Paraphrasis Des. Erasmi Roterod. in Acta apostolorum

11쪽

etuitu Hierusalem, quae Hrbraeis sonat ut m pdcis. Non bilinii t Hierusalem,quibus hic inundiu est patri , nec astirunt ad tranquillitatem ustae coelectis. Non bubiamt Hierusalan, qui mentem habent mundanis cupidicio tibus turbulentam. In talia pectora non sese recipit stiriatus sanctus.Placuit Cr coenaculum,quae pars esὶ superior aediu. Nam instriora domus uel obem et ossicinae μαIent occupare.Procul autem a sordidis curis oportet aboesse,quiseparat habitaculum diuino sipiritui. Haec est illas anm cagregatio,quam ex omnibus delegerat dominus Iesus . Hoc erat coenaculum primum euangelicae ecclasiae domicilium. Nunc vide quid hic agatur.Non rixis aut bulis ociossis teritur tempus,sed erant omnes unanimitσperseuerantes in sacris precationibus. Nohest eccloia chrificubi non est unanimitas.Non sunt deo gratae pre ces,ubi non est fraterna concordia. Nec meretur audiri, ni, qui perseueranter orauerit.Ide orat euangelica conrabegatio. Vbi alius orat opes,nlius optat mortem inimiαci,alius longaeuitatem,aIius regium,alius aliud, ibi none, ecclesiastica deprecatio. Mapo'oliciam auim coranaculam confluebant cr reliqui discipuli. Quisquis duo' tem uult haberi discipulus Iesu, ad ecclesiae consortium

Ggregetur oportet. Iam conuenerat hominum titum do plus minus centim uiginti. Tam exiguus erat num

rus,qui christum toto pectore diligebant. His Petrum ut fiam pactorem, qui Mehementer cupiebat gregem eαvangelici accrescere,coepit solicitudo quaedam de imminuto numero apostolorum,quos dominus Iesu duodecim elegerat. Iudas enim Iscariotes extinctus Morbeimsicerat undecim. Hic considera Theophile conbu motionis ecclesiasticae find. inram numerus discipulorum

12쪽

surgit in medio consessu disipulorum , ut ex concordi cons ustitueretur,quod ad insta rundum integritatem orianis apostolici uidebatur pertinere. Exorditur a striisl plura diuina. Nimirum hinc oportet proficisci concisis

nem ecclesiasticam: neq; quicquam decernitur, nisi promissa concordi deprecatione. Locutus est autem hunc in , modum. Viri statres, non oportet vos hu manis consitus: quicquam tetare noui,sed quod olim spiritus sanctus per

os Dauid praedixi de subrogando quopiam in lacum Iudae,nec e est ut impleatur. Num Cr hoc praedulum erat L in psalmis futuram ut ille desciscens a domino suo,locum, vacuum faceret successuro.Dominus enim Iesus ex omitii bus duodecim peculiaritcr felegerat apostolos, quos oramnium quae gerebat ac docebat uoluit esse icctos. Hos ovimnes hie uidetis ad Isiexcepto Iuda ascariote. Nam erillum dominus Iesus cooptauerat in numerum duodecim, i atque apostolici muneris consortem esse voluit. Verum' is deserto consortio praeceptoris ac nonro, maluit esse dux scelaratorum militum, qui comprehederunt Iesum,

quam Iesum ducem sequi, aut aponoloram esse socius. Atque impij consili fuit infelix exitus. Siquidem excaemeatus auaritia triginta aetereis uendidit ac prodidit inisi nocentem donunum. Deinde ductus Acti poenitentia ea

tulit impiam merces ,Cr abiecit ad pedes sacerdotum, a quibus fuerat conductus. Ipsemagis memor sceleris sui, quam Iesu clementiae, sibi carnistx Ast. Nam laqueo itur praeligauit, ac fuste ictus crepuit medius, er effiιαι susunt omnia uiscera eius. caeterum instiis illa pccuni quam abiecerat ad pedes sacerdotum,corunsem consiliocvirotata est emendo agro, in quo sepeliretur peregrini, propterea

13쪽

propterea quod nesis esse ducerent precium innoxij sau iguinis proditi inferre gaetopbγlacio . Haec sacerdotu ac lpharisaeorum impia religio fecit,ut G Iudae acinus, Cr i ipsorum impietis magis innotes eret omnibus, qui tum . agebant Hierosiobmis adeo ut ager ille uulgata Iudaeois trum lingua diceretur Aceldemasoc est, ager sanguinis. IItas quod GaI. v x v ias. spiritus sanctus praedixerat lde I udaeis, qui pertinacibus odiis christum persequuti .

