장음표시 사용
41쪽
que cotidiano Sermone mutuando noviS exprimendis sententiis apta, et verborum ambitum, vulgari eloquio opportune indulgenS. corrumPendo. Gregorius autem qui ea aetate ViXit, cum Propter reipublicae ruinam et Barbarorum incurSUS, Secum morbos et clades ferentes, christiana instituta
animos omnium incendissent, duo haec litterarum iudicia natura dissidentia, longiore intervallo Separavit, nec affirmare eum puduit omnis humana Sapientia, quantolibet acumine polleat, divinae Sapientiae comparata, insipientia est , . 'Τ Atque tantum christiana fragrantia redoluit, ut Guibertus S. Μariae de Novigento abbas scripserit: se ab illecebris Ovidianis et Bucolicorum dictis distractum, per c Gregoriana dicta , commentis Scripturarum intendisse. 'in Ita sentiens Gregorius, qui nunquam verba Profanorum auctorum quibus etiam Gregorius Turonensis indulsit. in suis Scriptis Profert, magiS sibi constantem quam ceteri ecclesiastici Scripto
JSuS praeterea communi Christianorum fama SemPer VulgatuS atque manifeste ab Augustino confirmatus, maximi Latinum eloquium vulgare faciebat, quod in Sacrarum Scripturarum Versioni
33 WQui enim scripturas ex Hebraea lingua in Graecam verte- runt numerari possunt, Latini autem interpretes nullo modo. Uto enim cuique primis fidei temporibus in manus venit codex Graccus
42쪽
XXXVI PROLEGOMEN Abus adhibitum, tanta pollebat auctoritate, ut non Latino Sermone conscripta omnia alia opera viderentur quae Sacrorum eloquium non SaPerent. Gregorius ideo, qui in omnibus scriptis ea quaSic edita suboles ν Secutus est, iure fieri aestimavit, ut ipsa α Speciem Suae matris , imitarentur 'Latinus ergo Sermo quo GregoriuS eSt uSuS ait A. SEPULCRi quem potissimum in hac quaestione ducem Sequimur - fundamento librorum Sacrorum versionibus niti debet, Itala, Vulgataque praesertim a Hieronymo emendata, quaS iPSe con-Sulere fatetur 'Latinitatis Gregorianae studium non nisi Scriptorum eius codicibuS vetustiSSimis probatiSSimisque ac
curate inquisitis aggredi licet, idque A. SEPULCRI in ephem. Stu i mediavali effecit ' qui doctissimae
perveStigationis Suae rationem ita declarat:
Not intendiamo di far centro delle nostre ricerche unoscrittore sui quale in o ni tempo, ed anche recentemente,
0 et aliquantulum sacultatis sibi utriusque linguae habere videbatur u ausus est interpretaris; AUG., De doctr. christ. , II, O in MIGNE, P. L. , XXXIV, col. 43 i) Ep. ad Leandrum Hisp. Moralium libris praemissa, quam vides
33 si Novam vero translationem dissero: sed cum probationis si cauSa eXigit nunc novam nunc Veterem pCr teStimonia adSUmon; ep. ad Leandrum cit. 4i A SI PULCRI, Le altera i ui foueti he e morbi I xii he net latinodi Grexorio Maruo e det suo tempo in Studi medier ali, an. I9O4, VOl. I, iaSc. 2, Pp. 172-234; quem ipSum necesse cSt omneS conStilant, qui huius rei pleniorem desiderent notitiam.
