장음표시 사용
51쪽
tata insente Catilinae consilia exSeorari, Cloeronem ad caelum tollore : Veluti eX Servitute erepta gaudium atque lasetitiam agitabat: navique alia belli fae inora praedae 2 magis quam detrimento fore, indendium Vero erudele, immoderatum ae sibi maxume calamitoSum putabat, flquippe cui omne S eopiae in UNI cotidiano et cultu cor
Post eum diem quidam L. Tarquinius ad senatum 3 adiluetus erat, quem ad Catilinam proiiuisuentem sex itinere retraetum aiebant. Is eum se diueret indieatu- 4rum de eoniuratione, Si fides publiea data es Set, iussus a conSulo quae Seiret e distere, eadem fere quae Volturcius, de paratis incendiis, de caede bonorum, de itinoro
Crasso, qui Catilinae nuntiaret, ne eum Lentulus et Cethegus aliique eX coniuratione deprehenSi terrerent, eoque magi S properaret ad urbem Rededere, quo et Ceterorum animos reflueret et illi faeilius e perieulo erip0rsentur. Sed ubi Tarquinius CraSSum nominavit, homi- 5nem nobilem ma Xumis di Vitii S, Summa potentia, alii rem inere stibilem rati, pars tametSi verum eXistuma
bant, tamen quia in tali tempore tanta vis hominis magis leniunda quam exagitanda Videbatur, plerique
Crasso eX negotiis privatiS obnoXii, eonelamant indidem falSum e SSe, deque ea re poStulant uti referatur. Itaque, conSulente Cieeronse, frequenS Senatus deesernit, Tarquini indidium falsum videri eumque in Vindulis retinendum, neque ampliuS poteStatem faciundam, nisi de eo indiearet, cuius consilio tantam rem esset mentitus. Erant eo tempore qui eXistumarent indidium
illud a P. Autronio maehinatum, quo fastilius appellato CraSSo per Societatem perieuli reliquos illius possentia
52쪽
GAI SALLUSTI CRISPI8 tegeret. Alii Tarquinium a Cicerone immissum aiebant, ne CraSSUS more SUO SUSeepto malorum patro-9 uinio rem publieam conturbaret. IpSum CraSSum ego
po Stea praedicantem audiVi, tantam illam contumeliam sibi ab Ci00rone impOSitam. XLIX. Sed eisdem temporibus Q. Catulus et C. Piso neque pretio neque gratia Cieeronem impellere quivere, uti per Allobroges aut alium indi00m C. Caesar falso 2 nominaretur. Nam uterque eum illo gravis inimieitias exeruebant: Piso oppugnatus in iudieio peeuniarum repetunstarum propter cuiuSdam Transpadani suppli-eium iniustum, Catulus eX petitione pontifidatus odio
incenSUS, quod e Xtrema aetate, maXumis honoribus 3 usus, ab aduleSeentulo Cae Sare vietuS diseesserat. Res
autem oportuna Videbatur, quod iS priVatim egregia lib0ralitate, publice maXumiS muneribUS grandem se eu-4 niam st0b0bat. Sed ubi eonsulem ad tantum facinus imp0llere nequeunt, ipsi Singillatim eireumeundo atque ementiundo, quae Se eX Volturcio aut Allobrogibus audisse dicerentis magnam illi invidiam conflaverant, usque eo, ut nonnulli equiteS Romani, qui praesidi causaeum telis erant eireum aedem Cone Ordiae, Seu periculi magnitudine seu animi mobilitate impulsi, quo studium suum in rem publieam clariuS e SSet, egredienti eX Senatu Casesari gladio minitarentur. L. Dum haeo in Senatu aguntur et dum legatis Allobrogum et T. Voltureio, comprobato eorum indiuio, praemia decernuntur, liberti et pauet eX elisentibus L0ntuli divorsis itineribus opifides atque servitia invidis ad eum eripiundum Sollieitabant, partim eXquirebant duces multitudinum, qui pretio rem publicam 2 vexarse Soliti erant; Cethegus autem per nuntios fami-
