Apparatus biblicus, sive Manuductio ad Sacram Scripturam, tum clariùs, tum faciliùs intelligendam. Auctore r.p. Bernardo Lamy, ..

161쪽

i i 1 APPARATU s

o im annua solis conversio, qua circulum suum integrum peragrat, habebatur 361. dierum S sex horarum , quae horae collectae quarto quoque anno diem cssiciebant, quo ille annus croscebat. Scilicet cum alii anni statuantur 361. dierum, illo fiebat 366. & hic dics quo cresccbat annus, inserebatur sexto die antc Kalendas mensis Martii, sive bis dicebatur sexto Κalcndas ; propterea annus ille dicebatur bissextilis a Romanis , illi sic solcbant partiri suos menses, ut prima dies cale dae vocarentur, quia calebantur populi hac die ad urbem,ncmpe convocabantur. καλ ω voco. Monebantur de die altera,

qua iterum convenire debebant ad urbem, ut disccrent ri viam ordinem sacrificiorum por reliquum mensem; ideo dicebatur illa dies, nona quasi nova. Alii censent, ut videtur m

lius , quod haec dies novem diebus praecederet idus mensis , id est, medietatem; iduare enim idem est quod dimidere. Sic diversis diebus mensis nomen adscribebant Romani ab illis triabus partibus. Prima dies Januarii dicebatur eatenas. Deinde

iucundus dies quarto nonas, tertius tertio nonas, quartus pridie,

quintus nonis. Deinde subsequentes dies idus 8. 7. 6. F. . 3. deinde pridie, tandem idibus, de usque ad ultimum diem qui diacebatur pridie calendas, prout antecedcrent, appellabantur Vel quinto vel siexto calendas. Scire intererat Kalendarium Hebrae rum quoad rationem anni convenire cum Romano;sive utriusque mensuram pcndcre CX Vera anni quantitate, quam tandem

clapsis multis saeculis Astronomi deprehenderunt olim majorem habitam quam par erat, nempe undecim minutis ii quo fiebat ut initia mensium jam non responderent iisdem anni tempinatibus.Etenim aequinochium vernum quod icmpore Concilii N, caeni obtinebat diem 1 o. ac 2 I. Martii, decimo-sexto iaculo in dies Martii io. & ii. incidebat ue quippe cardo ille propter bissextilem diem ultro citroqne fluctuat ac biduum Occupat. Ne autem aliquando incideret in hyemem mensis Martius de Aprilis, qui ex eo nomen habet, quod terra tunc se aperit, expunctis decem diebus, ad pristinas metas iaculi Nicaeni relatum est dictum aequinoctium. Et ut deinceps evagari desineret , sive non elongaretur a Martii 2 o. vel 2I .quia annues 36 F. dicrum Diuitigod by Cooste

162쪽

dierum cum sex horis major est, ut dictum est, quam par cst,

nempe undecim minutis, quae intra centum triginta annos conficiunt unum diem. Constitutum, inquam, est ut post centum annorum numerum non bissextili die cresceret annus ;quo tamen non careret quartum quoque subsequens iaculum,

quia in quatuor iaculorum intervallo undecim minuta non quatuor dies integros, sed etiam paulo plus quam tres dies conficiunt, ut explicant qui de illa anni correctione ex professo differunt. Apud Hebraeos primus mensis debebat concurrere cum Catempestate anni, qua novae segetes virescunt, qui ideo in Scripturis appellatur mensis novarum frugum. Id ex duabuς

