장음표시 사용
121쪽
ex uno loco in alium, commercia sua passim exercebant, Cumque ad pagum quendam qui Nigritis gura dicitur virio miliaribus Gallicis a Castello a Gmna abest,venissent,vidi si entque locum esse commodum,&auro abundantem, adlaborarunt sedulo t& ipsum sibi subiicerent, multis igitur nauigiis eo delati, castellum ibi moliri etiam inuitis incolis coeperunt. 4.
Verum cum imperiose ibi omnia facere, tumultuari, incolas male mulctare, tyrannidem suam exercere non dubitarent etiam , anteia quam castellum illud perfectum& munitum satis esset, Nigritaeque viderent pisces,quos magno labore in mari cepissent, per vim sibi tributi nomine eripi,&multa tyrannice ab ipsis fieri, coeperunt consultare, quomodo seruitutis iugo excusso,eos castello exturbarent, seque inlibertatem pristinam assererent, Adiuti igitur paganorum quorundam mercatorum qui in locis a mari remotioribus habitant opera sub praetextu exercendae mercaturae, ad castellum profecti sunt,cumque intro. mitterentur,&vero Lusitani nihil proditionis metuerent, facto derepente in eos impetu, castellum occuparunt, Lusitanis omnibus oppres sis, trucidatis, Qu' facto castellum euertere, muros demoliri,& funditus eruere quae extructa erant omnia non cessarunt, unde vel hodierno adhuc die rudera propugnaculi subuersi,ibi cernuntur. Cum igitur Lusitani qui in aliis erant castelis, vidissent, Nigritas trucidato populo suo castellum in echra subuertisse, in omnes intenti rationes fuerunt,quomodo eos reconciliatos,humanitate fictaque bene. uolentia expugnarent, instructis itaque nauiculis aliquot ex Castello Lacta lina negotiationes in i chra renouatum, incolas illos rursus placatum descenderunt. Qua vero eos in terram admittere nullo modo volebant, Itaque in mari subsistere,, aduentantes scaphis suis mercatores,praestolari coacti sunt. Interea Galli qui aliquandiu in littore granorum de Uamgette haerentes, cum Ethiopibus commercia exercuerant, ad littus auriferum Amre progressi sunt,cumque animaduerterent Lusitanos insignem ibi demetere tructum, hinc inde oberrantes quaesiuerunt anin ipsi com modum aliquod inde reportare possent. Verum nemo ex Nigritis erat qui cum ipsis contrahere auderet, metu nimirum Lusitanorum, nescilicet eos ostenderent, qui id ipsis serio interdixerant, Ad ita chram vero tandem delati, Nigritis grati&accepti fuerunt, qui etiam commercia cum eis exercere non dubitarunt, cum hostes Lusitanorum essent. Sic igitur Achrenses primi fuerunt,qui a Lusitanis deficientes,aliorum populorum,utpote Gallorum commercia acceptarunt.
