장음표시 사용
31쪽
tunas, perieula Vilia habere, poSt, ubi eorum famam atque pudorem attriverat, maiora alia imperabat: si eaHSa peeeandi in praesens minus Suppetebat, nihilominus insontis Sicuti sontis eireumVenire, iugulare: scilicet ne per otium torpe Seerent manuS aut RnimuS. gratuito potius malus atque erudelis erat. Eis aruleis Sodiisque eonfisus Catilina, simul quod aes alienum per OmniS terraS ingens erat, et quod plerique Sullani milites, largiuS SUO USi, rapinarum et Victoriae Veteris memores Civile bellum eXoptabant, opprimundae rei publieae consilium oepit. In Italia nullUS eXereituS, Cn. Pompeius in eXtremis terris bellum gerebat; ipsi QODSulatum petenti magna spes: Senatus nihil sane intentus: tutae tranquillae que re S OmneS, Sed ea prorSUS Oportuna Catilinae. XVII. Igitur direiter Kalendas Iunias L. Caesare et C. Fi gulo consulibus primo SinguloS appellare, hortari
aliOS, aliOS temptare : opeS SUAS, imparatam rem publi- eam, magna praemia eoniurationiS noeere. Ubi satis explorata Sunt quae Voluit, in unum omniS QOΠVOeat, quibuSmnXUma ne eeSSitudo et plurumum audauiae inerat. Eo eonvenere Senatorii ordinis P. Lentulus Sura. P. Autronius, L. CaSSiUS LonginuS, C. Cethegus, P. et Ser. Sulla0 Sser. filii, L. VargunteiuS, Q. A HUS, M. Porcius Laeea, L. BeStia, Q. CuriuS : praeterea e X equeStri ordin0 Fulvius Nobilior, L. Statilius, P. Gabinius Capito, C. Cornelius : ad hoe multi eX eoloniis et muni-eipiis, domi nobiles. Erant praeterea Complure S paulo Oeeultius eonsili huiusde partieipeS nobile S, quoS magiS dominationis spes hortabatur quam inopia aut alia De-eessitudo. Ceterum iuventus pleraque, Sed maXUme nobilium, Catilinae in00ptis favebat: quibus in otio
32쪽
GAI SALLUSTI CRISPIV0l magnifieo vel molliter Vivere Copia erat. ineerta pro 7 eertis, bellum C iam paeem malebant. Fuere item ea tempeState qui erederent M. Lieinium Crassum non ignarum eius eonSili fuisse: quia Cn. Pompeius, inVi-SUS il Si, magnum eXerditum duetabat, euiu SVis opes voluisse contra illius potentiam ere se ere, Simul confi-Sum, Si Coniuratio Valuisset. fastile apud illos prino ipsem
XVIII. Ssed antea item eoniuravere pauci Conirn rempublieam, in quibus Catilina fuit: de qua quam VeriS-2 Sume potero dieam. L. Tullo et M Lepido consulibus, P. Autronius et P. Sulla designati eonsulos legibus 3 ambitus interrogati poenas dederant. Post paulo