53쪽
liam atque libertos suos. leotos et eXerstitatos, Orabat ut grege facto eum telis ad sese irrumperent. ConSul ubi ea parari cognovit, stispositis praesidiis ut re S atque templa S monebat, eoΠVOeato Senatu refert, quid ne eis fieri placeat, qui in custo iam traditi erant. - Sed eos paulo ante frequens Senatus iudieaverat Contra rempublicam fodisse. - Tum D. Iunius Silanus, primuSSententiam rogatus, quod eo tempore eonsul designatus erat, de eis, qui in custodiis tenebantur, et praeterea de L. Cassio, P. Furio, P. Umbreno, Q. Annio, Si deprehensi forent, Supplietum Sumundum destreverat; iSquePOStea, permotUS oratione C. CaeSaris, pedibus in sententiam Ti. Neronis iturum se diXerat, qui de ea repraesidiis additis referundum ceΠSuerat. Sed CaeSar, ubi ad eum Ventum est, rogatus Sententiam a QOΠSule huiusde modi verba loeutus est: LI. Omnis homines, patres donSeripti, qui de rebus dubiis consultant, ab odio, amistitia, ira atque mi Sericordia vaeuos e SSe destet. Haust faeile animus verum providet, ubi illa ossieiunt, neque quiSquam omnium lubidini simul set usui paruit. Ubi intenderis ingenium. valet: si lubido possidet, ea dominatur, animUS nihil valet. Magna mihi copia est memorandi, patre Seon Seripti, qui reges atque populi ira aut miseridor iaimpulsi male consuluerint: Sed ea malo die ere, quae maiores nostri contra lubidinem animi sui reete atqu0 ordine federe. Bello Macedonteo, quod eum rege PerSege SSimus, Rhodiorum eiVitas magna atque magnifiea, quae populi Romani opibus creverat, infida et a vorsa
nobis fuit; sed postquam, bello eonfedio, de Rhodiis
donSultum e St, maiores nostri, ne quis divitiarum magis quam iniuriae causa bellum in eoptum die eret, impuni-
54쪽
GAI SALLUSTI CRISPI6 tos pos dimisere. Item bellis Puniuis Omnibus, eum Saepe Carthaginienses et in paee et per indutias multa nefaria faeinora festissent, numquam ipsi per OeeaSiOnem talia fouere: magis quid se dignum foret, quam quist in illos iure fieri posset quaerebant.
7 Ho0 1tem vobis providendum eSt, patre S COIISeripti, ne plus apud Vos Valeat P. Lentuli et steterorum se elusquam VOStra dignitas, neu magis irae VOStrae quam 8 famae eonsulatis. Nam si iligna poena pro faetis eorum reperitur, nOVOm eonSilium approbo : Sin magnitudo Seeleris omnium ingenia eXSuperat, eis utendum 9 Censeo, quae legibus Compara in Sunt. Plerique eorum, qui ante me SententiaS sti Xerunt, e OmpOSite atque Inng-nifieo easum rei publieae miserati sunt: quae belli SaeVitia eSSet, quae Vietis neeiderent, enumerRVere: rapi virgines pueros, divelli liberos a parentum CompleXu, matres familiarum pati quae Vietoribus eonlubu-iSSent, fana atque domos Spoliari, eaedem, instendia fieri, pOStremo armiS, Casta VeribuS, eritore atque luetu10 omnia Compleri. Sed, per deos immortalis, quo illa oratio pertinuit 2 An uti vos infestos ooniurationifaderet 2 sellidet quem res tanta et tam atroX non ser-11 morit, eum Oratio Reeenstet. Non ita e St, neque euiquam mortalium iniuriae Suae parVae Videntur: multi 12 ea S gravius aequo habuere. Sed alia aliis liuentia est.
