장음표시 사용
221쪽
Quod etiam habet utilitatem, quia in dubio
in praelatione artificum pramalet testimonium eorum. In hac tamen parte modu hanc obseruabit, ne nimis senes eligat, hi enim propter desectum multarum rerum, non satis iusticientes esse putantur. Si autem persectust magister haberi non possit, indagabit, an mediocriter arte quis instructus, vel artis maximae partis cognitionem habens, reperiatur, hic enim videtur assiciens. Paci .d.
latomun . i 3 . fillud quoque non negligat, ut magis famatum, si de qualitatibus dictis nihila eerti inquirere possit, eligat, i per notata riCamil. Boret. ad Spec. Bellug. rubr. 6. in rerbo, ο Doctorfamrin.J Vitabit i autem illos, qui emerui artificis titulum, & per sordes ad eum
peruenerunt: hi enim non gaudent nomine artificum. Rebuff. in tractuti cimgilla. artifc. artis. 3. Ad extremum Draeter sumcientiam artificum alia etia requiuia perpendet Cam-ri missarius. Primδ, an sit bonae ramae t & existunationis : Quia infames regulariter non admittuntur. Paciana loco. num. s 2. Mascard. d.lo .num. 46. Ratio autem, quare honestae personae requirantur , haec est: quia honestas adiumentu omnibus rebus adtert, quod tamen eatenus admitto: nisi sorie agatur de re tali, quae tantum perinfamem personam
explicari potest,ut sunt de consuetudineGermaniae lictores ae alii , quibus aliquando
Commissarius uti cogitur. Et in summa omnium artificum qualitatem Comissarius secundum consuetudinem nationis, moremque communem patriae considerabit. Tir, quel l .de nobilitat. cap. H.nu.I. Secundb t fid litatem inquiret, ea enim sium m opere desideratur in omnibus artificibus. Paciana.loco. 3 num.iso.* mp dicta. Hast autem qualitates omnes Commiliarius ex vicinis, cum quibus
artifices quotidie conuerantur, dc qui ficta eorum scire prae suaruntur, vel , Magistratulo ei indagare poterit. Hinc cauti Commissa- tii, i ut om nes am bages fugiant ad Magistratum loci, ubi artifices degunt, pro mittendo artifice quilificato scribunt. Ita enim de peritiores mittuntur, de facilius absque ulteriorubus ae arctioribus mandatis comparere so-
lent. Circa hoc tamen et qua tio suborituosi
Magistratus imperitum mittar, eoq; pars la datur, an eo nomine conueniri ponit Et si ne si Magistratus non dolo nec culpa peccet, non tenetur, non secus ac si peritiininum misisset. Si tamen supradictas i qualitates in bigdo iam praedicto resciscere non licet, in d bio pro sussicienti eum habebit. Mascard. in verbo idoneus. ct traditur , Menoch . I. pra-μmption. 8s. 9 86.ac in specie de peritis ita a
De citatione Peritorum & aliarum personarum commissioni adhiben
IN hoc processu peritorum videtur distin
ctio circa citationem adhibeda. inter commissionem , quae ex ossicio, eam, quae rad instantiam partis fieri iolet: ita ut priori casi non opus sit hac citatione, per ea, quae infra tradentur de oculari inlpectione. Post riori autem ea opus esse hic demonstrabiatur. Nam in omnibus actibus commissionum citationes fieri consueuerunt. Citatiot autem haec ad tres praecipue personas diri- Σgitur, Partem scilicet producentem, & impetrantem conum ilione In: HItem , contra quam
222쪽
s quam,& peritos. Licet autem, ' quoad Pamres , non opus videatur citatione; quia, ut sura monui, periti consensi partium saepe ha-ilitantur, ut & decreto iudicis in Camera. Iuris autem est: Quando sic electias de alte
deponere dcbet, non opus este citatione. Idque excommuni Doctor. sententia. Soa-reZ in libro receptarsentent. sit. Einum. D. Villa-l ob in commvn. opinion. lit. Ε numero 2 o. Hoc
4 tamen i praesenti casui nostro non obstare Puto, quippe cum non solum in quotidiano viii sit tales personas sena per citari, sed etiam
ii a communia eius rei exempla viva nobis suppeditent , eorumque vestigiis interpretes insistunt. Icomparitioncs. C. si de instrumen. l. baceri. .di. g. his illud. defecunae nupt. I iquando.Cod.de testibis. l. 3. C. nitim re ni rI. Isimen- forfissum mod.dix. Barth. in I. Trioponius .de δε- re praelegata. Pan ornili. in c. quia iudicante.de praefri t. Monach. in capr. num. r. confess. Tira
di potest, citatio necellaria est. Ita post Petri Duen.reg. 9 a. Bartol. Alex. Ias tradit Maluata. I coin. t Citatio autem haec,ut in alii .sie&hic
continere debet terminum, quemadmodum infra latius explicabitur. Licet autem idem terminus , qui testibus indulgetur, constituendus videatur, ex natura similium. Arti Lees enim de testes hie aequiparantur. Tamen illud hie locum non habet, quia Commi iI rius in testibus citandis plerumque illum temminum , quem ipsis Partibus constituit, una praefigit, qui lio ingratiam testiuin, sed Partium, ut eae interrogatoria conficiant largior
