장음표시 사용
371쪽
tiam affert, & inde securitatem hostiumq. contemptum ; certissima futurae ritinae signa, imo causas. Qui non magi sperandi ζquam timendi causas habent, acriter rebui suis iuuigilant ; qui magnitudinis sela opinione tutos se arbittantun, per.ocium & ignauiam nebescunt: Eccet Darius tantiam perij Rex Alexandrum puerum:vocabati Q ferulae illum castigari volebat; ipse deinde ab hoc puero regno exutus. Dein- da magnani potentiam odiunt&inuidia vicinorum comitatur. iEtiam disiuncti inter se coeunt,ca pessiit
que consilia,quibus suis rebus formidabilem fortunae uertant.IImrolus. V. post tot vi storias, post, ut ipse tinatur, victam de exutam omni potentia Germania, pluressabi hostes concitauit. Hispaniae Regum lio die adeo suspecta omnibus magnitudo est,ut, ubi primum ab illis scribi miles coeperit, omnes sibi strui in
sidias arbitrentur. Nam potentia Regis &genti in nata ambitio , de assectati oi bis terrarum imperii opi--nlo ctiam inania credibilia faciunt. In desedera,inde mutuae pro tuenda communi salute conuentiones; &:plura in arcano,quam publice pacta. Quae res omnia
3Ispani, dissicili a facit. adeoq. prudentium iudicio Sammum nunc est ubi consistit Hispana potentia, Rimonarchiae illius velut solstitium. Sediiuncti tras. - naitici; plura dicturus ad labrum vi. Redeo ad magna imperia; quς plerun q. mole quoq.. sua laboranti ingentious i pactis terrarum , Q populorum variet te diffisa . Cum enim ad ciuium salutem imperium attendere debeat: quomodo Vniu Singenium xot ge-tium incolumitatem tueri poterit Z Nimirum, dicet ali-
372쪽
aliquis,amici Principum simi , in quos partem curarutransferant domini, qui longius remotorum populorum saluti inuigilene. Bene id quidem, si illi tales
non suas potius cupiditates, suam auri argentiq. sitim extinguere vellent, quam aut Principis iam am, aut gentium bonum curare Vos mihi testes, Neapolis& Mediolanum. Proreges, Praesidesq. vestri non ει bi apud vos regnum minus in ampliori Hispanico constituunt 3 non tradimini illis in certissimam seruitutem non tributis de vectigalibus exhaurimini qua
saeuissim et Mitto vetera. Anno cI P. I .cVI I. C
mes Fontanus Mediolanensibus militem immisit: in quem alendum sola urbs singulis diebus septem mitilia Philippicorum soluebat. Cumq. ea de re ciues ad Regem conquestum misissent,obtinuissentq. ad Fontanum de dimittendo milite mandatum ; ille nihil motus, absentes non intelligere praesentium rerum statum, respondit. Haec audent illi homines pene i oculis sui Regis: quid non faciant Pr feeti apud Indos, noui i. Orbis incolas ; qui Regem suum, cum via
dere nunquam postini,credere tantum coguntur. In orbe terrarum pene alio, in potestate tam libera, imgente seruituti assueta quale ipserum imperium ess putamus maxime quia certinima cum impunitate peccant; non secuturis e prouincia,qui eos repetundarum arguant. Hadrianus igitur ut malis occurreret, quae ex Imperatoris absentia in prouinciis nascuntur, omne vitae imperii sui tempus in perpetuis per grinationibus consumpst: restrinxitq. imperium i Oriente, Euphratem pro limite constituens, & in lia
373쪽
bertate ivlteriores omnes populos remittens.Sed nul
lus Principum est, qui relicta regia sua, cum Hadriano peroetui itineris laborem, & Scythicas pati truinas velit. Alius magni imperii defectus est,quia cude maioribus negociis ad principem referri necesso sit; non nisi post longum tempus nuncij cum responsis redire possint , dc ita ex dictantibus ter ru paci in tapostres afferantur. triuit iis&μὶ optandum igiatur esset, Camelos imitarentur Principes: quos aiunt onera recepturos si Unte in genua subsidere, nec exus gere, priusquam iniectum illis fuerit, quantum ferre possunt: grauiora viribus non recipere, sed ante,qua illa sibi imponantur, in pedes surgere, 6 nec iussos abire. Porro fieri quoq. selet, ut mediocres principatus maximis imperiis, viris,opibus, potentia haut raro nihil concedant. Xenophon bb. I. de expia. carimn. in Persarum regnum, quamuis prouinciarum amplitudine hominum numero maximum, tamen
