Paraphrasis Des. Erasmi Roterod. in Acta apostolorum

21쪽

obliviscuntur uetem Iudas deuelati im nati no mea minerunt uitae superioris, nec recordantur astu onum, ibus territi domitum deserinant. llis praesidiis buamanis insti ini,nee praesides timent,nec reges,nec concis

, ita,nec carceres,nec tormet nec mortes,semper alacres

ae lati promisis euangelicis. Denique qui erant piscato. res O itiolaeomox eloquentia coelesti coarguunt sirercilium phariscoruem,couincunt enthrmemata philosophorum,opprirnunt uim rhetorum. Nihil autem difficilius. quam uerba facere apud multitudine: quae quium semper est bellua multora rapitum,tum uero praecipue, quoties ex uariis linguisse nationibus eodect, est.His igitur is hi confidera sinionem Petrum subitoo piscatore fictu

oratorem.Tumultuabatur multitudo.Quod ii fiati

est,id semper est Iuturum usq; ad finem mundi. Ibi de boni pa oris oscium est forti animo prodire in mediu,

non ut uiolentia comprimat obmurmurantes,nec ut convitia regerat,sed ut eo tinti magis, quain feroci animo per sacrae scripturae testimonia depellat calumnium, σstans autem christi gloriam οπat. Petrus ius qui priit in eoenrPetrus culo surrexerat,expleturus numerum apostolorum, nuerursus assurgit apud conlusum hominum multitudinem, docturus eos,qui dixerant:quid sibi uult hoc er os opapleturus bis,qui dixerannmulto pleni sunt. Non est duate necesse, ut episcopus semper erecto corpore loquatur apud populum, quando christus ipsesedens docuit poapulum. caeterum animo stet oporte quisquis aggredias tur munus apo icum. Atque bis interim agnosce Peas tri dimitatem.Primus est ad dicendum,ubi res euangeIιαι eum oratorem postulat.Recondiderat glus sim, quichrasto non placuit,exerit gladium stiritas. Sic oportet esse

22쪽

p A R A P Η R. C A P. II. α miat episcopum. Assurgit Prem,sed non solas, vo iram ad/ntibin undecim apostolis, ne sibi orannidem

Uurpare uideretur. us strit verba,sed unus omniu uoace loquutus est,quemadmodum Cr ante unus omnium nomine prosissus est a sum christum filiam dei uiuentis.Vnde tanti mucia piscatori,idiotae ex binis gi tanta murutitudinem auderet uel obtuerisSaepe magnis oratoribus, qui inestis uigiliu elucubratam de meditatam adstrui orationem,dicturis apud requente popuIum aut principes, fugit colarivox faucibus haeret,obstupescit mes. Nimira haec erat illa coclestis ebrietas,haec erat illa sobria tem lentia.Adstitit coram tanta multitudine,adluxit undecim apostolos,non ad praesidiam ed ad consortiam:intendie oculos in populu, ignotus in ignotu,extulit uocem sivi, er nihil praemeditatus loquutus est illis, iam hoc praestas quod docuerat domings. Nec pro se loquitur,sed pastor gregi patrocinatur,nec haemunis argutys agit,sed diuinae scripturae praefid . Iam expectat attenta multitudo concionem.Attedamus er nos, quandoquidem haec omnibus dicta sunt.Primum ubi mota manu3 turbae murmgr copeascuisset,exorsus est tali proximo, quod illos nulla assentatione rhetorica redderet attentos. Viri, inquit, Iuduce gentis, quos non oportet ignorare Iegem ac prophetas, uos, praecipue,qui degitis in hac urbe Hierosobmotu,

ubi caput est religionis ac saetiae legis. Est βrt is quod

admiremini, non est quod calumnietur aliquis. Proinde quotquot adsis,praebete mihi aures paulis er attentus, Cr rem ut habet cognoscite. I d enim uestra omniam reastri. Num hi Galilai,quos mihi uidetis Vistere, nequaας am musto sunt ebrii, quemadmodum quidam existi, mant, quin sit hora diei tertia : nullus autem diluculo .:

