장음표시 사용
211쪽
rs in LIB. III. DE OFFIC. VI ET POTEST,
3 contra tales personas i remediis competen- damento, tale semim eontra priuilegia bistibus procedere de bere. Primo, quia ab ipso Dollacri tεlius comune,&emanatu mand peritus fuit adhibitus, seu ablegatus. Et in tu de non offendendo, comissum esset.Imp ruria nuncio tanquam famulo illat8, videtur trantes fuerunt DoDerid)t susto g&c6- Domino illata, per supra tradita. Secundo, sorte contra Masrem volt Domfemt. Pro quia commissarius iurisdietionem suam,p- cessus emanati a 6. Sept. anno is si Ethae ex natibus tenetur defendere mandatis,maxime iure communi ac Camerae stylo dici possient. si absque iis inti Actionalis actus expediri ne- Verum, si ad Cameram sola spectet haeeem sqneat: ut hic, ubi impeditur commissarius gnitio, tamdiu eum examine supersedendum procedere. t. prima, vers. verisu es. ivsse. θι erit:quandiu magni incommodi est. mandatum. 1 1 ηα. de sis. Πωι.ficui.f. de iu- Quare in hac re distinguendum sentior . quod aut sunt reales iniuriae illa rae, &earum Contrarium tamen : in Camera scilicet, cognitio, si graues, ad Cameram spectiit. sin4 hae de re, et esse conquerendum: verius esse leues, ad comissarium, ut supra de Liuriis dividetur.Pi imo,quia hoc casu ipse Imperator, cium. Aut agitur de impedimento remouen- qui concessit saluum conductum, laeditur,& do,&tunc Commissarius impedientem, e potest adiri tanquam superior, ut libro ulti' dem modo, quo suam iurisdictionem directomo explicabitur. Secundo, quia poenae illae, impedire volentem, de quo proxime piaece quas tales personae merentur, sunt graues, & demi capite satis superque dictum est re-
per conamissarium no pollunt irrogari. Ter tundet.
Eo, quia ordinaria actione, vel super consti' Circa lige tamen non incommode qtitur: tutionibus imperii agendum est, quae coram An credatur hoe casu et perito in absentia eo. IC om missario intentari nequeunt. Et sic hoc mis Iarii quid ficieti ut pictori volenti depin-ca se una cum ipse parte ipsum commissariu gere loca . nuntio processiis exequenti, & r conqueri posse censeo: ut & Procuratorem ferenti, se male fuisse exceptim tibiq; iniuris Fisci: eum non tam personae tertiat si ipsi fa- illatam'ὶ Videbatur φ non,quia tantu credicta praesumatur iniuria: θ ipsemet etiam im ' tur ei circa ea, q concermit ipsius ossicium. Et pediatur unde & ratione iniuriarum, Violati peritus depones extra ossiciu non .ptat. Hi salui conductus, conqueri, & mandatΓm de ron. Magon.decis Lucens. 66.u.6. Menoch. li. I. non impediendo impetrare posse dicendum prou .2s n. 6.Et traditur de nuntio, rese te videtur. Si autem atrox reali, laesio interue se fuisse verberib. exceptu,&dicente, partem
anini m. h. e. quia nemo priuilegiatas per- briel Rom.ti. 4 de citat. concl. .Contrarium t
s γε dis invia regia debet inuadere. Et siccum men existimo verius, primo quia illud est via N oiarius quidam volens insinuare citatione, Unum actui. Seeundo, quia iacit tale dictum 1 l lautibus in discessi grauiter laederetur, pro' nuncii indicium ad torturam. Menoch. cum cessus super me a pace sent decreti. Suppli- n.7.Tertio, ga est iuratus. Quarto, id maxime eans Notarius fuit vi fides CDinstili in ii in extractionet cessuum, ratione laesionis B. Ptiiretiscontra Derrn si crMart cil-ctae locu haber, cu Scalias credatur nudis naris
a . April. an. u6o.Sic cum T. bellarius Rot' dictum; alias sine documento, minas eon.
vvellensis a Nobile quoda prius alapax postea tinere, non flesse fieri eonsueuit.Comittenda in plateis verberibus, ad sanguinis effusione tame hoc iudicis arbitrio existimo. Menoch. vflexciperetur, decreta est citatio ex hoc fu de arbit ac aufua. . I . Maucard
212쪽
AC ACCEPTAT COMM. CAP. XVIII. 397
hoc autem quaeritur ' Si quis peritum in carcerem detrudat, tibidemq; detineat, & nony ante dimittat, quam iureiurando promittar, se intra com tempus sumptus in carcere factos restituere vellet anne ad hoc teneatur Qui castis cum Anno is 61. 3 i. Iulii, nuntio processias Bruxellis exequenti euenisset, &is ratione huius res Cameram consulerer, conclusum Hir,eum non teneri, & ne in cur reret periurium,'ipsi a Camera inhibitum, sub poena, ne solueret: ex hac ratione; quia in omni iuramento excipitur aut horitas si1-Perioris. I.s l. qtaset stare ceguntur. Llηal. ad municipes. Iason. in linquumtor. nim. 9. O si quenti b. C. de transillion. Capellan. Tholosan. rision. 4 2.
