장음표시 사용
201쪽
A. eulapis fuscompositionem circa em capisu stequentisposuimu seu rquems ex atatiquissubuo ignem elicitor accendit. Quod vero aqua vi ignea subtiliata ampliorem locum petens,in eruptione sua a suo carcere magnum fragorem re strepitum edat, sequens demonstrabit experimentum
Sst vas i hujus curra ora ciso optime ligno obstructum,ut nisilexpiret ut ejus A. turamen A. E latere autem vasis sendat canalis ejusdem materia cuprea satis angustus, sitn B. C. Impleatur igitur vasis pars tertia, nuejus obstructionem, aquam, or bulliat ea ad ignem sortem: Itasimul maeresubtiliata assiduosilui inper canalem egredi faciet, fisi claudatur canalis cooperculum ejus extrudet eum fragore nos absimilitonitruo avi bobarda.
DE CORPORIB. IMPERFECTE MIXTIS i di,
Similiter quod mistici etiam aliqua sulphurea humido sive frigido manifesso accendi pollit,declarat experimenti limus proprietas. Experimentum. II. huyus cap. Distrigod Orale
202쪽
Non denique dicimus, venti Aia stralis flatum δc naturam hujusmodi vapore, stilphureo, dclicciores lummodo producere,sed etiam caeteros ventosa qualibet mund plaga fi intes modo ut de sulphureis spiritibus participent. Atq;
haec manifestius percipientur, si nubis tonantis fulminaque C vomentiS motum diligenter observaverimus, nam nubes emittens fulgura contra nubium sulphuris expertium motum agitari animadvertitur,& tum ut plurimum crepitus editur,cum limul in unam massam ambς nubes convenerunt vaporemq; sulphureuventum oppositum concomitantem firmiter Sc valde incluserunt Hic etiam observandum est,in concursi nubium opposito illam nubem sulphureo spiritu oneratam movere etiam nubem contrariam Contra suum motum propter multitudinem ignis vi vi, more animae fortissimae corpus silum moventis, Rus vigore, alterius nubis contrariae virtus repellitur,non aliter,quam olim homo aliquis sortior debiliorem. non obstantibu, Mu, luctationibus,praeter suam voluntatem ac
invitum aliquo deportat. Hinc igitur contentionis oriῆo,in qua,quoniam nubis sulphureae dispositio ignea est & sulphurea, nubis vero contra ipsam moventis constitutio frigidissima, inflammatur natura sulphurea propter rationem superiori demonstratione de igne artificiali in aqua ostensam. Concludimu , itaque experientiam vulgarem satis evidenter demonstrasse, sormalem tonitrui Alminis originem esse vapores quosdam sulphureos in aere invisi niliter disperstis, qui simul congregati in actum perducuntur, hoc est, accenduntur; nam dum fulmicia dc fulgura per aera sparguntur odores valde sulphurei percipiuntur,imo de vera sulphuris natura. tum in Colore irae flammae, tum etiam in executionis suae conditione vulgaribus quoque oculis dignoscitur. Vidimus insuper in regionibus exoticis tonitrua frequentiora Juxta illa loca,in quibus fodinae sulphureae aut montes sulphurei aliquo accidente accensi reperiuntur, ut in Sicilia& circa Neapolim;similiterin regionibu , scopulosis,ubi contra montium apices strenuesbia res radii stringuntur. Quid denique manifestius tonitruorum originem commonstrare potuit,quam horrenda illa montis Cineritii Puteolorum productio, de qua in capite praecedenti locu ti sumus.
