Henrici Rantzovii ... de conservanda valetudine liber .... editus à Dethlevo Sylvio Holsato.

121쪽

Petri Aponensis. Hoc Electuarium conseruat totam naturam, de eam reddit hilarem, aufert laia situdinem membrorum principalium, subuenit tristibus helancholicis, iuuat paralyticos o R, C. Corallo rub Macis, ossis de com de cerui Ambrae, largaritarum, Crystalli, auri cocti, argenti meri ossis eboris fa-phyri Rubini, Hyacinthi, ana drachmas quinque Balsami drachmas duas, Musci drachmam dimidiam, anthos, spodii, san- talorum, garyophil galangar calamitae, aromatum cubebarum, Spicia Nardi, corticum physticorum, seminis Basiliconis, cardamomi, piperis longi, baccarum lauri pii ethri an a drachmas tres. Storacis calamitae, Magnetis, Myrrae electar, opii Thebaici ana drach unam. Se pCeonis collectae in nouissima aetate Lunae, sor. Camo m. florum lili fagi, Samstichi, Balsamitae, a meos, Aristolochiae, anthos ana dra. tres Croci orientalis drachmam dimid. Ligni aloes, papaueris albicina drachmas duas, saccari quod sui licit Dosis a II. usi ad iii cum vino calido.

122쪽

RE C. Conseruarinosarum unc unam, BoraginiS. Violarum ana unciam dimidiam. Radicum cichori conditar. Citrinati conditi an a drachmas tres. Spec Diarrhod ab scrupulos duos. Di ambr. drachniam dimidiam.

Spodi vel spicae Indae,

Corallo rub praeparat. Margarit praeparat. ana scrupulum unum, cum rupo aceto citri condit. Moneo autem ne praedictis medica mentis simul aut semper sed per vices, hac septimana hoc, altera alio tamini. Varie tacenim praeterquam quod delectat, se ficit, ne frequens larc bra consuetudo in naturam transeat. Sed cum patri meo, mihi nonnunquam saliua nocturno tempore ex ore suere bleat, S: vos etiam huic morbo obnoxio Siore nactuam, nonnulla remedia contra hanc passionem annotare libuit.

Si saliua quat propter calorem dicthluentem curetur phlebotomia, abstinentia usu cibori stipti corus, Sin fluat Epter inultitudinem phlegmatis , quod ego arbitror, curetur abstinentia, digeratur materia cum Hyssi, po bullito in Oximeli. α purgetur cum hicra picra, friceturque H lingua

123쪽

IO DE CONSERVAN. lingua os cum Saluia laurea Alexandrina &reliqua, quae desiccant corpus, applicentur.

Singulis septimanis praecidantur ungues, ta a digitis pedum quam lanullaa, pedes etiam semel auentur pro qualitate aeris , in calida vel frigida aqua, in quam iniiciantur Chamo metum, Hyssopus, Iauendula,&c. Et post lotionem aceto & sale fricentur. In hyeme vero ad ignem exiccentur. Intelligatur autem hoc de illis,qui. bus otio conuenit. Nam multis vip0 te catharrho sis, in quibus pituita excedit, plus detrimenti quam commodi affert.

DE DI AETA IN GYLIsmensibus seruanda.

nis, ut de mensibus quot pauca tra' flemus, ordinis ratio postulare videtur. Singulis mensibus secundum praescriptura Hippocratisi Auicennae, bis est vomitus adhibendus, idque duobus continuis diebus, quod tamen ego non obseruo Supersultates enim, quae ex nimia cibi S potus ingestione generantur, Malioqui propter

immoderatum victum, in his frigidis re gionibus

124쪽

Iosgioniblis sunt frequentes copiosae, per vomitum rursum educuntur. Propterea cum vos crapula onerati fueritis, vomitus remedio nimiam repletionem subleuandam esse memetote. Quod ad me attinet, quoties modum in cibo potu excessi, bis singulis mensibus vomere constreui. interiecto tamen inter singulas vices aliquo dierum pacto seu interuallo, ita, ut quod prima vice relictum est,altera e ci tur. A vomitu oculi, dentes placeto cxino, vel vino austero siue aqua rosacea, siue ea, quae supra descripta est, eluantur.

Aestiuis mensibus aqua frigida corpus'

uetur.

ANN AE a veteribus in quatuor est digestus tempora hanc tu opinor ob

caulain , quod a sole caeteris , stellis ea in alias ait alias qualitates pedetentim per mutentur, quemadmodum Ver in principio in humidam,in medio in temperatam, in fine vero in calidam Aestas in calidam S siccam: Autumnus in siccam do frigi

dam: Hyems vcro in frigidam de humidam H qualita

125쪽

166 DE CONfERVAN. qualitatem contuertitur. Singulis enim sere diebus ac noctibus sentimus quatuor anni qualitates, mane fiigiditatem Jumiditatem, ante meridiem temperaturam aliquam, post meridiem caliditatem, siccitatem yesperi vero siccitatem fg ditatem, idque minus S magis secundum anni tempora Primum igitur singularum anni partium mutationes enumerabo. 1Deinde, quae victus ratio in singulis sitia-stituenda, breuiter docebo.

