장음표시 사용
31쪽
praesertim haec duo hominum genera varia reriimpublicarii genera fecerint. Quid enim aliud significat,nisi cam Reipub. formam in qua populus summam rerum ira tenet,ut suae utilitati seruiat,patricios seu nobiles csitemnat S pro nihilo putet. Aut quid est, nisi forma ciuitatis in qua pauci potentes nobiles tuentur,plebem deserunt Quid vero αρι κρατα, nisi id genus ciuitatis in quo pauci optimates Vtrumque genus pati aequitate retinent' Similis etiam reliquorum trium ge nerum ratio est.Nam & regia potestas in summorum atque infimorum iure conscruando cernitur,& tyrannis ingranni potius iure tuedo,& genus ciuitatis, quod Resp.
icitur,in eo positum est, ut multitudo ipsa quae praeest, non tam suς quam nobiliu utilitati consulat. Atque apud Romanos quidem horum alteri patres,patres conscripti,&patricij,ut docui,appellabantur,alteri plebs, & plebeis. Apud Athenienses autem illi primum s.' πατώδεα, deinde
sunt nobileς λ πατά lce aute eos fuisse Athenis qui Romae patres dicerentur, Dionysj Halicarnasset sententia paulo supra docui. aute eosdem Xenophon vocat in Atheniensium Repub. Aristoteles vero γνω ους, Vtriusque verba paulo ante protuli, & Aristotelis mox alia proseram. Et quanquam patrum & patriciorum nomen tritum est apud Latinos,tamen pro eo dicunt interdum aliud, quod idem essicit. Nobiles enim eos Cicero nonnunquam nominat,alias principes.In tertio libro de legibus. Ego autem nobilium vita victiique mutato, mores mutari ciuitatum puto.Eodem paulo supra eadem seu pagina,Qumobrem aut exigendi reges non fuerunt, aut plebi re,non verbo danda libertas: quae tamen sic da ta est,ut multis praeclarissimila addiceretur, ut auctoritan principum cederet. Principes hoc loco senatores, & patres intelligit,qubd Senatus esset auctoritas, dc plebis potestas. timates eodem libro eos voca propterea quod
32쪽
in Senatu Romae id ciuitatis genus intelligebatur, quod
optimorum S optimatum consiliis administratur,quam Grsci α-U Gio appellant. Erat enim Respub. Romana ex omnibus generibus confusa de temperata. Verba eius
haec sunt,quibus de tribunatu plebis disserit. Magnum diacis malum. Nam ista potestate nata, grauitas optimatum cecidit, conualuitque ius multitudinis. Titus etiam Liuius saepe pro patriciis dicit nobilitate, in sexto libro extremo , Et nec in his quidem finis certaminum fuit, quia patritia se auctores futuros negabant, propE secessionem plebis res,terribilesque alias minas ciuilium certaminum vcnit : cum tamen per Dictatorem conditionibus sedatae
discordiς sunt, concessumque ab nobilitate plebi de C5sule plebeio,a plebe nobilitati de prctore uno, qui ius in
urbe dicere ex patribus creando.Alterum autem ordine alias plebem dici, alias multitudinem ex locis Ciceronis, quos paulo anth attuli, intelligere possumus. Cicero in terdum cum ordinem populum appella cum fere populi nomCn ciues omnes contineat. ln coaem libro tertio
de legibus, Nimia potestas est tribuni plebis, quis negat sed vis populi multd vehementior,multoque saeuiosiquet ducem quod habet,iriterdum lenior est, quam si nullum haberet.Duxenis silo periculi progredi cogitat, populi
impetus periculi rationem sui non habet. In hoe Graecos copia vincimus. δῆρυον enim tantum dicunt, nos &populum & plebem. Nam et κωθος multitudo est. Haec autem harum rerum vocabula usitata sunt apud Gr cos eos qui . de Repub disputarunt,cuiusmodi sunt Plato,Aristoteles, Xenophon,Plutarchus,quo Diomnium testimonia mihi
ne sim longior proferenda non cerisses Aristotelis auteni verba ita subiiciam, si hoc unum dixero, & nobilium, &plebis multa esse genera , ex quibus multa etiam genera rerumpublicarum quae a populo,& quae a paucis regatur, extiterunt. Aristotesis hac de re poti latinum afferam sententiam, quoniam est haec dili sentissimὰ persecutus. In quarto enim de Repub. libro stribit his fere verbis :ο n δ'
33쪽
αλικ 3. Paulo infra, Gla , πιλο,- χροων - ωnu πιλι μελ&Aρων, καν a vis ἐτέρου-clisti. 'mit lac, Mil τὰ τ mir λε Esse autem etiam plebis &paucorum potestatis multa genera,dicamus.Quanquam hoc ex iis,quae dicta sunt,perspici licet. Sunt enim & plebis multa genera, & eorum qui nobiles vocantur ut plebis genus unum est aratorum, alterum corum qui artes tractant, tertium eorum qui in emptionibus venditioni-.busque versiantur,aliud eorum qui mare adeui. quod Eenus in multa alia diuisum est. Nam alij in mari bellu runt,iiij pecuniam faciunt, alij portitores sinisi alii pis tores Paulo infra, Praeterea sequuntur operarij, α ij qui tam paruas opes nacti sunt, ut non possint esse in ocio. poliremum genus est eorum,qui ex utroque parcte ciuelibero no sunt nati, & si quod tale aliud multitudinis genus est. Patriciorum autem genera faciut opes, nobilitas, virtus, disciplina,& quae horum dictitur disiimilitudines.
