Paraphrasis Des. Erasmi Roterod. in Acta apostolorum

31쪽

corda Iudaeorum. Hic est primus iactus retis, quo pise tor hominu traxit copiosam multitudinem. Hoc erat seome ubiq; spargedum euangelici sermonis, quod iuxta doctrinam testu non descendit in animos omniu, tame hic protinus reperit terram bonam, quae stuctum edidit.Bais

prietati sunt enim ex appositi numero doipulort , quitum erant perpauci,stre ter nulle. Hi nimiru fiunt eu gelici prouetus 'lices prinalia.Res noui testimeti hic quos congruit cusigura ueteris. N Ues quinquagesimo a Puoseba diei it celebrari primitias. Hic quinquagsmo die non sticarii, scd animaru primitis domino cobecrantur. Iam aqua per doctrini ac fide purgarat ab omnibus peeeutis,ilhaustus erat coelestis illestiritus. Nune cosidera, quid agat in illis spiritus diuinu3: nee enim est ociosus,cusit igneus. Duci est gratis innocentia,gratis data stiritus sancti gratia. supers ut curemM,ne quod gratuito Iarrigitus est deus sua bonitate nos nostra incogititia perdaismus. Haec rudimetasiunt euagelicae pietatis, haec est uelut infantia primae regeneratiose in christu. Quod hactenus traditu est doctrinae,lac est,proficiedtim est ad solidu cibum. Vtrunq; eibu debet habere paratu euangelici pastores.sic enim in Idarat illis dominu3: l te, docete omnes getes baptietites eos,docetes eos servare quaecus praecepi nobis. Docete baptizandos evagelicae philosophiae rudimenta,quibus nisi quis credidcrit, stultra tingitur aqua. Docete baptizatos,ut iuxta doctrini meam uiuetcs, semper ad pisctiora pro ficiant. Inq; quiseiunxerat numero discipulorum, perseuerabant in doctrina apostoloru.

nam hinc pro fictus est uberrimus ais in sumido Dinabolo foederis nunquam rumpendi, quam illi comunionem uocabant. Idi domino truditum erat huiusmodi.Frangebatur

32쪽

p A R A Ρ Η R. c A P. II. 3rbatur panis, erex eo cuique dabatur particul dis hoc agentes in memoriam dominicae passionis, agebant gratias diuinae benignitati, qui per uniciflij su guine ipsos expiasset ἀ peccatu, qui per eiusde indebitu morte ipsos

coop et in haereditatem ustae aeternae. Addebant purus preces, quibus rogabant, ut regnum domini Iesu in dies latius propagaretur,ut illius gloria per uniuersum orbe inclaresceret,iιt illius uoluntati ubiq; obtemperaretur,ut

qui sidem euangelieam semel essent prosei sacra doctriuria coelestis gratia quotidie proficerent ad meliora, at ita concorditer inter ipsos uiuerent, pacem habetes culmfratribus,ignoscentes laturianis quid cibit perhumana fragiliste admi sum, pace habentes cum deo,qui se nusericorde praebc js, qui siemisericordes exhibet proximo, ut quotidiano numinis auxilio cofirmati, subsisterent edis uersus omnes satanae incursu,donec post toga certamina

daretur aeternum praemium.Ηar tum crant uictimae chriastianorum. Liguarum miraculam, Petri tam uiuida exhortatio, tot hominum subim inutatio, niim uitae nouitas efficiebant,ut iam timor quidam corripcret animos omnium sibi male conficios Perspiciebant enim re non Use constia rationis humanae, ed uirtutis coclsu. Siquide aposeoli, non solum loquebantur omnium linguis,ueruetiam multa prodigiosa miracula patrabant, inuocato nomine I ea su Hiero obmis, sanandis morbis , profligandis dimo, nijs,excitandu mortuis . Hic metus ingens magis etiam occupauit animos omnium Erat hoc aliquod initium reis

sipiscentis populi. sed ante omnia spiritus ille eoelestis

mutuam beneuoletiam Cr concordia gignebunt in omnibus, quos afflauerat. Nimirum hoc peculiari signo les ii scrut agnosci suos discipulas,s mutua charitate cono