. De delictis ministrorum, an cognOscat commissarius.s V M M A R I s.s Inselantia semulorum sape Commioris periculo-
, et a d. d. licto famuli te rasea . a Rariones. quare Commissarisia non pessu eunesce-
VANno Qv r Dr ut exulceratissimo Whoetepote, nihil intentatu relinquunt ministri in dignitate consti utorum virorum, data praesertim occasione, plus solido sese ingurgitandi & petulantiam exercendi, accipe grauissima delici a committant. Γ quae gra- uisum e puniuntur, t Didacus Pereae lib. 8. tis. I. l. . Iol. brass. quinimo Lepissime ausu-gi urar, t quo casu, quae poena statuta, videatur bMoller.*m'. quaest. cap. i . lib. 2. J Atque eo ipsb nonnunquam Commisiarium in magna pericula constituunt: Non incommode hie quaeritur, quis tali casest iudex comperens Et licet pollit dici, Commissarium eost Pu iniendi licentiam sibi iure assium ere ; ut de Cardinale; eum domesticos simulos,&s miliares punire posse; post Clar.&Mandoctradit Hypp. Bonacos I deseruuctfamula. qua-μοη m. Et expresse de legato Baldus in tractat. delegato. Quia tamen is ibi addit: si per 'rutu'; Idcirco sententiam hanc dissiculter in
Commissario nostro, ad certum tempus O di nato, procedere; Sed contra statuendum videtur : Commissarium non esse huius rei iudicem competentem. Idque ex eo, quod
is i damnum per famulum illatum resarcire 3 debeat: f si seitieet in ossieto deliquerit; t E- egregie Mollerib. . eme'. quaest. cap.18.num. . Adde Pseil. coistit. 1 . Quae distinctio a R
man. confit. 338. num. 7. egregie approbatur. eaque etiam adducta & approbata fuit in em
do dato, non concesso; ipsum non teneri de damno per suos illato: tamen propter ais citonem. quam habet erga suos, ab hac prouincia arcetur. Cum ergo ipse non pomi esse iudex, recte iudex t loci conuenientibus poenis delicta eiusmodi coercebit. Regulariter enim ratione delicti forum quis sortitur, in loco ubi delictum commissiim est. l. hares ab s. 19. de indulis. mc. ατ i de possessiaut vον- mr. Duaten. deforo semperent. Θ. 8. Ego tamen iudicem ordinarium non esse competentem ex iis, quae insta de Privilegiis familiae Commissarii dicentur, sed vel ad Commissarium, vel Cameram hoc pertinere, hae moderatione adhibita, existimo: Quod aut est crimen notorium, ita ut exactam causae connitionem l amplius non requirat: quo ca- Flu etiam Legatus, alias, pro tribunali non sedens , eontra regulas iuris Canonici, excommunicare potest: prout egregie docet Speculat.m ut. legato. f. nunc rideamus num. Io. ac siis
213쪽
mul leue, ad mixtum imperium spectatis : de Commis larius id punire Poterit. Aut meri infimi gradus : & hoc casu t Commiliarius
ad coercedam petulantiam , magistratum loci interpellare potest, ut sibi ad delictum coercendum, adminiculo elle velit, noxiumque carceri mancipet, qui hodie non tantum custodiae, sed poenae etiam loco deputatus est. Hisce a me scriptis, inuenio eandem fere distinctionem approbare Hyppolit. Bonacolae Ierus o famulu, quasion. i i. orii leui poena dicit posse dominiim,famulum furtum committentem, punire .: iudici autem hoc mon aliter competere, nisi magnum esset se Geum. Et Husan intractat. de hominibvi propriu. quaestion. .numis.ait: omnes suos in potestate constitutos, polia punire, obteruato decoro cuiusque regiminis apto, & accommod to. citat cap. duo ista.23. quae n. . In quovidetur etiam in hac ardua uti vocat quaestione acquiescere Carolus Paschal. de Mat. cap. s. quem Omnino vide: alias id non li- P cet. Tentain. mur. 71.3 Quod si vero ita ad inerum iei perium pertineat vitio, ut illa ex
serarii rad genus illud, quod supra libro secundo,capite tertio explicaui,veluti, si i quod saepe fieri solet,) homicidium, aut magnum
furtum committatur: tunc nec Commissarius potest esse iudex, quia ad poenam imponendam tali delicto , potestas eius, ut in eapite de mero imperio dictum, se non extendit: neque etiam Camera, ut supra sitis euictum, liue in prima, siue in secunda instantia, ratione causarum , so auii ita tragin I habet cognitionem. Quid igitur manebuntne delicta impunita Non lique: reclamante tam lege, quam ratione.