43쪽
si e molio discusso: Gregorio Magno. Dopo d'aver procurato di porre te basi di una critica ragionale dei man scritii medievali, di stabilire cloe con quali criteri devotio esser traitati i codici det piu antico medio evo, noi procederemo a un largo raffronto dei manoscritii gregoriani piuautore voli, per risalire alia sorma esatta deli'archetipo; quindiillustreremo te nostre conclusioni cori copia di materiali, traiti da codici di scritiori contemporanei, da altri documenti det tempo, dalle iscrigioni, dat grammatici. Dimo- Streremo cΟSi come uia grande numero di alteragioni stasi infiitrato, per Pinflusso Volgare, net latino letterario; ana-liggeremo la natura di quest' influSSO, e, dove ci d concesso, risaliremo ali'origine dei senomeni chiariti. in SEPULCRI - eXamine, ut diXimVS, Codicum Probatissimorum innixus - statuit non omneS Gregoriani Latini sermonis mutationeS librariis esSe ad- ScribendaS, quae, Contra, ConStantem legem Sequuntur. Hoc plane declarato, mutationum Pho-neticarum studium triplici partitione distribuit, cum phonetica a se tradita tripartitione congruente: nempe ortho raphia graphica Sonuum descri
tatio compoSitarum vocum Phonetica, unione ipsa
PrOVocata); haec autem mutatio bipartito dividitur: a) MSimilatio, v. g. attendo pro ad tendo: b) compositio proprie dicta, V g. colliso Pro cum ligo.
Ita mutationum phoneticarum SynoPSin ex SEPULCRI expositione conficimuS.
44쪽
Cap. I. I) e pro ae: a) in syllaba me; b) in syli que; c) Vocis initio, v. g. heresis pro haeresis; d) in adverbiis atque adiectivis in Gregorio rara atque librariis tribuenda mutatio). a) ae pro e: praehendere pro prehendere etc. Cap. II. e pro Oe : federe pro foedere saepius tamen forma regularis adhibetur).Cap. ΙΙΙ. i pro 3: misterium pro mySterium. Cap. IV. h post conSonantem omiSSa: spatarius pro SpathariuS ph littera expressum: elefantinus pro elephai tinus h ante vocalem omissa: 0rtus pro hortuS h superabundans: habundantia pro abundantia
Cap. I. De vocalibu S. i) a immutata manet. a) Z in i: a) in praefixo de: discendere pro descendere b) in suffixis: clarisco pro claresco; dulcido pro dulcedo; mansuitudo pro manSuetudo; cruditis pro crudelis; cruditilem pro crudeliter; coulmuilia pro contumelia; scabilium pro scabellum; monastirium pro monaSterium prob. Gregorio non tribuenda); minsa pro menSa
45쪽
prob. Gregorio non tribuenda); c) in e tonica post c in radicibus nominum et verborum: trecisimus pro tricesimus; racimis pro racemis librariis saepius tribuenda):oindedit pro vendidit; d) in Θ atona: Pericundia pro Verecundia; e) in η: milia pro κειμηλια. 3) e in i: a) in praefixis adverbialibus bene male benivolentia pro benevolentia; b) e atona poSt c ante Vocalem calciamentum pro calceamentum Solum hoc exemplum certe notatur); c) ἔatona in radicalibus: elimi ulum pro elementum; d) in suffixo em: decim pro decem solum sere hoc exemplum notatur). ) i rarissime immutata) interdum in e: a) in praefixo di demittere pro dimittere; b) in vocabuli corpore: antestis pro antistes solum hoc exemplum dissimilationi tribuitur, cetera librariis).3) i in e: a) ante vocalem: dolea pro dolia; b) in reduplicatione unius Persecti: dedici pro didici; c) aliis in
6 o in u: a) in substantivis in -0s -otis vel Udis: neptis et custus pro nepos et cuStOS; b) in Suffixo -os ac c. plur. : murus pro muroS in Suili XO o abi. Sing., eXemplacerta non notantur); c) in suffixis -or et Urius: iubab latur pro inhabitator hoc solum exemplum notatUr, quod adsonantiae debetur); ora lurium pro oratorium d) in radicibus nominum et verborum: agri HSces pro agnosco hoc solum eXemplum archetypo tribuitur, cetera librariis).7) o atona in u: in proparoXitonis: diabit lus pro diabolus et apostulus pro apostoluS, quae certe archetypo tribuenda
8) u in o: follonem pro fullonem.') u atona in proparoxilonis: cellata pro cellula plerumque librariis tribuenda). Io) ii tonica in or luxoria pro luxuria.