Ex quibus intelligi potest quod dixi, plebem essedi populum, πλῆθ' autem multitudinem,ut a nobilibus stinguatur multitudo .-autem no in angustum locum concludit, quippe qui etiam diuites Moti ire i cia quos in extremo secundo loquus de Solonis Repub. separat atque seiungit, γνω-ους autem verbum e vcrbo exprimentes,notos dicere possumus, id est,homines claros,quoru nomen in omnium ore versatur. d si qua de causa versetur,quaeramus, hac afferre possumus quam Aristoteles affert, vel quia diuites sint, vel quia nobiles vel quia boni viri,vel quia bene instituti Rupniam quot in ordines
34쪽
in ordines multorum populorum ciuitates distinae es sent, demonstraui, nunc qui magistratus adipiscerentur aut non adipiscerentur dicendum est Et quia prima ciuitatis cuiusque diuisio ad nobiles & plebem, ut dixi pertinet,non est id quidem dubium,quin ubique patriciis aut nobilibus patuerint honores. An autem plebi, quaestio est. Romae quidem plebs, primum magistratum nullum adipistebatur, desnde secessione sua in Sacrum montem quartodecimo anno post exactos Cosules tribunatu plebis obtinuisitum aedilitatem, postremo ad omnes honores patricios astedit. Athenis etiam plebi ad honores iter praeclusium erat Solonis lege,quam supra ex Aristotele S Plutarcho protuli,qua ma stratus ex censu descripsit, ut solis nobilibus locupletibusque pateret, mercenariis au tem,quos Voca eos a sipiscendi ius non esset. Nisi sorte locupletum nomine etiam de plebe homines qui opes nam sint industria sua, intelligit Xenophontis quidem aetate plebs adibat omnes honores, quod ille ex eo euenisse aisi quod de plebe erant remiges, gubernatores, fabri nauales, unde plebs maiorem, ciuitati vim & neces . sitatem quam nobiles & locupletes afferret. In Athenie-sium enim Ru.scribit his verbis, ἔν του - ουτως
ἐν is, id est, QDndo igitur haec ita habent,aequuesse hic videtur, aditum patere omnibus ad magistratus,& eos qui sortito,& eos qui suffragiis creatur. QVniam autem illic plus plebe posse quam nobiles dixit, eo etiam
factum esse post commemorat, ut quos periculoses vid re aut minime fructuoses,nollet adipisci,fructuoses modo adipisceretur. εο- οπόσω μῖν oratio αρ- ηπι μου κίνθυυθ ets
35쪽
ta ρικον, τοί ς ρ δῆμοe αρ coli, id est, Deinde qui magistratus partim fructuosi sunt, partim non fiunt, S salutem toti plebi asscrunt, vel periculu, corum nullum vult adipisci, nec sibi patere putat oportere honores militares aut cquitum praefecturas. Scit enim picbs maiorem utilitatem se perceptura, si ipsa eos magistratus minime gerat, eosque concedat potentissimis. Qui autem fructuosi sunt, valentque ad rei familiaris ratione dc am. plificationem, cos demum populus vult gerere . Atque etiam Lacedaemone plebs primum ratione honorii priuata fuit, dcinde Ephoratum sola adepta est. C teri erat patriiij. Hunc auicna morem Veneti adhuc seruauerunt,
ut alios magistratus patriiij adipiscantur, alios populus, nec illi populo,nec hi patritiis ulla ratione palcant. Nam& scriptura qui magistratus cst amplissimus, & societatu aut potius sodalitatum praefecturς aliique nonnulli soli picbi patent. Sed quoniam plebis vel populi multa sunt