Quid igitur 3 Idem tum fiet, quod in peccantibus: Camerae iurisdictioni subiectis, solet obseruari r ut supra traditum est. de docet Mytisinget. obseruation. sa. centur. Ais ruabitur quidem delinquens a magistratu loci delicti, sed asseruabitur tantum, non autemplectetur : interim Commissarius rem ad Carueram deseret, & illa tunc, quod iuris,&ordinatio, ratione subditorum dictat, peraget. Dictat autem illa, deliquentem custodia Camerae spirae, auii denicustodiendunt, Cameramque dc crimine: at scit. absolute, an vero ad defensione commil-
suiu lit,cognoscere debere. Si autem propter 'distantia loci, sumtibus parce te,de iii custodia loci, ubi detinetur, donec de causa cognoscatur; atteruari cotisiillius iudicabit, id ei licere puto. At ii inagistratus,huc casum, ri O dinatione omissum, & ideo dispolii ioni iuris
communis relictum esse: quod quemlibet in loco commissi delicti puniri debere dictat :) praetendat; eas exceptiones, tanquam irreleuantes reiici posse puto: nam hie casus licet exprellus non sit; tamen implicite contineti certum est, cum Committarius, eiu C. que famuli: durante commissione, de iuri cdictione Camerae sint, vi infra latius dic tur, quae partibus arctiori mandato, ut sibi remittant, iniunget, ac si verendum, ut ad xecuti ovem procedatur, mandatum inhibitorium, sub graui poena, contra illos; ne ante Cametae cognitionem ad executionem
proeedant; addet. Illud ' tamen hie notan- 1dum; Aliquando, cum periti peccarunt,&ideo a magistratu puniuntur, cameram pro ipsis intercedere : quod non ita pridem in nuntio delinquente, δc ob id in carcerem detruso factum; ad cuius intercessionem etiam liberatus est.
An restitutio in integrum coram
ο ormativas mentia ratio-- confirmam
S EP I s si M E euenit, ut sine gulpa ii, qui .
214쪽
n compareant, legitimas tamen post terminum , ob quas in integrum restitui debeant, proponunt causas, certo sibi persiua- siam habentes,tpost terminum lapsum, nullualiud admittendi remedium sibi restare, praeter restitutionem in integrum. Gonta id. in Lissamari.C.de ingen. num. ur. Quaeritur igitur,a an coram t Commissario institui possit hoc remedium ' Et videbatur dicendum, quod y non, eo quod coram ordinario i magistrarudebeat fieri restitutio. cap.causa. extra. dein integrum restitui. Uesenbec. in pararit. de restitu
rione in integrum, num . i. Lare Ferrariens inform.
libelli pro re tutione in integrum, in princi p. Et licet dici possit, etiam ad Delegatum , & per consequens CommilIarium hoc extendendum : tamen id hic non quadrat: nam hoc non t aliter accipiendum, quam ii vel ad id: specialiter delesatus , vep ad uniuersitatem causarum datus sit. LPal. C. νbist apud quem. quorum neutrum hic obtineta Ac propter I hanc causam, i pedanei iudices,ut & arbitri, quibus Committarii aequiparatur, excluduntur. icta l. nai. O cap.causa extra. restitutione in integrum. Ferrariens dicto loco. Wornabscr. practic.obseruiition. titul. 3. obseruation. 3. Atque
si haec pro negativa militant. Contrarium t tamen hie ex sortioribus argumentis derati nibus statui posse videtur. Primo, quia id est de procelsu nutus commissionis, recte ergo Commii Iario competit, dc id magnam habet utilitatein, ut tune scilicet, cum actus adhuc perficitur, petatur, ne opus sit, eo perfecto, postmodum inCamera super restitutione cognoscere, siq; ibi restitutio admittenda videatur , examen magnis sumptibus persectis in de ab lolutu, de nouo reiterandum sit. Secundo, tutiat ut lisc opinio verbis tex.in .l in.ubi inquit Impator :Si a nostra viaiestate ipsis uerit δε- mdata. quia ergo his a Camera est demadata, recta cognoscunt Tertio dicitur, ii ad actuin, cui iurisdictio cohaerer, datur, tunc posse pe irestitutionem etia coram non ordinario. ALCommissarium habere iurisdictionem , dictum est supra. Quarto, textus ιn om cap. auissa. inquit, iis in commisso negotio restitutio incidat, licite eam apud iudicem non ordinarium peti. At hic incidit in hoc negotio, ra tione lapius termini. Ergo recte petitur cOram Committario Et ea quae iam dicta sunt, confirmantur per tradita late a Stari. Oddo
Quae praeterea iurisdictionalia Com
missario competant, renuisived claratur. OVi A regulis generalibus allquot exempla iurisdictionis Commis Iario competentis subiecimus: non abs re fore putauiamus, alia insuper, quae in sequentibus libris tractantur, digito quasi demonstrare. 1 Cognoscit igitur Commissarius de intera rogatoriis; an admittenda necne, ut lib.