33쪽

glutinarentur . Quotquot enim crediderant Eudngello, frequeter aggregabant sese in unum locum, mutuis colloquijs sese consolantes er exhortantes. Nulli erant,ciretra, delectum personartim admittebantur omnes, iuue. nes,senes,foemnae,uiri,serucliberi,pauperes,diuites.Tatia uero concordia tam distares copulabat christi chariatas,in ta cordibus eorum,ut quod inter germanos quos rarum est,omnia haberent inter ipsos communia. νοι paratior esset inter omnes commicatio, quibus erat praedia,Litie ue physiones,eas diuendebant, atq; ex pretio collecto impartiebant omnibus, prout cuiq; Gat opws, ita ut nee egerent, qui nihil posidebant,nec abudarent, qui nauta possederant. Sic autem largiebantur on quasi de suo,sed quasi de communi. Nam uera charitas nescit rearum proprietate, nec inter illos uidetur suae quisq; rei dominus,inter quos idem est animus. Vix aute illic incidere

pote, ege,s,ubi qui paulo contetus est, Cr ex comani singulis distribuitur,non pro libidinesed pro nec itate. N ihil horum prisscribebant apostoli,sed ultro praestibat charitas plus, quam uila nocti lex exigere est ausa.

Quin er in templo quotidie magno animorum consensuperseuerabunt deprecantes,gratius agentes deo, ac matus con ibulatione semete Aortantes,alios, quoscuns possent ad euangelicum foedus allicientes. Deinde toto die talibus studiis peracto, per singulas domos stangebant panem, atque inuicem capiebant cibum, incrediabili gaudio ae Jnceri finia simplicitate cordis collaudantes deum, cuius beneficio tantam gratiam erant consequuti. Apud uniuersum uero plebem erat orabiles er gratissi. Quis enim non amaret homines innoxios, omniis bos beneficere paratos, in quom videbant tantam dei uirtu

34쪽

klmitem cum rimodestiarintq; Icilioue odiana sAnnotabis hie Theophile, exordium ecclesiae ex concordia er gavisio feliciter sumpsisse austicia Non potest noese cocorctainbi est spiritus ille pacificator cinniu non potest non esse gaudis,ubi pura est conscientia,Cr certa de promtyis Euangelis siducia. caeterv ut in perdedo Iesu,nusqua non ad unt pontifices,pharisaeis bae et primores populi re hic infelicibus austicijs nascentis ecclectae nulla horum metio:nullus ad hoc contubernium coractus ueni nur uis cotinebat eos in foedere. sponte perastura alant,qui accesserat, Cr dominus in dies alios ais alios attrahebat,quos destinauerat ad salute, paulatim emergente grano sinapis, late uosramos star uro per orbem uniues .

SImul autem cum alijs Petrus er Ioannes ascedebant in templum ad horum vergentis iam diei nonam, qua quum alis uel ludere soleant ebribuci dormire illi cosiueuerunt si s precationibus vacare, ieiunates usti ad uesperam. Procedebat duo proceres ordinis apostolici,nultis equis aut mulis,nusso satellitio regis,sed audi popam apostolicam. sedctat pro templi foribus quidam populo notisimus mendicus,qui fuerat claudus as utero matris. Tantam autem erat corporis uitium,utabatulis gestiretur.Huius calamitu sis multos alabat. eu ad quaeastum exponebat quotidie ad portam tepi quam uulgus speciosam uoca ut ab ingruentibus nam haec eruistequent ima peteret eleemos nam.Habet suam ingeniumendicitus nouit eos qui se plum ingrediuntur, aut sic esse asectos,ut liberius drat ele Udini,dut sic affetos uideri u ris usi Musisset Petrum ac Ioannem: ingrctu