elle solet. Sufficiat ergo his peritis paucos dies praefigere. Sic&quinque aliquando dies hiscc peritis indulsi, quod tunc maxime locum habet, cum commi illo, de eis adhibendis, postea Ilipermenii: Solent enim sepe Pa res, i ermitio prae fixo Parti bus Se testi bus pendente, impetrare talem commistionem.: quo ergo simul expediatur omnia, brevitare temporis non obstante, citabit has persenas Co- miliarius, ut cuncta in praeludiis simul peragantur. t Cauta autem , propter quas ad spartes citationes hae fieri consueuerunt, sunt variar. t PrimaeIl, ut videant iurare peritos: Inam illud iuramentum in praesentia utrius que Partis praestandum. Angel.in d. f. qusdamnum. is. 23bid. Schneidevvin. num. 12. Instit. actum. Francisc. Marc. post alios decision. i 69. num. 3. Vbi tradit, dominum de Selanis voc tum ad videndum iurare petitos&agrimen- seres. Secunda est,ut praesentet adiunctum, 8 qui aliquando cum Commis latio actui ipsi, de relationi interest, nonnunquam soli actui, aliquando relationi tantum e ut infra magis in specie deducetur. t Tertid, ut exceptiones ' contra personas adhibitoruin peritorum e hibeat; quam causam principalem ponunt. per Laut quod autor. ι quodvi aut cum . anget in 3.que . . Instit. action. t Cum hac autem cu rotatione copiam commissionis mittere Commiliarium debere consultum est, non solum Partibus, sed etiam Peritis. Quia hi Periti alias se inuitos compelli no poste putant, cum ex contractu locationis citentur, ut mox di- cetur id, quod eo ipso, dum mandati Imperatoris copia ipsis transmittitur, ex quo praeci se sibi comparendum vident, euitatur. Vnde diueris talis ratio inter eos & testes s in quibus infra contrarium, statuitur) apparet. Il- ialud autem quaeritur : An & nomina artificum Partibus sint una eum citatione mitte da 3 Et sane videbatur dicendum, quod non. Primo, quia commissio t illius rei nullam iafacit mentionem. Secund5, quia periculum subelle hoc casu postet suborirationis,accorruptionis , quae materia peccandi omnino Partibus adimenda est. Contrarium tamet nilari & aequitati magis consentaneum esse puto. Prim Λ, t quia hi Petiti testibus aequipa- is
rantur: Constat autem, hoc praesertim tempore, testium nomina, una cum commissione parti elle mittenda, de quo infra suo loco latius.Secundo, quia commissio iniungitCommi IIario, ut non partiales citet: Saepe autem
fieri solet, ut Commis latii, partiales ab aliis
commendentur,quos ne adhibeat, Pars, cor
ira quam fit productio, in continenti adductis rationibus, ad viuu Comiliario demonia strat,
223쪽
sEV PERIT. ADHIBEND. CA Ρ. VIII. a. os
ipsi praeciduntur exceptiones contra persio nas peritorum opponendae: Iuramentum in ipsius absentia praestatur, solusque Commis- sirius,cu.n vel sine adiuncto acium perficit, argumen. l. sedes loci. g. si quis*per. 3. Finiam re-3 g acor. l. 37.ς 3. deludum. t De Partis autein producentis contumacia id statuendum , Omnia ea geri, quae Comissio iniungit, licet id raro fieri soleat, nam huius Partis absentia saepenumero facit, quo minus Committarius actum huc exercere possit: naaxime si res per Peritos expediendae Committarium lateant: idque si eueniat, ne Comiliarius in incerto 4 versetur, t eam mandatis poenalibus cogere 1 potest, vic5pareat. An autem illat Pars commissioni tunc renuntiare possit,quaeritur Et quavis videbatur, quod non: quia causi iam
est comunis facta utrisq; partibus: id tamen fieri posse,ex iis, quae infra de renunciatione ocularis inspectionis tradentur,apparet, nisi utraque pars in Camera simul per Peritos, quid fieri petiis let, aut iudex ex officio iniuri-xilset: tunc enim expensas omnes eo nomine factas refundere deberet,argum.eorum, quae supra de renunciatione dilationum & contumacia dicta sint. Quid autem de artificibus 6 statuendum, maior est dubitatio, ant&hieogi possinti' Quaestio haec, quia quotidie in praxi occurrere solet Commiliario vel enim
omnino non comparent hae persenae, vel exceptiones, quasi non teneantur comparere,
Commissario transmittunt idcirco in utramque partem dispia tanda. Et eos cogi non poD se ex sequentibus rationibus videbatur sta- tuendum. t Primb.quia illi operas suas locare solent: ideoque nec ad contractum it. 8 lum celebrandum cogi posse videtur. 1 Contractus enim sent ab initio volutaris. in commodato i7. 6 cut autem f.commodati. Deinde hiartifices sint instar arbitrorum , ut supra deis y ductum. t Arbitri autem cogi non pollunt. Angel. ωULM8. Αlciat. confit. ii . lib. L in imprest. Bassiens Terub, quia hoc est beneficium, o t quo quis aliquid lucratur,ad quod quis inultus non potest cogi. Lboc iure. 6 non potest.ls donation. I. soluendo. de negotiis gestu. Isolutionem. e solution.Linuitus.d regul.tur. Hinc HO-ratcib.i Epistinquit: uuis eam inuitum seruare laboret.