1 Eligit peritos in arte, eosque citat, cogir,
liby. p.s.7. 8.paro. 3 Partes contumaces plectit, lib. 2. pari. a.&lib. I .part. I. Testes similiter citar, cogit, dc denume- mero cognoscit, lib.I.Part. 2.s Instrumentorum sigilla recognoscere debentes, eitat; ac nolentes punit, lib. I.
deserti vel recusat, lib.I.Part.I.
215쪽
De vocabulis artificum, & distribuatione huius libri.s p M M A R I A.
i Artificium anesia tona quos intelligamin. a sua re artifices adhibeat Commissariisti. . D iis, binis sui. libri.a Anpraceptu conset, sim ex praeriis eam habent. non sint artis es. h opificu vocabulum senerariuε.e inficiariorum diuisio.
OVANDOQUIDEM commissionis ma teria ita ampla,& larga est,ut Commissa. tius ei solus praeelse nequeat, sed secundum varias eiusdem qualitates, variae personae adhiberidae, prout &in aliis rebus expediendis fieri solet, asi eius rei exempla varia a Luring. in suo theatro, traduntur ,θLI '. recte de iis nune consequenter agitur. Personarum enim tractatione rerum praecedere debere Iustinianus noster in I lxx. docet: & de personis primo quae tendum tradit Purpuratitan Π.33 i. 1 num. t. Has autem Omnes t personas gener Ii voeabulo ne diuertitas nominum alicui obscuritatem pariat) artificum nomine complectemur, interpretes nostros sequentes, qui omnes personas, me nominandas, sub vocabulo artificum referunt,& axioma,quod cuiq; in sua arte credatur, singulis accomm dant.Licet enim artifices ii proprie dicantur. quorum scientia certis praeceptis,®ulis continetur.fEt hinc illorum,qui alluvionem diuidunt, i non esse artificium, sed prosessionem in practica, ae sie paucis tegulis fundatam, assetit Carolus Carora. demo . diuid.ata. taxia Barz. ct agrimm de hisce etiam nonnulla scitu non iniucunda videri possitnt apud Claud.Coteraeum in lib. de οβ .mperar. 3.quippe
arsfortunam. sol.mibi 2M.J Large tame sempto vocabulo artificis, eos etiam , qui ossicium tantum praestant, complectitur. Unde & Opifices dici possent; quod vocabulum test ge- bneralius, Aristot ib. 7. palit.c. io. Herodot. θλα. himriar. Et officiarii t diuiduntur in sabii. eles & ossiciales, de quibus Zas restonsi. caseu 3. num. c. & subtiliter examinat Marcus Veristraneus in erret. libesiae iure uber. p i6.in princi Adhibentur t autem hi artifices in commiis isone tum praecipue; cum vel ipse Commissarius rem, cui artifices adhibentur, per occupationes expedire nequit:aut cum res vilior.& no satis digna officio commissam expedie-da; aut deniq; ipse actus ita comparatus est, ut Commiliarii scientia sola non sufficiat: nam tum rectius adhibentur eius rei peritiores, quod ii melius praesum1tur scire causam, qua ἁu.Cagnoi inpra .storum,nu. 78. De quibus omnibus hoc libro ita tractabituri tui in duas spartes integer distribuatur. In prima parte in fenere exponeretur I quae promiscue omniam peritis, vel saltem maiori parti sint communia. In secunda omnia artificia in diuisone enarranda, ordine explicabuntur, ita ut quid
de unoquoq; in specie dici possit, manifestum fiat: Non enim ad personas singulas extendi possunt.Ne ergo Commissarius erret, quid vis nictaq; proprium sit, primo desuadum erit.
r Arrifices aut sitiat liberatis aris mechanssci. a Liberales sum. autprofessionissa auae ansa. Et in singia uereb- comprehendantu . 3 Mechanici sus.. Diuisiones varia artificum remsiueis.
216쪽
A DHIBEND. CA P. III. s E V PERIT.
VT integri huius libri tractatio tanto dexterius pertexi possit, diuisionem prςmi tere,ex eaqiae ordinem rei tractandae inuestigare consultum fuerit. Tradetur ergo non integra artificum diuisio ; sed talis tantum, quae huic tractatui conueniens sit. Artium it itaque hic tractandarum lumma diuisio est. a quod aut Liberales,aut Mechanicς sunt.1 Liberales constant,aut ex professionibus,aut ex artistis ut vulgo loquutur. Inter professiones primo loco pono eos, qui iuris ciuilis cognitionem habent, aut habere debent: ut Procuratores , Adiunctos, Notarios, vel Scribas.