genera, quemadmodum supra dixi, an omnes de plebe homines ad Rempub. accedore possint, quaestio est. Ac mihi quidem haec omnis quaestio explicari posse non videtur ignorata ciuis definitione. Ciuis enim is denati est, cui concessa est sententiae dicendae, vcl iuris dicundi potestas. His enim verbis ab Aristotele statuitur in tertio libro de Repub. πιο ρει ἐς θ ο πλίτης τm p Φανερον. ἀγαμ ἐIουσία κρινωνεῖν η UiuἘκης, πω ius κδιgvera ταους τις πολεως,id est, Atque ex his quidequis sit ciuis perspici potest. Cui enim patet aditus ad magistratum dicendat sententiae vel iuris dicundi potestate praeditum,cum demum ciuem esse ciuitatis dicimus. Nuc ad hac quasi regula omnes de plebe homines an in ciuiunumero habendi sint, dirigere debemus. QDd cum se cerimus,facile quibus pateant aut non pateant magistratus,intelligemus.Nam & quos ciues esse aut fuisse apud nonnullos populos ostendemus, cis etiam ad honores viam facilem fuisse docebimus: de quos ciuium numero cxcludemus,eis etiam aditum ad magistratus no patuisse
36쪽
demonstrabimus. Acillud quidem intelligendum est, cupaulo supra honores patuisse apud omnes semper patritiis dixi,in eo excipiendos csse cos,qui id aetatis nondum sint , quam patriae leges legitimam iis gerendis esse voluerunt,de qua non ita multo post disseram.De plebe autem plebisque partibus,hoc generale sit praeceptum, omnes de plebe homines ferc cum ciuitates conduntur fundanturque Respub aut cuersς restituuntur,in ciuium numerum ascribi si,lcre propter ciuium penuriam. Nain,Vt
domesticis, id est, Latinorum cxemplis utar, prima Vrbis origine,&aliquot post annis,peregrini & omnes qui Romam habitandi gratia commigrabant,&ciues erant Mamplissimos magistratus adipiscebantur. Testes sunt Sabini, iique omnes qui aperto asylo libertate proposita coconfugerunt, testis Numa Pompilius qui Curibus Sabinorum urbe accitus est ad regnum, testis Priscus Tarquinius , qui Tarquiniis Corinthiorum oepido cum Roma
se recepisset, paulo post aduentum suum regnum occupauit,tcstis denique Appius Clauditis,qui, ut ait libro secundo Liuius, cum Algido magna clictium manu comitatus Romam transfugisset, inter patrcs lectus cst.Quanquam hoc postremum Appio honoris & virtutis ergo tributum cst potius,& ut vires hostium debilitaretur,qua quod penuria hominum esset in urbe. QDd etiam saepe factum est.Ex quo intelligi potest, multos ciues habitos esse prima origine ciuitatum, qui eis frequentatis sint repudiati . Qui autem fuerunt, deinceps dicendum est. In primis ij mihi videntur qui a Graecis βαν Gi,id est,qui in sordidis artibus versantur. Itaque Thebis lege fuisse scribit Aristoteles ii l. de Rep. lib. nequis magistratum caperet, qui decennium a sordidis artibus non abstinuisset. Vcrba citis sibieci, oi oκctu: ta m para: μέ
intcr & βαναοίει Aristoteles vult interesse,nos tamen hoc loco ea non seiungimus. Ille avicincαν sp πλουθος voca alias quod in iis artibus versitur, si-
37쪽
ne quibus esse ciuitas nullo modo potest, in quibus ea numerat quae ad vitam dcgenda pertinent, alias quod in
iis artibus versatur,quς corpus inquinant. αγρῶοὶ autem
id quod emendo,Vendendo,mercando, cauponando vitam tuetur. Lutetiς autem Parisiorum,in qua urbe hos libros scripsimus, priuantur ij quidem a ratione magistratuum qui in sordidis artibus versantur, sed tamen nulla lex iubet,aliquem eorum certum tempus ab illis abstinere,si ad honores asstudere velit. Nam ut primum per opes suas quisque abstinerepotest,ei ad quatuor viratum Sca-binatum lingua nostra vocant qui secundum prςfectura mercatorum amplissimus est magistratus, facillimus cursus patet, pr sertim cum hoc anno quida qui pellio paulo ante fuerat,ad eum honorem multis contradicentibus