Catilina seeuniarum repetundarum reus prohibiti erat e OnSulatum petere, quod intra legitumos dies 4 profiteri nequiverat. Erat eodem tempore Cn. Piso, aduleSeens nobiliS, Summae audaeiae, egenS, faetiOSUS, quem ad perturbandam rem publieam inopia atque 5 mali mores stimulabant. Cum hoe Catilina set Autronius diruiter Nonas Deuembris eonsilio eommunieato parabant in Capitolio Kalenilis Ianuariis L. Cottam et L. Torquatum eonsules interfieere, DESi fa Seibus e u sfre2tis. ΡiSonem eum eXeroitu ad obtinondas duas Hispa-6 nias mittere. En re eo ita, rursus in Nonas Februa-7 rias eonsilium eaedis transtulorant. Iam tum none OnSulibuS modo, Sed plerisque senatoribus pernielem 8 maehinabantur. Quod ni Catilina maturas Set pro euria Signum Sostiis dare, eo die post constitam urbem Romam se S Sumum fastinus patratum foret. Quia nondum frequente S armati eonvenerant, ea res Consilium diremit. XIX. Postea Piso in ulteriorsem Hi Spaniam quaeStor DrO praetore ruiSSuS e St adnitente CraSSΟ, quod eum
33쪽
infestum inimicum Cn. Pompeio QOgnoVerat. Neque 2 tamen Senatus provineiam ii itus dederat: quippe foedum hominem a re publiea proeul eSSe Volebat, simul quia boni eomplures praesidium in eo putabant, et iam tum potontia Pompei formidulosa erat. sed is 3 Piso in provineta ab equitibus Hispanis, quOS in eXeroitu diaetabat, iter faeiens oeulsus sest. Sunt qui ita Adieant, imperia eius iniusta, Superba, erudelia barbaros nequiVisse pati; alii autem equites illos, Cn. Fompei 5
veteres fidosque elientis, voluntate eius Pisonem adgreSSOS: numquam Hispanos praeterea tale fauinus feeiSSe, Sed imperia Saeva multa anten perpeSSOS. NOS 6 eam rem in medio relinquemus. De Superiore Coniurn-tione satis dietum. XX. Catilina, ubi eos, quos paulo ante memormi, eonveniSSe Videt, tametsi eum Singulis multa Saepe egerat. tamen in rem fore exedens uniVOrSOS appellare
et cohortari, in abditam partem aedium feeedit atque ibi omnibus arbitris proeul amotis orationem huiHSee modi habuit:
Ni virtus fidesque vostra speetata mihi forent, nequiquam oportuna reSSedistiSSet: SpeS magna, domi- , . natist hi manibus fruSfra fuissent : neque ego Per igna-Viam aut Vana ingenia inuerta pro deriis ea tarem. Sed 3 quia multis et magnis t0mpestatibus Vos eognovi tortis fidosque mihi, eo animus ausus est maXumum Atque puleherrumum faeinus indipere, simul quia VobiSeadem quae mihi bona malaque sesse intelleXi: nam Αidem velle atque idem nollo, ea demum sin via amistitia ileSt. Sed ego quae mente agitami, Omnes iam antea odivorsi audistis. C0t0rum mihi in dies magis animuS 6 Reeenditur, eum eOuSid0ro, quae condieto Vitae futura
34쪽
GAI SALLUSTI CRISPI7 sit, nisi nosmet ipsi vindicamus in libertatem. Nam POStquam re S publica in paucorum potentium ius atque dieionem eonees Sit. Semper illiS regeS, tetraretine Vestii- galeS e SSe, populi, natione S Stipendia pendere; ceteri omneS, Strenui, boni, nobileS atque ignobiles, Volgus fuimuS Sine gratia, Sine auctoritate, eiS obnoxii, quibus, 8 si res publiea Valeret, formidini essemus. Itaque omnis
gratia. potentia, honos, divitiae apud illos sunt aut ubi illi volunt: nobis reliquere perieula, repulSaS, iudieia.