Secundd Medicos: quorum priores medici simplicitet dicti, posteriores Chirurgi, & ob-3 stetrices erunt. et Mechanici vero in Commissionibus adhiberi soliti sunt, qui vel certa habent artis praecepta, ut Fabri: vel qui hisce
desti tuuntur, ut Astimatores, Nuntii. Alias 4 diuisiones tartificum apud Doctores, praese tim Castanaeum, in Catule oria mundi. parre 9. Tira queli. de Nobilitate. Ze Gonzag. in Plaetutas uniuersiae. Sc luculenti ssime apud Bodinib. 3. cap. 7. de repubM. t ac alios infra citandos curiosius haec inquirere volens, inueniet.
et Varis mori deputanssipentos. a Tac ιιὶ veri expresse.
IN hoc capite pertractando diligens eons-deratio adhibenda est: Nulla enim comis. so est,quq plures decernendi modos habeat, at quam haec, quaecum petitis aliquid faciendum iniun sit, ea tamen pro maiori intellia gentia, ac facilioris explicationis gratia in se-χ quentia mcmbra distinguitur. t Vel enim tacite vel expresse id fit. Tacitu,quado in Commissione, ex natura ipsius Commissionis, adhibendi periti; cuius exempla insta, de Nuntio,ac similibus personis tradentur. Expresse, quando disertis verbis eius sit mentior idque rursum duplici modo; vel ex ossicio, t vel ad sinstantiam partis. Ex ossicio, quando iudex, perpensis omnibus circum stantiis cum petitis quid peragi iniungit,ia eum modum, qui supra in libro z.in fine traditus est. Ad instan-riam partis, quando a partibus, ut aliquid fiat, supplicatur. Vtrumque autem hoc vel principaliter, t vel incidenter fit. Principaliter, quando non nisi sola Commissio cum peritis suscipitur. Incidenter, quando cum aliis commissionibus decernitur,qua re in Camera nihil frequentius: Nulla enim fere commissio decernitur, quae non petitum aliquem adhibendum statuar. t ratione temporis iquoque hae Commissiones distinctionem recipiunt. Regulariter enim & ordinarie fiunt
in tempore probationibus destinato. Extr ordinarie aliquando ante litis contestationem, ut insta in specie tradetur, de lapidum eleuatoribus. Aliquando vero post conclusionem in causa: idque in Camera usitatissimum est, cuius rei similiter multa exempla infra subiicientur.
a De electione varia Doctorum op momena userim , utilitas huiuι tractarionu. 3 Periti consensu partium elesti non ν urant. . Euctis peritu consensu partium, eorum c/tatione opa
et Partissim quis elictionem tribuat.s Iudex non aliter eligit,quamsi partas tonsentiant. ς Virique , parti, is iussiri electio tribuitur, o Prini, tonsensu tu M. tri stur electio. ii Commissario hoc tempore alactis tribuituria Arrisim quariri commissanin essumat. seius nulla in commissione fiat memro.b Artificem sapa c. essariusse partes eligunt.
CVmi non uno ore omnes, quis eligere et debeat peritos, doceant; e re huius tractatus esse existimavi, hic ea de re agere. Etsi enim possit dici, parui eisse momenti hanc C e tracta
217쪽
rractationem seum nihil interesse videatur, siue a iudice, siue a parte, siue deniq; a Com- millitio eligantur periti, cum eos praesentes actui esse sussiciat) Magna tamen huius considerationis vis appar Ubit. λ Et ne omnia,tquae inde resultant,hic lon-Sius repetam , unum aut alterum saltem re feram. t Periti cum eliguntur consenis partium,non iurant: secus si a solo iudice ex ossi-gio. Pacian de probarion.late post alios Ilib. I. . 47.nu.n112. ibs, sed hoc sum. t Accedit, quod quando de consensu partis fit electio, non opus iit postea partium citatione, nec praesen
sonae,de quarum electione disputatur, Iudex F scilicet, Partes,& Commissarius. Iudici t omnes sere leges,& canones,quq deAmmem re loquuntur, hanc electionem tribuunt. per .causam.de probat. ibι deparari curetis. & LL3. ii ventre in 'ulend. ibi. qua a te siumprafuerint. 6 Idque tunc t sine dubio obtinere, cum actus plane a iudicis potestate depudet tradit Ma . Card. in re .peririn.num Π ubi alios ad hoc aulegat Reiner. Budeli. de re ni maT. lib.i cap. 27. 7 nuin. I 2. t Partibus electionem esse tribuendam. per I.hu edictali. g. bu illud.desecunLnuptiis. ibi. Quos utraque pars elegerit, dicendum videtur. Felin. cap. yransuisti. de probat wn Rehusf