23쪽

solet esse ebrim. Verum in bis uidetis impletu, quod olliud:M pro sit futuru per i obele prophetam. Audite proαphetiam,Cr agnoscite promi si fide. Nolite calumniari, quia rem insolitam uidetis. sed ample limini polim graatiam diuinitvi vobis oblatam. 1 ohel enim a vivi diuino spiritu, uidens futurm ut dems, qui diuersis temporibMnosci Cr prophetis aliquot impartierat spiritim suum ad ueram salutem, tandem, missis filio suo unico , stiriatum euiam copiosi lime effunderet non in unum atque alteram, quemadmodum uidetis tot siculis paucos extiatisse prophetas,sed in omnes totim orbis nationes, quocunque βncera fide reciperent hunc laetam nuntium,

quon ipsius iussu uobis omnibus adstrimus ,sis prodidit coeleste uaticinium: Erit in nouisimis diebus dicit domi, nus, undam Iargiter destiritu meo super omnem caranem,ta ubito prophetabunt fili uestri σsiliae uestrae, et iuuenes uestri uisiones uidebunt, Cr seniores uestri μαmnia somniabunt.E t quide super seruos meos Cr ancillas meas in diebus illis es induin de spiritu meo,Cr prophetabunt.Et dabo prodigia in coelo sursum, ersigna in terara deorsum, sanguinem ex ignem Cr uaporem Ami. sol couertetur in tenebras, e τ' lana in sanguinem, antequam ueniat dies domini magnus ac illustris. Et omnis quicumque inuocaucrit nomen domini,sulam erit. Haec ante tot

secula uaticinatus est uobis propheta Iobe Quod destia ritus es lane praedixit,uidetis exhibitum. Nec dubitanis drum di quin quod idem uaticinatur de uentura calamistate, sit pari ideprctiturus. Ueris nihil est quod deis. 1 cretis, ostendit propheta certam salutis uiam, qui poviri Istarii riculum denunciat: l nuocate nomen domini, er paratatae avd. v. b. est salus. Sed quemadmodum sit nomon domini inuocanuda ma

24쪽

CAp. II. :dum,mne audite uiri istae sit π quod reliquum est huius orationis,diligenter auscultate. PIcrique noui tu Ieis sum Nazaraenum, quem virum deus ob in omnium proωphetaru oraculis promissum exhibuit uobis, cures uobis commendauit multis ac magni miraculis, ac pr Uij ς periss gcsit in collectu uesbo. Siquidem devierat in illo. Rem loquor uobis non ignotam,siquidi fama miraculorum rim peruagata est, nonsolum per uniau'sam Iudaeam, verum etiam ad quodam ciuitates finiis

timM. Quoniam autem ipse peragrauit totam hane reagionem, ubique uerbo sanans Vrotos, renituens debiales,illuminans circos, mundans leprosos, eqclans daemoaenes, pleris uidina quae narro Nihil horum gestum absisque diuino consilio . sic usum est deo seruare mundum. Hunc igitur talem quum accepissctis, non casu aut fortuitossed ex creto dei consillio ac praescicntia traditum in salute Istaeliticae gentis,per manus impiorum militum suffxistis in cruccin Cr occidin M. fluid milites nihil daeliud erant, quia ministri scinoris . ceterum occidit, quisquis ad mortem adegit. Rra apertior est, quam ut negari possit. Hunc a uobis interfictum ita volente deo,qui tradiderat occidendam, idem iuxta prophetaru oracula

tertio die reuocauit in vitam, ut quod in hoc ictum esset uirtute diuina, idem in se speraret futuru omnes qui cremdiderint Euangelio. Siquidem isse uoluntati patris obtemperans, attenter tulit ignominiam crucu, tota fiducia salutis collocata non in brmanis praesidiis, ita in dri misericordia, Cr icto per illu liberas us i doloribus mortis Crinferorum, quos ut homo quidem gustire potuit, caeteri

rura ut immunis ab omni peccato , teneri vinciri quecb istis nullo modo potuit. Mors enim ac Tartarus non