Quartδ expressa est D d. doctrina, quod periti
in arre non possint cogi, late Pacian .de probat. cap. 48.nu.17. Contrarium tamen ex iure est vorius. Prim δ' enim hi artifices sent instar te- iistium; si non veri, tamen praesemptiui: ut vocat eos Bald. in I. ataop .flub num. Ist. τυα si autem non est. C. de his qui accusnon post. Pacian. deprobation.lib. I.c. 7.nu.ls. Et licet ille multas differentias inter testes & peritos adserat, in eo tamen coueniunt, quod in pluribus comparentur. Sic appellat Paris de Puteo. Agrimen res testes magis credibiles, in tractat. definibfeia c. 1 .nu.Iq. adegar LI.inf. de aqπapsu. racetivis arbiter. de probatis. 1 Testes aut cogi irpossunt. Deinde sunt i artifices, ut vulgo v Iscant, iurati, qui etiam cogi possun t; ut aduocati & procuratores Camerae. Gail. lib. t. obsimust. I. num.I. o s.ct aliis.quod exemplis infra demonstrabitur. Tertio ita tantur a Caesare r vel eius delega o, & ideo mandatum suscipere coguntur, per ea quae supra libro 1.dicta sint: Ubi quoque demonstratum est , Commissarium nominatum posse cogi. Similitcrt Notarii quoque coguntur seruire partibus. Is I. . C.de colIstfunderarim a t. Mando post a
pere curam aegrotorum. Ripa.rn πactat.deps. in cap. eLadcuram pestu. t Hospes qui in- ipfgnia habct, recipere hospites. Barr.m l. I. f.I. sui. Cauponstabular.argum.l. rvrc. y snai.ibi.nec repellare potest iter agentes. F. Furti aduersiti muta Cauponsabular. I lisce se et statutis, non obstat igprima ratio. Nam Imperator ex causa potest, vel in totum tollere, vel coarctare cotractus:
Sic enim prQbibet vendere pro libitu subditum,ut supra dictum. Vel respondetur solitas locare operas stas cogi polle. Mandos
spondetur, illos esse quas arbitros iuris, qui cogi pollunt. Tertium argumentum quoque nihil ad rem facit: Nam princeps potest etiam
inuito coserre beneficium, quemadmodum supra traditum. Non obstat quoque Doctor. traditio, quia illa nulla certa ratione nititur,& ideo eadem facilitate, qua astruitur, etiam potest reiici. Quinimo contrarium iuri magis este consonum pluribua exemplis est de-D d monstra-
224쪽
monstratum. Ex quibus omnibus constat, Commissarium, artificem, siue cotumacem, sue se ivolas,& tales exceptiones,quq hic profundamento negatiuae adductae sunt, producentem recte cogere posse. Et hoc saepe in commissionibus commissario iniungitur, ut cogat. Ita factum in caula EMrst in contra
giis da. J Sed quibus poenis cogi possit, quae
ritur ' Et sane hic eum eandem viam, quam supra in mandatis poenalibus tradidi, ut &ea, quae de testibus contumacibus tradentur attendere debere puto, eoq; lectorem, ne eandem rem bis repetere opus sit, remittimus.
De Exceptionibus, quae contra pe
t Diviso Lartim exceptionum. et Commissarius an vi excepisonibus contra peritas ea gnoscas 3 Pro negarime. 'o a firmasia . 1 Ch/ectiombus re*onderum fi Hreptiones eorum arris imperitiam. 7 Ex priones ratione defetim adiarum qualisatumn tessariariam inpersonis. a cisseium Commissisti rasea has omnos Meeptioris.s l morales lauri in Camera non auendunturi
QVando ad ipsem actum cum peritis ex
pediendum deuenitur, Cona illarius evi posito mandato; ut infra dicetur, peritos partibus praestentat, quae deinde varias exceptiones ad eos remouedos in medium adferre sex lent.Eattamen non ad unum sitiem fine sunt directae: nani aliquae ad remouendu eum penitus , aliquae ratione omittaru requisitorum proponuntur. Illud ergo, antequa ad has species deueniatur, necellario inquirendum est: it Aii Commissaritas de his exceptionibus pocsit cognoscere: an vero ad Cameram harum resolutione remittere debeat, reseruata partibus protestatione,ut finito hoc actu ibidem exceptiones has proponant
3 Et quidem similitudinet illa inter testes,& Peritos saepius inculcata , recte leonsiderata, idem iurisian utroque statuendum vide tuta Testes autem, exceptionibus contra e oppositis, non obstantibus, salvis, postmodum contra illos opponendis, admittendos ex infra tradendis constat. Hinc dicitur .ad committentem pertinere cognitionem re-l robationis testium, non ad examinatorem. ate Menochius de presumption. s Q num. . libro. Idem de de peritis iudicium este probabiliter statuitur. Quod & innuere videntur Doctor. dum de persenis petitorum coram iudice disputandum eisse tradunt. Angel in *.qvadam. Institui.de action. ubi ad hae l.aut qui aliter. J. Quod vi aut clam. adducit. Contrariat tamen si latentia in nostro casis est verior. Prim A, quia . ut supra demonstratum est,ia