legibus, quarum haec praecipiebat, ut postridie festi Paschatis

offerretur manipulus ex segete hordeacea, non quidem scin per matura , sed virenti, torrcbantur enim spicae, ut suo loco dicetur, c im de festo manipulorum sermo fiet. Altera leget innumeri agni in Paschate erant mactandi, quos hyemis tempore dissicile fuisset reperire. Igitur setagendtim erat', ut prumus mensis, in quo Pascha mactandum , non Omnino antecederet aequinochium. Ut cum iisdem anni tempestatibus semper concurrerent iidem menses, ex tribus annis ille qui des, nebat , augebatur uno mense, ita ut haberet tredecim mcnses. Duod im mcnses lanates, sive duodecim lunationes , noneficiunt, nisi 3 1 . dies cum horis 8. minutis 8. cum aliquibus secundis. Ita annus lunaris qui sellara constat duodecim mensibus lunaribus, minor est anno solari undecim diebus , horis duabus & minutis aliquibus. Dixi Judaeos non tam ex scientia,quam ex lunae visione distribuisse tempora. Cum ergo ex ipsis rebus intelligerent abesse vernum tempus, in quod necesse erat, ut mensis primus incideret, lunationem quae Adar mensem duodecimum sequebatur,non.habebant pro Nilan mcn-

se primo, sed pro decimo tertio mense. Scilicet statutum erat,uthrius lunationis, quae primum mensem faciebat, plenilunium

semper contingeret post aequinoctium, id est, post diem in quo set primum Arietis gradum ingrediens, facit diem nocti pa

163쪽

QOatuor annorumini. ia. I. u. Antiq.

rem. Sic ab hieme removebant mensem primum sine ulla alio. iervatione Astronomica. Mensis ille intercalatus, sive additus , appellabatur Embolimaeus , quasi dicas insititius. Annorum Initia, sive convertiones, sive rovolutiones Iudaei appellant te pho . Quatuor autem in annis solaribus obse vant mitia, sive te phot. Prima texis ah statim statuta est in autumno, mitio mensis sepi mi qui olim primus erat; pos in Moyses mensem notat Iosepsis, primum suis fastis ordinavit, quod per hunc Hebraeos ex AEgypto

, se Oratu .secit : a loqui quod ad nundinationes rerum venalium, relictuamque dispensationem anni attinet , nihil dς pristinormi innovavit. Ergo quantum ad festa es res

164쪽

1exto anno tantum Colligebant ec recondebant Judaei, ut trium annorum spatio , a sexto videlicet anno usque ad nonum, de repositis vitam tolerare pollent. Annus praecedens erat fecundior , ut promittit Deus in Levitico: Quod si dixeritis : quid Cap. α s. t..comedemus anno septimo, s noia fuerimus , neque eoAegerimus fruges nostras st Dabo benedictionem meam vobis anno sexto , ct faciet fructus trium annorum. Sabbatarius ille annus cum sex annis praecedentibus constituebat hebdomadcm annorum. In super praeceperat Dcus Mosi, ut numerarentur septem hebd mades annorum , id est, septies septem, quae simul faciunt annos quadra3inra novem. Annus ille quadragesimus nonus, ut vidimus, dicebatur Jubilaus, δc erat annus remissionis , quia in Annus eo unusquisque revertebatur in possiessionem suam ex qua me IR, ' - rat eiectus, sive quam vendiderat ultro an coache, ut aes alienum solveret: servis restituobatur libertas. Dicebatur Jubrius, quia annuntiabatur cornu arietis; sic sentiunt qui volunt arietes ab Hebraeis appellari Dialim ii sunt qui putant jubal antiqui

tus idem significare quod tuba canere , unde Jubal dictus est Gos . M. pater canentium cythara se organo. Viri docti non conveniunt

de etymo Jub i. Ex Josepho libertatem significat vox illa ,

deducique potest a verbo Hebraeo Jabal, quod sonat asserre. adducere, scilicet quia annus Jubilaeus amerebat libertatem, &in eo patebat accessus sive reditus ad pristinas possessiones. Romae cum eSentiorem quemque ditior aliquis Pretio expelleret , atque is, dum rura in immensum spatiis supervacuis extenderet , alios necesIario excluderet, cautum fuerat ne quis

plusquam quingenta jugera haberet. Haec lex dicta est agraria,

quia cavebat ne quis in agros vicinorum irrumperet. Verum avaritiam melius retundebat lex Jubilaei. Deus instituens has annorum hebdomades , nempe annum sabbatarium & jubilaeum, renovabat memoriam creationis quam absolverat septima die : tum & imaginem aureae aetatis, sive conditionis hominum si non peccassent. Nam in anno septimo omnia crant communia ue quidquid sponte nascebatur in quocumque agro permittebatur usui omnium. In iubilaeo servi recuperabant libertatem , & in avitas possessiones, qui L