Α Lusitani, qui Dominos sese Regionis istius ipsime fecerant,&
iam imperii sui fines proferre atque extendere summo studio nitebantur, cum hoc vidissent, mandatum Nigritis dederunt, ne cum ulla alia gente quicquam vel contraherent vel comimercii haberent in vincula aliquoties coniicientes eos qui secus fecissent. At vero Nigritarumperium hoc aspernantes a commerciis istis non modo non abstinebant, sed in- dies familiaritatem cum Gallis maiorem contrahebant, nominantes eos fors haria, propterea , quod aliquanto minoris bona sua venderent, quam Lusitani, &quod tolerabiliori precio quae vellent ab ipsis accipere possent Exacerbati igitur&accensi odio Lusitani,duas triremes instruxerunt,ti noctu per uniuersum fere littus vagantes,scaphas Nigri- tarum
122쪽
tarum quotquot inuenire poterant, destruxerunt, parum tamen hoc suo furore proficientes, Nigritis scaphas alias parantibus, Gallis vero libere accedentibus recedentibus, commodumque non eXiguum inde reportantibu S. Cum igitur viderent Lusitani se hoc modo nihil proficere, Nigri-L si G tas LGallorum commerciis absterrere avocare non posse consilium
ceperunt,quomodo Galli vel portum praecluderent,vel nauibus&bonis suis omnibus eos priuarent, Euocatas igitur ex Lusitania duas ingentis magnitudinis triremes, portum regni Gumeae Gallis praecludere conati sunt. Et vero conatus hic non plane irritus fuit, nuper enim adhuc nauem quandam Gallicam exit e venientem, cui nomen EsseransevelSpeierat, tormentis maioribus perforatam suffocarunt,maXima quidem parte hominum in aquis submersa, residuo vero comprehenso&ad triremes damnato. Accidit hoc ante annos plus minus I 8. Et hodierno adhuc die aliqui de hac naui in castello Laabin reperiuntur. Eandem vero fortunam etiam naues aliae ab his triremibus expertae sunt,Nam&in promontorio quod Cabo Cors vulgo vocant,&ad Berruinaliquot naves oppresserunt, quae clades cum nuper admodum Gallis acciderit, fit ut subinde aliqui ex captiuis ad naues Batauorum confugiant, atque ita captiuitate se liberari petant. Cum igitur barbaram hanc Gallia; fis his sinefandam Lusitanorum crudelitatem Galli aliquoties essent exper-κ mere cu'n ti, temperare sibi & abstinere ab hoc itinere, quam tantis sese obiectare periculis maluerunt. Itaque iam Litius hoc a Gallis plane desertum,
DE CAPITALI ODI LUSITANORVM IN CASTELLO LAMina habitantium quo omnes gentes,sine peculiari Regis in restania consensi es permissu commercia in his regionibus exercere volentes maxime tamen Batavos o Bel ga prosequuntur. V Lusitani a commercus Gallorum 2Ethiopes avocare nullo modo possent,qui omnibus4 comminationibus &4n-'hibitionibus eorum posthabitis, in proposito suo pergere,&commercia cum Gallis in dies maiora exercere non cessarent, mutato consilio,id egerunt,ut Gallos accessu prorsus arcerent, atque ita illis non amplius aduenientibus, commercia ista caderent ipsis ebis iis usi selis commodo& lucro omni perfruentibus. Non autem aduersus Gal-ianorum ad 'clos tantum haec directa fuere consilia, omnes enim mercatores cuius cunque etiam nationis essent, vi summa ab isto littore prohibere, omnibus modis persequi constituerunt, nemini parcentes,cuiuscunque vel nationis, vel conditionis,dignitatisvi fortunae essent. Facto igitur Gallis initio,eos aliquoties ita exceperunt, Vt tandem furori ipsorum cedere,& ab itinere hoc abstinere cogerentur,cum eX- pugnatis ipsorum nauibus, miserum in modum eos affligerent,vi in captiuos saeuirent. tu Pan is ab A Gallis ad propriam suam nationem descenderunt. Erant enim in β' si ρ ς Lusitania aliqui, qui peripecto huius nauigationis commodo,ipsi etiam
123쪽
eam instituere coeperunt, sed sine tamen consensu, permissu Hispanorum Regis peculiari. Cum igitur ad loca quaedam Venirent, quae commodis Lusitanorum de Mina commercia ibi sua exercentium, seruirent, atque ita ab illis viderentur, ipsi triremes statim suas ad locum istum destinarunt, Verum cum Lusitani ante triremium aduCntum,peracta negotiatione sese expedivissent,&periculum ita effugissent, facta diligenti inquisitione, ex Nigritis,in nauis ipsius nautae praefectique nomina Cognouerunt,&ablegata statim celoce, rem omnem ad Vice Regem detulerunt, qui nauim istam diligenter obseruari,&quamprimum adueniret detineri praecepit. Cum igitur ventis tandem secundisi. portum assecuta, domum rediret, demandato statim Regis,omnes qui '' ' in naui erant, captiui abducti Wad mortem condemnati sunt, naui ipsa
cum bonis omnibus hisco Regio applicata, idque nullam ob causam aliam, quam quod absque consensu, permissu Regio, nauigationem
hanc instituissent&in uineae littore mercatura exercere ausi fuissent.