46쪽
Cap. II. De Diphthongis.1) au in a: clo ius pro claudus hoc solum exemplum notatur); a) eo in eu: Theudericus pro Theodoricus 3) ot in oe: coeuubia e X κotvοβια; vel in se: discesis ex διακησK. Cap. III. De Sc mi vocalibus.
collidis pro quotidie. Cap. IV. De Phoenomenis vocalicis.
danteS: augumentum pro augmentum; c) litterae vel syllabae initio vocabuli adiectae i Xenium pro Xenium. Cap. V. De Consonantibu S. 1) finales: d pro t: Pelud; m omiSSum: contra igne a) mediae: m ante guttur. et u ante dent. urimquid, eundem 3) simplices pro duplicibus et vice verSa: cottidie, tollero; ) gradus immutatio: b pro P et vice versa: iubari pro iu-Vari, Pulyarica pro bulgarica .
47쪽
Cap. II. De re compo Sitione. In omni compositorum genere adhibetur, V. g. consparsis, inclausis, obteneo, collego, addedi. Sanctaemoniales, etc.
Cap. I. De genere, numero et ca Sibu S. Respectu generis rarae immutationeS certae, quae tamen crebriores esse debuerunt, notantur.
De numero animadvertendum quaedam pluralia in Singulari collocari, V. g. angustia pro anguStiae; et contra plura singularia plurali numero donari, V. g. aquae, nomina regionum, ut Dalmatias, Gallias, Francias, Spanias, etc. Ad casus quod attinet, praecipue est animadvertendum praepositionum usum iam inde ab aetate aurea atque archaica inceptum) se in locum declinationis sumXorum Sub-Stituentium, ut poStea in omnibus ne latinis idiomatibus
I) de pro gen. partitivo: aliquid de imitatione; a) de pro gen. simpl. : defensorem de patrimonis; 3) per pro abl. instrum .: per tormenta discuterent; ) per pro abi. simpl. : defunctum per nomen vocaPit; S) ex pro abl. instrum .: ex revelatione didicerunt; ε) in pro abl. instrum .: in quo scodicel plurima continebantur ;7) a, ab pro rei abl. ag.: ab Ariulsi astutia deceptus; 8) de, ex, pro pro abi. cavs.: contristari de ...; ex infirmiatate fatigata; pro abstinentiae amore ') in pro abi. mod.: in celeritate; Io) in superabundans in abl. temp.: ipso in tempore ii) ad raro pro dat.: ad quem dixit.
48쪽
Cap. H. De Flexione. S i. De Nomine. I) In declinatione Latina notandum: a) voces
vocali in terminatae scriptorum optimorum usui obsequi; Voc. ad terminationem a reduci, V. g. duritia; VOc. is, in genitivo contrahi, V. g. Venanti; Voc. -u: domi, domu pro domus, domo; b) voces vocali -i vel consonanti terminatae Saepe is pro es ponere, V. g. comis, milis δὶ
S a. De Adiectivo. Adiectiva quaedam i pro e in ablativo
Sing. veteri pro Vetere; et um pro rum in gen. plur. utuntur: obsequentum pro obSequentium. S 3. De Pronomine. Nec multae nec notatu dignae mutationes hoc in paragr. inVeniuntur. S 4. De Verbo. Mutationes in verborum flexione, praetersuiuxorum omissionem, praecipuae quae postea in neo- latinis idiomatibus sunt receptae) haec numerantur I) amissio vocis passivae et deponentis; a) aliquot temporum, Scit. Fui. ind., Impers con. , atque ex Perfecto in eorum nativa forma derivatorum, omiSSio. Quae omnia et in scriptis Gregorianis inveniuntur. I. De VocibUS. I) Vox activa pro passiva: Iohannes nostra se petit epistola
a) vox activa pro reflexiva: Lavit itaque et cum voluisset egredi, 3) Vox passiva pro reflexiva: cum ipse erigi de terra non auderet; ) verba depon. quae forma aci. Vel paSS. Utuntur: amplectere pro amplecti, imaginatus, largitus; ) verba act. deponentia facta: in monasterio alio . . . audio fuisse migrat m.
