio Philosophiae.
I. Assa R-UHILOSOPHIA, si vis, &por Tr o. i stas nominis attenditur, definitur amor sapientiar. Ita Pythagoras apud Laertium, ScD. Augustinus lib. I. de ordine cap. II. Hoc Graecum merbum , inquit, quod Philosophia nominatur, Latine amor sapientia dicitur, idemque asserit lib. I . de Trinit. a Pythagora inventum, qui cdm ausus non fuisset sapiemem se profiteri, Philoso-
28쪽
ET PRINCIPIIS P Η Ι L. sphum potius , id est amantem sapientiae se esset spondit, quo nomine suam probavit modestiam , juxta de sapientiam, qui scientiam suam non tam sapientiam , quam nisum quemdam , & conatum ad sapientiam dici maluerit velle enim sapere magna pars sapientiae. Sed haec definitio minus exacta, quia genus Philosophiae est cognitio , non amor, qui in hac definitione videtur generis instar obtinere. Deinde amor ad voluntatem pertinet , Philosophia, utpote habitus cognoscens,
II. ΑssERTIO. Philosophia definitur definitione quid rei, rerum divinarum , & humanarum Omnium, ut sunt, naturalis, & excellens cognitio. Dicitur I. cognitio in quo convenit cum Labitu quolibet mentis. L. Naturalis id est lumine naturae parta , in quo a fide distinguitur,quae supernaturalis est , & a Deo infunditur. 3. excellens , id est
evidens, & certa Nuatenus evidens , res clare inrue tur; nam evidentia est lux quaedam cognitionis: quatenus certa, mentem in assansu firmat ac roborat , certitudo enim est firma quaedam constantia in judicio. 4. rerum divinarum, & humanarum omnium, Cia causam materialem. Por Io per res divinas, res necessarias intelligo , quae extra nos causas habent, cur sint vel non sint, & quae fiunt a Deo, ut est principium , & author naturae, seu re- rum creatarum, Deus enim ut caula illarum effectrix , dicitur divinus active , quemadmodum , Ut illae sunt a Deo, divinae passivέ appellantur : per humanaS, res contingentes significantur , quae fiunt ab homine ex ratione agente. s. ut sunt, ho est per causas essendi, cum fit demonstratio a priori: vel per causas cognoscendi, ctam fit demon stratio a
29쪽
posteriori per proprietates , & effectus; quid enim aliud est philo phari, quam proprietates, & esse, ctus ex principiis, & causis , vel principia , & causas ex proprietatibus , & effectis ratiocinando coIligere Eodem recidit haec definitio i Philosophia est re-xum divinarum, & humanarum ex principiis per se notis naturali intellectus lumine collecta cogniatio. Dicitur collecta cognitio i id est compages multorum habituum. nec enim simplex , & Vniuia
modi qualitas est Philosophia , sed multorum habituum complexio.
Patet ex utraque definitione, intelliSentiam non tam esse Philosophiam , quam principium Philosophiae , quia non est discursio , caeteras autem Virtu es , quae unum ex alio inserunt, ambitu Philosophiae contineri. Tantum de natura Philosophiae,
jam de partitione. Prima partitio philosophiae est in speculativam, di practicam. Haec partitio petitur ex parte objecti. Speculativa enim versatur circa res divinas , hoc est necessarias : practica circa res humanas ,
hoc est contingentes.' Prima in objecti cogniti ne acquiescit, secunda tendit ad opus di lila sine . Opere perfecta, haec opere perficitur: ambae differunt fine, principio dc operatione. Fine, quia Philosophiae contemplatricis finis est cosnitio veritatis propter se , practicae verb, cognitio veritatis propter usum. Principio, quia principium rectitudinis in contempIatrice est objectum utpote mensura veritatis , quae cognitioni speculativae inest , idebque rebus adaequari debet ; at principium rectitudinis in actuosa nobis inest, nempe dictamen praeticum, cui si consentit opus , persectum
30쪽
ET PRINCIPIIS P ΗΙ T. Vest, impersectum, si dissentit . operatione, quia contemplatricis operatio speculatio est, practicae praxis, quae in morat bus actio , in artificialibus. eLfectio dicitur. Secunda panitio Philosophiae contemplatricis fit ab Aristotele 6. Metapus. in Metaphysicam, Ph7sicam, & Mathematicam. Ratio partitionis est, quia res circa quas versiatur contemplatrix Philosophia, vel sunt immutabiles , & spectaurus 'tiales ; vel mutabiles , & considerantur ut mist b, les , vel licet mutabiles sint, non tamen conside- Tantur ut mutabiles. Primae pertinent ad Metaphysicam, secundae ad Physicam, tertiae ad Mathematicam. Mathematica versetur circa corpus Vt e tensum , &trinἡ dimensium uPhysica circa Idem. , t est principiu- motus , Metaphysica incaem Mens. Huc revocanda Logica scientia, de quae postmodum.
cam, & Mathemataeam actuosiura: ecmplectitur.
g. III. Nomen Philosophia multiplex
PHixos o PHIA non uno nomine in sint tur. Dicitur I. sapientia, quasi sapida stientia, Propter eam , quae mentem inter , & gustum intercedit, fimilitudinem. Vt enim gustu ipso seporis. suavitatem sentimus, distinguimusque, sic mens humana Philosophiae ope cognitionem rerum sua . vias percipit , melliis tamen dixerim sapientianis ideo vocari, quod res naturales per sua principia, & causas demonstret, quo spe e illud Aristotelis r. Metaph. c. 2. Sapiens est, qui in omni simi