ec ros

35쪽

IM ACTA A pos Tota ros impia: comitatus auton indicabat illos esse alleuius preest,er uultus ipse benignitate prae se strebat:petebat ab eis elemo'ni Hic piritus sanctus submonebat apostolos,adesse lepus taedi miraculi. Ital Petrici una cum Ioanne defixis in claudum oculis, ait illi: Aspice in nos. Ad intuitum ad hanc uocem fictus alacrior mendicus ntendebat oculos in illos,sterans futurum ut aliquid ab illis acciperet stipe flagitarat Eν expectabat,integritatem inebrorum non ausus est medicare, quia nonsteis rabat illos posse dare E t tame animus illi nescio quid bonae rei praesagiebat. Tum Prerire magnificam illum de uere summo christi uicario dignam uocem edidit, dicens: Argentum G aurum, quod tu expectis, non est apud me. od aute no ex inco,sed coelasti benignitate ad manuni est,quo in tu insis eges,hoc tibi do. In nune

christi Nazareni surge cr umbula. simuls approbesa dextra claudi fiubleuauit eum. Nec mora protinus coctorilidatae sunt platae eius ac tali, sic, ut no aegre assurgeret, sed exiliens consisteret pedibus suis, er ambularet quoueue: ucsset.At ille Letiis tam insperato beneficio,vna cum apostolis ingressus cst temptu, inbulas alacrifer ac prae gaudio saliens,ac gesties,dcums laudaris,unde nouerathoe beneficium esse prost tum. Dei beneficia celare nagratitudinis est homini ascribere, impietatis . . Totus autem populiis,qui frequens aderat in templo, consticatus e, hominem a baiulis gestiri solitum,nunc ambulanαtem alacriter fuis pedibus, ac laudantem deum.Agnoscebant aut illum omnes, fie eunde homini tu,qui quotira

die solitus csset sedere ad portam si eciosum mendicandi

gratia.Vident fiubito mutatum, audiunt aget gratias deo. Qiabus ex rebus u mcns quaedam adimratiostura

36쪽

pori; compuit animos omnium. Porreo quum uiderent Petri Cr Ioannon,qui tum rei apostolarum primores

plerisque innotucrant, ni his adhaerebat quifferat clauae - lus , O per hos sibi contigisse praedicabat sanita ton, fiactus est totius populi concussus ad illos. Erant autem in porticu quae dicitur solomonis ii qua solitus cst uersari Iesusucras ille solomon,Cr in qua nonnunquam dipuisitarat cim phariscis. Rei novitas omnium animos per alerat. Petriis ubi uidet populi concursum, nec ignoraret causam,rursus huc in modum exorsus est dicere.Viri Is raelitae,quur super bucre tutopere uos habet admotio, ' quasi uobis sit infrequens ac rarum uidere miracula, dul quasi no maiora uideritis superioribus trans oribus Nos uero quur intuemini,quasi nonra uel uirtute uel pietate sit e ctum, ut hic elaudus uobis omnibus notus nunc ambulat s Non est humanum negoci hi quod geritur, nes

nousi est quod uidetis, sed olim per prophetas uestros a

deo promissam . Vos religiose colitis deum Afrabam, deum Isaac π dem Iacob, quos gloriamini uos babeis re patriarchus,acgcneris AEutorcs. sed huius de a paα triarchis culi filium, ad uos uestirae salutis causa missum humili pecie, quo magis euan amplectere juni, similam uobis adium, at ecistis extrema contumelia. caeterum i Iesilium suum humana malitia desectit, sita uirtute gI milicaui ut m Itis ullis modis, ita hoc quoquefacto,perissum sub oculis udfris edidit innumcra miracula,docuit coelestem doctrinam. His tantis beneficiis uos nihil comot post mustus contumelias tandem tradidi us illud in munus implore,ut occideretur. Qui is Pilatus homo ethniiscns, ' a cognitione legis, Cr cognation putriarcharuali ii pron classet illum absio luendum , ut regem v