sunt, nec volucrunt resipis cere tot prouocati beneficijs, iam in Iuda uia us impletusuo tempore coplendum Crin caeteris.Sic enim habet prophetia: Fiat conroratio eoaeram deserta,Cr non sit qui inhabitet in ea. Amisit inflix Iudas Iocum apostolici muneris. Itidem σ tolletur olim templa ,sacerdotium, scribarum Cr pharisaeorum autoritas uni cu ipsa Hierosobina. Expiactur impij Iudaei, er succedent in horum locum ueri Iudaei, qui mente cim cuncis non corpor Mefim agnoscunt, que illi crucifixerunt. Praedictum est Cr hoc multis prophetaru uaticiis N ijs, Cr ipsi audiuimus dominum Iesum haec cum lucrγω mis uaticinitem de ciuitate Hierosobinorum. Restit inisterim ut Cr in Iudae locum aliquis subrogetur. Praedixiter hoc psalmus G v II i. Et episcopatum eius accipiet alter. Nostra enimfunctio nihil aliud est,quam ut domiis nici gregis cura gerentes,isside doctrinae euangelicae pilis

bulo prosticiamus.Deseruit ille locam fum,nec tame ob id fraudandus est grex suis pastoribusinec minuendus est numera quem dominus omniam primu instituit, addito cognomine peculiari,at Apostoli uocarentur.Hos enim iperpetuos dictorum ac Actorum suoru totes esse uoluit, quos ob id in duos ac domesticos etiam habuit conuictores. Oportet igitur aliquem in Iudae locum subrogari ex

eorum

14쪽

p A R A P H R. c A P. 1. eorum iit ero,qui perpetuo nobiscum uersati fiunt toto hoc tempore,quo domnus Iesim peragens negoctu salutatis binari nos sibi amiliares esse uolui et assemtores perpetuo,quo curis sese conferret, uidelicet a baptisimo Ioanni cui mox succesit, v fis ad cum diem quo sese reis cepit in coelum,quo nobiscum posit esse testis idoneum ori mnium quae docuit ac gefit dominis sed praecipue refuris rectionis:nec enim requeter omnibus apparuit discipuistis,sed his durixa quos peculiariter seIegerat.Haec ora tio quum placuisset messitudini tituerat duos e numero

septuaginta selems, Ioseph,ide est Bursabas,cui ob insignem moram integritate cognomentum est additum, Iuaestus:ac Mauthia,ut ex his duobus quos aequabat religio, uter magis placuiset coetui, is fusciperet apostoli munus. caeterum illi suo iudicio distidentes, comuni precatione rogarunt dominu,dicentes:Ηomnes qui iudicant ex his quae cernut Cr audiunt, alli possunt iudiciosed tu donuisne qui solus instemr es cordiu, ex quibus homines uere boni fiunt aut mali, ne graueris aliquo signo declarare imulis tuis,utru ex bis duobus elegeris,ut impleat numeri rum duodecim apo oru,ac succedat in tactione tunii muneris,unde Iudas excidit, abiturus in lacum fur ,in quem tu non ignorabus illum abituru, cuius oculos nihil Agit.Nec enim ille tua culpa defecit a tuo cosortio, qui

nihil iso fecisti,quo resipisceret:nes tu fisus iudicio asciuerus deiecturu, sed ita nobis expedire uiderat tua diuina sapienti ut illo proditoressius tuus pro nobis immolaaretur,eπ proditor nobis esset exempla, ne munus nobis traditu oscitantes ac securi teneremus. Post hunc precaritione itum est ad fortes iuxta morem Hebraeoru. sic enim

Ionas sorte praecipuum est in mare,sic Ionathas depre-

15쪽

1N ACTA APOs Tota hensus est gustisse mel, sic sacerdotes sortito Iungebatur

sacris olliciis. Nondimenta uenerat1piritus sanctus,Cradhue aliquis Iudaismi reliquias habebat apostoli. Tot etsi sortes periculosae non sunt, quae utritans Auerint

prob- er idoneum designant.Nec totu negocium σωditu est sortibus. su ragiis sunt elacti duo probatisim. Inter hos ambiguitate electionis inqt sors, quae nec ipsa