arbitrio Commissarii est eligere peritos : de non tum id, sed etiam qualificatos, minimeque suspectos adhibere debet. Si ergo ei
electio talis consequenter & cognitio competit, statutum autem est, ad integrum hune punctum electionis , Iudicem competentem eum esse: cumualias actum talem vere sine suspectis persenis absoluere dici non posifit , si de personarum qualificatione ipsi inuestigare, Ac cognostere non iterat. Et id adeo verum est, ut etiamsi res ad Cameram deferatur, repulsam patiatur petens, ac de exceptione ooiecta cognoscere iniungatin Comissario. Vt factum in causa Deriri Pslitho ni gii ggem I contra inuri I stactae pacis. In
qua causa cum conquereretur in Camera de
partialitate adiuncti Notarii, & peteretur partem alteram compelli, ut alium non se Lpectum adiungeret , tale decretum latum
s praedictus N. ratione partialitatis Adiuncti Noratii quid releuans proponendum sibi existimet, id coram ordinatio Commissario ficiat, δe ibidem responsum debitum e pectet. t Eaque opinione retenta, ea, quae sin contrarium sunt adducta, parum obstant. Nam ad primum reseon detur. Hic a iudice tacite iniunctum esse Commissario ,. ut de qualia
225쪽
qualificatione harum personarum cognoscat, quod secus in testibus esse, infra docebitur. Deinde respondeo, hic ideo facilius deperitorum qualificatione cognosci, quam tostium, quia alii in eadem arte periti inueniri pollunt: quae ratio cessat intestibus, cum non semper alii haberi possint. Ideoque se. cundum Do chores facilius iudicem,quam testem recusari polle, ut supra lib. r.&a. traditum est. Ad secundum dico: Iudicem hic , se abdica sie hanc cognitionem, & ita accipien
dum dictum Angeli: quando ipse iudex sine
Commissario cum peritis rem expedit. Nunc ad duplicem exceptionum deductionem reuertendum. Exceptiones ad remouendum peritos comparatae, duplices sint. Aut enim opponuntur ratione pro sessionis, vel artis,
o aut propter alias qualitates. t Ratione ipsius artis, vel prosellionis si excipiatur, quem non
esse vere peritum artis : cuius rei exempla a contrario sensit ex capite praecedenti, de qua-
7 lificatione, de sumi possimi. t Ratione alia
rum qualitatum tales sunt, ut suspectiam reddant peritum, quales sunt omnes eae, quae testibus obiici polliint, de quibus suo loco. De requisitis debite no adhibitis in electione peritorum excipitur multis modis , verbi gratia' peritum non a Commiliario, sed Parte s- multaneo consensu electum esse: sic opponitur,de numero no senicienti adhibito, itemque: eos no esse legitime citatos, aliaq; plura
post in t opponi, quae ex prςcedentibus cuiq; 2 colligere haud est dissicile. t Has autem exceptiones si Commissarius sussicientes esse
videat, eas admittat, & consequenter errori medebitur. Quod si vero ita comparatae sint, ut magis solennitatem quandam tantum inducant , non vero sormam ipsam spectent,s eas tacite praeterire poterit,i cum &ipsi delegantes, Camerales videlicet, non ita scrupulose quaslibet nullitates attendant. Ordin. C.inrcr. pari. 2. tit. 4. volt dii illites viant, e lich, tigieitcii. Mynsing. centur.I. obsiem.ιt.27. Gail. bb. I. Oscruar. 21. nunt. s. Nam Commissa ius alicuius cutiae debet sequi stylum illius curiae, aqua delegatus est, & non illius loci, in quo audit testes. p r texi .in l. 3. Ude testibus. de per Doct. inl.i. C. de Amma Trinit. γ Curi. in
De Iuramento peritorum. s V M M ARI AE
Dostquam de Peritis adhibendis inter
I Partes conuenit, statim ad iuramentum procedere solet Commissarius. Quo cum deuentum est,saepe Periti, vel plane iurare recusant,vel se excusare solent. Quid iuris ergo
sit in utroq; hic videndum est i Et pximo qui- i
dem : Aii regulariter ad iuramentum praest indum teneantur In qua quaestione diue sissimas Interpretii inuenio opiniones. Nonnullist enim videtur, iuramentum hoc pla-ine non elle praestandum: nam tradunt, quod testimoniuni Pcritorum quandoque valeat, etiam sine iuramento. Sic enim refert Pr speri rini Oppositicontraestes. quaest. 74. num
226쪽
non procedere in obstetricib. inspicientibus,& referentibus: an aiulier sit praesitans: In medicis iudicantibus: an vulnus sit lethale,
aut quid similer ves in aliis peritis de peritia
suae artis aliquid deponentibus: horum enim relatio ac depositio sine iuramento recepta, valet. Sic enim per text. in I.I. circa prinιj. fiarent.tristic.vo tu ir glo.in V furandi in I. i .so ad νη. Pers. ιtem quanti tractatur de venite inpicien- Δ.&ibi etiam Butrig.in itanes Bare.num. . o Z.