ob itinerum immania spacia, & quod copiae militares hinc in/e diuuliae sint, infirmuarq. imbecilluimpm nu iaciat. Et nostrisipientes Galliae Regem expeditia viribus Hispano potiorum assirmant. Nam & sterili, late homili , & inde iblitudine praecipua regna dat nata sunt. M cmbra quo'. tam vasti corporis nimiudistracta : quae quamuis Gemaeusium p tronatu assinitate cum Allobrogum Prificipe inita iugere Reges Hispani rentaverint; tainen quΘd non iisdem finibus utantur Allobrox & Genuenses, quibus Hispani, frustra hactenus illa consilia fuerunt. Deniq. cum inaebus. humanis nihil perpetuum stist
374쪽
viculi1 illae eo progressςiunx, de ultra nori possunt; cessariditerum lab ntur,: lat*, deciescant. Virtus quietem parat, quies ocium; ocium porro luxum gemnerat; luxus interitum. Et si nulla alia causa sit, natu-.ra ita comparatum est,ut quod coepit, finiat. Utcrii
tera,ita resp. & regna nascuntur,crescunt,tarent,decrescunt, moriuntur: icta sicut exserro rubigo, sxlbdgno te redines gignuntur: ita re spub. natura lex, posita est, ex seipsis gignere, quae eas aliquando con uertent, aut euertent. Ut vere in hypomnesibus Gui- , ctardinus dicat, non esse infelicem eam ciuitatem ,
quae, cum multa secula floruit, de dignitate sua dolicitur. nec enim infelicitatem esse, iubijci legi ni
Nunc magnam potentiam mortalem esse etiam e- emplis ostendemus. Alexandri Magni furiosa ambitio Macedoniae Graeciaeque imperio non contenta, sceptra Persica legitimo Regi excussa sibi asi eruit; Indos deuicit, Afris iugi sui minas in tetauit, imperium deniq. vh. quo rerum natura diffunditur , pro. ferre concupiuit.' At ille Alexander in aetatis fore, in medio rerum suarum cursu extinctus, regnum retia quit incompositum,hoc est, matri,uxori, liberis per
niciem; l amicis eorumq. stirpi perpetuam digladiandi, & inusitatis seeleribus in se inuicem seviendi
maceciam . Alexandro in omni historia similiorem , non inuenio,quam Temir-lacum S tharum Rege , qui infinito cum exercitu, non tam iure regio, quam, praedonis more longinquis itineribus percursando, quae obtineri nequibant, omneimperium cum vita a-r j mi-
375쪽
misit non dissimilis illis hominibus, citii nimium ingerentes ventriculo,uomitu remetiuntur, quod conia coquere nequeunt. Roma modicis rebus virorum mirturum .hracissmafuit Sed bisubacto orbe, st aemulis vr bibus regibuR. excisis securas opes concupsere macuum fuit;
prima inter paι res plebemq. certamina exarsere . modo tu
buleuti tribuni, modo confulis praeualidi, is in rurbe ae foro tentamenta eluibum bellorum . mox e plebe infima c.' Ω-rius , re nobilium sevissimus L. Susia, victam armis hbertarem in dominationem Nerterunt. Post quos on. Pompeius occultior no mebori.'nuuquam possca v si de principatu quae iarum. Tacit. II. bist. In Hiporem rapimur, si virorum praestantiam intuemur, quos primi 1 .urbis anni edia derunt; si virtutis excellentiam, si pietatem, si iusticia, continentiam,libertatis studium ingens amorem cosideremus. Nimirum cum illis gentibus adhuc luctabatur populus Romanus, quae nihil ex trasmarinis moribus in urbem inuehere poterant. At postquam auratum esse Capitolium coepit, & luxus in uroem . transijt, atq. pisiris pluris veniit, quam bos: ilico euanuit virtus in theatris, emarcuit th Luculli villis hortis, sit Ghata est in Messalliae piscinis, po stremo extincta octo ac voluptatibus. Vt pronum fuerit atque expeditum Uandalis, Gothis, Herulis,alijsq. barbaris, Romanas sibi vindicare prouincias , atq. adeo Roma ipsam capere, diripere, incendere . somniabant qui
deni Romani aeternam Urbem, & imperium; pro qternitate Urbis votamuncupantes, ludos edentes, vi stimas caedentes: sed frustras ierunt. Cum emim tem
plus fatis dest inatum aduenisset :'ex obstὴλ quodam
376쪽
angulo orbis terrarum, ubi vastitas stris tantum habitata belliti putabatur, uno ferξino mcnto inusitatu antehac laomit ulna gςnus ruens Vt turbo montibiis
celsis Ammiani Marcellini verba sunt libro primo& tricesimo prorupit tanto numero, Ut totum terra
