장음표시 사용
21쪽
GA I SALLUSTI CRISPIBELLUM CATILINAE.
I. Omnis δ homines, qui sesse Stustent praestare ceteriSanimalibuS, Summa ope niti deeet, ne Vitam silentio transeant Veluti pecora, quae natura Drona atque Ventriobo0dientia fingit. Sed nostra omnis Vis in animo et 2 eorpore Sita e St: animi imperio, Corporis Servitio magis utimur; alterum nobis eum dis, alterum eum beluis commune eSt. Quo milii reetius videtur ingeni quam 3 virium opibuS gloriam quaerere et, quoniam Vita ipSaqua fruimur breViS eSt, memoriam ΠOStri quam mΛXume longam effusere. Nam divitiarum et formae gloria fluxa 4 atque fragiliS eSt, Virtus clara aeternaque habetur. Sed uiu magnum inter mortalis certamen fuit, Vine 5 corporis an Virtute animi res militaris magis prooederet.
22쪽
GAI SALLUSTI CRISPI6 Nam et prius quam incipias consulto et ubi consulu-7 eris, mature laeto OpuS eSt. Ita utrumque per Se indigens alterum alterius nuXilio eget. II. Igitur initio reges - nam in terris nomen imperi
id primum fuit - divorsi pars ingenium, alii corpuSeXereebant: etiam tum vita hominum sine cupiditatu 2 agitabatur, sua Quique Satis plastebant. FOSten vero quam in Asia Cyrus, in Graedia Lacedaemonii set Athenienses coepere urbiS atque nationeS Subigere, lubidinom dominandi causam belli habere, maXUmam gloriam in magumo imperio putare, tum demiam periculo atque negotiis compertum est in bello plurumum 3 ingenium posse. Quod Si regum atque imperatorum animi virtus in pauo ita ut in bello valeret, aequabilius atque eonStantiuS Sese reS humanae haberent, neque aliud alio ferri nequo mutari ac miseeri Omnin sternere S. 4 Nam imperium faeile eis artibus retinetur, quibus in-5 itio partum est. Verum ubi pro labore deSidia, pro continentia set aequitate lubido atque Superbia inVa Sere, 6 fortuna Simul eum moribus immutatur. Ita imperium
Semper ad optumum quemque a minuS bono tranSfertur.
7 Quae homineS arant, naVigant, aedifieant, Virtuti 8 omnia parent. Sed multi mortales, dediti ventri atque Somno, indoeti ineuitique Vitam Sieuti peregrinantes
tranSegere: quibuS profestio contra naturam eorpus voluptati, anima oneri fuit. Eorum ego Vitam mortemque iuXta aestumo, quoniam de utraque Siletur.
9 Verum enim vero is demum mihi Vivere atque frui anima Videtur, qui aliquo negotio intentus praeelari fae inoris aut artis bonae famam quaerit. III. Sed in magna copia rerum aliud alii natura itor ostendit. Pulchrum est bene iacere rei publiea0. otiam
23쪽
heno nidore haud absurdum est: Vel pace vel bello olarum fieri liuet: et qui fecere et qui Iaeta aliorum Soris Sere, multi laudantur. Ao mihi quidem, tametsi 2
haudquaquam par gloria Sequitur Seriptorem et auetorem rerum, tamen in primiS arduum Videtur reS gestas scribere: primum quod faeta dieitS exaequanda Sunt,
dehinc quia plerique quae stelieta reprehenderis malivoletitia set invidia diota putant, ubi de magna Virtute atque gloria bonorum memoreS, quae Sibi quiSque facilia faetu putat, aequo animo aeeipit, Supra ea Veluti fieta pro falsis dueit. Sed ego aduleseentulus initio sieuti plerique studio 3 ad rem publieam latus sum, ibique mihi multa advorsa
fuere. Nam pro pudore, pro abStinentia, pro Virtute, audacia, largitio, avaritia Vigebant. Quae tametsi ani- 4muS RSpernabatur in SolenS malarum artium, tamen inter tanta vitia imbouilla aetas ambitione corrupta tenebatur : ne me, eum ab reliquorum malis moribus dissen- 5tirem, nihilo minus honoris eupido eadem quR CeterOS fama atque invidia VeXabat. IV. Igitur ubi animus ex multis miseriis atque periculis requievit et mihi reliquam aetatem a re publiea proeul haben a m deerevi, non fuit eonsilium Soeordia
atque desidia bonum otium Conterere, neque Vero Agrum colundo aut venancto, SerVilibus Ossidiis, intentum aetatem agere, Sed a quo incepto Studioque me ambitio 2 mala stetinuerat, eodem regreSSUS Statui re S geStaSpopuli Romani carptim, ut quaeque memoria digna Videbantur, perScribere, eo magiS, quod mihi a Spe, metu, partibus rei publieae animus liber erat. Igitur do Catilinae coniuratione quam VeriSSume 3 potero paucis abSolvam: nam id facinus in primis ego Φ
24쪽
memorabile eXistumo Seeleris atque perieuli novitate.