9 egeStatem. Quae quo u Sque tandem patiemini, fortissumi Viri 2 nonne emori per Virtutem praeStat, qUam vitam miSeram atque inhoneStam, ubi alienae Super- 10 biase ludibrio fueris, pser dedoeus amittere erum enim Vero, pro deum atque hominum fidem, vietoria in 'manu nobiS est: Viget aetaS, animus valet; eontra illis annis atque divitiis omnia eonSenuerunt. Tantum 11 modo ine epto opus e St, detera re S expediet. Etenim quis mortalium, Qui Virile ingenium est, tolorare potest illis divitias superare, quas profundant in eXStruendo mari et montibus eoaequandis, nobis rem familiarem etiam ad ' neuessaria neeSSe 2 illos binas aut amplius domo S eontinuare, nobis larem familiarem nusquam 12 ullum esse 2 Cum tabula S, Signa, toreumata emunt, nova diruunt, alia aestifieant, poStremo omnibus modisseeuniam trahunt. VeXant, tamen Summa lubidine divi-13 tias Suas Vineere nequeunt. At nobis est domi inopia, foriS aes alienum mala reS, SpeS multo asperior denique, quid reliqui habemus praeter miSeram animam r14 Quin igitur expergiscimini 7 En illa, illa quam Saepe optastis libertas, praeterea divitiae, decus, gloria in
oeulis Sita Sunt: fortuna omnia ea Vietoribus praemia
35쪽
magnifica magis quam oratio mea Vos hortantur. Vel 16 imperatore vel milite me utimini: neque animUS neque eorpuS a Vobis aberit. Haee ipSa, ut Spero, VobiSeum ΠUna ConSul agam, nisi forte me animus fallit set vos SerVire magis quam imperare parati estis. πXXI. Postquam aeeepere ea homineS, quibuS mala abunde Omnia erant, Sed neque reS neque Spe S bona ulla, tametsi illis quieta moVere magna meree S Videbatur, tamen poStillaVere plerique, Ut proponeret, qHae
eondieio belli foret, quae praemia armiS peterent, quid ubique opis aut Spei haberent. Tum Catilina polli00ri 2
tabula S DOVas, proSeriptionem loeupletium, magiStratuS,SReerdotia. rapina S, alia omnia, quae bellum atque lubidovietorum fert. Praeterea esse in Hispania eiteriore 3 Pisonem, in Mauretania eum eXerstitia P. Sittium Nueerinum, eonSili Sui parti stipes; petere eonSulatum C. Antonium, quem Sibi eoulegam fore Speraret, hominem et familiarem et omnibus neue S Situdinibus eir UmVentum ; eum eo Se eonSulem initium agundi facturum. Ad hoo male dietis inerepabat omnis bonos, gSuorum unumquemque nominans laudare: admonebat
alium egestatis, alium eupiditatiS Suae, CompluriS perieuli aut ignominiae, multos Vietoriae Sullanae, quibus ea praedae fuerat. FOStquam Omnium animos ala eris 5 videt, eohortatus ut petitionem Suam Curae haberent, Conventum dimisit. XXII. Fuere ea tempestate, qui die erent Catilinam, oratione habita eum ad iusiurandum populariS Seeleris sui adigeret, humani eorporis Sanguinem Vino permiX- tum in pateris diruumtulisse : inde eum pOSt ΘXSeern- 2tionem omnes degustavissent, Siqui in sollemnibus SaeriS fieri consuevit, aperuiSSe eonSilium Suum atque
36쪽
GAI SALLUSTI CRISPIea diritate essedisse, quo inter se fidi magis forent alius
multa praeterea eXi Stumabant ab eis, qui Ciceronis invidiam, quae poStea orta eSt, leniri eredebant atrocitate Seeleris eorum, qui poena S dederant. Nobis ea reS pro magnitudine parum Compertn e St. XXIII. Sost in ea doniuratione fuit Q. CuriuS, natuS haud obseuro lovo, flagitiis atque fastinoribuS eopertuS,
2 quem CenSOre S Senatu probri gratia moVerant. Huiuhomini non minor vanitas inerat quam nudaein : nequeretistere quae nudierat, neque Sunmet ipSe Seelern Oeeultare, prorSUS neque distere neque facere quiequam pensi
