장음표시 사용
91쪽
non annales,sic ludoru diuisio adhiberi potest. Alij enim stati sunt, alij conceptiui de conceptiuorum, alij annales,
ali) non annales erant. Ludos omneis primum fuisse indicti uos & conceptiuos,no annales aut annuos, id est,n5 in annos singulos, reperto,deinde annales quosdam,tum.
statos los Apollinareis. Ludi primi facti sunt Romae Neptuno Equestri, quς Consualia appellatur, quod CG-sus Neptunus a Romanis diceretur. Indicti sunt autem, finitimis populis a Romulo anno III i. imperij eius, Ut placet Dionysio Halicarnasseo,ebsque sua etia aetate fieri solitos dicit. L.Tarquinius annuos fecit eos, qui iidem Magni & Romani vocantur , quemadmodii primo libro Liuius docet his verbis, Ludos opulentius instructiusque quam priores reges,secit. Tum primu circo,qui nunc maximus dicitur, designatus locus est . Loca diuisa Patribus.
Equitibusque, ubi spectacula sibi quisque facerent, Fori
appellati. Spectauere, furcis duodenos ab terra spectacula alta sustinetibus pedes. Ludicrum fuit equi pugilesque
ex Hetruria maxime acciti. Solones deinde annui mascreludi Romani Magnique varie appellati .H cille. Romani ergo & Magni ludi iidem fuerunt, iique annui, Liuij sentctia. Quod verumne sit dubito. Inuenio enim eos factos fuisse prodigioru fere causa, & interdu religione iniecta. Id quod ipse Liuius lib.x x i 1 .tradit.QFabius Maximus Prodictator iterum quo die mUstratum iniit,vocato Sc- natu,ab diis orsus,cum edocuisset patres plus negligentia cerimoniarum auspiciorumque temeritate atque institia peccatum a C. Flaminio C O S.esse, quaeque piacula irae hi essent ipsos Deos consul edos esse peruicit, ut quod non ferme decernitur, nisi cum terra prodigia nunciata sent Decemviri libros Sibyllinos adire iuberentur. Qui inspectis fatalibus libris, retulerunt patribus, quod eius belli causa votum Marti foret,id non rite factum deintegro atque amplius faciendum esse:& Ioui ludos M nos& aedes Vcneri Erycinae ac Deae Menti vovendas esse, &supplicationem lectisterniumque habendum &c. In xxv.
92쪽
a P Cornelio Scipione aedile ante legitima aetate creato, factos esse tradi siquod ad Ciceronis aetatem scrvatii, AEdilibus magno honori fuit. AEdilitia,inquit Liuius argitio haec fuit, Ludi Romani pro temporis illius copiis magnifice facti,& diem unum instaurati,& congij olei in vicos singulos dati. Plebeij etiam ludi fuerunt,qui hoc nobmine appellabantur, quod eos AEdiles picbeij facerent. Nam AEdiles Curules Magnos,qui iide Romani dicebatur , exhibebant. In lib.x x v i I. Ludi & Romani & pisbeij eo anno in singulos dies instaurati .Ex his etiam paucis verbis mihi videtur facile perspici posse, non fuisse virosque ludos annuos. Si enim erant annui, cur co anno
instauratos fuisse addidissetZnisi forte dicimus,non factos sed instauratos scriptum esse. Aliud est enim facere ludos
aliud instaurare. Instaurare enim est eos cum prius non rite facti sint reficere. Alij quoque ludi fuerunt, qui Sc nici a Scena, id est tabernaculo vocati sunt. Eorum origo a pestilentia,cuius vis nulla ratione leuari poterat,aut reprimi,dicta est, nec tamen facti eam leuarunt. In libro vi 1. post urbem conditam Liuius, Et cum vis, in quit, morbi, nec humanis consiliis, nec ope diuina leuarctur,
victis superstitione animis, ludi quoque Scenici,noua res bellicoso populo nam circi modo spectaculum fuerat inter alia caelestis irae placamina instituti dicuntur. Carterum parua quoque ut fermc principia omnia & ea ipsa
peregrina res fuit. Sine carmine ullo, sine imitandorum carminum actu, ludiones ex Hetruria acciti ad tibicinis modos saltantes,haud indccoros motus more Tusco dabant. Deinceps eorum ludorum progressum tradit & ab-sblutionem. Atque hi quidem ludi conceptiui dc indicti-ui omnes fuerunt. Annui essent necne, aliud affirmare non possunt. Apollinares autem primum indictivi, ut dixi, erunt,idque quadriennio statum, aut plurimum qui-quennio,deinde voti sunt & facti in statum diem, qui est ante III .Nonas Quintiles T. Liuius lib. X x v i i. post urbem conditam,Ludi inquit, Apollinarς . C Fuluio.