165쪽

F . APPARAT Us

quis his fuerat eiectus, redibat. Ita jubilaeus coercebat cupiditatem : nam quidquid quis eripuisset, seu vi seu coemptione, excidebat manibus cum jubilaeus advenerat. Quomodo de quando fieret agrorum 8c libertatis restitutio docet nos Maimonides : Ab initio anni inque ad diem Expiationum neque dia mittebantursimi, nec serviebant dominis suis ista nec aeri resi- tuebantur. Ouid igitur' Edebant bibebantque servi, atque hil res erant, ct coronam qui ue capiti suo imposuit. Mox ci- dies Expiationum venisset , Senatores senseisin tubis clanxere , atque e vestigio liberi abierunt. servi , ct redita dominis praedia sunt. Muemadmodum Graeca olympiadibus, Romani lustris , ita Judaei oempora numerabant iubilaeis. Cum in Scriptura sint hebdomades multiplices,quoties in illa de hebdomadarum numero sermo fit, animadvertendum an simplices sint, seu hebdomades dierum, an de annorum heb-

Nabuchronosior ec Joaxim Regem catenis vinxit, praedixerat ab hac-ce die fore ut udori captivi degerent Babulone

d; ta: m V Rodς 9 O. annos, incidit in tempus, CHER, STUS DOnsinus noster occisiis est

Vatiae

166쪽

Haec aera dicta est contractuum, qua usi sunt Judari,etiam potia quam jugum Graecorum excusserunt. Ante hanc arram con tractuum mira est ignorantia Iudaeorum circa chronologiam usque ad tempus quo deficit Scriptura,nempe usque ad Nehemiam. Constantissima est omnium Iudaeorum assertio, inquit Morinus. Persici imperii durationem non excellisse annos quinquaginta duos , cum omnibus ant quae historiae monumen β in η .v. tis certum sit istam durationem non multum infra ducentos annos esse. Pariter ab regno inchoato Alexandri magni usque ad tempora Machabaeica , totum illud intervallum praetermi

tunt silentio. Nihil habent quod de suorum gestis proferre

possint, ut Morinus demonstrat. .

KALEND ARIUM J V D A I C U M. MONITUM

J N eo notantu e , tum a lege olim praescripta, tum postea insituta e dies angariarum, sive jejunia ue Cr lectiones ex sacris Scripturis eo ordine νο in snagogis legebantur. Praeter siemnia legalia , Gr quae pos excidium prioris Templi instituta sunt, addidimus ea quae nunc Judaei observant in lais Kalendariis. Dies auariarum vocant Judaei in quibus jejunant or Uigunt animas Iaas. Non ii em diebus assignantur tu diversis Kalendariorum editionibus. Advertendum autem est quod cum dies Iudaeorum, Gr ideo fesa inciperent ab occasu solis, haec cadant in duos Edies Lalendarii Romani. Si enim, verbi gratia, dies Pasiatis , nempe dies decimus quartus Nisan iuciperet die secunda Aprilis ad

occasum flis, hoe sesum referri posset etiam ad terriam diem Aprilis. A primis temporibus legunt Iudaei in seis snagogis legem, quam Fc partiti sunt, ut stimulis sabbatis parascha , id est, portionem

legis ,sive lectionem legentes, integram in m anni statium evoia

st iij

167쪽

i ' APPARAT Us

et 3 I , sise aseus sit embolimaeus , sive non ; nam si esci communis, tum lactiones circa fluem Deuteronomii longiores erant se pauci res , sim embolimaus fuerit, tum pro uumero Sabbatorum , is plures se breviores partiebantur, ea tamen conditione ut in festo Tabernaculorum , integra perlecta lege rursum a Genesi exordian

tur ; in hoc enim festo prima Genesiοι parascha legitur. Euoad lectiones exsicri Llfootium.