3 singer. centur s. obteritat. 3 . t Ac licet Iudicialiquand id eo needi posse statuant: tamen hanc Partium electionem eo ipse non debilitari certo sibi persuasum habe nr. Volunt enim, quando paries inter se conuenire rati me peritorum nequeunt. I. insin. C. nium reis svnd.post alios Reiner. Bud eq.lib. l.de re nummari cap. 27. Panorm. & alii in c.proposiuisti. ct in cap. tenori.or cIator, de re iudicat. Rebu T d. oco.num. I . Mascard.in verb.Peritus.nu. i . tum demum ad iudicem recurrendum. Et haec videnis in t sibi quodammodo contrari ri: ad quam contrarietatem euitandam, alii hisce plane' neglectis,arbitrati sunt, utrique.& Iudici, Ac Parti hanc electionem com petere, ut constat IO ex traditis a Pacian .d lac. nutriria. t Alii non aliter parti . quam eo sentia Iudicis, eam competere putarunt. Schenck.in progymn.t arfo-ti. q. II. 1 1 1.Il. MInsinger. Gos . Et licet haec
ita ex iure communi, & interpremm opinio nibus disputari possint, ab eo tamen Cana rae stylo aliquatenus recessum, mediaque inter utrumque via adinventa est. t Desertur e- unim integra clectio peritorum fere omnium
Comminario. Dico fere: quia licet hoc saepe in specie fiat, ut in causa Tricnbitri cotra spoliet isol es ubi ego commissarium egi. Et in cauli 1 ui tillesii cotra Θosing ubi petiti sunt operarii artifices vulgo Pammeisset ) tamen etiam i saepe Commissatius cum in commic aisione eius nulla fit mentio,eos accersit. Sic pictore Comissarius adhibuit, in causia SoIms contra ipsast gras Ucregs ait S. Saepe etiam liberuin relinquitur t ut vel Commissarius bipse, vel pars peritum addueat.Ita fictum ratione agri mensiorum .in causi effersicin contra glina. J Idque ideo, quia adiudicem s luna id non bene, hoc casu potest pertinere, cum is nomina & persenas artificum sibi eo-gnitas non habear. Sed nec solis hoc cone ditur partibus, ne longis altercationibus in Camera tempus disputado de idoneitate harum perlbnarum conteratur. Nam saepe alia quibus suspectis, noui iterum nominandi forent.Quando autem ad partem pertineat ei ctio,intra in4pecie explicabitur.
De Numero artificum. , S V M M A R I A.
218쪽
I Quatuor ad catiteliam elige L. Eo Plures quam tres etiarido eligenae.
r Υ Ie in primis attenderet debet Comissa- 1 Arius ipsani commissionem,quq aliquando numerum exprimit, arg.eorum, quς iupra sunt tradita, & extant eius rei exempla apud Seyterum. Cum enim a lege aliqui nominati sunt, tunc alios no eis: addendos tradit Mac card. post alios n verba, peritus.num. 1. Pacian. c. p. 47.lib. .nu. 6.de probation. Illud autem maiorem dubitationem habet, si in commissione certus numerus non fuerit exere illis, quot
tunc sint eligendi Z Et diuersie sunt hac in rea i Dd. Opiniones: aliqui enim ad euitandos sumptus argum clemen.vnic. seque'. ns.1 ct fluctuum. de traditin simili Rebust.in tractat.
Praecon. 2 intrat. c. l.glossa. nuai. uni fidendum putant: eamque sententiam veriorem dicunt Bursat. consi s 7.nam χχ. l.a. Budelicite monet. cap. 27. num .is. & pro hac adduci potest lex in c.quia induante. g. vlt. de pras ripi. Is inruptione f. i. Finium regundorusi quu. C. eod. 6 inde errantes inau:bent. Ttnemen Imperatoris. Oi nimbus illa Dd.communiter. Quae tamen opinios non videtur probanda. t Primo, quia periti hi compaeratur testibus: unum autem testem non susticere certum est.Secundo, quia oculi plus vident. quam oculus. Alii cum mica salis hanc sententiam intelligunt, ac varias distinctiones adierunt, primumque casum po- nunt, quando causa non est ardua, i sed facilis, ac parui mometiti tunc unum sussicere, si plures in promptu no sint. Ratio,quia in magnis demum cautius agendum tradit Pacian.