93쪽
Ap. Claudio C O S S. a P. Cornelio Sylla praetore urbis
primum facti erat: inde omnes deinceps Praetores urbani secerant, sed in unum annum vovebant, diriue in certo faciebant.Eo anno pestilentia grauius incidit in urbem agrosque, quae tamen magis in morbos longos qua in perniciales evasit. Eius pestilentiae causa dc supplicatu per compita tota urbe est,& P.Licinius Varus Praetor urbis legem ferre ad populum iussus, ut hi ludi in perpetuuin statum diem voverentu . Itaque ipse primus ita vovit fecitque ante diem iii .Nonas Quintiles. Is dies deinde selennis seruatus. Hos autem ludos scribit votos esse ex libris Martis vatis clarissimi, in quibus ita striptum filii, Hostes,Romani,si expellere vultis,vomicamque qus M tium venit longe, Apollini vovendos censeo ludos, qui quotannis comiter Apollini fiant. Cum populus. dederit ex publico partem, priuati uti conferant pro se suisque. Iis ludis faciendis praeerit praetor is, qui ius populo plebique dabit summu . Decemviri Graeco ritu hostiis sacra faciant. Haec si recte faxitis,gaudebitis semper,ficique res vestra melior. Nam is Dius extinguet perduclles qui vestros capos pascit placide.DeincepsLiuius h c omnia decreta& facta esse docet. Hos solos statos coperi.Sacra etia& epulum, quae ad festa dixi pertinere, conceptiua fuisse inuenio. Sed quoniam de feriis conceptiuis satis multa dixi, nunc sequitur ut de statis dicendum esse videatur. nquam nobis haec via & artificio tradentibus satis
crat de his dicere.Neque enim ars in iis quae incerta sunt, versari solet. Atque ut in hoc ordine certii seruem, ab iis quae in Ianuarium mensem incidebant, initium sumam. Calendis Ianuariis,Iani , a quo deo is mensis nonae inu
ni festum fiebat. Hoc quidem festum aliaque flata quae
deinceps trademus vetus Fastorum ratio, quae inter Capitolii ruinas in marmore insculpta, inuenta est, nos docuit Quam cum Fastis Ouidianis ita conuenire conferedo notaui,ut vel Ouidius ab illis suos,uel qui illos insculpsi eos ab Ouidianis sumpsisse videatur. in sesto autem
94쪽
GRAE C. MAGIS T. LIB. III. 43.
Iani opus agebatur, quod Ouidius, cur fieret, docethis
versibus. Postea mirabar,cur non sin ' litibus esset Prima dies,causam percipe,Ianus ait. Tempora commisi nascentia rebus agendis, Totus ab auspicio ne foret annus iners.
Quisque sitas artes ob idem delibat agendo Nec plus quam solitum est testificatur opus. Itaque is dies intercisus erat potius,quam festus. A Calvidis aute Ianuariis ad eum diem, qui est ante V. Idus cius
dem mensis,nullum festu erat. Eo aute die erant Agonalia . Dies minios cis festos Varro assignat his verbis, Dies Agonales, per quos rex in regia ariete immolabat. Dicti ab ago, co quod interrogatur a principe ciuitatis & princeps gregis immolatur.Est enim legendum ago, non ago ut scriptum est in vulgatis libris . Ouidius enim notationem verbi huius exponens, in multis quas de multorum sententia affert, hanc Varronis primo loco explicat. Quattuor adde dies,ductis cx Ordine Nonis: . Ianus Agonali luce piandus erit. Nominis esse potest succinctus causa minister, Hostia caelitibus quo seriente cadit, Qui calido strictos tincturus sanguine cultros Semper agame roga nec nisi iussiis agit. Pars,quia non veniant pecudes,sed asantur,ab actu Nomen Agonalem credit habere diem.