patres eonSeripti. Qui demissi in obseuro vitam habent, si quid ira eundia deliquere, pavet seiunt; fama atque fortunn eorum pare S Sunt: qui magno imperio praediti
in eXeel SO aetatem agunt. eorum faeta euneti mortales 13 nOVere. Ita in maXuma fortuna minuma lieentia est; neque Studere neque odisse, Sed mini 10 irasei deeet:
11 quae apud alios iraeundia dieitur, ea in imperio Super-
55쪽
bla atque crudelitas appellatur. Equidem ego Aio 15eXiStumo, patreS eonScripti, OmniS erueiatus minore Squam faeinora illorum e SSe: Sed plerique mortale S pOstrema meminere et in hominibus impiis seeleris eorum obliti de poena disserunt, Si ea paulo SeVerior fuit. D. Silanum, virum fortem ntque Strenuum, Certo 16sdio quae diXerit Studio rei publicae diXisse, neque illum in tanta re gratiam aut inimicitia S eXereere : eos
mores eamque mode Stiam Viri QOgΠOVi. Verum sen-17tentia eius mihi non crudelis - quid enim in talis homines crudele fieri potest 2 - Sed aliena a re publiea nostra Videtur. I am profestio aut metus aut 18 iniuria te subegit, Silane, conSulem de Signatum genus
poenae ΠOVOm desternere. De timore SuperVacuaneum 19
est diSSerere, eum prae Sertim diligentia olarissumi viri onsulis tanta praesidia Sint in armiS. De poena poS- 20 sum equidem distere, id quod res habet, in luetu atqu0
miseriis mortem aerumnarum requiem, non erueiatum eSSe. enm euneta mortalium mala stiSSOlVere, ultra neque eurne neque gaudio loeum e SSe. Sed, per deos 21
immortalis, quam ob rem in Sententiam non addidisti, uti prius verberibus in eos animadvorteretur An 22 quia lux Ρordia vetat 7 At aliae leges item Condemnatis civibus non animam eripi, Sed eXsilium permitti iubent. An quia gravius est verberari quam n 'eari 2 23 Quid autem auerbum aut nimis grave est in hominestanti fastinoris convietos 2 Sin quia levius est, qui 24 convenit in minore negotio legem timere, eum eam in maiore neglegeris 2 At enim quis reprehendet, quod in parrioidas rei 25 publicae deeretum erit 7 Tempu8, die S, fortuna, cuiuS lubido gentibus moderatur. Illis merito accidet, quie- 26
56쪽
GAI SALLUSTI CRISPIquid evenerit: ceterum VOS, patres conSeripti, quid in 27 alios statuatis considerate. Omnia mala eXempla eX
bonis orta Sunt; Sed ubi imperium ad ignaros eius aut minus bonos perVenit, novom illud exemplum ab dignis 28 ut idon0is ad indignos et non idoneos transfertur. I Reeda semonii d0vietis Atheniensibus triginta viros impo-29 Suere, qui rem publieam eorum traetarent. Et primo coepere se SSUmum quemque et Omnibus invisum indemnutum necare : ea populus laetari et merito di00r030 fieri. Post, ubi paulatim liuentia crevit, iuXta bonos ut malos lubidinoso interfluere, ueterOS metu terrere 31 ita civitas servitute oppressa stultae laetitiae gravis
32 poenas dedit. ostra memoria vietor Sulla eum Damasippum et alios eius modi, qui malo rei publieae ere Verant, iugulari iussit, quis non fautum eius laudabat 7 homines Seelestos et faetiosos, qui Seditionibus rempublicam eXagita Verant, merito nevatos aiebant. Sed 33 ea res magnae initium cladis fuit. J am uti quisque domum aut villam, postremo Vas aut VeStimentum alicuiuS QOncupiverat, dabat operam, ut iS in proSeripto-34 rum numero eSSet. Ita illi, quibus Damasippi mors
laetitiae fuerat, paulo poSt ipsi trahebantur, neque priUS finis iugulandi fuit, quam Sulla omnis suos divitiis 35 explevit. Atque ego haeo non in M. Tullio neque his