ibi Mana dosim adit. sit F.vesc/ecundo vero casti post BArt. S licet. Paul.de Castr. Iason.& alios ibi per eum relatos. J Idque probare conantur ex glossi in l.iuristar d. 8. versicarem q ndo tractat. C.de testitus. ubi dicitur, quando agitur de ventre i picienco, Obstetrices in relatione sua non iurant:quam glossam dicit ibi Bar-tol. esse notanda, pro illis iudicibus, qui mittuntur a iudice ad inspicit ndum 1 ci, uerr,vel
fines aprorum,aut vulnera,&ad reserendum,
quod sibi idebitiir: nam eorum relatio facienda erit sine iuramento. Quae tamen opinio in genere non , idetur habere locum, cum
iuri contraria st. f prout post primam huius libri editionem reretio etiam eand cm glossi reiecisse Tiraqueli de prorip. g. igiis. ubi Iate quomodo hoc accipietidum explicat. Imo obstetri ei bus isto casu iuramentum non
pol Ie remitti, dixerunt Bellam. in cap. ixis. postn m. Io. N H. nric. BOic. num. inst. post alios, quos allegat antiqiliores, extra detistb. reseret Fariri. .Lnum 96 J t Secunda opinio est e rum, qui sic distinguunt. Peritos iurare debete, si a iudice solo, secus qtiando de consensu
artium, eliguntur:idque ex ea ratione,quodo e casii eorum fides videatur ag utraq; pa te approbata. Ita post Batr.in I. civicinin. g. eo iussori tradit Pacian .c s. deprobat.n 22.Perssed hoc ipsium. Stiat. is pract. obsier a.cas. num. Py. Mynscent.6 olfier. 32.n .is. Timq. d praseripi. O S. versica dιam . blando censio. R man. nu.sit.F. ubi hoe late tractat.J Quae t men consideratio similiter no videtur absq; distinctione vera. Nam electi a partibus,aut consensu eorum deputati,ita videntur electi, ut ea, quae iuri communi sint consona, praestent: quemadmodum de testibus, qui ab utraque parte producuntur,statuitur.Quam
uis non eam inficias, si expresse hoc addatur a Partibus, ut a iuramenti praestitione sint immunes: obtinere hanc sententiam, per ea, qua infra hoc capite tradenda erunt. IEt ita etiam post primam editionem inuenio retiiscere hanc opinionem Farin. d.l .9'.J Te tib , t u agatur a Partibus ut iurent, tunc ad 4
iuramenti praestationem omnino tenentur.
Pacian.Lηum. Militer. G. Quod & verissimum est, quia tale pactum pro abundanti, ad confirmandum itis ciuile, introductu esL Quod vero ibidem additur, quod si hoc non tiar. non teneri: illud ut verum simpliciter nobis obtrudi minime patimur, quinimo aliam pinionem : Artifices nempe, seu peritos iurare debere: pro regula liniuimus. χHIta es , t an praestiterisit iuramentum a principio a stis suae: hoc enim cassi non videtur aliud exigena uiri. Idque hac ratione, quia iuramenta non temere repetenda. Deinde ' quia nemo σpraelum itur venire contra iuramentum semel praestitum, & immemor clIesalutis aetemnae. Ita post Bald. & Felin. Paciandiloco nuineri
ea quoque sententia videtur fuisse Angel. in s. quadam. Inμι.de action. ubi exemplum refert in nutio, qui iurauit ab initio ossicii sivi quem amplius non iurare dcbere putat. Et videtur illud probari texti in cista audientiam. vescaum iuratin oscium Rumideliter exequi.deside instru
quas. 26. Contraria tament sententia plerum. γque in praxi seruatur, ac distinctio haec reiiciatur:& id non immerito. Primδ, quia omnes textus loquetes: artifices debere iurare: utuntur hoe vocabulo Artificum: quod satis indicat, talem elle perisnam, quae diu in ossicio fuit,ut in cap.de Qualitate attificum sit pra di ximus. Et plerumque Artifices, cum affiniuntur ad
227쪽
tur ad aliquod osticium, iurare debent: qus
omisso, no recipiuntur in matricula. Secundo,uniatur id ex ea ratione. quod saepe ad singularem actu deputati ; etiamsi speciale prae institerint iuramentum: tamen de nouo iurare debeant, quod exemplis demonstrare no est disti cile. Advocat uviuratus Camerae, licet tuis ramentum ab initio praestet, se in omnibus causis diligenter ac fideliter versaturum, nec secreta reuelaturu m: in adiunctum tamen talis aduocatus electus, iterum debet iurare.Similiter de Pictoribus statuitur , qui licet ab
initio artis iurarint, tamen a ConMIllario electi, speciali iuramento adstringuntur, idque vigore Comissionis. quae expresse solet hile e Pustoribus necessitatem iurisiurandi imp nere. Vnde Sc in Comissionibus indistincte mandatur , ut artifices iuramento astringat Comiliarius; quae loeutio etiam generaliter accipienda est, cum Comissio siti tricti iuris. Sic iniungit etiam Commissio, ut adiu ctus Notarius iuret, cum tamen certum sit, illum minitio artis suae iuramentum praestitilla. Et haec generaliter vera sunt, ac quotidie in praxi obseri antur. Licet autem quidam calus, Dd. hic excipiantur: ii tamen parui sunt m S menti, ut suo loco in specie tradetur. 4 Quinta opinio eorum est, qui, si expresse a partibus remittatur iuramentum, id non exigi debere putant. post Bald. Anῖel. Tiraqu.in