Pars putat hoc festum priscis Agonalia dictum,
Vna sit ut proprio littera dempto loco. Aut, quia praeitisos in aqua timet hostia cultros, A pecoris lux est ipsa notata metu, Fas etiam fieri solitis aetate priorum Nomina de ludis Graeca tulisse diem. Et prius antiquus dicebat Agonia sermo, Veraque iudicio est ultima causa meo. Tertio inde die, id est, tertio Idus Ianuarias erant Cammentalia. Varro, Carmentalia nominantur, quod sacra
95쪽
tum & seriae sunt Carmentis. Ouidius in primo libro de fastis multis versibus causam festi exponit. Idibus Ianu riis Iouis festum erat, de quo Ouidius, Idibus in magni casus Iouis aede sacerdos Semimaris flammis viscera libat ouis. XVII I. Cal. Feb. erat alterum Carmentis festum, quod etiam Ouidius his carminibus indicat, R espiciet Titan actas ubi tertius Idus,
.Fient Parrhasiae sacra relata deae. Nam prius Ausonias matres carpenta vehebant, Haec quoque ab Euandri dicta parente reor. Mox honor eripitur,matronaque destinadomnis
Ingratos nulla prole nouare viros. Neve daret partus,ictu temeraria caeco Visceribus crescens excutiebat onus. Corripuisse patres ausas immitia nuptas, Ius tamen ereptum restituisse ferunt,
Binaque nunc pariter Tegeaeae sacra parenti δro pueris fieri virginibusque iubent. Eodem etiam die feriae Porrimae 5 Postvertae agebantur,de quarum dearu nominibus & sacro idem Ouidius haec tradidit. Si quis amas veteres ritus,assiste precanti, Nomina percipies non tibi nota prius. Porrima placatur,Postvertaque,sive Qrores, 'Siue fusae comites Maenali diva tuae. Altera quod porro fuerat,cecinisse putatur, Altera venturum post modo quicquid erat. In sequenti die, id est, x v II. Cal. Feb. feriae crant Concordiae. Id Ouidius tradit in eodem libro, Candida te niueo posuit lux proxima templ-Qua fert sublimeis alta Moncta gradus, Nunciene prospicies Latiam Concordia turbam,
Nunc te sacratae constituere manus.
Furius antiquus populi superator Hetrusci Vouerat,& voti soluerat ille fidem. Causa
96쪽
Causa quod a patribus sumptis secesserat armis Vulgus,& ipsa sitas Roma timebat opes.
Causa recens melior,passos Gcrmania crines
Corrigit auspiciis dux venerande tuis. sexto autem Cal. Febr. erat festum Castoris & Pollucis. Ouidius. At quae venturas praecedit sexta Calendas, Hac sunt Ledaeis templa dicata Deis.. Fratribus illa Deis,fratres de gente deorum
Circa Iuturnae composiaere lacus. Pacis autem feriae erant i i 1. Calend. mensis eiusdem,
Ouidi; etiam sentcntia, Ipsum nos carmen deduxit pacis ad aras. Haec erit a mcnsis fine secunda dies. Atque haec quidem festa erant inense Ianuario. In δε-
bruario autem quae sequuntur. I I I I . quidem Non. festum Sospitae,Iouis,& asylum celebrabatur. Ouidius. Principio mensis Phrygiae contermina matri Sospita delubris dicitur aucta nouis. Paulo inse Tunc quoque vicini lucus celebratur Asyli, QD petit aequoreas aduena Tybris aquas. Ad penetrale Numae Capitolinumque tonantem, Inque Iouis summi caeditur arce bidens. Idibus eiusdem mensis Fauni sunt feriae, idemque dies nefastus erat ob caedem Fabiorum.Ouidius lib. II. Idibus agrestis fumant altaria Fauni. Hi ubi discretas insula rumpit aquas. Haec fuit illa dies,in qua Veientibus aruis Ter centum Fabij ter cecidere duo. X V.Cal.Martias Lupercalia erant. Ouidius eodem lib. Tereia postadus nudos aurora Lupercos Aspicit,& Fauni sacra bicornis erunt. Orthinem Lupercalium deinceps explicat. Transtulit Euander sylvestria numina secum Hic ubi nunc urbs est,hinc locus urbis erat.