I) Notanda sunt etiam substantiva diaconus et arbiter, quae et Secundam et tertiam sequuntur in Gregorio declinationem.
49쪽
II. De Modis atque Temporibu S. i) Modus Supinus vel perperam utitur: quod dictum nefas est; vel Ιns paSS. substituitur: quod dici nefas est. a) Tempora: a) Praes. et Perf. pro Fut . utuntur: si hodierna die non egredimur, iam crastina voti eximus; Heu mortuus est pro morietur) miser iste hoc exemplum tantum invenitur); b) Plus quam Pers con. pro Imperfcon. , praeSertim in verbiS Servilibus: de qua scripsistis nobis ut requiri qualiter orta sit debuisset; c) Fut. Ind. pro Imper. : Nobis modis omnibus renuntiare curabis; d) circumlocutio cum habeo, pro Perfr quam Semper coenitam habui; e) fui, fueram, fueri', etc., pro Sum, eram,
ero, in flexione paSSiva Verborum. III. De thematum atque suffixorum verbalium mutationibu X. 1) Interdum Praesentis Persecti et Supini themata confunduntur: contingerat pro contigerit; a) vox Perf, falsae analogiae cauSa, errata eSt: paruit pro
peperit; 3) coniugationum themata interdum confunduntur: furiret pro fugeret; ) sussixum -it pro -et: valit pro Valet, acciperit pro acciperet s) litterae in Pers fui iam in optimis fere omnibus Latinis scriptoribust eliduntur et contrahuntur: audisset, tardasti 6) verbum tollo, tuli, tultum, tollere, forma et significatione
Italica sumitur: tolle caballum tuum; ex altari sindonem tulisti; quae ab illo iniuste tulta sunt, sine excusatis urreddantur. Cap. III. De adiectivorum comparationi S gradibu S. Gregorius Saepe adiectivorum gradus valorem non distinguit: Quanto modo diutius et clementer expectat; qui ad ba claudum pacem studiosius et benigne impenderit.
50쪽
In adverbiis interdum comparationis gradus pro positivo et superlativo adhibetur: citius recedite; ille qui notatis ad-
Gradus superlativus interdum positivo substituitur, valde aut Pehementer additi S, v. g. Ualde durum; vel roboratur, V. g. multo dulcissima. In compar. gradibuS, irregulare sumxum -ior in voce proXimior tantum, in scriptis Gregorianis offendimus. Ex quibus omnibus concluditur: a) Gregorii Latinitatem magnaS mutationeS phoneticas et morphologicas tulisse; b) quae vulgaris eloquii in fluxui vel directo vel indirecto Sunt adscribendae. VI.
Ut multiplicem variamque Gregorii industriam
Plane OStenderemuS, omneS Sane eius epistolae erant Vulgandae: Cum vero certos huius Biblio- hccae fines excedere minime liceret, sobria nos Selectione contentOS ESSE OportUit. Harum distribuendarum ordo temporis ratione Servata, nobi S eXiguam tantum univerSarum epistolarum partem Praebentibu S, cum Parum OPPO tu nuS eSSe videretur, eaS Primum iuxta materiem,
deinde in singulis argumentis, temporis ordine dum licuit ' distribuere maluimUS. Haec autem dispositionis ratio non rigide est con-
i) Non immerito dum licuit diximus: saepe enim evenit ut propter argumenti in eadem partitione ais nitatem, epistolas diverso tempore missas simul disponeremUS.