duomodo Iuperiora agant ad hujusmod meteororum productionem 'N praecedentibus de meteororum causis propinquioribus solummodo mentionem fecimus: Hic autem, qua ratione stellae, de Planetae haec mixta imperfecta producant breviter explical bimus. Cum igitur apud omnes Philosophos determinatum sit, superiora in haec inferiora ad res novas producendas assidue a-; gere,certum est,hujusmodi coelestia causas primarias esse productionis meteori cimuslibet, & ejus substantiae in loco suo proprio positionis: Sed quid in hac re sentiant S strenue assirment Astrologi hic obiter recensebimus; deinde cum opinione nostra concludemus. Docent Astrologi nonnulli, Cometas utplurimum imitari naturam Manu & Veneris,unde ipsos bella, aestus,& tumultus portendere volunt;alii dicunt, ipsos ortum suum habere ab aliqua infausta stellarum positione , utputa superiorum Planetarum conjunctione MEclipsi, ac praesertim,quando Saturnus,Mars bc Mercurius, Solem aut Lunam infaustis aspectibus in Eclipsi intuentur, maxime si praecesserit etiam aliqua infausta Digitigod by Corale
203쪽
DE CORPORIB. IMPERFECTE MIXTIS. idi
infausta superiorum con)unctio: Talem Cometam anno Isu .ven turum praediXit Appianus. Docent etiam, nebulas tetras produci & in pulverem reselvi, quando Luna post suam cum Sole con)unctionem vel aspectum, Saturnum coeli dispositorem existentem petit eumque aliquo aspectu intuetur; dc nubes serenas acalbas cum rubedine mixtas generari volunt, applicatione Lunae, Joυι dominium
coeli possidenti post coniunctionem ejus vel aspectum cum Sole; pluvia inq ; provenire astant ut plurimum resolutiva Lunae facultate in mansione humida commorantis; ac volunt Martem Horoscopi dispositorem existentem nubes croceas generare &tempore aestivo tonitrua ac fulgura proferre, praecipue,quando Luna, post suam conjunctionem vel aspectum cum Sole, Mart aspexerit; imo ingentia tonitruab . fulmina oriri volunt, si Luna post separationem Martis Mercurium aspexerit; Venerem etiam solam coeli dominam, approp:nquante ei, post suam a Sole separationem Luna, pluvias tenues, & diu duraturas producere asserunt, Mem mm denique in schemate coelesti fortiorem,cum Luna comunctum ingentes ec rapidos generare ventos volunt ventos etiam nonnullos a Lunae vim tute per siccam mansionem transeuntis oriri ariverant: Nives etiam in hyeme, aspectu aliquo Murni praedominante cum Luna; Grandines cum tonitru accidere affirmant,dum c fortis Mamm aspexerit in aestate,&sic de caeteris. Ex quibus etiam Astrologorum assertionibus,praedictas nostras de Meteororum ortu opiniones non fictas,sed ipsi veritati proximas esse concludimus. Nam in Co mera compositione dicunt, naturam Mam. & Mercurii concurrere; dc verum dixerunt : nam scintilla substantiae Martialis ab alto subterfluens est quasi anima &vita ipsus Cometae: laus autem corpus & substantia est penitus Mercurialis,hoc est, ex inconstanti aeris subtilissimi substantia conglomerata, aptitudinem habens,more Mercurii,quamlibet formam seu impressionem suscipere. Quid etiam melius nubium generationem arguere potest, videlicet dum ex opposi torum ventorum flatu aer in spissatur, quem condensatum, nubem appellavimus, quIm,
quod aptae ex diversorum Planetarum aspectu dc oppositione, distinctos suis diversis opinionibus in haec inferiora ventos excitantium primarie generantur: nam in aspectu Luna cum Saturno praedominante humiditas unius repugnat siccitati alterius: Unde ex hu)usmodi conflictu motus contrarius in aere oritur,ipsum comprimens, ita ut nubes inde generetur. Similiter duo venti contrariae conditionis, ex oppos dione, conJunctione, seu alio malevolo aspectu inter Saturnum praedominantem & Martem aestivo tempore producuntur. Mars enim propter tuam cum igne familiaritatem vapores sulphureos congregat eosque taliter sua virtute in forma venti movet contra halitum a Saturno productum,ut eJus corpus proprium contra illud Saturni moveatur in coelo aethereo. DIurnus autem, cum sit frigidus non modo motu,sed etiam qualitate Marai opponitur; Unde frigidi ias SisIurn non a liter materiam sulphuream a Marte Congregatam accendit; quam illa aquae fontis alteram massae artificialis inexperammto χωρ'aeced descriptam; hinc tonitrua existunt,sed quia sortior est urnu volo etiam cadit Similiter, si Iupiter in coelo dominium habeat, ac intueatur tempore aestivo Martem
malevolo quodam aspectu , diversos in aere dc oppositos motus inducit; quoniam humiditas Io titi contrariatur siccitati Martis: quare illa Ioms humiditas, licet calida,non aliter materiam inflammabilem 1 Marae Congregatam accendit, quam sputi humiditas illam in experimento 3. descriptam in cap. Med. in quo sputi humiditas in corpus illud igniferum penetransdc sese submergens reducit illam vim igneam,occultam de in potentia solummodo existentem in actum inflammabilem; cu)us compositio haec esti
ML 3 VJ .reducantur omnia informam pasta seu panis, qui volvi debet in caste Bb 3 viva,
204쪽
viis cir in xidem rubeam imponi, tali modo,ut calx viva ei undicum a areat. Deinde optime lutetur vas m furno exponatur adsiccandum, atque idquid per novem dies totidem noctis.