UE, incipit, quando sol ingreditur O

gnum Arietis, quod fere fit decima die Martii. Et eo tempore dies aequantur, frigora hyberna minuuntur, terrae porita- dudum clausi frigore constricti aperiuntur, dissoluuntur calore niues, humiditates ad arborum summitates extolluntur, radices herbae latentes in terra producuntur, virent prata, lariis colorum picturis ad certamen usque luxuriant, indu-im turno uis foribus arbores, lasciuiunt pecudes; generantur animalia, suauiter modulantur volucres, resonant philomelae, denis omnis terrae superficies amissum strigore adlata ad latetit i latre obl

126쪽

VALETUDINE. Io 7

frigore decus ornamenturn, cunctaque animantia vires pristinas recuperant. Ineunte igitur vere minus co mcdere plus vero bibere, paulatim ab assis ad elixa progredi, oleribuso paucis uti, inprimis autem carnibus vitulinis cloedorum vesci, ait a crebris longis ieiunsis abstinere expedit. Et quia Ver est temperat uni saluberrimum, moderatissima quoque victus ratio tunc est suscipienda,ut in temperato sanitatis studio corpus retineatur. Tempore verno sanguine mittere, qui humor tunc dominatur, purgationes quuadhibere conuenit, ea tamen leges con ditione,ut supra scriptum est. Cum autem Verin principio, sine nonnihil in humiditate & caliditate excedat, haec quoque obseruatio, ut circa victus vitaeque rationem

non inutilis, haud est negligenda. CAPUT XXXI.

P incipit quando Sol ingreditur est primum gradum Cancri, quod sits

reciet. lunij. Et hoc tempore dies longiores no Otibus efficiuntur, calores intenduntur, venti leniter agitantur maria conquiescunt, fructus .flores ad niaturitatem

127쪽

perducuntur aues canore maximo resonatat, apes mellificantes soribus variis reficiuntur, nascuntur serpentes, fundun

tur venena.

In aestate cibis magis demendum, potioni adiiciendum , cibis non tendum nisi elixis ac frigidis,ut a calore Iccitate corpus vindicetur,unice enitendum. Tunc potus vester sit cereuisa actu, qualitate frigida, nec tamen frigus adeo sit intensum, ut corpus inde alteretur. Aestiuo tempore dominatur satia bilis. Itaque tunc omnis purgatio sanguinisque missio cauenda est, in diebus praesertim canicularibus, vulnerum etiam curvtio tum est difficilis iericulos a. Restate induere oportet vestes oleo imbutas Item lente ambulare, nisi per aestus iter sit faciendum. Cum autem testas sit calidi sicca, ad humidad frigida tunc est declinandum.

AVH M incipit, quando Sol ingreditur primum gradum librae, quod

sat fere 13. die Septembris. In hoc temporc dies de noetes aequa vice labuntur, noctes etiam

128쪽

VALETUDINE. Iosetiam crescunt,dies decrescunt, mutantur tempora, aer frigescit, venti commouen tu Septentrionales,sumina crescunt, n-tes diminuuntur, folia arbor una marce scunt, destituuntur arbores fruetibus , de metunturi percipiuntur ex agris fruges, facies terrae pulcritudinem suam amittit, volatilia in calidas regiones se recipiunt, animalia suas appetunt cauernaS serpentes foueas faciunt. Per Autumnum cibo

paulo pleniore ac sicciore utendum hia' quidem sed meracius bibendum, fugien dum i frigus matutinum , espertinum, cum illud tempus propter coeli arietatem kintemperiem prorsus in frigori calore sit inaequale. Veneris inprimis usus tunc

fugiendus. Nam corpora eo tempore Odo fri rore modo calore intemperato afficiuntur, ideoque merito perhibent autumnum mortalibus esse lethi ferum. Fructus omnes sunt canendi, ne malus succus ad aeris intemperiem accedens, totu corpus corrumpat. Dominatur iam

tunc atra bili si cholera nigra. Esto Autumnus frigidus de siccus, quare ad calida o humida tunc est declinandum.

129쪽

Husi cincipit quando Sol ingreditur primum gradum signi Capricorni, seplerunque fit 12. Decembris Tempo brumali noctes producuntur, dies abrumpuntur, inualescunt frigora, exasperantur venti, nives S aquarum inundationes subito oriuntur, terra glaciali frigore constringitur, cadunt arborum folia, maior pars animalium in ventre terr ωcauernis montium prae nimio frigore dc humiditate latet, obscuratur aer, tremescunt pecora iumenta debilitantur virtutes corporu. I eme quidem quam plurima comedere, quam paucissima bibere, fortiter se exercere conducit. Virtus enim ventriculi tunc fortitero ad coquendtim aptior est. Vtendum vino quam meracissimo, 6-bis calefacientibus exiccantibus, carni bus, piscibus affatis, oleribus autem quam paucisisimis. Potus vester hyberno tempore sit tepidus. Frigus matutinum ac vespertinum sum ma diligentia cauete ac inprimis a capite, ceruice ac pedibus arcete Hyeme celeriter ambulare prodest, tum currere, tum luctari. Exercitiua quoque corporis tunc utile est, quemadmodum isoderatus licitusque Veneris usus nullam corporibus

noxiana infert.

130쪽

v ALT TvDIN E. III

Hyems quoniam frigida de humida est.

ad contraria quoque declinandum nobis esse monet Pituita enim hyeme augetur.

DE ANNO IN GENERE.

EX mi Tiri iam quatuor anni temporibus pauca in genere de anno di

Quoties singulsis annis dies vester nata- filius recurrit,moneo ut illum cum amicis de propinquis iucunde, hilariter celebretis Deoque trino Muni gratias agatis, quod mentis corporisque vestri sanitate iri per decursum hactenus vitae pactum benigne seruauerit. Deinde intimis animi vi ribus id conniti vos volo, ne nobile vestra corpus ad deteriora delabatur. Singulis quoque annis directiones , prosciniones. thematari figuras reuolutionum diligenter inspicite. De multis enim rebus inde coniectura fieri potest.

Cum ad naturam latandaevam pro uecti fueritis aetatem, labores tam animi quam corporis immoderatos fugite Lacte humano ac caprino, nec non sanguinis una, vestrum senium fouete. Versamini cum sortunatis ac iuuen h rs. ExbO-