Quod Vtique verissimum eli: Et confirmatur text.in Liu ur.quod ex conuention. g. de Iureiuran. Ac latio elle videtur: quia in fauorem par tu haec iurisiurandi conditio introducta est, ac ideo ei renunciare libere pollunt: quemadmodum etiam de testibus aliisq; personis traditur, eorum iuramentum de consensu par-' tium tolli polIe; ut infra dicetur. 4 Et haec indvbuato ita obseritantur, licet nonnulli contrarium certis casibus verius i s Ie vclint, pro ut videre licet apud Molle r. in Semein . quasic O io. Sumtquoque, qui tunc iuramentu adhiberi nolunt, ii iudex ex olscio, pro sitii in mimatione per Peritos quid fieri mandet. Fcl.c. propa eprobat.nu.i8.ctsiss. Stiat.LIOc. num. 8 . Rein. Budire nummar.tib.ta. 27.nu 2I. Quod an in Camera obseruetutivalde dubito:quin-
imo contrarium infra in specie demonstrabitur. Et haec quidem passim a Dd. traduntur. t Ego regulariter Petitos iurare debere arbi utror. Dominitiones. C. deside instrum .l. hac edist,. quod autem de secund nupt. Eamque sententiam generaliter sic tenuerunt. Bart. Alberie. Salicet. Bald. Butri Barb. Castrens Angel. lacobin.de sancti Georg.ac alii allegati. ad certam tamen distinctionem accommodati a Pacia
num. 3. 4 9 s. fAc alii, quos Farinae l.num.' g. hisce verbis adducit inc5trarium, quod imo peritorum relatio non recipiatur Diae iuramento, per lex in Lhac edictav. g. his illud.C.desee- und.nvt. ct in comparitiones. C. deside inflaum. voluit Ricard de Malum b. prout illum refert Bartol.in I.iurisiurandi. in Uectura, num. 1. insin. vers. ed ista gis .ct in L 2 lectur.num. 9.NV in contrarium dicebat Ricard. Adden. ad Bartol. ibi. sit.E. in verb.iuuare Fulgo snum. . ubi quod Dd. in L comparitiones. ctinc I.hac edictati communiter contradicunt primae opinioni. Crol. de testib.
vel etiam frestes essent in arte periti Monticeli. in
suis commvn. in.lit. Diu. 17. & per Eman.Soa-rez.in suo libet .recepsint.lit.Rn. 93. Addatur oc& hisce quae d. loco egregie hae de rediiserit, Tiraq. ubi omnium fere hic enarratorum de aliorum peritorum iuramenta recesset. J Idq;t adeo verum elle aiunt, ut si non iurent, i plis Izplane non credatur. Bu sataeon 2 49 .nu. T. Ex quibus,quia latis se perque Peritos hos regulati ter iureiurando altrin gendbs ostese m e it, constat Comiliarios, excusationibus perit rum non obst intibus, eos ad iurandum cogere polli. Eaq;t in re hanc normam sequen- l 3tur. Primδ, ut de nouo illos moneant, exceptionibus non obstantibus , ad praeliandum iuramentum, hae adiecta cominatione, nisi ipsi obtena perauerint, se mandatis poenalibus
contra illos procellii rum. Quod si vero ne tunc quidem obediant, sed obstinate in priori proposito persistant: ipsis non soluna ius
commune, sed etiam tenorem commisIionis
228쪽
inculcabunt, adiecta poena pecuniaria , nisi praestent, persoluenda. Aliquando ex gratia iis spatium diei. plus minus indulgent. Quod si vero ne tunc quidem pareanr, arctioribus mandatis poenalibus contra ipsos procedet, ad cum modum , qui luera in genere libro tertio, traditus est, & infra de testibus latius explicabitur. Ac tantum de tergiversati nibus artificum pro iuramento cultando, allegatis. Quia itaque eas caemissime reiici debere euicimus: Nunc quid ulterius circa praestationem iuramenti agendum sit Cominiccitio, inquirendum restit. Quo loco ante omnia videndum , quando iurare debeantri Et eos 1 principio , t antequam ad actum
progrediantur, iuramento ait ingendos concluditur, argumento a testibus ducto , qui ante depositionem iurare coguntur : quam uis aliqui eos inter rcferendum iurare debere , statuant, dum tradunt, quod relatio debeat fieri cum iuramento. Bariol. in I. hae edi
i. instulend. Galeae. Maluas consitito HL numeros.' Quid autem iurare debeant secundo videnduin est. In hoc puncto Doctores tradere t lent, regulari rei de credulitate tantum tur mentum praestandum esse. l. l. in verbis, praeis grantem videri .de ventre insticiend. Post alios infinitos tradiderunt nouissime. Schen ch. Llo
dem relatos, sequitur nouissime Prosper. D- rinac.de testib. I num. 99.ct Ioo. dc habetur in decisione Camerae, in verb peritvi. J Et hue pertinet,quod traditur, quando super re certa iuratur iuramentum veritatis recipi debere. Decius consti 89 numero i2. Quae distin-
ctio tamen quam sit vera, hie latius displitare nolo, cum in unaquaque fere specie insta haec latius explicanda occurrant, unde etiaman, de quando huic distinctioni locus sit, arparebit. Forma i itaque iuramenti primi Trasus, haec est: Qisod iurent te legale testimonium laturos secunduin peritiam artis, vel se dicturos veritatem secundum eorum iudicium. Parim. Loca. t Secundo cassism- is pliciter iurabunt, scdicturos veritatem, nec scienter false in deposituros, prout huius rei formulae suo loco a me sunt traditae. Et haec sunt spetialia. I ii genere autem siue de cr dulitate, siue de veritate iurent, illud promittendum est , se non deposituros ex gratia, t ves odio argu. I.comparitiones. C. desti in- Isshument Bert achin .in verb Peritvi. Sed bene Aclegali ter B.ild.& Cyn .in thau edictali. 3 hu illud