temeri tatem habere potuit, cuius euerum moderatur precatio. Sors igitur haee, quae nihil aliud ilit quam declaratio diuinae uoluntatis, designauit Matthiam, quanqliam Ioseph praeter cognominis commendationem,etiam Isupropinquitate commendabatur. Et tamen huic praelatuse, Matthias,quo nos doceremur in deligedis episcopis, quibus credenda sit euangelicae doctrinae distesatis,adeo nihil ef,e tribuendum humanis affectibus, ut inter pares potius illi Auendum sit, quem nihil humanae rei commendat:ne quod per occasione est factum,tralatur in perniis eis sum exemplum. subest er in nominibus nonnihil rea conditioris doctrinae.Matthia que uox Hebraeis sonat donationem domini,praestrtur Iusto. Id cognome ex operibim sibi uindicabit Pharisaei.At nulli minus idonei fiunt ad distensationem euangelicam. Qui gratuitum dei Danum per fidem euangelicam a oscit Cr praedicat,is deismum dignus,qui fiuccedat in uices apostolorum.Nec indignatus esὶ Iustus sibi praeferri pare, nec sibi placuit Matthias additus undecim apostolis,ut sacrum illu numerum absoluerat,er uir optimus in psinu locum succederet.

Hunc in modum transactis diebus a domini rectumeactioe quadraginta noue, aderat expe tus ille dies Pentecostes, hoc est, quinquagesinus qui Iudaeis quos

16쪽

p A R A P Η R. c A P. II. vi ac ueneralila era uel ob animam Iubilai,qui quinquagesimo quos anno recurrebat: uel quod lax in mole Sinai prodita sit quinquagesimo die ab occiso agno, cuis

in cruore incolumes exierant ex Aegγpto. In more prodita cist uetus lex,inscripta tabulis lapideis: in coenacula prodita est lex nou per spiritim sanctu inscripta cordiabus oedentit .Vtrobis loci sublimitas,utrobis ignis sed idie nihil aliud quam mons est, que popuIus etiam attingere prohibetur,nimirum crassus ac terrenus, nec caa

pax rem stiritualis. Hic in ipso mole domus sint agnois scis ecclesiae concordiam. I llic mons Sinai, qui conueni, bat ferendae Iegi, quae multitudine prcceptorum coerceret rebellem populum.Nam a praecepto Sina dicitur.Ηla

mons Sion, qui Hebraeis sonat speculum,unde despiciunis

tur omnia terrena, unde perfide uelut e propinquo proin Declantur coelestia.Illic ignis terribilis, imus,lac diu, jura ac tonitrua:hicspiritus uehemens,sed alacrime adferens, non terrore CT nis qui non exurat corpora, sed metes illumine coclcstis sicundia Iocupletet linguas simplicium. Illic populus discors obmurmurat,bic in eodem coctaui quieti unanimesq; deprecantur experiates coeles e don: . E rat is dies delenus coe Enegocis,que admodum cr Iocus,in quem iam nouem diebus frequeter soliti fuerant ventitare. caetersi ubi iam adesset dies quisquagesimus, simul omnes magno consensu conuenerunt in idem caenaculum,accepturis tritum coelestem.Vbi dis nimia est humilibus ac sordidis curis occupatus, ibi non

est spiritim sanctus, in coenacula sit oportet. Vbi pectus est disiaiys, odi s ac rixis tumultuosium,ibi non est lacus hiritui sancto. Omnes simul collecti in unum locum, cum i sublimem,cocorditer creduliorant,ez expectant.

Et ecce

17쪽

m ACTA APOsTOL. ecce subito uenit e sublimi dolum dei Repente si isdem e coelo venit sonitus,quasi uenti magno impetu sese Montis,acreplauit totum coenaculusebi sedebant placiis di quietij.Non erat icte Boreas e nubibus frigus abiras: neque erat Notus e palustribus Iocis teporem pestiferi ad es corporibus.Flatus erat coelectis, inde uenies, quὁ profectusfuerat christus,vitam aeternam instirans aniarnis,robur er alacritatem addens infirmis de pusillis Hie sonitus neminem terruit, sed omniam animos expergestiscit ad expedditionem promisi spiritus Datum est hoc senum auribus, datum est alterum oculis. Sunt enim biduo sensius in bomise praecipui.Apparuerunt Engiae uolat ignea specie sese in singulos discipulos distertientes:

atch ut intestigamus donum hoc fre perpetua uniuscuius, capiti aliquandiu infidentes. Idem stiritus afflauit

omnium animos. Idem ignis accendit omnium pestis delinguam. Nec mor uisibile signum uis doni coelestis est squivis omnes quotquot adera ueluti ubito transis mutati in coelestes homines ac repleti stiritu sancto,e perunt loqui diuersis linguis, non quas didicerat ex ho mitu colloquijs, sed quas coelitus illis indiderat spiritus. Nullum hominis membrum pestilentius mala lingua,nullum salubrius bona. caeterum ad coeleste doctrinam per omnium linguarum gentes Aseminandam,opus erat linis vis coelecti doctrina imbutis, tam euangelicae charitiatis igni fumantibus Erat igitur hoc praecipuum signum euis Ecaeside quod dominus illis promiserat, Linguis, inquiens,loquentur nouis. Qui calumniantur,qui obtreelant,qui conuitiantur proximo, qui peierant, qui lo*quuntur obscoena,singuam habent non igne coelesti, edunt gehennae inflammunis. Qui distulant de rebus buanusibus