3 hab0bat. Erat ei cum Fulvia, muliere nobili, Stupri VetuS CODSuetusto; eui eum minuS gratuS eSSet, quia inopia minus largiri poterat, repente glorianS marin montisque pollideri eoepit et minari interdum ferro, Di sibi obnoXia foret, postremo ferostiuS agitare quam 4 solitus erat. At Fulvia insolentiae Curi causa oognita tale perieulum rei publieae haud ooeultum habuit, sed sublato auetore de Catilinae coniuratione quae quoquo 5 modo audierat eompluribus narravit. Ea re S in primis studia hominum aueendit ad eonsulatum manstandum 6 M. Tullio Cieeroni. Namque antea pleraque nobilitas invidia aestuabat et quasi pollui Consulatum eredebant, si eum quamViS egregiuS homo noVOS adeptuS foret. Ssed ubi perieulum advenit, invidia atque Superbia po8t
XXIV. Igitur comitiis habitis, eonsules declarantur 2 M. Tullius et C. Antonius. Quod factum primo populariS Coniurationi S eoneuSSerat. Neque tamen Catilinae furor minuebatur, Sed in die8 plura agitare, arma, per Italiam loci S oportuniS parare, peeuninm SUR RUt Ami-
37쪽
eorum fide Sumptam mutuam Faesulas ad Manlium
quendam portare, qui postea princeps fuit bolli faei
undi. Ea tempe State plurumOS euiuSque generiS 3 homines adsolvisse sibi dieitur, mulieres etiam aliquot, quae primo ingentiS SumptuS Stupro eorporiStolera Verant, POSt, ubi aeta S tantum modo quaestui neque luXuriae modum feeerat, aes alienum grande leonilaverant. Per eas Se Catilina eredebat posse Ser- qvitia urbana Sollieitare, urbem ineen ere, VirOS earum v0l adiungere sibi vel interficere. XXV. Ssed in eis erat Sempronia, quae multa Saepe virilis audauiae faeinora commiserat. Haeo mulier 2 genere atque forma, praeterea Viro atque liberis satis
fortunata fuit; litteris Graeeis et Latinis doeta, pSallere,
saltare elegantiuS quam DeeeSSe eSt probae, multa alia, quae inStrumenta luXuriae sunt. Sed ei uariora semper 3 omnia quam decus atque pudiuitia fuit; peeuniae an famae minus parceret, haud fauile diseerneres. Sed ea Asaepe antehae fidem prodiderat, ereditum abiuraverat, aedis conseia fuerat: luxuria atque inopia praestesSI abierat. Verum ingenium eius haud abSurdum: poSSe
vel molli vel prodaei; prorsus multae faeetiae multuS-que lepoS iner t. XXVI. His rebus comparatis, Catilina nihilo minus
in prOXHmum annum eΟΠSUlatum petebat, Speran S, Si 2 40 signatus foret, fauile Se e X Voluntate Antonio HSurum.
Neque interea quietus erat, sed omnibus modis insidias sparabat Cieeroni. Neque illi tamen ad ea vendum dolus aut astutiae deerant. Namque a prineipio eonSulatus sui multa pollicendo per Ful iam essecerat, ut Q. CuriuS, de quo paulo ante memoravi, consilia Catilina se sibi
38쪽
GAI SALLUSTI CRISPI4 proderet. Ad hoc conlegam suum Antonium paetione proVineiae perpulerat, ne contra rem publieam Sentiret; eircum Se praeSidia ami eorum atque clientium Oeeulte 5 habebat. Postquam dies comitiorum venit set Catilinae neque petitio neque insidiae, qua S eonsulibus in eampo feeerat, PIOSpere eeSSere, eonStituit bellum faeoru et
eXtremn omnia experiri, quoniam quae Oeeulte temptaverat aspera foeda liae eVenerRnt.
XXVII. Igitur C. Manlium Faesula S atque in eam partem Ela Oriae, Septimium quendam Camertem in agrum Pioenum, C. Iulium in Apuliam dimisit, praeterea alium alio, quem ubique Oportunum sibi fore 2 orodebat. Interea Romae multa Simul moliri: eonsulibus insidias tendere, parare inuendia, oportuna loea armatis hominibus obsistere; ipse cum telo e8Se, item alios iubero, hortari uti semper intenti paratique eSSent; dies noetisque festinare, Vigilare, neque inSOmniiS neque 3 labore fatigari. Postromo, ubi multa agitanti nihil procedit, rurSUS intempe Sta noete ConiurationiS pring oipe S eonvoeat ad M. Foroium Laeeam, ibique multa de ignavia eorum questus douet se Manlium praemisisse ad eam multitudinem, quam ad ea piunda arma para Verat, item alioS in alia loea oportuna, qui initium belli fauerent, Seque ad eXeroitum profi0iSei cupere, Si