stitui. e action. ubi plures allegat. Antequam autem Comiliarius ad delationem iuramenti perueniat, i monebit diligenter illos per- iurii, ad eum, modum, qui infra de iuramento in genere tradetur, in memoriam reu cando, peritos etiam de leuissima culpa toneri. Et in Q per i falli contra illos agi polle, Metiamsi tantu m de credulitate deponant.Bez-
u An perscripturam deponerepsymp
229쪽
D Luribus artificibus illud commune est, ut expedito actu relationem faciant, sine ea enim frustra videntur adhiberi.Circa hane
Relationem autem variae occurrunt quae, stiones,quae hoc loco omnino stat explicanda . t Primo, coram quibus relatio facienda Et sine coram Commiliario eam seri debere non est dubium eiusque Adii incto,si actus artificum cum Adiuncto expediendus sit. Ana aut e talis i relatio fieri debeat Partibus praesentibus, secundo loco in quaestionem v
3 nit 3 Et videtur et dicendum , quod sic: quia
i Commissarius debet secum adactum ipsu in
4 Contrarium tamen veritastelli' post multos alios euincit Coua tr. Doco. Pacian. ι prob.utomb.GT. 6.num. I 2I. H. Quae opinio hisce nititur rationibus. Primo enim praesentia Partium facit, ne ita libere pronuncient: gratia enim aut metu facile a veritate declinant. Secundo, quia aequiparantur testibus, quos in absentia Partium deponere debere, certum est Et rationes, quae, ut hoc fiat, , suadent: ac infra tradentur, omnes hie quoque locum habet. Tertio, quia Parti hoc ipso nihil praeiudicatur, habet enim suu Adiunctum, in cuius praesentia fit relatio. Quarto, in Camera saeptissime, ut relationes ad huc modum fiant, iniungitur.Et hec ut plurimum obtinent.Sunt tamen casus, in quibus in prς-
sentia partium fit relatioὶ Nonnulli etiam repertim rur, in quibus plane nulla adiuncti praesentia opus est: de quibus omnibu instas suo loco latiusdicetur. Teritot illud quaeriturinum clam, an vero palam relatio facienda'Et licet palam eam debere fieri velint.Ce-Pbal. confit. 18. num. s . volum. y. Contrarium tamen veruis est ex iis , quae in praecedensi
quaestione de testibus dicta sunt, eo quod silentium in hisce causis a Commissariis, do Peritis requ ritur, in ipsa Comissione. Idq; maxime locum habet in terminorum inspectione. Quarto, t illud etiam in controuersam Ghic vocatur; in die festo fieri posit .Et licet hie actus videatur habere speciem iudicii,& ideo sessis diebus fieri non possit. Cum tamen &Commissarium alios actus diebus sestis expedire posse, certum sit,ut insta in titu. de Feriis tradet utautiq; & hunc perficere poterit. Proculus sententiae eonfirmatione adduci potest Cephal .disco. num.18. Quinto et quaeritur,an 7 dicti sui ratione reddere teneantur artifices 'in quo puncto duae sunt diuersae Dd.opiniones. Quidam enim eos sponte no teneri reddere ratione arbitrantur,ut patet ex traditis a Mascae loco nu. is Herculanaeprob.tt.neg.n. 2 28. Hinc Perito, etiam non reddenti rationem dicti sui magis credi,quam testi ,Doctores arbitrantur. Dec in c.proposco D de probat. Mandelao ro nu .isi. Cuius tamen contrarium alii statuunt, po I Baldoin Istu. in .nu. 6.C.de iur. domi. impetr. Pacianvioco.η-.61. In eo tamen conueniunt: Eum teneri reddere, si a Commissario petatur. Mascard.d. lac.num. Is.Si ergo
non sponte reddant, Commissarius in specie ab illis requiret. t An aut hoc obtineat, quan- i do de sola credulitate deponunt, dubitari potesti Et videtur dicendu, quod non, quia Testis ex ea causa, quod de veritate deponit, cogitur ad reddenda rationem, quae hic restat. Secundo absurda est, de eo,quod quis iasi cem to scit se sed credit ratione reddere. Contraria
tamen tradit Masc. d.υί. num. i 9. Sexto etiam
quaeritur, an in absentia per scripturam haec relatio fieri possit 3 Et certe graues rationes, square id fieri no debeat,in promptu sunt.Prima est,t quod testes no possiit in scriptis de- r oponere: quibus cum hi artifices aequiparentur; sequituri de ius circa illos statuendia. Secundo Commissarius in ipsa relatione multa potest ex per tis quaerere, quae ad factum clucidandu spectant, quae absentibus iis ipsi praeripiuntur. Ad haec quo vulta, quo colore de ponant, desci bere debere Commissariu notum est,ut iudex tanto rectius, praesertim in disse ii se plurium, cui fidem ad hi sere debeat, cognoscat.Unde Meo in linam Dd.quidam,
230쪽
vt assiiment iudicem,si id ei videatur, cogere
poste artifices,ut viva voce deponat. Couuar. Furiar.re1oIIIb χαl3.nu. 6. eamque opinionem
communem, & ita practicari post Decian.&xlios statuit Prosp. Farinac. de opposit.contra testes quast.8o. num. r. ubi adducit hoc fund mentum,quod sint iudices,&no testes, quod& notatur iri decison. Camerae, in per operiit tus.J Ab hac tamen sententia Dd.communiter recedunt, ut videre licet ex iis, ciuae tradit Mascard.ώσω.uum. i 9. Et Herculis probanda negarina, nu. 227. ct adducunt ad hoc I.pen.