19쪽

Ys I N A c T A. A P o s T O L. stud populi multitudo,perplaxis animis quaeres, o hoc esset nouae rei, quod quum ex tam diuersae linguae regionibus ejent coaccti, tamen tum unusquisi; sic intellexisset .

illos loquentes, quasi non una quapiam omnibus,sed sino gulo criis sua uernacula fuissent sequuti. Habet enim Hebraeorum lingua iuxta regionum diuisione sua distria trina,vel ex confinio diuersarum gentium vel alio quoapiam casu. Num Cy I esum sumaritana mulier ex linguae proprietate agnouit esse Iudaeum, G Petru linguae soniistra prodidit essee Galilaeum. Mid Graecori lingua in quilis species diducta est. Neque minor disterentia ncaeterbs gcntium linguis. Porro pleriq; Iudaei non alia tenebant linguam,quam eius gelis apud quam Gant nati. Omnes igitur uehemes quaedam babebat admiratio, at sinter sest disputabat, qui feret, quod nec auditu unqusim

Aerat,neque lectum. Dicebant autem: Ecce rem uouum.

Nonne illi omnes qui loquuturi patria Galilaei sints ' igitur, ut tam multi diuersae linguae homines, quoties a domus unum aliqvcm loquentem,nibilo secius intelligamus, quinis sui qMisq; lingui, in qua natus est, quum ex tam diuersis regionibus multitudo conflata yt, quae habet Parthos, Medos, elamitas, tum eos qui in coolunt Iudaeum in multas starten diuisam,'ad haec cappadociam, Pontu ex Asiam,sic proprie dimin, Phogia, Pamphaliam, Aegγptum, easq; Libγae parteis. quae attingunt c renen. Neq; defiunt qui Romae sedem babent,partim genere Iudaei, partim Probet ii hoc est, ad ludaicam

religionem cooptati. Praeterea cretenses Cr Arabes. Ex tot nationibus, ex tam diuersis linguis conflati audimus er intelligimus illos loquetes non res usitatas ast hmaa. nas,sed sublimia,sed magni sica, sed deo digna. Ad huno

20쪽

PARA PHR. CAP. II. MOJum quotquot erant religionis amantes, m nouitate percus,disserebant, dicentes: in id ibi uult prodigium hoc Non reprehendunt quod assequi non possunt, quo admodum solent pharisei, sied inquirunt ac discere αpiunt, quod ignorunt. Ex aducrso qui iudicii erant iniuquioris ac praecipitis,irridentes dicebant: Mullo expleti sunt. Dicas hos esse discipulos phari eorum qui dicebat de Iesu, Daemonium habet. Et est omnino ebrietas vehea mens furori persimilis. Fit autem torsitan, ut pcr furorem aliquis diuersis loquatur lingulis, quis nunquum didicit. Sed nullus furor hoc praestit, ut omnes quod loquaris inotelligant. Haec illi quidem ludibrij causa dicebant. criterum nihil uenit ion runquam Cr iocundo uera dicere. Prorsus expleti erunt nouo uino, quod dominus noluit committi uetustis utribus. Vetus enim Mosaicae Iegis uiam dejecerat in nuptijs ecclesiae , ac frigidus er insipiadus legis sensus per christum uersus est in uinum nouum. Insipiduam ac dilutum est quicquid carnale est: uiuiduam, escax ac sapidum est, quicquid est stirituale. Bibebant autem affatim de calice cale', de quo dicit psalmographin: calix meus inebrians. quam praeclarus est. Et si Ericet res toto genere disimilima sinter se conferre: uulgaα lrta isti temulcntia quatuor res praecipue gignit in hominibus: prostri in apcrtum quae latebunt in corde: inaeducit obliuioncm praeteritorum malorum, ac spe lato. rum exhilarat animium, addit robur usque ad uitae conis temptam.Posti cino ex in acundis Iacit distrios. Iam mihi uide an non fit,ille quiddam nouum illud spiritus diu ni minaem genuerit in apostolis : quod metu celaueuirant, quod in occulto didicerunt, hunc prostrunt in uulgus, ac iuxta domini vaticinium praedicant in tectis.