Quod si in loco. Mascard d. sec.nu. 2I.9 21. Mynscent. 6. Uerv. num. 7. Haec tamen distinctio, quantumuis a praedictis Dd. approbata sit, a Commissario tamen non erit attendenda.Licet enim in magnis cautius agendum; ob id tamen iuris solennitates,&necessaria requisi. xa ad aliquem actum, non sunt penitus neglienda. Hi ne in Li. de rant. ing=icim. ubi tres ad-iberi sit adetur, Ila distinctio,an magna,vel parua sit causa, reperitur. Ideoque, ut modod ictum est, nunquam Hucreditur, nec distin- cito attenditur,an causa sit magna, vel parua. Cum ergo hi artifices testibus aequiparentur, nec ni his inter caulas distinguatur, sequitur
idem ius in illis statuendum. t Alia distinctio sa Dd adinventa sic se habet, quod aut in illo
loco, ubi artifices astumendi, plures repetiantur: & hoc casu unum non sessicere, pertexta
bus plures ad hoc, siae differentia, an magna, vel parua causa, loquetes, allegantur, qu abide in videri postum: Alio autem casu, quando scilicet plures non reperiuntur, sed unus tan
7.ηum. y. J Qua quoque ratio parum moti re debet Conimis Iarium: Licet enim is plures in promptu non habeat, potest tamen nihilominus ex locis vicinis alios aduocare, prout quotidie fieri videmus, Alciat. in
lig.Et ratio est: Quia abientia talium persona- ru, no debet laedere ius alterius. Nec enim ad certum locum ars astricta est; sed potius praeceptis certis constat,ut sunt sese omnes artes, quae hoc tractatu recensentur. Neque vero haec lententia contra hactenus traditam. mnium Doctor u opinionem, tanquam plane noua, temere reiicienda erit. Nam & in effectu eandem Dd. tenuisse demonstrari potest. Volunt enim iidem Dd. saepe etiam extra Prouinciam citari posse. Simon de Praelis. d. loco. Pacian .lοιο num. s. t Tertio Dd. unum csussicere volui, qui a publico sit salariat iis per
tem magnis prautitis artis suae spectiminibus,aiuid publice promotus est. Quae quoque pinio non subsistit. Nam in simili de testibus dicitur, quod viii, quantumuis in magno C e 1 digniu
219쪽
dignitatis gradu posito, non credatur. Deinde nullus est peritus, qui non aliquando labi possit; fallunt enim saepissime oculi obstetricum. Et tradit Alciat. in d. . I. g. eadem an alia. in verb. interpret. In iudicialibus cum sint instat
testium, non credi uni, etiamsi publice ele-7 etiis sit.num.i , . t Alii distinguunt, quod aut
ars certis praeceptis conssc i, tunc iudice, quot velit, adhibere polIe, etiam unum: si autem non constet certis praeceptis , tunc plures. Schenck.Lis .mim. u. ct 2 q. Et Pacian a loco. num II. Mynsu g.Obstru t. 34.ωηtur. 6. Quam
tamen sententiam hic non polle habere t cum puto, cuni diuersitatis vix ulla appareat ratio; nisi quis dicat, illos peritos, quorum ars non constat certis praeceptis, testibus magis, 8 quam alios aequiparari. 1 Alii tradunt, consensu partium adhiberi posse unum tantum. Alaiar.disium 1:. . 3M regund. Masordduco. num. 18. Quinimo id reliqui ad unam partem tantum pet ratem videlicet reserunt. Pacian. Doco 1 1.Quod tamen an semper Iudiet,quiculi cia timari debet, sufficiat, valde dubito.
si t Rc liqui d cniq; ratione peri taedistinguunt,
que nobis probari potest ex iis, quae proxime di cta sunt, quia Commissarium latere potest, an periti stimus quis sit,nec ne. Deinde, quia quant uuis pi ritissimus quis sit, facile tamen labi potest. Et hoc docet Alciat.Gocoarum. 9.Io et Vetun tamen cant aliqui, praeter hos, casus, in quibus unus sessicit. Commularii arbitrio relicti: in quibus ita dirigit hoc a rbitri u suum, ut videat, quid in simili Camera in comissi nibus expres Ierit, verbi gratia: unum Pict
rem, unum nunci lim, aliquando eligere praecipit. t Quia itaq; regulariter virum non suf-u ficere validi ssimis rationibus euicimus. ex suis petioribus an duo satisfaciant, videndum estὶ Et sane videntur sufficere. Primδ, quia generaliter in legibus,& maxime ιη Lis irruptione. O .regund. pluralis numeri fit menti orae similiter in commissionibus plaerumque ille numerias exprimitur. vas in unpartitis e. artifi- radices berusseu solui. t Pluralis autem numerus duobus est contentus. cap. pluresui regulauri . .
