Caroli Boucheroni De Thoma Valperga Calusio

121쪽

CXII

tempora , in Scholasticorum pugilatu se exercuerat. Polum et Gorgiam aliosque antiquiores Sophistas hi mihi videtitur

referre, tum acumine, tuIn VerSuta ingenii dexteritate, quam in solvendis nodis Ostentabant, cum ille callide quaestionem poneret, hic callidius responderet; ille a gumcntandi forma, hic verbo adversarium captaret. Sed contentiosa haec philosophia suos habuit lacertos, et optime de posteris merita diccnda est, cum per tria et amplius secula a summis viris post Lansi ancum et Auscinium nobilitata, quidquid doctrin rum a barbaria et vastationibus reliquum erat, infestissima aetate serVaVerit. Ita Senticbat Calusius; qui enim Baconem laudabat, quod homines ad meliora Studia revo-CaSSet, non minus aequum in Scholasticos se ostendebat, Aquinatis et aliorum opera digito plus semel iudicando , unde Com-

122쪽

plura derivaverant recentiores. Ab iis, credo, id etiam habuit, ut adstrictam Aristotelis dialecticam latiori pracponeret, quam Plato adamavcrat. Quocirca Iacobum Fac-ciolatium laudabat, qui Aristotclicos a gumentationis locos et sormulas Tullianis plane verbis latinas secisset. Summae contentionis opus philosophica haec Calusii fuerunt, contractioris Vero Curae minuta quam plurima, quae ipsi in otio excidebant. Quotidiani plerumque Ser mones scribendi occasiunculam dabant;

nec vero fieri poterat, ut tam actuosa me

in tanta meditandi assuetudine aliquid imterdum non sereret. Amicorum laeta vel tristia vcrsiculos suggerebant. Eminent in

his praecipue latini elegi in obitu Iosephinae Lotharingiae, crudeli morbo ante

senium absumtae. Excultissimis eius m ribus et arguta comitate prorsus teneba-

123쪽

tur Calusius, ipsa vero moriens tam illustria de Calusio ultimis ceris mandaVerat, ut mirum non sit, si exstinctam doluerit,

et soluta ac vincta numeris oratione celebrandam suscepcrit. Multis annis poSt, alia perinde lacrymabilis mors Ferdinandi Balbi, optimi sortissimique adolescentis, ipsius stilum iterum exercuit. Redux illec Russica expeditione, crebras iam sui exspectationes commoVebat, quum in Sammatiae sinibus prae algore et lassitudine itineris immaturo fato interiit. Magnum dolorem infelix nuntius attulerat patri, nec minus graVem Calusio, qui surgentem illam indolem amicissima spe complectobatur, suumque desiderium flebili carmine

testatum voluit. Haec moerens in summa animi concitatione scribebat Calusius non minus nitido quam properanter. Fuerunt et alia tenuiora, quae subita et brevis in-

124쪽

dignatio ab invito propemodum expressit. Huius serme indicia videas in disputatiuncula de circuli quadratione, quae in Italicorum sodalium commentariis legitur. Cum enim ignotus quidam de Via, nescio quae geometrica oppidana industria elaborata ad eum detulisset, ipse domum ingrcsSus, arreptis pugillaribus , Iacernatus ut erat, Scripto respondit, ncc prius destitit quam totum absolverct. Eadem paene celeritate

notitiam digessit dc Andrea Buxio, Aleriae pontifice, qui Sweynhemii, Pannarratiet Vindeclini Spirensis eruditis laboribus praefuit , et alteram illam de Livia C

lumna , nobilissima suae aetatis semina, a Pompeio genero per Summum scelus intersecta , nec non et epistolam ad Napi num de italica lingua, ubi controveTSiam tangit, quae inter Vinccntium Montium et Florentinos animosius agebatur. Sed

125쪽

CXVI

nusquam melius celerrimus illius ingenii

nisus conspicitur, quam in adnotationibus ad vetercs scriptores. HaS raptim evanido plumbo libri orae allinore solebat quoties obscurior sensus, aut inobservatus dicendi lepos, inter legendum DCCurreret. In Pindaro autem plus ullam immorabatur, cuiras adeo perbreves interdum sententias Horatianis ipsis pleniores, nondum evulgata Bocchii et Dissonii interpretatione , Uno aut altero Verbo feliciter explanavit. Exquisito pulchri sonsui adiungehatur penitior motrorum cognitio; quam

enim scientiam Terentianus Mau S, CX-stinctis iam magnis utriusque Po SeOS RU-ctoribus, argumentum carminis secerat, ipse sic tenuit, ut ita graecarum et latina-Tum VOCum monsura nemo acrioribus post Benucium auribus uteretur. In harum PCrum tenuitatem a puero descenderat Cali