Sunt, quam initium narrandi faeiam. V. L. Catilina, nobili genere natus, fuit magna vi et 2 animi et corporis, Sed ingenio malo praVoque . Huiuab adulescentia bella inteStina eaede S, rapinae, diSCOrdia civilis grata fuere, ibique iuventutem Suam EXeI-3 euit. Corpus patienS inediae, algoriS, Vigiliae Supra A quam cuiquam eredibile e St. Animus audaX, SubdoluS, Varius, cuius rei lubet Simulator ae dissimulator, alieni 5 appeteΠS, Sui profuSHS, ardenS in cupiditatibus; satis 6 eloquentiae, Sapientiae pariam : VnStUS animuS imΠ1oderata, inere ibilia, nimis alta Semper eupiebat. Hune post dominationem L. Sullae lubido maguma invaserat rei publieae capiundae, neque id quibuS modiS adSequeretur, dum Sibi regnum pararet, quicquam senSi habe-7 bat. Agitabatur magis magisque in dies animus ferox
9 Res ipsa hortari videtur, quoniam de moribus eiVitatiS temPUS admonuit, Supra repetere ne paucis inStituta maiorum domi militiaeque, quo modo rem publi- eam habuerint quantamque reliquerint, ut paulatim immutata eX puleherruma atque Optuma seSSUma ne flagitiosissuma faeta Sit, diSSerere. VI. Urbem Romam, siquii ego accepi, condidere atque habuere initio Troiani, qui Aenea duce profugi, Sedibus incertis, vagabantur, eumque eiS AborigineS, genuS hominum agreste, sine legibus, Sine imperio,
25쪽
liberum atquo solutum. Hi POStquam in uniu moenia ceOΠVenere, diSpari genere, dissimili lingua, alii alio
more ViVentes, ineredibile memoratu est quam faeile coaluserint: ita brevi multitudo di SperSa atque Vagaeoneordia civitas faeta erat. Sed pOStquam reS eorum, 30ivibuS, moribuS, agri S audia, SatiS proSpern SatiSque pollens videbatur, Sieuti pleraque mortalium habentur, invi in eX Opulentia orta est. Igitur rege S populique Afinitumi bello tomptare, pauet ex amieiS RHXilio e S SQ. nam steteri metu pereulsi a perieulis aberant. Αt Eo- 5mani domi militiaeque intenti festinare, parare, aliuSalium hortari, hostibus obviam ire, libertatem, Patriam, parentiSque armiS tegere. Vo St, ubi perieula virtute propulerant, SoeitS atque amistiS auXilia portabant, magisque dandiS quam aueipiundis benes diis amiditias parabant. Imperium legitumum, nomen imperi regium habebant. Deleeti, quibuS eorpus anniS infirmum, si ingenium Sapientia Validum erat, rei publieae eonSultabant : ei vel aetate vel eurae similitu ine patres appellabantur. Post, ubi regium imperium, quod initio 7 CODServanclae libertatis atque augendae rei publieae
fuerat. in Superbiam dominationemque Se QOΠVOrtit, immutato more annua imperia hinosque imperatores Sibi feeere : eo modo minume pos Se putabant per lie en-
tiam insole suere animum humRnum.