Non diu est, cum Barca quintam vel nauis Hispanica ex loco quodam quem Porta Pori vocant, ad alium Ri d i sedea dictum, nauigare Nam anivolens, in piratas incidit, Ham igitur ad Castellum de in appellens
Vires colligere,&de aqua dulci allitque ad coeptum hoc iter absoluendum necessariis rebus sibi prospicere expetebat. Verum cum nauis haec, licet Barca Hi sipanica esset, priuilegio tamen regio deportu hoc ad nauigando careret, a Gubernatore Castelli de Mina potestatem ad nauigandi impetrare non potuit. Quin imo hoc ab ipso qui in ea erant accipiebant responsi, si captiuitatem euitare vellent,littus non legerent, impune enim se illud non habiturum, Itaque sine ulla refectione inde
discedere,& carptum iter continuare coacti sunt.
Quyd si igitur tanta erga suam nationem sunt crudelitate, inhumanitate,& quidem in re tam leui, qua nihil praeter commeatum con- cernit, quis mirabitur tam immanes eos esse, & tam infatiabilem exerceresseruitiam erga gentes alias , quarum hostes sunt prorsus abiurati tquemadmodum prie caeteris quidem Bataui sunt, quibus molesti esse, modis omnibus insidiari non dubitant. Nam ut in describendo Lusitanoruni odio, ad Batavos tandem per Batam is ueniamus, ipsi quidem notitiam huius littoris a quodam Bernhardo is 'sit 'sen Medenbuccensi acceperunt. Hic enim regionem hanc primus inuenit -ώ.. z.' ωperscrutatus est, cum captiuus quidem in Insula DelPrincipe a Lusitanis teneretur, Vbi etiam cognouerat, quorriodo Galli locum istum deseruissent,& crudelitate Lusitanorum victi, a nauigatione ista iam abstinerent Liberatus igitur captiuitate sua& in Batauiam iterum reue sus, commodum huius regionis quibusdam aperuit mercatoribus, qui fidem ei habentes, instructa statim naui, impetrarunt ab eo, ut periculum faceret,&iter hoc aliis praemonstraret, quod ipsum quidem etiam lubens praestitit, qui cum patefacto uniuerso littore, saluus domum reuersus sit, atque ita glaciem quasi primus perfregerit,honore inuentiri aperti huius littoris priuandus non est. Lusitani igitur videntes littus hoc Batavis innotuisse,&Gallis ma- Lusitani. gno labore vix depulsis Hollandos ia succedere a quibus plus damni ex V 'pectandu esset, cum nauibus uterentur&longe maiorib &populo, re- bus' necessariis aliis multo Gallicanis nauibus instructioribus valde sibi
metuere coeperunt praesertim citriremes suas non modo nauibus hisce
124쪽
Lusitanoruma arsus Ba. tavos techna
praeualere, sed nec subsistere aduersus eas posse cernerent. Cogitare igitur caeperunt quomodo conatibus hisce Batauorum sibi admodum perniciosis, irent obuiam, Cumque aperta vi naues arcere non possent, ad fraudes dolosque conuersi, Ethiopes passim,ubi Batauos mercaturam exercere Videbant , in eorum perniciem excitarunt, multis eos mendaciis peruertentes, Dicebant enim Batavos proditores esse,&hostes Regis sui, venisse vero non tam mercaturam exercendi, quam regionem explorandi gratia,&Vt occupata regione ipsos captiuos partim abducerent, partim in seruitutem perpetuam redigerent. Haec alia falso inter Nigritas de Batavis spargentes, multa simul munera ipsis deferebant, ut per proditionem vel ipsi Batavos opprimerent, vel in manus Lusitanorum traderent , Centum florenorum precium a Gubernatore suo eum accepturum asserentes,qui vel unicum ex nauibus istis comprehensum Gubernatori castelli dec--,offerret. His ig: tu technis , mendaciis nempe pollicitationibus splendidis animos Nigritarum fere expugnarunt, ita ut non solum decipere Batavos&circumuenire, sed etiam vitari fortunis ipsorum insidiari modis omnibus ab initio tentarent. Verum cum non pauci ad naues Batauorum quotidie venientes