25쪽

IN A c T A A P o sT o L. habet perpetuum ius,nisi in eos, qui pecceso fiunt obnoa

xij. Proinde ut deglutire potuit illum mors,ita devoratu tenere non potuit, sed tertio die coacta est revomere, que admoducem reuo-ut Ionam. Deus igitur ideo uoluit innoxium haec omnia pati, ut per illam nos omnes er ιι peccatis,Cr a iure mortis redimeret, si modo totam fiduis clam nostram ad exemplum Iou Naeturaeni in deo eodoricenim. QMd nam uobus Israelitae, non oportet incredibile uideri, poneaquam Dauid latus coelesti stiritu,

praedixit hoc futuru. sic enim in GaImo x v .loquitur de Iesu Nazaraeno,que uobis praedicamin:Prouidebam do. mnu coram me semper, quoniam a dextris est mihi ne e3 mouear.Propterea istas est cor mesi, er exultauit lingua me insuper er caro mea requiescet inste:QDod noderelinques animam meam apud inferos, nec committes,

ut sanctus ille tuus videat corruptionem. Notas mihi Iectasti uias uitae,replebis me iucunditate cum facie tua.Videatis quam dilucide nobis depinxerit rex Cr propheta David,quod in Iesu Nazaraeno gestum esse scitis.In deo collocarat omne praesidiu suum, ex huiu3 unius auxilio stratus,volens ac Iubens passus est omnia,quae uos illum pasa sum esse scitis. corde gaudes tolerauit dolores corporis. Exultauit illius lingua, nunquam cicens aut supprimens

uoluntatem dei. Pδus est sepeliri sese, nihil addubitans,

quin pater ita esset ad uitam reuocaturus die tertio, nec sineret illum in sepulchro putrescere, qui nullius muli sibi conscius, stem omnem collocarat in deo . Quisquis enim stem salutis eoilo carit in suis operibus, aut in huius ιndι praesidijs, non erit par ferendis mortis doloribus. nee semel ab illa captus poterit semet extricare. Q φ quis autem habet oculos ιugiter intentos in deum, qui

26쪽

PARA PHR. CAP. II. misericors est in omnes, is nouit MM uitae: er siquodo deus uideatur ad te M auertisse uultum ab eo, tamen breui reddet illi coiectum fui pro que cruciatibws tentaporarib re tuet aeterna gaudi pro morte reddet ima mortalitate,pro ignominia terrena coeleste gloriam. Per

hune ins er nobis est oste a uia ad uitam aeteream. Fortulis erunt qui prophetiam hae ad ipsim David pertinere susticentur,non ad Iesum. scio quam magnificesentiatis de patriarcha David, nee immerito is sentitis. Fuit enim ille sanctia ae deo charus. Sed ut libere quod uerus loquar apud uos uiri fratres,non rintum est tribuenis

drum patriarchae Daui ut illi quod est Nesis adscribatur. RG enim ipsa loquitur hoc viticiniu nec in David, nec in quenquam abu patriarcham aut prophetam coimpetere.siquidemid quod nemini uestru ignotis est, Dauid de unctus ac sepultin est,nce unquam reuixi quado

sepulchrum eius est aρud nos in hodiernium usque diem, nihil aliud habens quam ossa defuncti exanima sicca que. Proinde uaticiniu hoc non de seipso prodidit Davi qui sciebat sese more caeterorum sepeliendum er corrumpentam insepulchro iuxα corpus. caeterim quin esset astutus prophetico stiritu, neq; nesciret futurum,quod dem ipsi iureiurando confirmus Guidelicet, ut christius iuxta came ex ipseM Iwmbis existeret, ac iuxta stiritualam sensum sederet super throna in eius,regnaturu3 in aeternu me

praescia uaticinatus est debis quae nunc uidetis in Ie*Naetaraeno pream, qui fine controuersia iuxta earnem genus duxit a stirpe sinusia que David.Poria quum constet lesium in hae uis nihilus lasse regni mundani, nec

μnquum sedisse in solio Dauid , sed extrema fosse af*ctu mignominia, liquet aliud quoddam regnum suisseb A I pro