tamen obrepserit. Neque vero omnibus aut iis qui in luberalibus artibus versiantur, aut iis qui in sordidis aliqua- do versati sunt, ad prςfecturam cursus patet,sed iis demuqui in urbe vel in suburbanis nati sunt. Atque hic eos homines qui a magistratibus arcetur, a caeteris Pari' distingunt corio quo se ipsi prςclagunt tum cum aliquid operis agunt,ne quam vestes maculam suscipiant aut contra- hanc Hinc enim facile perspici potest, eas artes quas tractent,in sordidarum numero esse ducendas. Curationes autem,quae in tanta & tam copiosa urbe, quata nulla est, ut sere inter omnes constat, sunt pene infinit , omnibus patent,sed venales fere sunt omnes. In numero corum qui de plebe nec ciues sunt nec honores capiunt ij secundo loco ducendi sunt, qui K nga Gr cis, a nobis mercenarij & operarij vocantur. Quanquam & hos & superiores nihil vetat in nonnullis ciuitatibus ciuium appellatione contineri. Na in aliquo Rei p. genere nonnulli ciues sunt, quos aliud genus nunquam
probabit. In eo enim ciuitatis statu, in quo populus prς- est,fere fit ut cuiuis magistratus pateat. Q d Xenoph5tis aetate Athenis contigit, quemadmodu Verba eius quς paulo supra protuli,indicant. At in optimati ciuitatis ge
38쪽
nere neutri corum ciues habentur. Ibi enim virtuti &pro dignitate honores tribuuntur,cuius in illis nulla particu la inest. In ea autem forma Reipub quae a paucis administratur, operatij ciues esse non possunt, ij qui in rdidis artibus versantur,possunt.Nam illic ex magno censu magistratus describuntur,&hi surimas opes nacisci possun Illi non possunt. Haec fere sunt apud Aristotelem posita in tertio de Repub.libro . Alia etiam hominum de plebe
genera sunt, quae omnium consensu in ciuium numero non reponuntur, cuiusmodi sunt scrui, liberti, peregrini, incolae.De peregrinis inter omnes costat. ritur enim ciuile sit aliquis an peregrinus. Incola etiam Ro- non erat civis. Quod in primo libro de ossiciis Cicero indicat his verbis. Peregrini autem & incolet officium sit,nihil pr ter suum negotiu agere, minimeque in aliena Repub. curiosum esse . Nam cum eos dicat in aliena Repub. esse,prosectb eis adimit Reip .gerendae potestato QDs vocat perebrinos, Graece dicuntur fῆνοι quos incolas,labn si οι. nam indi i coloni dicuntur. Athenis
ciues non fuisse hinc intelligi licet, quod Clisthenes exactis tyrannis in tribulium numerum eos ascripserit, quc- admodum Aristoteles ait in tertio libro de Repub. Lutetiae autem Parisioru peregrini de incolς, id est, qui eo habitandi gratia migrant, non sunt illi quidem ciues, sed tamen liberi eorum sunt,dum in sordidis artibus no versentur: quod ius in veteribus rebus publicis non valuit. Scrui autem & liberti, qui Grςch dicuntur non sunt ciuis, propterea quod qui ciuis est idem liberest a primo ortu, quod neutris conuenit . Nam libemtus cis liber est,tamen seruus fuit. Hoc autem ius in iis libertis intelligendum est, qui priuatim, non publicc libertate donabantur. Nam ij qui publice libertate donabantiar quod bene meriti csent de Repub. ij ciues habebantur,duntaxat apud Romanos. Quinctiam apud eos libertate publice donari,idem quod ciuitate donari valebat. Cicero in Corneliana,Mςsbia extat,Seruos denique
39쪽
