장음표시 사용
31쪽
ri turalis aut druinet: nam isti distincti viis villam ille occasionem praebet, cum generaluer loquatur, di sine viridiserimine matetit Adde tribuere illiinx vinculum offense mortalis ipsi potestati non riviae: riete. Non inquit poterias, a Deo, st qui potestati resim Dei ordinariori resii iit, st qui resinunt sibi damnationem acquirunt. In singulis verbis adprobationem grauitatis incrati , premita inculcat Apistatus potestatis&ini aordinationis Dei, non rei praeceptae rationem num loquitur Nauare se obliga ine ' mortale, praesupponere videtur .ssint intentione legislatoris, posse ues hum 'nas ligare ad veniale, cum diuersitatis nulla appareat ario Cur enim ad vinculam peccati mortalis potiusquam veniadis, legistatoris exigitur intentio' Si utraque obligatio exigat instimonem obligandi legista wm 3 igo ex se de natura sua obligat lex humana sinante intentione, duntaxat ad legales poenas, cum i s istentio sit legibusaduentitia calanitia non de V ira si luidem finis ad quem fertur legissatoris nimus mentio est bonumliquod commune acicuiusco ciuionem, ligem condit,& sanctione sincondeis intendit: Se haec intentio internaest legi,illi abalarem olegislatocis ligandi ad mortale auitventae petuitus extrinisa est, comminutia,imper-
32쪽
Le in humanarum. . . , tinens, tam quoad legem in sua natura quam quoad obligationem. Non requiritur inquam Legistatoris intentio ad obligationem legis, nam eoipse quo ipse intendit prςcipere vere suo verbo aut iusso,perinde est ac si intenderet obligare ad peccatum qu niam haec Dei ordinatio est ut iusti de legitimi praecepti transgressio sine peccato non fiat. Iam quod obligatio eiusmodi legis humanae sit ad peccatu moriale aut veniale, non tam pendet ex voluntate principis praecipientis, quam ex qualitate materiae praecepti. Vnde dicitur, ait quidam Deum non posse facere suo prςcepto ut quodcunque verbum
ociosum sit peccatum mortale qualitas autem materia petenda est ex maiori vel minori oppositione cum recta ratione. Vide hac de re Cardinalem Bel tarminum controuersia de monachis. c. io Vide
item Ioannem Lensium Balliolanum lib. s. delibertate Christiana c. 13. ut ex feratur ait a legissatorum pendet voluntate sed ubi lata est lex, tum visua obligat haud secus quam si ab ipso Deo immediate profecta foret. Non enim accipiendum est i quit Bernardus aliter superioris prςceptum, quam si
ab ipso Deo prcciperetur.Vt igitur telo ista no est
in potestate iaculantis quid feriat aut laedat, ita legelata non est in potestate coditoris quemadmodum
subiectos obstringat. Haec Lens qui dapsum decla-
33쪽
Mide regibus hiulianis in casu mam in legis natura Maii Atint,namistius distinctionis milian ille occasionem praebet, cum generaliter loquatur.&sine viridisetimine itineris Assiis tribuere illum vinculum is se niveutalis ipsi potestati non materiitiae. I, on inquit poterias nisi Deo in quipo tenati resim Dei ordisiationi resinit, re qui resiminiseia dammitionem et nunt. In singulis verbis ad probationem grauitatis peccati, premita inculcat Apostolu, potestatis&in ea ordinationismi, non rei praeceptae rarionem ' num loquitur Nauare de obligatione ad mortale, praesupponere videtur uante intentione legislatoris, posse leges hum nasi caread veniale cum diuersitatis nulla appareat apatio Cur enim ad vinculum peccati mortalis potiusquam veniali , slatoris exigitur intenti, Si vir . que obligata exigat intentionem obligandi legist toric ergo exsc& natura sua obligat lex humana sinante intentione, duntaxat ad legales poenas, cum illa intentiost imbusaduentitia, ascititia non den tura Siquidem finis ad quem sertur legissatoris a fruinus Mintentio est bonurnaliquod commune, ad xuiusconsectationem, legem condit,& sanctione sua condete intendit: haec intentio interna est legi,illa' .allaintentio legissatocis ligandi ad mortale aur Gyexutusex-- est, commentitis,imper- tinens
34쪽
Le' humanarum. siniens,iam quoad legem insua natura quam quoad obligationem. Non requiritur inquam Legistatoris intentio ad obligationem legis, nam eoipso quo ipse intendit pricipeterire suo se bo aut iusso,pe
inde est ac si intenderet obligare ad peccatum quoniam haec Dei ordinatio est ut iusti legitimiprae cepti transgressio sine peccato non fiat. Iam quod obligatio eiusmodi legis humanae sit ad peccatum moriale aut veniale, non tam pendet ex voluntate primissis praecipientis, quam ex qualitate materiae praecepti. Vnde dicitur, ait quidam Deum non posse ficere suo prςcepto ut quodcunque verbum odiosim sit peccatum mortale qualitas autem materiae petenda est ex maiori vel minori oppositione
Cum recta ratione. Vide hac de re Cardinalem Bel tarminum controuersia de monachis. c. io Uide