27쪽

xs IN Ac TA APos Tota promisis , cuivi nudaem esse finem pronunciant oracula prophetarum. Non potuit sedcre in bolio David, si s cloccisius nunquam reuixisset. Rectumcxit igitur,o nuc stodet in solio David, hoc est,patris aeterni, dominus omniuquae in coetu sumer quae interris. Hoc nimirum erat,

quod Dauid aflatus satidico spiritu pra dixit, er quod

praedixit Jactu est. Quanquam enim unima Iesu des enodit ad instros, non tamen illic detenta est, sed detentas potius liberauit. Ita corpu3 illius tametsii sepulchro conaditum est exanime, tamen illic non computruit , sed deus qui mentiri nescit in promisis, animam ab infirta reuocaratam restituit in corpus. Huius rei nos omnes, quos hic uidetu allantes, testes sinus, qui amiliariter cum illo viximuε, qui frequenter ab illo audiuimus, quEd Cr crurici igendus esset iuxta prophetas, Cr tertio die resurrecturus. Nortu Crspectatores σ auditorcs nos fuimus, reis surrectronis testes nos sumus, quibu3 stequi liter appauruit, non solum uictus CT auditus, uerum etiam manibus

contrectatus. Agnouimus uocem, agnovimus aciem, via dimus er contrectauimus uestigia uulnerum.Denique ciabam una nobiscum cepit, ut uerum idem corpus csse sciremus, quod conditum erat in bepulchro . Itaque qui per homnes deiectus erat usque ad extremam ignomiis mam, hunc deus extulit in fastigiu aeternae gloriae, quam olim patefxciet uniuersis hominibus in fine mundi , nune interim uirtutem diuina apud uos exerens occulta vispiuritus sancti, quam a patre nobis promistrat, quum adis

huc ageret in terris. Hunc reuersus in coclum, illinc nois

bis largitcr e fudit iuxta prophetiam Iobelis. Et hinc est illud miraculum uobis insolitum, quod uidetis er auditis nos laquentes lingua, quia uos ex diuersis linguis conis

28쪽

fati pariter intelligitis. Porro quemadmodum propheutia resurrectionis non potest decipi de Dauid ,sicuti doα im .iti quod de ascensu in caIu, des consessu ad dem xteram dei patris,dej regno perent praedictum est,non potest ad Dauid pertinere , quemadmodum ipsit pharisaei corin i sunt, cum domino rigutantes. Neq; enim Dauid unquam ascendit in calam rediuiuus. Et ume ita spiritu prophetico ulpatus, sic loquitur in psalmo mestico: Diuxit dominus domino meo ede a dextris meis:Donec po nam inimicos tuos scabessu pedum tuoru. Inq; palum est

in hae prophetia sermonem esse dei patris, qui ι esum βαium Dauid iuxta carnem,doininum iuxta st tritum evexerit in corium,s ut regni conbortem sibi mdcre iusserit. Itaque pro compcrto habeat hoc uniuersa gens Uracla tica, quod dem hunc Iesum Nuetarient , quem uos suastulistis in crucem, evexerit ad regnum coeli ste, quodsillium exhibuerit , π dominum uniuersorum, Cr Nes fani , hoc est, unctum illum, quem uos nomine Messiae, tot seculis promissum i prophetri expectam. Haec oraratio Petri terrorem iniecit anisu auditorum. Erant sibi consci1 quod apud Pilatum clamassent:crucifige,cruci ge,crucifige eum: Cr agnos runt ex prophetia datum ilili regni cosortιum ad dextram patris, donec omnes inirimici eius fibqcerentur scabello pedum illius. VItorcm metuut iam regnantem, quem occiderant beneficietem Est autem hoc initium salutis,agnoscere culpam,CI forumdare commeritam poenam. lmescorde compuncti, diacunt Petro,ac reliquis apostolis: Quid faciemus uiri sta tres Bene res habet,quam animas sibi male conscius non des erat,sed quarit remediu. Ηιc Petrus ni insueti pastos ris imaginem exhibes, quid ficit Non scuit couiths,non exag