contrahere cum ipsis,commerciaque exercere varia inciperent,cognouere facile, mendaciis eos praegrauatos esse,quippe qui longe alio eisent animo quam Lusitani de ipsis per calumniam falso retulissent.Itaque summam eorum humanitatem apud alios praedicantes, plures subinde secum adduxerunt, effeceruntque ut familiaritas Nigritarum cum Bata-uis hodie maior sit, quam unquam cum Lusitanis fuit. Interea vero cum Gubernatores castelli ric uina viderent, commercia haec inter Nigritas latauos indies maiora fieri, multum inde damni adsederiuari, quamuis mendaciis calumniis parum vel nihil proficerent, non tamen cessarunt dies noctest cogitare quomodo ipsis incommodarent. Et promissis quidem splendidis,non semel apud Nigritas obtinuerunt, ut damnum ipsis inferrent, quemadmodum circa promontorium quod Cab Orco vocant,aliquando factum meminimus, ubi Simonem quendam sequi ibi commerciorum gratia subsistebat,ingeniosa fallacia, aliquot sociis priuarunt, Dicebant enim Regem huius promontorii in propria persona nauem Batauorum ascendere, perlustrari decreuisse, Itaque Nauclerus,ut Regem eo melius acciperei,doli nihil subesse ratus, scapham suam maiorem cum sociis aliquot ad littus misit, qui Regem ibi praestolarentur, venientem cxciperent, tecum
ad nauem perducerent, Iperans negotiationes suas aduentu Regis mi rifice promotum iri. Paulo post AEthiopes multis nauiculis suis, ad scapham Batauorum appro inquare visi sunt, Cantantes,ludentes&plaudentes, non secus ac Proditio Nigri s Regem suum secum haberent, Verum euentus fallaciam aperuit,qua- ι, , ἡ ., primum enim scapham Batauorum assequerentur, summo in eam prorata ruentecim QCtu, Omnes ex improuiso oppres strucidarunt,uno atque altero exceptis , qui summa dexteritate ex manibus ipsorum ciscapha elapsi mortisque periculo euitato ad naues Batavorur 1 reuersi
Haec vero proditio ex instineti Lusitanorum de ira facta fuerat, qui cum nec hoc modo rem succedere feliciter cernerent, iam rationem
AEthiopes ali quot Batavos produnt.
125쪽
nem Nigritas docere caeperunt, qua aurum adulterarent,&malum pro bono Batavis obtruderent, sperantes se vel hac ratione eriecturos, Ut
commerciorum huius rodi propter dolum Nigritarum multiplicem Imri
pertaesi, tandem a littore hoc abstinerent, sed nec hac ratione res ex .i : - - animi sententia successit, Bataui enim dolum subolfacere statim coepe-in-runt, aurum maiori studio imposterurn explorantes facile euitarunt, 'sed&Mattharas quidam Cornelii rivulum quar dam praefectus, ita Nigritas ob adulteratum&vitiatum aurum corripuit, ut non modo ab impostura hac imposterum abstinere caeperint, sed etiamnum hodie ad mentionem nominis eius exhorrescant. Sed&quendam ex Nigritis Mir' dictum, qui mercator habebatur eberrimus,&propter consuetudinem nimiam,comm Crciaque qua impi ais exercebat quotidie, Batavis familiarissimus erat iratissimus, oblata' - - certa auri summa Gubernator castes liri a duxit, ut per proditio- hem aliquot Batavos Lusitanis se ii aditurum reciperet. Haerebat tum in littore isto scapha quaedam maioris Capacitatis,quales sunt quas oneraria naues quasi asseclas secun trahere solent, Hanc thgressi proditores Nigritae, amice Batauos salutabant, varia locuti, versari dicebant non procul a littore ceruos aliquos feras alias quas siclopo perimere facili muni foret, Itaque Bataui cupiditate cervoruni accensi, tres statim ex societate sua in terram deponunt ut feris illis insidiarentur Interim Nigritie summam simulantes beneuolenturii amice ad modum cum Batavis confabulantes adeo securos eos reddebant, ut etiam funiculos fumigantes quorum in displodendis siclopis usus est ex tinguerent, quippe nihil proditionis ne per somnium quidem metuentes , Occasionem igitur hanc proditibni suae maxit ne inseruieti tent, non esse negligendam rati,unanimi in eos impetu faeto, omnes in scapha opprimunt, quosdan secum ex scapha in aquam protrahentes quosdam vero vulnerantes. interficientes, Et hoc quidem tumultu omnes tum trucidati fuissent, nisi faber quidam lignarius, qui intrabe quadam dissecanda occupatus forte fuerat, ipsis auxilio venisset, Is enim securi sua instructus accurrit tumultuantesque Nigritas feriens