Inde deum colimus,deuemque sacra Pelasgis
97쪽
Flamen ad haec prisco more Dialis erat. Dionysius de Liuius & ipse Ouidius multa de his sacris
comm cinorant,sed haec satis multa sunt nobis. Quirinalia sequutur. Erat enim XI I.Cal Martias.Varro,
Quirinalia a Quirino,qubd huic deo seriae &c. sunt enim corrupta,Ouidius in secundo lib. Proxima lux vacua est,at tertia dicta Quirino.Qiu tenet hoc nomen Romulus ante fuit. Fas aute ferias Romulo fieri solitas deinceps tradit,quod Iulius quidam Romanis moestis de morte Romuli, misi sum se ab eo dixit, ut nunciaret ne se ut mortalem lugerent, sed ut Deum colerent. De his Liuius multa & Dionysius. Eodem etiam die festum erat stultorum,& feralia sacrificia fiebant.Feralia,inquit Varro,ab inferis & fetendo,quod ferunt tum mulas ad sepulchrum quibus ius est parentare. Haec sacra Fornacalia Ouidius appellat, eique indici solita dicit a Maximo Curione,negatque eade Oto die fieri. Curio legitimis tunc Fornacalia verbis Maximus indicit,nec stata sacra facit. Ritum eius sacri plurib.exponit, quae qui legere kolet,locum indicaui Postridie eius diei fiebant Charistia,de quibus Ouidius loquitur his versibus. Proxima cognati dixere Charistia chari, Et venit ad socios turba propinqua Deos. Scilicet a tumulis,&,qui periere,propinquis
Protinus ad vivos ora rcferre iuuat,
Postque tot amitas quicquid de sanguine restasi Aspicere,& generis dinumerare gradus. Sequutur etia alia de code festo carmina. Postridie Ch ristioru Terminalia fiebat,de quibus Ouidius ita dissericNox ubi transierit,solito celebretur honore, Separat indicio qui Deus arua suo. Termine,siue lapis,sive es defossus in agro Stipes,ab antiquis tu quoque numen habes. Te duo diuersa domini ae parte coronant, Binaque
98쪽
BinIque serta tibi, naquc liba ferunt.
Ara si huc ignem curta fert rustica testa Sumptum de tepidis ipsa colona focis. Ligna senex minuit, concitaque construit arte. Et solida ramos figere pugnat humo. Tunc sicco primas iritat cortice flammas. a Stat puer,& manibus lata canistra tenet.
Inde ubi ter fruges medios immisit in ignes Porrigit incisos filia parua fauos. Vina tenent alij,libantur singula flammis:
Spectant,& linguis candicia turba fauet. Spargitur de cado communis Terminus agno, Nec queritur,lactens cum sibi porca datur. Conueniunt celebrantque dapes vicinia supplex, Et cantant laudes Termine sancte tuas.
Atque haec quidem Ouidius de Termini feriis.Varro autem dicit festum hoc celebratu fuisse pridie Calend.Ma
tias,nisi cum intercalaretur Februarius,tum enim sexto a
fine die selitum fieri scribit, quanquam ait tum quinque inferiores dies ei mensi demi solitos. Extremae huius me- sis feriae erant Equiria, sic appellata ab equorum cursu, ut
ait Varro,quod tum equi in campo Martio curreret. Erat autem is cies. i II .Cal.Martias,ut placet Ouidio, Iamque duae restant noctes de mense secundo, Marsque cito iunctis curribus urget equos.