XXVIII. Igitur 130rterritis au dubitantibus ceteris
C. Cornelius eques Romanus operam Suam pollicitUS et cum eo L. Vargunteius Senator eonStituere ea noete
paulo poSt cum armatis hominibus siduli salutatum introire ad Cieeronem ae de improviso domui Suae im-2 paratum confodere. Curius ubi intellegit, quantum
39쪽
perieulum conSuli impendeat, propere per Fulviam Cieeroni dolum, qui parabatur, enuntiat. Ita illi ianua 3 prohibiti tantum fauinus fruStra SuSeeperant. IntUrsea Manlius in Etruria plebem Sollieitare, ege- 4state simul ae dolore iniuriae novarum rerum Cupidam, quod Sullae dominatione agros bonaque Omnia ZmiSerat, prneterea latroneS QuiHSque generiS, quorum in ea regione magna copia erat, nonnulloS OX Sullanis eoioniis, quibus lubido atque luXuria eX magnis rapinis nihil r0liqui feeerat. XXIX. Ea eum Ciceroni nuntiarentur, an Oipiti malo permotu8, quod neque urbem ab insidiis privato eonsilio longius tueri poterat, Deque eXereitus Manli quantus aut quo oonSilio foret satis eompertum habebat, rem ad senatum refert inin anten Volgi rumoribUS eX- agitatum. Itaque, quod plerumque in atroei negotio 2 Solet, Senatus de ereVit, d elat operam eonSule S, ne quid res publiea detrimenti caperet. En pote Sta S per Senn- 3 tum more Romano magiStratui maxuma permittitur,eXerstitiam parare, bellum gerere, eo eroere OmnibuS modis Sodios atque ei vis, domi militiaeque imperium atque iudieium Summum habere: aliter sine populi
iussu nullius earum rerum eonSuli ius e St.
XXX. Post paucos dies L. Saenius Senator in Senatu litteras reuitavit, quas Faesulis adlatas sibi dicebat, in quibus scriptum erat C. Manlium arma CepiSSe eum magna multitudine ante diem VI. Kalendas Novem-
bris. Simul, id quod in tali re solet, alii portenta atque 2
prodigia nuntiabant, alii conVentus fieri, arma portari, Capuae atque in Apulia servile bellum moveri. Igitur 3 senati decreto Q. Mardius Rex Faesulas, Q. Metellus Cretidus in Apuliam uireumque ea loea missi - ei utri- 4
40쪽
GAI SALLUSTI CRISPIque ad urbem imperatores erant, impediti ne triumpharent calumnia paveorum, quibus omnia honesta atque 5 inhonesta vendere moS erat -, Sed praetoreS Q. Pompeius Rufus Capuam, Q. Metellus Celer in agrum Piee-ΠHm, eiSque permiSSum, uti pro tempore atque periculo 6 eXereitum Compararent. Ad hoe, si quis indieavisset de eoniuratione, quae contra rem publieam faeta erat, praemium servo libertatem et Sestertia centum, libero 7 impunitatem eius rei et sestertia dueenta, itemquei decreVere, uti gladiatoriae familiae Capuam et in uetera munieipia distribuerentur pro euiuSque opibuS, Romae per totam urbem Vigiliae haberentur eisque minores magistratus prReeSSent. XXXI. Quibus rebus permota eiVitas atque immutata urbis facies erat. EX summa laetitia atque lasei Via, quae diuturna quie S pepererat, repente OmniS2ltristitia invasit: festinare, trepidare, neque loeo neque homini cuiquam Satis credere, neque bellum gerere, neque pacem habere, Suo quiSque metu perieula metiri.
3 Ad hoo mulieres, quibus rei publieae magnitudine bselli
timor insolitus inee SSerat, adflictare Se Se, mRΠUS SUP-plides ad caelum tendere, miSerari parVOS liberoS, rogitare omnia, OmΠin paVere, Superbia atque delieiis omissis sibi patriae que dissidere.
4 At Catilinae crudelis animus eadem illa moVebat, tametsi praesidia parabantur et ipse lege Plautia inter-5 rogatus erat ab L. Paulo. Postremo dissimulandi causa aut Sui eXpurgand1, Si cuius iurgio laeessitus foret, ins senatum venit. Tum M. TulliuS QOΠSul, SiVe praeSeΠ-tiam eius timens SiVe ira commotus, orationem habuit