VII. Sed ea tempestate eoepere Se quiSque magiSeXtollere magisque ingenium in promptu habere. am 2 regibus boni quam mali SuSpeetioreS Sunt, Semperque eis aliena virtus formidulosa est. Sed divitas inere i- 3bile memoratu est adepta libertate quantum breVi Cre- Verit: tanta Cupido gloriae ineesserat. Iam primum iuventus, simul ac belli patiens erat, in eaStriS per
26쪽
GAI SALLUSTI CRISPIlaborem usum militiae diseebat magisque in decoris armis et militaribus equis quam in SeoritS atque eon-5 viviis lubidinem habebant. Igitur talibus viris non
labor insolitus, non loeuS UlluS RSper aut arduuS erat, non armatus hostis formidulosuS: Virtus omnia domu-6 erat. Sest gloriae ma Xumum Certamen inter ipsos erat: se quisque hoStem ferire, murum adSCendere, CODSpiei. dum tale fauinus faueret, properabat: eaS diVitiaS eam bonam famam magnamque nobilitatem putabant. Laudis avidi, peuuniae liberale S erant; gloriam ingentem. 7 divitias honestas volebant. Iemorare poSSem. quibUS in locis magumas hostium CopiaS populUS Romanus parVa manu fuderit, qua S Urbi S natura munita S pugnando ceperit, ni ea reS longiuS DOS ab ineepto traheret. VIII. Sud prof0eto fortuna in omni re dominatur ea res euneta S eX lubidine magiS quam eX Vero oele - 2 brat obseuratque . AthenienSium reS ge Sine, Sicuti ego aestumo, SatiS ampla e magnifieaeque fuere, Verum ali-3 quanto minoreS tamen quam fama feruntur. Sed quia provenere ibi Seriptorum magna ingenia, per terrarum orb0m Atheniensium faeta pro ma XumiS Celebrantur. 4 Ita eorum qui feeere VirtuS tanta habetur quantum 5 eam VerbiS potuere e Xtollere praeelara ingenia. At populo Romano numquam ea uouia fuit, quin prudentiSSum HS quiSque maXUme negotiOSUS erat: ingenium nemo Sine eorpore eXereebat, OptumVS quiSque facere
quam dieere, sua ab aliis bene facta laudari quam ipso
IX. Igitur domi militiaeque boni mores colebantur, Coneordia maxuma, minuma aVaritia erat: iuS bonumque apud eoS non legibuS magiS quam natura Valebat. 2 Iurgia, discordias, Simultates eum hoStibuS eXereebant,
27쪽
cives eum eiVibus de virtute certabant: in supplieiis 3 deorum magnifici, domi paret, in amistos fideleS erant. Duabus his artibus, audauia in bello, ubi paX evenerat nequitnte, Seque remque publieam eurabant. Quarum grerum ego muXuma dostumenta haec habeo: quod in bello saepius Vindicatum e St in eOS, qui eontra imperium in hoStem pugna Verant quique t dius revolati proelio eXeeSSerant, quam qui Signa relinquere aut pulsi loeo uenere auSi erant: in paee Vero, quod bene- 51ieiis magis quam metu imperium agitabant et, neeepta iniuria, ignoSeere quam perSequi malebant. X. Ssed ubi labore atque iustitia reS publiea erevit, reges magni bello domiti, natione S ferae et populi ingentes vi subaeti, Carthago, aemula imperi Romani, ab stirpe interiit, euneta maria terraeque patebant: Saeviret fortuna ae miseere Omnia eoepit. Qui labore S, perieula, 2 dubias atque asperas reS faeile tolera Verant, eiS Otium, divitiae, optanda alia S, oneri miseriaeque fuere. Igitur 3 primo impseri, deinde peeuniae eupido crevit: ea quasi materies omnium malorum fuere. Namque avaritia Afidem, probitatem, ceteraSque artis bonas Subvortit; pro his superbiam, crudelitatem, deOS neglegere, Omnia
venalia habere edoeuit. Ambitio multos mortalis fab l 5sos fieri subegit, aliud clausum in pectore, aliud in lingua promptum habere, amiuitias inimiuitias quo non
quam ingenium bonum habere. Haec primo paulatim 6 ereSeere, interdum Vindieari; poSt, ubi contagio quasi pestil0ntia invasit, civitas immutata, imperium eX iustissumo atque optumo erudele intolerandumque faetum. XI. Sed primo magis ambitio quam avaritia animOS hominum exere ebat, quod tamen Vitium propiuS Virtu-
28쪽
GAI SALLUSTI CRISPI2 tem erat. Nam gloriam, honorem, imperium bonus et ignavos aeque Sibi e Xoptant; Sed ille Vera Via nititur, . huic quia bonae artes desunt, dolis atque fallauiis con-3 t0ndit. Avaritia poeuniae Studium habet, quam nemo SapienS constupiVit: en qua Si Venenis mali S imbuta eor- pHS animumque Virilem effeminat, Semper infinita, in-4 Satiabilis est, neque eopia neque inopia minuitur. Sed poStquam L. Sulla. armi S reuesta re publiea, bonis initiis malos eventus habuit, rapere omne S, tynhere,
modestiam Vietores habere, foeda erudelinque in vivis 5 faeinora fauere. Hue secedebat quod L. Sulla eXeroitum, quem in ASin duetaverat, quo Sibi fidum faueret,