37쪽

IN ACTA APos Tot strum,ut uirum sanctum ac iust-: uos qui ex prophea

tu debebatis illim agnoscere,palam er constanter abneoastis eum apud praetortu praefidis,dicetes,No habmus rege nict caesar :Tantoq; odio saeuiit in illum, ut malueritis ad uestita postulatione uita donni Barrabam,tiatrone er seditiolum,qui uirim alijs abstrulerat, quam Iesm,qui uitan omnibus adferebat.Ηomicidae impetrastis

vitam, torem ac principem uitae immordidis ad mortem adegistis. sed hune a uobis interfecta deus,autor omni uit reuocatu amortuis donauit immortalitate.cuivi rei

os estes M, quibus siese rediuiuum exhibuit consticiendi ,audiendum Cr coirectandum, quem Cr in coelum uidimus ascendentem. Praecolit hinilitas,quam uestra

omnisi causa umpserat:nunc fiubuectus in gloria a poto uirtute exerit per nos,qui nihil aliud sumus,quam testes eoru,quae uidimus σ audiuimus. Ac per siducia,qua habentiu in nomine eius, hunc que uidetis ambulaten ac nouistis fuisse claudu natu,deus restituit itegris pedibus. Nihil hie nobis laudis debetur,nes nosti is meritis tribuenata est,nec huius qui resstitutus et sed ut dixi, laus noae

me filii fui uoluit esse gloriosum apud omnes .in quo uult omnes sui ponere fiduciam,er Iste uniuerse salutis.Η

fiducia restituit huic ex natiuitate debili, mebrorum inaei risitem in collectu omnium uesbum. Haec non solum arguunt illum esse uiuum,quem putatis mortuum,uerium etiam declarant omnem salutis hem in uno illo collocandam.Nec est quod desteretis fratres,pem bu consilio diuino sic fictum est. Peccatum uestrum aliqua ex parte excusat ignorantia humana. corporis enim becillitas obstibat qumnus agnosceretis lilius diuina potetiam,

quam ne principes quide uestri perstae nouerant: IV i

38쪽

si pernovissent,nunquam induxissent in animum, omnis gloriae principe in cruce fustigere.Sic expediebat humani generis saluti,sic deus ab aeremo definierat, sic per os prophetarsi omnium praeiaxerat filium, ut Mefias que redimedis uobis post, emo missurus esse exirma pateretur.Non est mendax dcus:quc in promiserat se nussurum,nusin.que uoluit occidiscut uoluit, occisus est.Ηanc uictimam uoluit immolari peccatis omnium expiadis: per vos immolata est,no fine culpa ucstra,sed quae sit rcmitteda i modo poeniteat erroris. Ita latini quod omnia boono peccastis, uobis quos cedat in bonum Est autem β-rilis ac parata vcnia: Tantum poeniteat male fictorum, non huius tantum, sed omnia, Cr ad uitae nouitatem conauertaminus esim quem prius negat is,profiteaminirege ac principem uniuersorum:quem ut nMetem damnastis, agnoscite omnis innocentiae ontem Cr largitorem: qia ad morte adegistis,credite immortalitatis autore. Nunc ueniae tempus est, properate interim adpo stetiam σinuenietis mi ericordiam,ut quum doeuo uenerit iudicariturus uiuos Cr mortuos, pater que semel milit humi, lem uestra causa, nuo imistris sublimem in nubibus,bona fiducia fustineatis acie illius, quae terribilis er imoα

ierabilis erit his, qui non egerint panitentiam. Caeterum qui interim credentes in nomen Iesu,quem Cr prophetae nobis ante multos annos praedicarunt,er nos iuxta prophetarum uaticinia de illo restificamur, poenitentia delatis peccatis,perfide illi sese subiecerint,illic refocillatione inuenient a iusto iudice,qui per poenirentia ac fide in ipsum promisitsalutem omnibus.Hactenus peracta fiunt, . 'μα iis peragenda prophetae praedixerunt. Nec dubia