grauiter laesit, ossa& costas eorum rimatus, ita ut semianimes quidani conciderent. Itaque hoc viso exanitia ali caeteri ex scapha desilientes,per medias undas natando euaserunt.
Quamuis autem Dei beneficio scapham tum adhuc conseruarint,&ad navim cui seruiebat reduxeririt qui superstites essent illaesii, illi tamen qui ceruos Venatum in terram descenderant, comprehensi ad castellum Latauina vivi perducti sunt, ubi in summa inopia vitaim eos agere miserrimam, certissim uim est. Qui enim in Castello de ina et alibi .c. .. habitant Lusitani, nullos captiuos morti adiudicaret supplicio assi AEI A M. cere possunt,sine peculiari consensu&permissu Magistratus Lusitaniae, Mnisi forte captiuus aliquis, captiuitate sese liberaturus, fugam arripiat,m ' is enim si rursus apprehendatur,tormento maiori insertus per CXplosio. neminterficitur, quod quidem supplicii genus non ita pridem Gallus quidam , qui captiuitatem effugiens iterum comprehendebatur, expertus est.
Sed unum adhuc malitie:& crudelitatis ipsorum exemplum hic commemorare libet, quod Anno 11 . statuerut in 1.Batavos, qui scapha sua P gum
126쪽
pagum Isourrepetituri, castellum d tna transire coacti sunt, cum enim sub ipso iam propugnaculo veherentur, ingens tranquillitas facta est, ut progredi nullo modo valentes, contra voluntatem suam moras ibi nec lere cogerentur. Itaque Gubernator Castelli do in hoc videns, aliquot statim Nigritas emisit, qui superata& expugnata scapha, Bata- uos omnes, hastis& sagittis misere confectos,&funi alligatos, in mare praecipitarunt, peri medias undas raptatos cum in erram adduxis sent, resecta ceruicibus capita Gubernatori obtulerunt, corporibus in littore relictis Nec tamen hac crudelitate contenti fuerunt, sed amplius progressit, capitibus in alieno elixatis, decoctum quidem,ut ferale suum odium, aliquo modo explerent, potando consumpserunt, scelera vero siue ossa, palis assixa prae foribus castelli in contemptum Batauorum posuerunt. Quin ex craniis horum Batauorum poculatum e. cisse dicebantur, quorum inter bibendum usus esset. Caeterum hac victoriola erecti aliquo modo, spiritum sumpserunt,&post dies pauculos , in Ianuario nempe Anni 16oo. nocturno tempore aliquot Cymbis suis beneficio Nigritarum aduecti scapham Batauorum aliam oppressiim&expugnatum venerunt, Atqui ab illis cum appropinquassent, ita accepti sunt, ut optarint se ex Castello suo pedem ui Fastui Lusit - quam extulisses, Aderant enim in conflictu hoc viri praestantes, illu- s respersona aliquot, quibus misere contrucidatis & peremptis, fastus eorum ita reprersus est, ut redire imposterum noui aliquid moliri amplius iam non audeant..us d vero clandestinas attinet insidias, rudentes quidem & funes nauibus nocturno tempore abscindere, Lalia quae uis tentare nondubitarunt, quo damnum saltem Batavis aliquod inferrent, quos cane peius angue hactenus semper oderunt, quamuis haud raro etiam consilia ipsorum, ab omnipotetiari benignitate diuina irrita facta sunt. Cum vero iam vires eorum admodum attritae sint,&nulla ipsis auxilia ex Lysabona mittantur, quibus sese rursus confirmarent, quiescere iam co-Virὸ Lusitane guntur,quin imo in castello suo instar Daxorum delitescunt,nunquam erumpentes, sed, rarissime egredientes, metu Nigritarum,ne cum numero pauci sint, per proditionem insidias in Batauorum manus tradantur. Nam &AEthiopes ab ipsis indies magis magisque deficiunt,cum conuersationem damiliaritatem Batauorum magis quam Lusitanorum sibi experiantur lucrosam.