Nullo monente quissue advertere potes mensis Iudaicos non simper concurrere cum iisdem mensibus nostris aut partibus eorum; quia lunatio paschalis v. e. modo citior, modo tardior fit e praetem gram ex eo quod dies Hebraeorum inciperent ab occasiι, ideo menses eorum possunt incidere , in duos menses Romanorum, sed etiam comtingit ut non concurrant. Diximus pro primo mense Judaico Ham lunationem habitam evus plenilunium proxime sequeretur aequia

noctium vernum ; quare sit, uι experimur, lunationem illam alia quando menses interυallo removeri 1, nempe in Martium messem, aut tu Aprilem incidens. Ita de caeteris mensibus Iudaicis . sui omnes duobus mensibus Romanis respondere posunt. Diqiligod by

168쪽

TIS RI. olim dictus Ethanim. L CIVILIS. VII. ECCLESIAST CUS. Plenus, seu triginta dierum. Cadens in partem Septembris es Oectobris.

RO Husiana. Principium anni, nimirum civilis.

Festum Tubarum , sive Clangoris. v . 1 F.

DIunium Godoliae , quia tum occisus est Godolias filius Atticam, filii Sapham, Judaei qui cum eo erant in Maspha. Hoc ejunium apud Zachariam dicitur septimi, Rercv is. nempe mensis. m. p. a Jejunium. Moriuntur viginti Israelitae. Rabi Acba, filius Joseph conjicitur in vincula, ubi moritur.' unium ob decretum in patres nostros gladium & Ω-mem propter vitulum fabricatum.

LECTIONES.

Deuteronomii cap. -. . I. ad cap. 29. v. Io. Isai. cap. 6o. vers. i. ad finem capitis.

cap. g. v. I s.

Jejunium ΚIPPURi M, sive expiationis.

Deuter. cap. 2s. ers Io. ad cap. 31. versi. Si quando plures erant in anno septa nae 3 aliter etenim usque ad finem libri lectionem producebant. Isai. cap. 6 I. v. Io. ad cap. 63. vers. IO.

169쪽

APPARATUS

Tabernaculorum Festum sive Scenopegia ; quae septem dierum erat, dc insuper octavam diem habebat. Hosanna Rabba, seu septima Tabernaculorum. .. -- , id est , Festam ramorum.

LECTIONES.

Ge Rel. cap. I. vers. I. ad cap. 6. vers. s. Isai. .cap. 42. vers. I. ad cap. 43. vers. II.

Octava Tabernaculorum Aatsereth.

Festivitas legis, silve gaudium legis & benedictio, in hoc Festo recolunt Judaei testamentum dc mortem Mosis Legislatori S. Dedicatio Templi Salomonis absoluta est hac die. Septem diebus se septem diebus, ides, quatuordecim diebus celebiata est ista dedicatio ι σ in die octava dimisis p pulos Salomon.

Genes. eap. s. vers. s. ad eap. I L. V. IIsai. cap. 34. v. ad cap. 33. ers. 3.

LECTIONES.

Gefec cap. . . I. ad cap. 18. vers Ilia . cap. 6o. V. 27. ad cap. I. Vers 17.

Disiligod by Cocle

170쪽

II. CIVILIS. VIII. ECCLESIASTIC S. Cavus sive viginti novem dierum. Cadit in partem Oeubris se Novemiris.

Eomenia. LECTIONES.

Genes eap. Ig. vers. I. afleaput 1 3. V rs. I. Libro I. Reg. cap. 4. ab initio ad vetiam 3 3. ejusdem capitis.

Hac die jejunium ob ex ecatum Sedechiam Regem Juda, dc ejus filios coram ipse interfectos a Nabuchodo- I,

Genes. eap. 23. vers. i. ad cap. L . vers. I s. Lib. I. Reg. cap. I. vers. I. ad versum 32.