ctu obstruat. c. i 8a u. 7 7. Reiner. Bud. d. tractat. de Monet c.2Tinu. 2 . Ego tamen priorem uententiam,nisi euidenti uima diuersitatis subeς set ratio , Commissario sequendam suadeo. - t Ante relationem autem saepe artifices s lent petere terminum deliberandi, que concedet Comissarius, ex ratione iuris commu-Dis: quod sententiae non sint praecipitandae.
Quid si et autem elapso hoc termino nolint referte , quid tum faciendum septimo loco quaeritur Videbatur quidem tui aliquibus placuit) consultum es. , ut Partes hoc casa de appellationis beneficio sibi prospicerent: Quod tamen hic non probo. Quinimo consultius est,ut Commigarius in loco mandaris
cenalib. contra illos procedat, exemplo Minitrorum, qui si pronunciare nolint, ordin rius eontra illos mandatum, ut pronuncienti, decernit. LLabeo. 1s.dearisit. MUn l. ni temp.
avest. Speci de arbitLversu rigararer . f. quid ergo. I 4 num .s . t Quia autem in ipsa relatione nihil frequentius incidere solet, quam ut periri inter te dissentiant: quid tali casu Comissarii sit ossicium, octauo quaeritur Sum sane hae in I te diuelsissimae Dd. opiniones. t Prima eoru qui existimant, duobus discordantibus tertiuesse adhibendum .Paciana.loc nu. . Similiters virus a duobus dissentiat, quartum qsse eli- si gendu.Menoch.GU443as. 29. t Quae tamen
7 lententia iuri aduersatur. t Text.enim in I. I. de ventriinspicnon adhiberi alium, sed maiorem numerum concludere, ac finem rei im-i3 ponere tradit,de quo insta.t Secunda opinio vult petitio ib.hoe rasu credi. Paciana lol.nu. I6yHerci errabM. C. u.23 o. scarda c.
nu. 39.Reiner. Bud.Uoc.nu.I7. Quae opinio Lmiliter a Comi flatio iro semper sequenda rit: ipie enim,quis peritior sit, non pote ste gnoscere, clim multa artificia ipsi sint incognita. Tertia opinio eorum est, qui statuunt is duobus concordantibus, tertium cogi polle, ut concordet cum reliquis. Salycet.in ι.bas edictali S.huilliιLdesec.nupt. Quae sententia similiter a Comiliaris iasi attende da est.Quis enim
coget aliquem contra iuramentum, ac con
scientiam, aliter quam ipsi videtur iudicarer Quartb alii iis in paritate votorum, t volunt i a fidem adhiberi qui pro reo pronunciant. P
Quod etiam videtur, iuris ratione diissentire Licet enim in dubio pro reo pronunciandinhoe tamen in testimoniis Artificum non obseruatur, cum plures haberi possint: Et licet vera esset haec sententia: tamen quoad Commiliarium locum no habere puto. Eius enim non est dicere sententiam, sed tantu eo prospicere, ut Iudex a quo delegatus est sine omni dissicultate proferre possit sententiam.
Cumque hi t casus omnes sutiam dictu en usuas habeant dissicultates, eos C5missarium non respicere, sed potius maiore numerum artificum,eorumq; vota, neglecto minori, sequi debere suadeo: tum quia hoc omnis peticuli expers sit,ium etiam, quia expressis iuris textibus standatur,in Li.de νωπ.ing c. Et ratiot prima Τ haee expresse redditur: quod sicut ramaiori Testium numero deserendum est, fie& maiori numero petitorum. Salyciis d.II acediliali. F.his illa d.desecvηd.nupt. Menochaoss. 8.nu. 4.Secunda ratio: quod plurium iudiciu unius ameserendu .c rudent. 3lari. Ne i.delu.Giso. o Dd. Menochaon 34.nu. 29. Male. in rectilest. Adde his omnino,quq nouissime adfert Raudens in drii Pisinam a. per tot J Si tamen pluralitatem non potest constituere. Comillarius recte faciet, u huc dissensiim C merae significet, quae ex variis circumstantiis, eui maior fides adhibenda sit coniiciet.tCir- 1 in hane relationem nond quaeritur: AnCoinmissarius in hoc dissensu quosdam aberrare videns , ut puta si & ipse eius artis, quae exesecetur, cognitionem habeat, dicta artificum