Haec igitur est compositio illius lapidis, super quem, ii aliquis exspuat, arda it statim, quemadmodum incap pnti, dictum est.
Quod etiam ad ventorum orietinem attinet, Certum cst, Planetas hosce magnam illis activitatem praebere, ipsumque aerem agitationi aptiorem elle, duinperturbationes in aethere sentit limo tanta est amnitas inter acrem dc aetherem ut motu unius facili me moveaturde alter; non enim dissimilis est consensus inter substantiam unius S alterius suntliamque quasi contigui quam inter hammitatem chordaea verticealicujus turris usq; ad Uus basim extentae,&eJusdem cho dae partem infimam;nam,si superior ejus pars exagitatur,pars Mus inferior id sentire videbitur. Haec itaque es cauisa cur e balation s&vapore, sicciores c torra exsurgentes facilius acrem huc atque illuc movent sccundum appetitum Planetae hu)ulmodi motiones excitantiS.
duo piavie, nives, tonitrua,fulgura, menti. in denique ipsi astemaemotus ac fontes aliquando ex causit vernaturabbus proNωIunt. ERTu M est, ipsa experientia comprobatum,meteora cujusque speciei divina voluntate aut permissione supra natui ae leges
nonnunquam accidere; Nam aliquando DFuM Omnipotentem in nube apparuisse,& tonitru horrendo, fitigii reque ines Iabili descendisse.&aliquando in forma columnae ardentis coram
Israelitis praecessisse ac siib forma ignis in sepe se demonstrasse
son temque e scopulo sicco,divino eius numine sic)ubente,scaturivissedc infinita istiusmodi accidisse sacrae testantur Scripturae. inandoque etiam mali angeli, consensu altissimi, tempestates & fulgura excitare pollunt i nam acreae potestates, quas diximus in bb. 4. esse illos Daemones sexti ordini,,se miscent toni truis, fulguribus fulminibus,acrem corrumpunt,&tempestates eXcitant; ex quo Ordine sunt quatuor illi angeli in Apocalys expressi, quibus datu mest, nocere terrae
dc mari,tenentibus quatuor vento, a quatuor angulis terrae flantes ;imis inhv-3usinodi Daemonum ordine continetur Princeps ille spiritus, quem se prΙ --rim diximus, id est Daemonem mei idianum spiratum aestuantem&desurientem in meridie, quem Paulus ad Ephesios vocat Principem potestasis aeris hujus 1, ut ante meminimus. Secundum Ptellium etiam Daemones aerei acrem ad humanam ruinam & damnum perturbant, ac in mari & lacubus fluctus excitant & tempestates, quibus navigia hominibus onusta funditus si Ibmergunt, omniaque praesentia aquis obruunt. Sucitetiam a)huc alii qui essiciunt hiatus, & tremorem terrae ventosque exsuscitant flammiuomos. Legitur enim ιn cap. i. Iob. Diabolum permissi divino ventum a desertis stantem excitasse violentum, cujus flatu domus, in qua liberi Iob epulabantur ad terram usqtie prostrata est. Quid etiam de Cacomagorum nefanaa& Diabolica potestate dicendum clim tot l, d oriar vera: & non fictae de frequenti ipsorum tempestatum exsuscitandarum usu, aliisque nequitiis a Daemone perpetratis integra scripserint volumina ; inter quos Remigius lib. i. cap. 23. se audivisse ex libera & spontanea ducentorum Cacomago
205쪽
DE CORPORIB. lMPERFECTE MIXTIS. isy
rum assertione,quod statis, certisque diebus soliti suerint gregatim ad ripam vel stagni vel rivuli alicinus accedere, ubi saepissimc accepta a Daemone virga aquastantisper diverberare consueverint,donec vapores sumoSq; abunde excitarent, quibus cum sublimes efferrentur,perciperentque se in nubes densas, caligantesque includi. In eodem etiam Capite multa alia allegat exempla de nubibus arte
Diabolica productis, quae lectori sedulo perlegenda relinquo. In multis praeterea
Musdem autoris locis reperitur mirifica veneficarum potestas ad tonitrua, istura, Frandines, &nubes,Daemonis auxilio, excitanda. Ex quibus manifestum est, quod licet huiusmodi meteora,sint in suo esse mere naturalia,nihilominus tamen
etiam ipsi Daemones mali qui, quamvis propter peccata sua infelices & a patria sua exules sint faeti, riginis tamen suae resipectu procul dubio nobilissimi,& angeli, bonis aequales erant) tantam habeant ad meteora hujusimodi producenda potestatem, quantam ipsa corpora Planetaria, imo & hanc promptius exercere pMssunt propter assiduam suam circa acrem conversationem, modo ut D Eus illad permittat; namque sine creatoris assensu nihil praestare possunt. Quo autem modo, aut qua ratione angeli isti malevoli tempestates hasce movere soleant, hoc certum est eos hominibus revelare noluisse; sed cum ipsis & servis suis magis sophistice agere; neque enim verisimile est, virgam, aut pulverma, aut lucaninistionem aliquam poste vim talem habere; sed invisibili potius horum Daemoniorum corporum motu acrem quietum dc tranquillum exagitari, ac ventos cujus- .