item Ioannem Lenseum Balliolanum lib. de libertate Christiana c. 13. ut lex feratur ait a legissatorum pendet voluntate; sed ubi lata est lex, tum visita obligat haud secus quam si ab ipso Deo immo diate profecta foret. Non enim accipiendum est i sint Bernardus aliter superioris prςceptum, quam si ab ipso Deo properetur Vt igitur telo mista no est in potestate iaculantis quid feriat aut laedat, ita legelatanonestan potestate coditoris quemadmodum sibiectos obsaingat. Haec Lens qui dipsum deri B rat
35쪽
in exemplo voti iuramenti Probat idem ista riam . Prinio hanc legislatoris voliintatem seu imtentionem videlicet non obligandi ad culpam, os samri irritam Deus reddit si due ait per post tum praepositis en is Secundo quia legitimum
perioris praeceptum pro Dei praecepto eit Est autem voluntas superioris vivi Tho annotauit, L quaest.2o inrt et quomodocunque innotescat tacitum quoddam praeceptum. Haec idem Lens. Itaque petaparum aut potius nihil hic confert aut operatur la-gislatoris hominis intenti ad peccatum mortale; nisi ad hoc, vere siserio intendat praecipere iuxtasbi commisam potetatem, in qua nunquam non aliquid diuinum latet. Hoc dixerim. Non videntur memoratae assertionis authores penetrasse vim istius reduplicationis Leges humanae quantenus humanae id est ut alias loquntur urae humanae,diceret philo sephus Armaliter conlideratae. Illi namque ita in telligunt hanc ut ita dicam formalitatem dc puritatem legum humanarum, quasi excluderet prox omne vinculum diuinum,quae quidem illo tam persuasio longe a veritate recedit,ut manifeste illa verba conuincunt e TI ore ius nisi a Deo c. es
restiui res iit uti ordinationi restat, ex quibus inquan ineluctibiliter conficitur nullam esse legi iam potestatis humanae legem, sanctionem cl
36쪽
sim, inter, formaliter humanae,quae non aliquousque sitri dici possit diuina spectata videlicet i Usua , quae a Deo est, potestate vani potesta tem lex natui Misdi diuinaeis et in potestate sunt. Qua ratione sit ut potestates virtute oblux idi, lex humana diuinae legi quamvis non diutii ἀλ- tistabilitate rideo sit parvi aequalis, quia in omni cum omni lege hum iusta, coi CHVT. III
Umis respiat sex hi mana legem
nam, ex partem materia aut causa
inrisu, nempe otestatis' NE c moueor eorum argumento qui ex his in .
serrent, ea ratione legem omnem re diutinam, id enim verum est non simpliciter Mad usum loquendi comunem, sed consideratione potestatis diuisiit institutae,&sitioni uitumat etiae seudii praeceptae.Erit ergo inquies lex humana inuatiabilis, imminabilis, imprescriptibilissicii lex diuina coi tra omnem expetientiam &doctrinam. Respondeo hoc esse discrimen inter legem ditabam quoadis teriam Meam quam diuinam dicimus quoad pol
37쪽
state , quod lex diuina quoad materiam, simpliciter absolute ac sine ulla adiectione talis est,scilicet diauina, ideoque prorsus immutabilis ex se 5 natura sua: Lex vero quam diuinam dicimus habita ratione
solius potestatis, non est diuina simpliciter de absolute sed ex hypothesi, si, quamdiu te ilatenus L gitime iubetur, ita ut si per conniventiam & dissimulationem legistatoris desinat iuberi, simul desinat ad
legem diuina pertinere, eaq; ratione sit mutationj, prςscriptioni, abrogationi, obnoxia. Neque dix ris leges humanas hac ratione, nonqua parte hum
nq,sed quatenus diuinis uni, ob igare. Nam h c diuinitas ut sic loquar lex parte potestatis diuinitus institutae, legi humanae intrinseca est Messentialis, perse illi competens, ut patet ex dictis: Malioqui ex eo probatur, quod iussum potestatem non habentis ut medici praescriptum quantumuis iustumis rati nabile, ob defectum solius potestatis non foret lex. Illud etiam dictis non obstat quod quis obiectam posset, in legib' pure humanis iussum esse mere humanum a liberari volubili hominis voluntate proe. fectum, in rebus indifferentibus ut plurimum, ii quibus non magnopere refert hoc aut illud coini-tuatur, id inquam non obstat: nec enim iussum vi pure humanum lex esset aut ligaret nisi a legitimana potestatem habente procedereti, unde vinculum
38쪽
- Legum humanarum uobligandi sortitur non a puro hominis facto Con- currit namque Dei legislatoris praecipui iussio, cum hominis iussione. Vnde id argumentum Nauarriactus agentium non operatur ultra intentionem e rum Respondendum non tam intuendum hic esse, actionem operationem intentionem , hominis; ouam Dei authoris praecipui omnis legis. Mis con-Iormiter Ioannes Molanus in sua Theologia practica tractic. 8. Ligant inquit leges humanae subditos omnino omnes, idque non solum coram hominibusad euitarulam poenam, verumetiam in comstientia: Oidem vesinstitutionibus homo obnoxius, quoties eas transgreditur, praeuaricationis reus inicitur . Haec ille.