CAP. LII. D E GUBJRNATIONE CASTELLI SIVE PROPUGNACULI de Mina, per Regem Hib=ania facta, o de insigni lucro quodad Regem
ex hoc capesi quotannis redi,t Itemque de autoritate potentia, commerciis es uxoribu Lusitanorum in hoc castello habitantium
oes M Lusitani demandato Regis suis, littus hoc Guineae aperuerunt, , supra dictum aliquot castellis vel propugnaculis firmarunt,ut nulla Nigritarum seditione facile inde expelli&eiici possent, Hilpaniae Rex considerans
127쪽
se Dominum iam regionis istius factum, docum esse commerciis magno cum fructu exercendis conuenientissimum, inito cum mercatoribus aliquot Lusitaniareontractu, Castellum ab una ipsiis tradidit,hac lege ut ipsis solis&nemini mercatorum alii comercia ibi exercere cumigritis liceret, ipsi vero contra, Regi aliquot centenos Portugalicos auri puri annuatim persoluerent. Mandato igitur publico peculiariter cauit, ne quisquam subditorum suorum, per uniuersuri Regnum suum nauigationem hanc susciperet ullam in littore Guineae mercaturam face. ret, sine permisi mercatorum qui negotiationes has& commercia ab Hispania Rege redemissent, capitis poena in omnes huic mandato non parituros sancita. Vt autem mercatores hi ab omni incursu tutiores essent,ri sese a vi externa alioru populorum eo rectius defenderet, castellii hoc commeatu& munitionibus omnis generis abunde firmari Rex praecepit,dato ei Gubernatore vel praefecto aliquo, qui cum imperio ibi esset&ab omnibus hostium incursionibus mercatores defenderet, Et quidem quod ad Praefectos illos siueGubernatores attinet,illi quidem non sunt perpetui, sed auocantur&renouantur singulis tribus annis,suntq; plerunque campitanei vel praefecti,qui praeclaram Regi antea nauarunt opera, & in bello vel laesi sunt membra, vel mutilati,ut eos iam rude donatos,ad dies vitae sustentare necesse esset. Hi enim in recompensitione fidelium eiusmodi seruitioru, huic Castello Gubernatores transimittuntur,ut rem fa-Cere,&opes ibi accumulare possint ne Regi molestiam amplius ullam creent,atque ita sumptibus in illos impendendis,Rex liberetur. Gubernatores igitur uno quolibet triennio finito, prouinciam deponunt, At praesidiarii milites ad dies vitae ibi commorari&manere coguntur,suntque eiusmodi fere homines, qui vel in Portugalia vel in Hispania,Ob insigne aliquod facinus capitis damnati, vitam suam liberalitati& gratiae Regis annumerare&acceptam ferre coguntur.