que conditionis de subito concitati,nubes dc tonitru, ac grandinem,&. huj usinodi alia veluti in momento temporis induci. Quid igitur mirum,si debilis hominum captus Diabolica subtilitate quotidie decipiatur, cum omnia, quae facie Diabolus,esanculum& invisibiliter perficiat, &vel verborum blandorum leti ciniis, vel minis etiam humanam naturam a cultu divino retrahere & creatori
suo rebellem facere conetur Sane,ctim hujus conatibus D Eus Optimus Maiam ιμlummodo resistere, ac rabiem ejus reprimere operaque ι uae occulta πνι- aereor penitus in secer ossit,ex intimis cordis misceribus assidue sessicitandus in Rex Regum ac Dominus mundi, ut ab adversaris ιμ- tyrannid serpentianisque qusedem astutiis,nos omni miseriarum generi expositos clementer constem indomitamque erus nequitiam, Iustitiae ac bonitatis siue nis cohibea cum sine vus tutela nihilprorsus tutum, nihilqued destructionesit immune En enim
Dominu/Ρlus in Fummus a utor nose ne cujus auxibo bberara a malo non
ONT Es, ex quorum congressu amnes &fumina oriuntur. variis
in terrae visceribus nascuntur modis: Aut scilicet aeris integri in immensa telluris concavitate retenti expulsione, aut partis ali- cri us e)usdem acris atque simul aquae in venis terrae delitesceni tis rarefactione&subtiliatione,aut denique etiam aeris in ipsius, terrae aquis repletae viscera penetratione coguntur aquae sursum tendere,& per poros terrae scaturire. Expellitur autem aer in ventre terrae conclusus per immensam aquarum ex nubibus provenientium copiam, per poros ac
206쪽
ac fissuras terrae in viscera Mus descendentem, atque expellentem gravitate sua aerem inclusium , qui sursum verses terrae superficiem sublimatu, propter difficilem cutis terrestris penetrationem condensavur, & in guttas innumerabiles transmutatur;unde fontes passim largius tempore hyemali scaturare percipiuntur: Huiusmodi autem acrita per aquami limatio optime per machinae illius m experimento sequentι expreta usium demonstratur. ingredisnsad verior vasis B. C. D. E. regionem perforamen λ in inf
mam regxonem castin, exqua, grad.rtim in ea aucti aqua,aer mearuI contentus expia tur
per foramen F. segressi inpertubae ori ciam G. Condensationis vero ejus rationε jamtu marmra teden bitas explica-Vimus. Similiter aeris & aquae in terrae invitaribus retentae subtiliatione hoc idem accidere solet; cum scilicet calor aliquis sulphureus. seu Sol ille centralis circa terra centrum, aut 3uxta dicti aeris aut aquae inclusae sedem exaestuat, aquam con-Vertens in vaporem;ibi enim tum vaporille adterrae superficiem taliter vi frigoris externi in guttas concrescit; non secus atque fieri solet in vapore aquae per vim ignis in caput alembici exaltato,ut declaratur experimenrosequent vulgara.