eonirn morem maiorum luXurioso nimisque liberalitor habuerat. Loen amoena, voluptaria faeile in otio fero-6 eis militum animos molliverant. Ibi primum insuevit egeruitu8 populi Romani amare, potare, Signa, tabulaSpieta S, VnSn eaelata mirari, ea privatim et publide rapere, delubra Spoliare, Saera profanaque omnia pol-7 luere. Igitur ei milites, po Stquam vietoriam adepti 8 sunt, nihil reliqui vietis feeere. Quippe Seeundae res sapientium animos fatigant: ne illi eorruptis moribus vietoriae temperarent. 'XII. Postquam divitiae honori esse eoopere et eaS gloria, imperium, potentia Sequebatur, hebeSeere VirtuS, pauperta S probro haberi, innouentia pro malivolentia 2 studi Oo0pit. Igitur 0X stivitiis iuventutem luxuria
mere, SUn parVi pendere, aliena stupere; pudorem,
pudicitiam, divina atque humana promi Seua, nihil
δ pensi neque moderati habere. Operae pretium eSt eum domos atque villas cognoveris in urbium modum
29쪽
exaedifieatas, Visere templa deorum, quae DOStri mniores. religiosissumi mortales, feeere. Verum illi delubra deo- 4rum pietate, domos SuaS gloria deeorabant, neque Vietis quicquam praeter iniuriae liuentiam eripiebant. At 5 hi contra ignavissumi homines per Summum SellUS omnia ea Soeli S adimere, quae fortissumi viri vietores reliquerant: proinde qua Si iniuriam fa00ro id demum esset imperio uti. XIII. Nam quid ea memorem, quae, niSi eiS qui Videre, nemini credibilia sunt, a privatis compluribus SubVOPSOS montiS, maria constrata esse 2 Quibus mihi 2 vid0ntur ludibrio fuisse divitia H quippe, quaS honeSte habere lidebat, abuti per turpitudinem properabant. Sed lubido Stupri, ganeae eoterique euitUS non minor 3ineeSSerat: mulieres pustiuitiam in propatulo habere:
Veseendi enusa terra marique Omnia eXquirere: dor-
mire priuS quam Somni eupido HSSet, non famem aut Sitim, neque frigus neque lassitudinem opperiri, Sed ea Omnia luXu anteeapere. Haeo iuventutem, ubi famili- Αare S OpeS defeeerant, ad faeinora ineendebant; animus bimbutus malis artibus haust fadito lubidinibus earebat: eo profuSius omnibus modis quaestui atque Sumptui doditus e Tnt. XII . In tanta tamque eorrupta eivitate Catilina, id, quod faetu faeillumum erat, omnium flagitiorum atque
fastinorum Circum Se tamquam Stipatorum eaterVRS ha-
b0bat. Nam quieumque impudieiiS, ganeo, aleo bona, patria laeeraverat, quique alienum ne S grande ConfinVe- rat, quo flagitium aut faeinus redimeret, praeteren 3s Omne S undique parriuidae, saerilegi, eonvieti iudieiis aut pro faetis iudidium timentes, ast hoe quos mRNUS atque lingua periurio aut sanguine ei vili alebat, pos-
30쪽
GAI SALLUSTI CRISPItremo omnes quos flagitium, egeStaS, eonSeiUS animuSexagitabat, ei Catilinae proXumi familiaresque erant. 4 Quod si quis etiam a culpa Vaeuus in amistitiam eius inuiderat, uotidiano usu atque inleeebris fastile par 5 Similisque ceteris effetebatur. Sed maXume adule- Seentium familiaritates appetebat: eorum animi molles 6 setiam si fluxi dolis haud diffvulter capiebantur. Nam ut euiusque Studium ex aetate flagrabat, aliis Se orta
praebere, aliis eane S atque equoS mereari, POStremo
neque Sumptui neque modestasi Suae pareere, dum 7 illos obnoxios fidosque sibi faueret. Seio fuiSSe nonnullos qui ita eXistumarent, iuVentutem, quae domum Catilinae frequentabat, parum honeste pudieitiam habuisse ; Sed ex aliis rebus magiS, quam quod euiquam id compertum foret, haec fama Valebat. XV. Iam primum aduleseens Catilina multa nefanda Stupra fecerat, eum Virgine nobili, eum Saeerdote Ve Sine. 2 alia huius00 modi contra ius fasque. POStremo eaptuSamore Aureliae Orestillae, cuius praeter formam nihil umquam bonus laudavit, quod ea nubserse illi dubitabat
timens privignum adultum aetate, pro Certo ereditur necato filio vaeuam domum seselestis nuptiis feci SSe.
3 Quae quidem res mihi in primis videtur eausa fuisset liastinus maturanni. Namque animus impuruS, diS hominibusque infestus, neque vigiliis neque quietibuS
sedari poterat: ita eonSeientia mentem eXeitam VRStn-5 bat. Igitur dolos ei exsanguis, foedi oculi, uituS modo
modo tardus inues Sus: prorsus in faeie Voltuque Vestordia inerat. XVI. Sed iuventutem, quam, ut Supra diXimUS, 2 inlexerat, multis modis mala faeinora edocebat. EX illis testis signatoresque falsos eommodare : sidem, for-