126쪽

CXVII

Sius, ex quo nullo serine conatu complures versus inscite a superioribus editos, potuit emendare. Id mihi videre contigit in eius animadversionibus ad Gestiorianam Orphicorum editionem, quae limatissimum Hemmanni iudicimn adhuc exspectabat; id in latino Petrarcae potimate, quod totum Tincensuit, et sublatis mendis, quae vitio aetatis inhaescrant, ad epiCum numeTum CXC-git. Quo pictatis ossicio, si ita loqui fas est,

erga italicarum literarum parentem sunctum eSSe, magnopere gaudeo. Nam cur ipsius amatoria tam saepe Versamus, Asriacae Carmen negligimus, quod, Si minus e

politum, at plenum antiquitatis, aequalium animos ad dispellcndam barbariam maximo debuit excitare Θ Erat autem Petrarcae et Calusio commune Virgilianorum OPerum studium, unde illo savillam hauserat romanae magnitudinis, hic poetici sermo-

127쪽

CLVIII

nis elegautiam. Vt cnim Homerum plus vicies, sic Georgica et Aeneidem nonagies ex integro Iegerat. Quod non tam gloriabatur quam querebatur, quum diceret, duorum Se poetarum cantu delinitum, Segniorem aliquando ad scribendum suisse. Ioannem autem Be Cariam, egregium inter nostrates physicum, in primis memorabat , quo praeceptore et amico uSus suerat, quemque , inchoato iam commentario , illaudatum reliquerat. α VOS, inquiebat, multa de homine audistis, at milii docentis vultus animo adhuc obVersatur. Quam varia et pollenti lacundia in disserendo suill Quantae in perscrutanda natura solertiae lDe mathesi certe Boskovichio concessit; at quantam laudem promeruit, tum sulguralis ignis scientia, tum habito iuvenum coetu, qui sinitimorum studia aemulati, in magnam postea famam profluxerunt l

128쪽

A quibus optandum erat ut nunquam discidium fecisset.Sed vir ad iram promptior, Ostracismo a discipulis quodammodo multatus est, quos dictis ossenderat s.

Extremum vitae spatium sic transegit Calusius, usurpatione ac renovatione lit rarum Senectutem oblectans per omnes temporum Vices, quae eversum regnum in Subulpinis consecutae Sunt. Recusari autem non poterat, quin Varios lugendosquc casus tanta Publicae rei commutatio secum asserret. Itaque Vixdum OCCUPata e ternis armis regione, fratrem et fratris

filium et propinquos et assines obsidum loco in arccm primo detrusos, deinde in

Gallia exsulantes viderat. Qui vero urbis adspectus in tam diversis civium Voluntatibus , cum alii aliis partibus studerent, et nemo tam innocens aut tutus sibi videretur, quin inter metum et spem dubia

129쪽

exspectatione pendereti Tunc enim vero plebs foede lasciviens ruenti regno illudere , inconditis clamoribus et tribunicio

stridore cuncta perstrepere; homines autem ex Contemtis metuendi, intactum et

optimum quemque invidia urgere. Quid patrii pudoris tunc reliquum fuit Z Quid

in tanta vel licentia Vel ignavia perpessi non Sumus Atque utinam, exhaustis iam alternis vulneribus in Gallia factionibus, cum Omnia sub unius imperio quiessent, meliora posterior aetas tulisseti Sed gravi, simum id malum fuit, quod plerique momtalium praepotenti eventuum vi in ancipitia coniecti, et repentinis subinde m talionibus obnoxii, non secus ac naufragi decumatiis fluctibus impulsi, fortunam ubique Spectare coeperunt. Inde illa ant, qui moris oblivio, re pudenda opinionum levitas, quae hereditaria contagione a

130쪽

patribus ad liberos manavit. Quid mirum, si qui paulo ante per sora Volitantes, Seditiosis concionibus multitudini assentabantur , mox in aulicorum turba iactari, suumque decus et libertatem paucorum potentiis gratisicari non erubuerint 3 Quae inconstantia dexteritas, constantia eX adverso tarditas appellabatur, ut nunquam magis comprobatum fuerit illud Thucydideum , in magnis civitatum ConVersionibus rerum nomina una cum rebus immutari. Sed incredibile dictu OSt, ut, corruptis semci sententiis , habendi perdendique libido animos invaserit, cum multi cx inopia in abundantiam traducti ad latrocinia dccurrerent; iidem porro victarum gentium Sanguine exsaturati in deliciis rustici, in sumtibus prosust, Violemtas opes turpiter ostentarent. Quarum rerum conscctaria si adhuc lugemus , quid

a si