in s. Deinde hos artifices testibus aequiparari supra dictum est: Iuris autem est, duos tcstes sufficere. Lubi. num .de isti . Hinc quoque in Camera duo piaerumque nominari di exeri mi solent: prout ex sen tentiis S leri constat, qui in specie de fabris & pictoribus hoc tr dit , atque id quotidie sic obseruari vigemus. Et haec et est communis Dd.opinio, ut post , is
gulariter Commissarium, si commode haberi possunt, eligere debere puro, idque ex haeratione, ne dissentientibus, vel discordanti b. Palles inanibus sumptibus nouis eligendis, aut tertio post actum expeditum,de nouo adhibendo,grauentur, quod tribus adhibitis facile praecauetur. t Et haec corroborantur Geo,quod de arbitris statuitu meos numero impari esse eligendos, ut discrepante uno, reliqui duci maiora constituant vota. t Nam idem de irmatori parte iudieatur quod de toto. I omnes. 3. Lmin. Qua instaud credit. ι 'mma cum ratione depecul. Ol.nomen.34. 3 filio. g. legat. . ιβν quam. C.de reuocand. donation. Hinc Capitulum dicitur, cui maior pars Canonicorum in te uenerit pro actu explicando. glossi in c.ιam imur Canonicos χχ in verss.capitulaea incitrare. Et Procurator Capituli dicitur, qui a maiori pa te constitutus est,ut glos loco.ct ibi Abb.Viu. decf. a. Ac haec sen tetia expresse com proba- lux in I. i. devextrasitan cuius principio,tres
a Praetote svi inquit glossIeligi debent. R
tio, ut si omnes, vel d uae renuntiauerint praegnantem,lis credatur, ut in *.ex hoc rescripto. 3.s omnes.rad. ct in F .eligentur autem. Ibi propter hanc imparitatem quinque sunt eligendi, &tunc tribus creditur. Lloco. &Cuiac. ad 6. ven- tertit χε. lib. 2. t In numero autem hoc eli- irgendo, inquirendum est Commi ilario diligenter de loci consuetudine . ubi actus per
artifices expediendus est. Variant enim in hoc locorum consiletudines. Hinc aliquando partis Procurator coram me Commissarii ossicio defungente, si pauciores. , qu3m
220쪽
sEV PERIT ADHIBEND. CAP. VI. ros
eonssuetudine squae tres requirebatin a me adhiberentur, de nullitate protestabatur. Eam autem consuetudinem a Commissario obis seruandam, nec sine nullitate transiliri posse. non est dubium. Si enim committens, Cameista scilicet, ad id obligatur: quanto magis eius Commissarii. t Licet autem ultra tres artifi-era Commissarius opus non habear, quatuor tamen etiam eligereti euocare potest, idque eo fine: Quia cum ante actum commissionis artifices se inuicem examinare, & si quem imter examinandum minus sufficientem inueniant, reiicere, partesque contra excipere soler,ne,cum hoc euenit, desectus oriatur, plures etiam,quam uti constituit Commissatius, o citare suadeo. Et haec ordinarie obtinenti re tamen ita effugi tame liquando quinque vel plures adhibebit. Cuius rei exemplum pro ponit ur in L Li . de ventre. inpiciend. Sic examinatores in Doctorando quinque requiruntur, late post alios Paciandδεω.num. 48.
Quales eligere debeat Artifices
v beat: multum enim tin hoc situm est propter
constetudinem, quae in conficiendis actibus per peritos a Commissatio eligendos. vi i fra in specie explicabitur, attendi debet. Inupsist autem qualitatibus primo inquirat de aeperitioribus , hi enim caeteris praeseredi aD
Quia tamen id directo comode fieri non potest; cu saepe ex affectione imperiti pro peritis Comissario nominetur,sequentes regulas obseruandas Comissario tradere visem fuit. Inter plures t videlicet artifices talem eliget 3 Comitiatius, qui patrem artificem habet,iu ta doctrinam Alberici de Rotat. in verb. artifex dicentis. Quod si quis patrem habuerit aristificem,& ipse eadem arte utatur, prςsiimitur in ea valde petitus. Sic in China nullus artificum filium situm in aliis artibus, quam quiabus ipse utitur, instruere deber. sam Quin de Gostem ora minista de regni. lib. 1Jol. i 86. o itero.in relat. uniuersi. i Deinde inquirere debet, an recepti sint in matriculam artificii, quos adhibere cogitat, εc ut nos loquimur:
ob m ιstnmis sedent idque duabus de causis.
Primo quia antequam in matriculam recipiuntur, examinantur ,& ob id etiam suffiei-enies praesumuntur. Deinde, quia tnon faeile sassumuntur infames per nae,quae, ut mox dicetur, non pollunt elle artifices. Terti δ etiam
de iis indagabit, qui ossicium aliquod in tribu habent prout in omni bene costituta Re publica esse debenr. Petrus Gregor. de Repuliae lib. X. 9 sne. hi enim praeseruntur, Cai-san. in Catalogguria mandieart. m. considerat. 3 s.
I, quirendum et quoque quarib a Comii Ja- 6
rima nassumendus ad hoc officium intra decennium arte in exercuerit: si enim destitit ab ossicio artis per decennium, insufficiens praesumitur: ita egregie tradit Bartol. testib. num. 6 . Mascarae in reis.orfex. t Cuius rei haec est ratio, quod etiam insta hoc tempus, utpote quinquennium, praestimatur obli ino,
seniorem t in dubio Comitiarius praeseret iuniori propter expcr.entii, quae maior praesuinitur in sene..Argum. sinat. de Uronib. Ib ir.