Ex vero positum permansit Equiria nomen, Deus in campo perspicit ipse ibo. Calendis Martiis Martis erat festum, quod matronae colebant.Erant etiam Iunonis Lucinae feriae.Et Salsi ferunt Ancilia & Mamurium canunt. Ouidius in tertio libro frustorum horum omnium originem tradit multis versibus, quorum pauca subiiciam, Cum sis ossiciis Gradive virilibus aptus, Dic mihi matronae cur tua festa colant. Causam e mlicat deinceps, cuius haec sentcntia est. Cum
Romulus Consos ludos facere instituisset, eosque finitia
99쪽
mis populis indixisset, virgines Sabinae ad diem cranueniunt, Eas nec opinateis in medio ludicro Romani,qui constituti era rapiunt .Hinc natum est bellum inter Romanos Sc illos populos quaru virgines repetitas Romani reddere noluissent Iam acies instructae erant,iam signum pugnae datum crat, cum Sabinae aliorumque populorum mulieres,quae raptς erant,habitu luctus,passis crinibus in 'medias acies prorumpant cum infantibus . Ita victis animis,pax facta est. Itaque Ovidius addit, Inde diem primasquc meas celebrare Calendas Oebaliae matres non leue munus tabcnt. Aut quia committi strictis muαombus aviae Finierant lacrymis Martia bella suis. Vel quod erat de me sceliciter ilia mater. Rite colunt matres sacra diemque meum Eodem libro de Iunonis Lucinae sesto disserit,& c Sali, ancilia eo die ferrent & Mamurium canerent, quae sciis praetereo,nc sim longior. De ancilibus minascripta renta Liuio,plura a Dionyso PridieNonas Martij Vc stri quemadmodum Ouidius declarat his versibus, Sextus ubi e terra clivosum scandet ympum Phoebus S alatis aetheia carpet equis: Quisquis adra,castaeque colis penetralia Vestae, Gratare,Iliacis thuraque pone focis. De sacris Vestae idoneo loco dicemus, cum delaceidotibus erit disseredum.Nunc satis est intelligi,haec sacra fieri Diis Troiae, quos Aeneas in Italiam assi exisse dicitur. Nonis Martiis Veiovis crat festum Hoc fastiquum e tos dixi inter Capitolinas ruinas,nia indicis, ioci laninus. Veiovis aute legcdum csse uidius indicat his versi s. Vna nota est Martis Nonis,facrata quod illis. Templa putant lucos Vesouis ante duos. Cur autem ira Iupiter vocaretur paulo inlia docet. Nunc vocor ia nomen,Vcgrandia serra cololii Q male creverunt, Vescaque parua Vocant.
Vis ea si verbi est,curnon ego Vciouis aedem,
100쪽
i. Aedem non magni suspiceresse Iouist Pridie Idus Martias erant altera inuicia. Ouidius. Sex ubi sustulerit. otidemque emerserit orbes Purpureum rapido qui vehit axe diem: Altera granuneo spe bibis Equitia campo, in Tiberis euruis in latus urget aquis. Idibus autem eiusdem meso festim erat Perennae Anno in Fastis, quos saepe nominaui, Promnae vitiose legitur, pro Perennae. Ovidius, i Idibus est Annae festum geniale Perennae, Non procul a ripis aduena Thybre tuis. Plebs venit,ac virides passim disiecta per herbas Potat,&accumbit cum pare quisque sua. & tera carmina quibus ritum eius festi explicat. autem fuerit haec Anna, variae fuerunt opiniones. Alij enim Lunam,qubd mensibus annum expleat,esse putaueriit. Alij Themin,nonnulli bovem Inachi, quidam nympham Iouis nutricem, ath pauperem foeminam,quae picbi,cum in sacrum montem secessisset, eique iam panis ad victu non suppeteret, panem suppeditasse dicitur. Sed constantior fama est esse Anna, quae Didonis soror metu ex fenestra se in mare deiecerit, incolumisque in Italiam peruenerit. xv I .Cal.Apti.sestu Bacchi,quod vocat Varro Liberalia. Liberalia, inquit, dicta,quia per totum oppidum eo die sedent sacerdotes Liberi, dcanus edera coronatae cum libis & foculo pro emptore sacrificantes. Ouidius tertio libro de fastis. Tertia post Idus lux est celeberrima Baccho.
XIIII. autem Cal. eiusdem mensis erant Mineruae,quae
quinq; diebus fiebat Quinquatria, ut etia Ouidio placet. Vna dies media est,& fiunt sacra Mineruς, Nomina quae a iunctis quinque diebus habent.
Salsuine prima vaca nec fas concurrere ferro, Causa, quod est illa nata Minerua die. Altera, trEsque super strata celebrantur arena, Ensibus exertis,bellica laeta Dea est.