rum orbena implere posse videretur Tum statim a Gothis ablata Romanis omnis fere Graecia , insuper Italia atque Hispania, a Bulgaris Dacia atq. Mysia, a Vandalis tota Africa, a Francis Germania Gallia, a Saxonibus Britannia, αSlauis Sarmatia, Dalmatia, Illyricum : nec multo iusta racenis AEgyptus, Arabia. syria, Chaldaea, a Tartaris A rmenia, Hircania, Colchis, de quicquid ad mare Ca tum & Hircanum spatij interiacet , a Turcis uniuersa minor Asia, cum Cappadocia, Ponto, Bithynia, reliquis ad Persarum usq. terminos A siqpso uincijs; a Periis quicquid Indiam usqpor sigi in c., i, cunctas νήti ram 8ρpulus aut primores , guli regunt.) Ab qmnibus vulgare agitatur argumentum, ecquod inter homines optimum siti imperii ge-
377쪽
persecta esse potest, cuius aliqua pars non deniq. reliquas exuperet,ing. suam naturam trahat. Hobmpisbe malida, -cumpatrespo erant, noscenda invulgi natura,ω quibus modis temperanter baberetur ;sena tu . es' optimatium ingenia, qui maximeperdidicerant, calis hae timorum, e Iapienter credebantur; sic conuers Iratu,neq. aba rerum, quam si nur imperitet, hac conquiri, ira Aquem rem fuerit.) Ita repub. Viventibus exploranda vulgi aut Optimatum natura, quibusq. stud ijs aut a tibus capiantur . Tum aptandus animus ad ea, quibus probari ciuitati post imus . . Leges,iura,immunitates ignorari non debent. Tum quibus initiis fundata ciuitas sit, quibus artibus creuerit, floreat q. : aut ex diuerso, qua in re ab antiquis institutis recesserit :quae interitum afferre possint; qui C sares, qui Catones in ea sint; publicae an priuatae diuitiae praeualcant; suis ciuibus armorum imperium Committat, an ex ternis ducibus utatur; deni q. quibus maxime artibus libertatem teneat. Qui vero Regibus nascendi condicione obnoxii s uni, quae bonorum malorumquci, Principum artes sint, scire debent; quibus modis habeantur,qui unius familiae veluti hereditas sitiat, quitabus item, qui sui muneris regna faciunt. Sciendum item est,quibus artibus teneantur Sentes, velut natala mancipia domini arbitrium simplicius expectantes, quibus ex diuerso populi nec totam libertatem, nec totam ieruitutem patientes. Praeterea qua calliditate ciuium nec s entientium immunitates, & antiquas praerogatiuas minuant Principes ; quis Regum suo ingenio utentium gcnius; quae q. illorum natura, qui
378쪽
aliis se & regni administi attollem tradiderunt; qua sed crum, assinitatum, amicitiae inter regnantes condicio. Postremo aulam penitius noscere, Proce rum, aeter I umq. hominum ibi opes,famam,honorem quaerentium studia,delatorum scelus, venescia, adulteria, & c tera dominationis flagitiosissima instrumenta, deniq. omnem bonarum malarum'. artium disciplinam non in usum sed cautioncm didicis se necessarium erit. Nunc velim considerent quid strutanda Politicam discunt, ecquid ipsi harum rerum sciant. Sed scilicet exterorum hetcsunt artificia nihil ad Germanorum Rempub. pertinentia. Nobis Quin Caroli IV. interpretari, docere & discer satis est. Quasi vero non iidem, qui haec dicunt, imminui iura Se priuilegia, pessumdari aures bullae sanctiones,Hispanos orsis imperium affectare, peregrinis artibus nobiscum agi, conquerantur. Eccur igitur, quibus phismatis subuertantur leges, auferanturq. immunitates,quibus artibus Hispani ad Catholicum regrium gratantur,quae deni'. externae techns sint, quibus petimur, discere nolunt Z Diogenem inta dolio diceres ; q ut ibi inclusus quid reliqu us orbis ageret, non c urabat. Spreta exolescunt. v. notas ad lib. I. vorb. immot si aduersus dic. Libros per aediles cremanias censuere patres, sed manserui Occultatiω editi.) Mul to minus hodie praesetiti potentia extingui poterit sequentis qui memoria . Nam &typographi beneficio in plurcs libri sparguntur: nec
379쪽
1se obibitio ultra prohibentis territorium extenditur. Nulli sunt Romani, qui Orbi dominentur . Ergo qd in Italia scribi non poterit, in Germania poterit ;quod ibi non licebit, Galli edent &c. Ex quo tam ei L.