29쪽

'IN Ac TA A P o s T O L. exaggerat adnnsym,non redierit ac delfrt,non praescribit uictimis er holocausti,sed compunctis paratin ostedit remedium, nihil distinguens inter eos qui Iesim crucifixerant,c inter eos qui non consenserant impio Acis

rhNullus enim erat immunis. peccato.Ait itaq;: Poeniteat uos uitae superioris, Cr tingatur unusquises uestruaqua in nomine Iesu christi: er huius gratuito beneficio

desitur uobis remi sio omnium peccatorum uesboru:dea

inde puris ac purgaths dabitur donu stiritus sancti, quod

uidetis effusim in nos. Ne quis expedat siua merim ,gram tuitum est totum quod datur, tantu adst fiducia. Ad uos posteros, uestros peculiariter pertinet prophetia Iobelis,quos pilos er silias, quos seruos ex ancillus appellat. credite promifori deo,G accipite gratis quod promisesum est. Nec ad Mos tantum, qui esta gentis Israeliticae, perunci promisio prophetis,uera etiam ad omnes gentes, quae procul absunt simul er . cognatione generis Ictraelitissim a cognitione dei,quosicunque dominus deus noster ex sua bonitate dignabitur aduocare ad huius do ni consortium. Indicauit eτ hoc prophetia ubqciens: Et

omnis qui inuocauerit nome domini,saluuε erit. Nec ina

vocat aute quisquιs dicit, domine domine:sed qui in huis ius misericordia spe omnem salutis collocat. Praedictu estide ab alijs prophetis, 're ut euangelicus sermo penetraret us,ad terminos orbis terraru. Mandauit et nobis dominus Iesus,ut uobis primum annuciar in hanc gratia, deinde gentes ad eandem uocaremus.siquidem haec vocatio non est ex merius hominused ex gratuita benignitavie dei.His Missi plurimis uerbis Petrus testifcatus est illis de christo, proferens te limonia prophetaru CT climbis castrens ea quae tum euenerit. Doctrinae addidit exahorta

30쪽

P AR A PHR. c AR ILHγrtasione, o magis extimularet baeflantes. Agite stat res,inqui amplectimini tam insignem, rem obuia dei erga uos benignitatem.NHtis querelas omnim prophetari rum de perurestate, de duritie gentis Iudaicie,quaestina persese praebuit rebelle domino deo suo,atq; huius miniastris ad alutem ipsorum ini)fis. Quoties restitit Modisiis 't prophetas occiditsQγties suis sceleribus prououcauit ira deisVnde iure domus exasteratrix appellatur, uitu eouersa in amaritudine,quae pro dulcibus uuis dedit cultori suo labruscas. Questus est idem Ioanes,appeis Ians silum progeniem viperarum. Neque raro idem queristus est dominus Iesus, offensus inuincibili peruersistemiator qui videntes no uidebant,audientes non audieribant ntelligentes non intelligebant.saluti am doctrianam aspernabantur, beneficia miracularu tribuebant spiritui Beelaebub.Proinde natione peruersam appellauit, er increduli millens exitium denunciavit,quae caederet, occideret, lapidaret, crucifigeret, omnes . deo nussos. Subducite uos fratres ab imminente uindicta dei, exuite peruer e Iudaicae gentis,quae ductuum iustitia tuetur, impia rebellat iustitia dei Per fidem ac simplice obedientia est parata uobis omnibus falas aeterea.Tm demu eritis ueri Israelit tum eritisNermani dij Abrahae, tu eritis uere Iudaei, si rege uestru Iesum agnoueritis. Eximite vos ὰ generatione isti carnali, quae per suam incredulitatem perire mauuli quam seruari.Vos renascamini in naistion stiritualem ac coeleste,quae seruatur perfiduciam erga Iesum. Hae nimiru erat eloquentia piscatoris,mo ex preceptis rhetoru eomparati,sed eoelitus in*9,er ideo

potes er escax. His erat ire gladius qui pertingit Uchia dissectione animae er stiritus,cuius acie copuncta sunt

corda