temporibus Vereor: sed in magna vivitate multa et 36 v ia ingenia Sunt. Pote Si alio tempore, alio ConSule, cui item eXeruitus in manu sit, falsum ali uid pro Vero credi: ubi hoo exemplo per Senatus deeretum eon Sulgladium eduxerit, quis illi finem statuet aut quis moderabitur 737 Maiores nostri, patres Oons eripti, neque eonSili neque nudaeiae Umquam eguere, neque illis Superbia obStabat,
57쪽
quo minus aliena instituta, Si modo proba erant, imitarentur. Arma atque tela militaria ab Samnitibus, in- 38 signia magistratuum ab THSeis pleraque SilmpSeriant; poStremo quod ubique apud Soeios aut hostis idoneum videbatur, cum Summo Studio domi eXSequebantur: imitari quam invidero bonis malebant. Sod eostem illo 30 tempore Graeeiae morem imitati Verberibus animadvortebant in eivis, de condemnatis Summum supplietum Sumebant. Postquam res publiea adolevit set multitu- 40 dino civium faetiones Valuere, eireumVeniri innoeenteS, alia huiusde modi fieri coepere, tum lex Poreia aliaeque leges paratae Sunt, quibus legibus eXsilium damnatis
gnam puto. Profestio Virtus atque sapientia maior illis 42 fuit, qui ex parVis opibuS tantum imperium federe, quam in nobis, qui ea bene parin ViX retinemuS. Placet igitur eos dimitti et augeri exeruitum Cati- 43linae 7 Minume. Sed ita oenseo : publicandas eorum pecunias, ipsos in vinculi S habendo8 per munieipia, quae
maxume opibus Valent: neu quiS de eis postea ad Senatum referat, neVe eum populo agat: qui aliter fecerit, Senatum eXiStumare eum eontra rem publieam et salutem omnium facturum 'LII. Postquam Caesar diuundi finem fecit, deteri verbo alius alii varie adsentiebantur. At M. Porcius Cato, rogatus Sententiam, huiuSee modi orationem habuit: Longe mihi alia mens eSt, patreS QODSeripti, eum 2 res atque perieula noStra eonSidero, et eum Sententias nonnullorum ipse meeum reputo. Illi mihi disseruiss0 3 videntur de poena eorum, qui patriae, parentibUS, ariS
58쪽
GAI SALLUSTI CRISPIatque fouis suis bellum paravero: re S Rutem monet
ea vero ab illis magis quam quid in illos statuamus
4 conSultare. Nam stetera malefieta tum perSequare, ubi
faeta sunt; thoe nisi provideris ne aeuidat, ubi evenit, frustra iustiola implores: oapta urbo nihil fit reliqui 5 Vietis. Sed, per deo8 immortali S, VOS ego appello, qui
Semper domo8, Villa S, Signa, tabulaS VOStra S pluris quam rem publieam fecistis: Si ista, ouiuscumque modi Sunt quae ampleXamini, retinere, si Voluptatibus VOS- tris Otium praebere Volti8, eXpergiseirnini aliquando 6 et ea pessite rem publieam. Non agitur de voetigalibus neque de Soeiorum iniuriis: libertas et anima nostra in
dubio e St. 7 Saepenumero, patre S conSeripti, multa verba in hoo ordine leui, saepe de luXuria atque avaritia nOStrorum civium queStuS Sum, multOSque mortaliS ea CRUSa a
8 vorsos habeo: qui mihi atque animo meo nullius umquam delicti gratiam sedissem, haud fauilo alt0rius 9 lubidini male faeta oondonabam. Sed ea tametsi Vos parvi pendebatis, tamen re S publiea firma erat: Opu- 10 lentia neglegentiam tolerabat. Nunc Vero non id agitur,
bonisne an malis moribuS Vi VnmuS, neque quantum aut
quam magnificum imperium populi Romani sit, sed
haeo oui useumque modi Vistentur, noStra an nobiseumn una hostium futura sint. Hic mihi quiSquam manSuetudinem et miserieordiam nominat 3 Iam pridem equidem noS Vera Voenbuin rerum amisimus: quia bona alisna largiri liberalitas, malarum rerum nudaeia forti- 12 tudo vocatur, eo res publiea in eXtremo Sita est. Sint Sane, quoniam ita Se mores habent, liberales ex sociorum fortunis, Sint miserie Ordes in furibus aerari: ne illi sanguinem nostrum largiantur ei. dum paueis SeeleratiS parcunt, bonoS OmniS Perditum eant.