non sequitur, impios, aut improbos, nota ue obscaenitatis libros non prohibendos. Quamuis enim verum sit, eiusmodi scripta plerun q. avide conquiri lectitariq., donec cum periculo parratur; mox licentiam bub diobliuionem asserre: Tacit. xiv. Anna tamen quidam ignoratione libri, alii metu, plurimi emendi difficultate illa vetita negligent. Ita quidam librum nescient, quidam legere nolent, quidam non pote
Leues,ignobilesparuis adficiebantur.) Minuta sacrilegia puniuntur,& magna in triumphis feruntur. Sen. Ep. lxxxvij ) Muscarum partiae telis aranearum pendent; vespae perrumpunt. Validus alioquispernendis bonoribus. J Non unum est in hac historia modestiae Tiberii documentum. Atqui is mundi dominus erat. Hodie quorundam tanta dementia est, tantaq. vanitas, ut titulos patrimoniis emant titulos splendidos illos quidem, & fumo-ses, sed omni re vacuos; quiq. non ad aliud utiles sunt quam ut quod ex patrimonio reliquum est, devorent. Ventum est , in Italia maxime &Hispania, eὁ ineptiarum, Ut cum eiusmodi par negociorum aut ossicij causa congi estim parant, prius nunciis hinc inde commeantibus de mutuis titulis & caerimmitis, quibus V-
O curas semisum S O quotum egi in rebus iπavel
380쪽
mnescet Augusti bonor promisiuis adutitionibus mutigatur. in Prςcipuum Vulgatorum honorum exempluiunt equestrium ordinum nomina : quae Olim virtutis proemium nunc promiscue etiam indignissimo cuiq. conferuntur. Ut quidam inde S. Michaelis in
Gallia ordinem n5 amplius virtutis signum, sed omnium bestiarum monile dixerit. Satis sperq; memoriς mea tribuent ) Egregia verba, S: auro signanda i Summa est, unum inlati abiliter parandum , prosperam sui memoriam: quod
duplici consequimur via; virtutum fama, mox ternis monimentis: quales statuae sunt, effgies,S similia. Virtutum recordatio etiam sine pictura aut sculptura in hominum animis vivir. Quς saxo striiuntur , si iudicium posterorum in odium vertit, pro sepulcris spernuntur. Fallutur ergo, qui virtute destituti marmoreis molibus de mendacibus inscriptionibus posteritatem falli putant. oris tum erat etiampraesentem siripto adire.) AtquGadeo hodie idem mos durat: siue maiestati ita cola sultum Principis putant, siue hoc modo tempus tanquam ad intcgram consultationem sibi seruant. Ancum a Principes ficie neminem tristem discedere oporteat, i epulsς pudorem subleuat datς per intermedias personas, vel per epistolam, quae non erubescere dicitur. Sed qualiscunq. illa sit ratio, quae in Principibus illam morem probet: in priuatis non ferenda supe ibi aerit. Quis non rideat in latiam illius, qui cuinfantem ex sacro baptismate su iclpac rogaretur ,