ondi, es , quin tali fide deus praestiturus si Cr reliqμa i

39쪽

is I 'N Ac TA A pos τοῖ, mimia quae pollicitus est. Redditurus est Iesus chistus,arno titu reddituriis est. Oportet enim prius per uniuerasum orbem praedicari Euangelium dei,interea ille glorio . sis uiui sedet ac regnat in coclis ussia tempus illud,de quo praedixit Iob et ' Malachias, quo rcstituentur cr summabutur omnia, persectis csictis,quae deus loquuatus cst per os sanctorum prophetarum sitorum omnium quotquot a seculo lucrunt.Omies enim de hoc uno vitia cinati sunt. Mosi grauisimu cst apud uos autoritas. siquidem hoc duce reliquistis Aa ptri,peragrastis deseris, accepistis lege. Atqui is uobis hunc Iesium Nazaraenumqucin occidistis,pronasit, ita loques in libro Deuteronomii Prophetam excitabit nobis donanus dras uester e statribus uestris mei simile psum audietis in omnibus, quucunq; loquutus f. 'it uobis. Futurum est auton, ut quis.

quis no audierit prophctam illum, exterminetur e ponualo. Agnoscite Mosi uaticinium, a oscite uem N osen, agnoscite Iesum christum, natue stirpe David, e tribu Iuda in ciuitate Bethlehe,iuxta prophetarsi oracula. Hoc duce deus uocat uos in libertate aeternam,por huc dedit

nouum legem spiritualciu cr euigelicum, per huc ostrurei 1ylonon omnin peccatorum ac salute aeterna . Hunc ab omnibus uult audiri. Audit aute quisquis credit. Quia .cunque crediderit,saluus erit, quicunque reci fici ' 're eiectus e consortio nomines Israelitarum, peribitim recuperabiliter. Extra Iesum enim nulla est silutis stes si creditis Mosi amplectamini Iesium, quon illo uobis comendauit suo uaticinio. Nec ille tantum de Issu uaticinatus est,uerum Cr omnes prophetae a teporibus samuelis

Vsq; ad Iohannem Buplimni vaticinia prodiderunt, deis 1'ibetes illius natiuitatem,doctrina,miracula,nsflictiori

40쪽

PAR PHR. CAP. III. fuchiyiomnis, cru sepultura moresurrectione, an sim in coelum, 'one suum stiritus in uniuersos ereis dentes: quorum nihil non uidetur fectum ad propaαgationem Euangelij per inruersum terrarum orbem,ctaminis reditum gloriosum ad consummationem mundLQuod si estis fu) prypheram, de quo non iniuria soriamin ne dimite promisis illorum: si ij patriarcham,

intelligue ad Ros pertinere pactu, quod deus pepigit cir Abrahm accii Et pers non tum benedictioncm consequentur omnes Smilix terrae . Hanc benedictione non praestitas in Isaac,quimortuus est,nec reuixisse in IesuNaetarino, lasopum gi fit Isaac,stote semet onmes ad immolationcm, quemad odum christus obediens patri maritus est in cruce. Hoc est icine Abrahae,per quod

non tantu omnes Israelitae, uer etiam omnes totium orbis nationcs,si credidcrint Euangelio,liberabuntur a maIedicitione peccati,er hanc benedictione consequentur, ut accepto coelesti 1 iritu vocetur flij dci uiuentis.Ergo promisio dri pcrtinet q*ide ad omnes mundi nationes, sed tamen hoc honoris vobis haberi uolui ut uobis priamis omniu ofirrctur,ac iuxta Mosi prophetiam de greα te uem a fuscitaret ac mitteret uobis,non quemlibet prophetatuo es unic silium filium t e , qui deferret bcne dictione Abrahς pronussem adco. Haec est rate benedia diis ut unusquisis pares euangelico sermoni,couertu sese a malicia ud,ac Ioum salutis autorem profiteatur.

Vin Petrus coelestis orator, ' I omnes illius colloga bis dis huiusmodi sermonibus exhortaretur populam ad amplectendum Euangclium, nemini palpan, ira, suadcntes testimonio prophetarum, terrenita form