non etiam materiae sustineri queunt. Quadistinctu one non satis animaduersa, confugit Nauarrus foras ad intelionem legissatoris, ex qua mutuatur: mcndicat abligationem legis humanae, quasi scilicet id illa non habeat intus: in visceribus, quamuis de pendenter a lege diuina Gerson autem extra mat riana legis diuinx, eandem omni vinculo obligato rio spoliat, dum inquam non occurrit, aut non satis perpedit,in omnem legem ex parte potestitis semper
Ucuirere hanc diu h legem super B a oribus
39쪽
legis in obligando speetata potestate, nunc verbolum de consideratione materiae cuiusdam comm rus, videlicet honestatis, iustitiae, pacis utilitatis, tranquillitatis comunis, quae re vel opinione saltem Iegissatoris quod sufficit cum eius sit tanquam et uum tenentis consulere rebus comunibus incurrit in omnem veri minis legem humanam να- honestatem, iustitiam pacem tranquillitatem publicam offendit, turbat, demolitur omnis ille qui in eam impingi ut non immerito etiam in Deum la
thaliter peccare censendus sit Fatentur sane omnes peccatum esse mortale violare leges humanas ex
contemptu legissatoris, qubd etiam sit peccatum inbuale in re graui absque comtemptu violare leges ciuiles. Atqui aliquando imo frequenteris teria praecepta in re ciuili, magnopere ofert ad bonum politicum, ergo sicut violatio talis legis valde
aduersatur bono communi, sic etiam valde repug-mbit rectae rationi, cuius est magnifacere bonum commune: peccatum autem mortale est quod mutietum repugnat recas ration, violatio ergo iuris pure ciuilis in materia graui peccatum est mortale Inam Vero honestatem, iusserim, pacem publicaini tranquillitatem communem esse materiam omnis manae legis ex Isidoro passim tradunt Doctores
40쪽
Legum humanar in Issae i. aistae sunt inqui lem ut earum metu mana coerceretii midacia tutaque esset inter improbos innocentia, S: in ipsis improbis formidato suin licio refrenaretur nocendi facultas. Item apertius b. s. aethimologiarum Gai ea inquit lex recta est, quae est honesta, possibilis, secundum natura, nullo priuato commodo, sed pro utilitate ciuium scripta. Sed & praeclarus ille quo an sita: Reipublicae
bernator ac rector Marcus Cicero libro Isciorum
tertio. Hoc inquit spectant leges, hQc volunt, inc lumem esse ciuium comunetionii quam qui dirimunt eos morte, exilio, vinculis,damno coercent.
Itii panique loquitur ille de fine magis legum μ'
manarum quam de in tem ttamen cum inater omni in omnigenere rapectu finis habeat rati nem medij media vero oporteat esse congrua conuenlantia fini consequens est fine .scopo i gum humanarum in incolumitate ciuium locato, fas leges de alijs rebus haud esse conditas nec conendas,quam quae ad ea n lem incolumi xem Δ,
finiam populi spectant . Ex quo fit, ut in crius.cunque humanae legis praeuaricatione praeter pri-u '' m rehus publicis& communi-hus, trum potestat supreὰς Respublicae vel iniuriatiiseratur vel detrimentum, quod sine te ccato x aeon fieri P Apuride