quorum vis & sertunae conditio infima est,bene de Rep. meritos,persaepe.i. libertate ciuitate publice donari videbamus. An aute omnes in ciuium numero haberentur ij ui ciuitate donaretur,quaestio est Augentque huius loci issicultatem Ciceronis & Festi Pompeis pugnates intorse sententiae. Nam municipes hic n sat ciues esse,in iisq; nonnullos populos nominat, quos Cicero donatos dicit ciuitatoe. Festi verba haec sinit, Municipium id genus hominum dicitur, qui cum Romam venissent, neque ciues Romani essent, participes tamen fuerunt omnium reruad munus fungendum una cum Romanis ciuibus, praeterqua de suffragio ferendo, vel magistratu capiendo.Sucut tuerunt Fundani,Formiani ,Cumani,Serani, Lanuuini,Tusculani, qui post aliquot annos ciues Romani essecti sunt Ciceronis haec in Corneliana, Itaque & ex Latio multi,ut Tustulani & Lanuuini, & ex caeteris generibus gentes uniuersae in ciuitalcm sunt recepi. ae, ut Sabinorti, Volscorum, Hernicorum.Atque haec illi: inae dissident inter se, nisi Cicero loquatur de eo tempore, quo ait F stiis illos populos cum iam venissent in ciuitatem, ciues esse actos,aut certe recipi ciuitate vel in ciuitatem,&donari ciuitat non idem declarent,quod ciue fieri,sed tanldin quantum id quod ait Festus, venire in ciuitatem, id cit, participem ficti omnium rerum ad munus fungenduvna cum Romanis ciuibus, praeter ius suffragi j feredi ge- redique magistratus. QDd ut credam, facit ille Livii locus,qui scriptus cst in xxxv I I I. libro quo quidem Formianos, Fundanos & Arpinates scribit ius habuisse fer di suffragi j anno fere D XV Leost urbem condita. Eius verba perstribenda censui.De Formianis,inquit, Fundanisque municipibus & Arpinatibus C. Valerius Tappo Trib. pleb. promulgauit, uti iis suffragi j latio nam ante sine suffragio habuerant ciuitatem esset. Acerranis autem in viii. libro sine suffiagio ciuitatem datam scribit his verbis, Romani facti Acerrani lege ab L Papyrio praetore lata, qua ciuitas sine suffragio data.
40쪽
Ciuis autem Romanus hic a caeteris differebat, quod sic crat urbis Romae, ut alterius csse non posset, cdm alij possent ciues csse aliarum etiam ciuitatu. Quod in Cor. iacliana oratione Cicero docet, Atqui caeterae ciuitates omnes non dubitarent nostros recipere in sitas ciuitates, si idem nos iuris haberemus,quod c teri.Sed nos no pos stimus & huius esse ciuitatis, & cuiustis praeterea: caeteris c5cessum estItaque in Gr cis ciuitatibus vidcmus Athenis Rhodios, Lacedaemonios, caeteros undique ascribi, multarumque esse eosdem homines ciuitatum. Quo α- rore ductos vidi egomet nonnullos imperitos homines nostros ciues,Athenis innumero iudicum atque Areopagitarum,ccrta tribu,certo numero,cum ignorarent,si illa
ciuitatem cssent adepti, hanc se perdidisse, nisi postliminio recuperamcnt. Peritus vero nostri iuris ac moris nemo unquam, qui hanc ciuitatem retinere vellet in aliam ciuitatem se dicauit. Hoc autem ius eadem oratione co-
paratum esse dicit ab initio Romana: Rcip. O mira,praeclara atquc diuinitus iam a principio Romani nominis a maioribus nostris iura comparata, ne quis nos in plus quam unius ciuitatis esse possit. Dissimilitudo enim ciuitatum varietatem iuris habeat necessc est. Quoniam qui ciues sint quique de plebe homines no sint in ciuium numero reponendi, satis demonstratum est, nunc non alien im cri quae aetas in ciue desideretur,eXpQnere. Neque
enim pueri omnino cives habendi sint, rea tum quadaex parte,vcl inchoati & imperfecti, quod nondu per aetatem ciuilia munera sistinere possint. Eos sic appellat Aristoteles in tertio libro de Rep. Da αλκ λς ς ἡμαρ
me πολῖτα αδ ρι-οi μ ν απλοῦς,οι δ' εἱ υ βέμας. id est, Hoc enim veru est, non omnes diiccdos esse diues cos, sine quibus osse ciuitas nullo modo potest, quippe cum pueri no eodem modo cives habedi sint, quo viri,sed hi omnino, illi quadam ex parte. Sunt enim illi quidem ciues,sed inchoati. Cum