207쪽
DE CORPORIB. IMPERFECTE MIXTIS. Loi
osiae A virtute ignis bustiens vapores emistit, qui contra concavisarem pati Mense B ferientes, rigida ima d positum in gustad resolvu Iur. Quomodo autem aer subtiliatione in aquam inspissetur, demonstravimus experimento lib. TD.expresso. Hac etiam ratione fontes copiosius hyemali tem ore dimana repercipiunturiquoniam calor ille centralis per antiperastasin con-ervatur&fortificatur;Unde&validius agere,fontesque utplurimum calidiores ea tempestate esse cognoscuntur. Est etiam alia adhuc demonstratio evidens, eaque vulgaris,hanc aeris actione denotans: Nam si bombarda sale nitri qui nihil aliud est,quim aeris virtute caloris humidi c5gelatio dc sulphure oneretur, facili me poteth in sipissa sua su bstantia haec compositio in dictae bombarda: vetre cotineri; at si aer iste condensatus vi caloris externi. lphuris facultatem in actum re- 'ducentis, subtilietur, protinus ille jam in vaporosam materiam redactus, locum illum pro conditione sua mutata nimis angustum&coarctatum tolerare nequit, sed ampliorem desiderans locu m,ubi masis possit quiescere, subito in aerem sp tiosum erumpit,& veluti in obscuram nubem convertitur: Nonnunquam etiam aer inter duas aquas inclusus leviorem aquarum massam sursiam elevat, &usque ad terrae superliciem e sede sua propellit, atque ipse pro suo locum illum occupat, ut experimento sequenti demonstratur:
208쪽
Aqua eadem in libetisregisse premam per tubam E. F. descendi in in Mnam is Is L. B. CD. regionem eremi in ea contentaM expellit in medram Πusdem regionem p rrabam G. F. in quamluredire 'aquam ibicontentum graiarim propelsi per tuba- I. Ita necessuere cessabit aqua ru bam Eam I. L. quo queregroinferioraquasit replera. Quae quidem aqtra detrusa utplurimum tunc sentem constituit perennem, propter rationes in experimento noc descriptas: Disiti d by Cooste
209쪽
DE CORPORIB. IMPERFECTE MIXTIS. 1 os
Vasi A. B. C. D. aqua impleta,t aquasiupra foramen H. tuba G. H. candens egredietur ex vasiper eandem Iubam: nec cessabitularer majorem tubam E. R astendere donec ἔπι gra vas .iqua per Iubam H. G. sit evacuata. Hsus experimenti mentione actu Hero in lib. 'iritaliam, experimento a. Quod autem aer calore siubtiliatus possit aquam e terrae visceribus ad ejus superficiem expellere declarat experimentum hoc sequens: Inon aris aqua instiaram A. ita ut iamidiae pars impleatur; at si retu ora men B. Praetentia igitur igni ver arulam C. D. E. F. accensi aerspissior in ea existensμό- tiliationepertubam G. A. expuitur in sphaeram A. qui tumulteruta detrussis liquorem ineacontentum in vas N. L. P. O.per tubam H. I. L. M. Horationehujus perimenti viae Heronis 37. experiment, Est denique unicum experimentum,quod in hujus tractatus principio exis pressimus, in cu3us observatione mirabile circa sentium dimanationem e terra percipietur secretumnam acrin terra inclusius rarefactione,similitet& aqua fugiens vim solarem pe subtiliationem in vacuum terrae Centrum tendit, & maianente super terram Sole perpendiculari, aestatis tempus inducente aer ille den, sor & aqua circa centrum illud in visceribus terrae delitescit at vero recedente
Sole a plaga illa aestivali & approperante hyeme, iterum aer spitas & aqua a centro ad locum priorem, hoc est, ad terrae superficiem revertuntur fluuntque ut
210쪽
Pro huis experimenti demonstratione videbb. I. insin. cap. 6. Et profecto evidentissima haec estisemonstrati qua nemo sanae mentis negare potestiontes ratione praesentiae aut essentiae solaria, magis mimisvec terraevenis scaturire , quorum tamen augmentationem ex rationibus superioribus provenire certum est,namque hyeme calor centralis peranti peristasin augmen
latur; ita v t eadem illa subtiliatio,quam aestivo tempore Sol fecit in terrae superficie, per hunc e conversio fiat, in ejus centro ac visceribus tempore hyemali: Per consequens igitur etiam ille eosdem producit effectus, petendo nimirum aquas N aera per subtiliationem ad terrae superficiem, a qua astate proxima recesserunt : Similiter pluvia frequzntius hyeme cadens, propter acris spissi in nubes vii frigoris congelationem, per terrae poros ingrediens aerem inclusum c cavernis terrae propellit; in multis quoque locis accidit,ut idem iste aer expulsius in viam,t ubi aquam ostendit, tetrudat illam,atque locum Bus occupet; prouisupra experimentupraecedentibus demonstravimuS.