59쪽
Bene et composite C. Caesar paulo ante in hoc ordine 1340 vita et morte disseruit, credo falSa eXiStumanS ea, quae de inferis memorantur, divorso itinere malos a bonis loea taetra, ineuita, foeda atque formidulosa habere. Itaque stensuit peeunias eorum publieanda S, 14
timenS, Πe, Si Romae sint, aut a popularibuS Coniurationis aut a multitudine eon ueta per Vim eripiantur. Quasi vero mali atque seselesti tantum modo in urbe set 15
non per totam Italiam sint, aut non ibi plus po8sit
audaeia, ubi ad defendundum Opes minores Sunt. Qua 16 re Vanum equidem hoo consilium est, Si perieulum eX illis metuit: si in tanto omnium metu soli1S non timet, eo magis refert me mihi atque vobis timere. Qua re 17 eum de P. Lentulo ueterisque statuetis, pro Certo habetote vos simul de pXerditu Catilinae et de omnibus eoniuratis desternere. Quanto Vos attentius ea agetis, tanto 18 illis animus infirmior serit: si paulum modo VOS Janguere Viderint, iam omnes feroees aderunt Nolite existumare maiores nostros armis rem publi- eam eX parVa magnam feeiSSo. Si ita res eSSet, multo 199Uleherrumam eam nos haberemus: quippe Soeiorum 20 atque eivium, praeterea armorum atque equorum mnior
copia nobis quam illis est. Sed alia fuere, quae illos 21
magΠΟS feeere, quae nobis nulla sunt: domi industria, foris iustum imperium, animus in eonsulundo liber, neque delieto neque lubidini obnoxius. Pro his nos 22 habemus luXuriam atque avaritiam, publiee egeStatem, privatim opulentiam: laudamus divitias, Sequimur inertiam : inter bonos set malos diserimen nullum, Omnia virtutis praemia ambitio possidet. Neque mirum: ubi 23
VOS Separatim sibi quisque consilium dapitis, ubi domi
60쪽
GΑI SALLUSTI CRISPIVoluptatibus, hie pecuniae aut gratiae Servitis, eo fit,
ut imp0tus fiat in vaeuam rem publieam. 24 Sed ego haec omitto. Coniuravere nobilissumi dives patriam indendere; Gallorum gentem infeStissumam Domini Romano ad bellum areeSSunt, stuX hostium eum
25 eXereitu Supra Caput e St: VOS eunetamini etiam nune
et dubitatis, quid intra moenia deprehensis hostibus
26 fadiatis 2 Missereamini, eenseo - deliquere homines aduleseentuli per ambitionem - atque etiam armat OS 27 dimittatis. I 0 ista vobis mansuetudo et miserieordia,28 si illi arma deperint, in miseriam convortat. SellidetreS isSa aSpera eSt, Sed VOS non timetis eam. Immo Vero maXume : Sed inertia et mollitia animi alius alium eXSpeetantes eunetamini, Videlie et stis immortalibus confisi, qui hane rem publieam Saepe in maXumis perieulis 29 SerVa Vere. Non votis neque supplieiis muliebribus auXilia deorum parantur: Vigilando, agundo, bene Con-SUliando pro Spera omnia Cedunt: ubi Soeordiae te atque
ignaviae tradideris, nequiquam deos implores: irati 30 infestique sunt. Apud maiores nostros A. Manlius Torquatus bello Gallido filium suum, quod is Contra imperium in hostem pugnaverat, nee ari iHSSit, atque ille egregius adulescens immoderatae fortitudinis morte 31 poenas dedit: vos de erustelissumis parricidis quid sta-32 tuatis eunetamini 2 Videlidet cetera vita eorum hule
Seeleri obstat. Verum pareite dignitati Lentuli, si ipse pudicitiae, Si famae suae, si dis aut hominibus 33 umquam ullis peperuit: ignoscite Cethegi adules001131 tiae, nisi iterum patriae bellum feeit. Nam quid ego
de Gabinio, Statilio, Caepario loquar 2 quibus Si quie-
quam Umquam penSi fuiSSet, non ea conSilia de re 35 publiea habuissent. Postremo, patreS CODSeripti, Si