Hi igitur ex Hispaniae&Lusitaniae regno proscripti,ad hoc castellum relegantur, ut ibi stipendia faciant,&mercatoribus sint praesidio , Stipendia vero unde vivant a Rege accipiunt, Ipsius n. est, omnes sumptus, qui ad sustinendos praesidiarios, alia requiruntur,ferre,nec quicquam
mercatoribus oneris impositu est,nisi ut naues mercibus omnis generis oneratas,procuratoribus suis transmittant,quoru ossicium est ut in hoc
littore permutatis cu fructu bonis,auru diligenter colligant,vi nauibus Hispanicis impositu ad Dominos suos in Lusitania degentes remittant. Barcae enim siue naves Hilpanicae antelim tempora duabus in annovicibus Lysabona ad castellum hoc mittebantur , semel sub initium anni, mensibus nepe Aprili Maio,&semel sub fine eius, mensibus nempe Septembri &Octobri. Nec vero Hispanicae tantum,sed&Gallicae ad
hoc iter destinabantur naues,quae nimirum e sufficere viderentur,vnde etiam nauigatio h c Gallis primum innotuit qui progressi temporis,
ipsi quoq; littus hoc inuisere,& commercia cum Nigritis propria exercere conati sunt, ut supra copiosius dictum est. Non autem separatim sed coniunctim,sicum comitatu quatuor vel quinque nauium,haec nauigatio quotannis perficiebatur quae simul ad Castellum iac Mappellentes,post bonorum siue mercium depositionem, ad quatuor vel . septimanas donec reficerentur,i rebus neceLsariis rursus instruerentur, ibi substiterunt. Poterant
stilium Lamna qua con ditione merca
facere cogatur. Naves Lusita. norum bis in anno hoe litius si quantarunt.
128쪽
Poterant igitur tum Lusitani spacto octo vel nouem ad summum V-Vst' mensium lianc nauigationem absoluere, uuam hodie Bataui, decem, i- Lusiuanti Lino duodecim,&interdum octodecim mensibus vix perniciunt, quibus ς - μ' petot mensibus in littore subsistendum, comorandum est, quot Lusitani toti vix itineri impenderunt, Cuius quidem rei causa est, quod nullam ibi domum Bataui habeant, ubi bona merces suas deponere possint, quemadmodum Lusitani faciebant, quorum tamen commercia terminum fere iam assecuta sunt, ita ut plus fere detrimenti quam commodi ex castello hoc ad Hispaniae Regem hodie derivetur , cum eo inmercia Lusitanica iam fere cessarint, propter nauium Hollandi carum multituo inem, Batauorumque frequentiam, qui tanti saepe merces suas in hoc littore divendunt, quanti eas Lysiabonae vel alibi, Lusitani ipsi me redimere coguntur. Lini,his, δε - Principio quidem cum Vniuersia negotiatio penes Lusitanos solos hissuri , .ius, quidem in regionibus esset, merces ipsi suas maximi aestimare solebant,
q- μμ ' nec ulla ipsis festinatione opus erat, qua minoris quam sperauerant, eas diuendere cogerentur, domum enim habebant ubi depositas merces ad futuram necessitatem asseruarent,&cu fructu tandem diuenderent. Praeterea merces nullas particulatim, sed coniunctim, magna copia vendebant, sic enim Nigritas assuefecerant, ut priusquam ad Castellum de ZInra empturi quibus indigerent, proficiscerentur,auri tantum comportarent, quantum florenorum Hungaricorum quatuor millium summam quaret, neque enim domum mercatoriam aperiebant donec summa haec esset completa. Iam vero cum auro hoc accepto,domum mercatoriam aperirent, dabatur unicuique quid&quantum Volebat, nec vero integrum erat Nigritis quod vellent eligereri hoc illud uerepudiare, sed cogebantur acquiescere&accipere quicquid ipsis porrigebatur absque ulla tergiversation C.
Quid hic de Dache quod vocant,seu muneribus dicam, quae Nigritaea Batavis hodie peracta mercatura exigunt 8Moris profectorum non erat vel tantillum ipsis donare, neque quisquam Ethiopum reperiebatur, qui donariorum mentionem facere auderet. Poterant igitur tum Lusitan merces suas tanti vendere, quanti ipsi mei volebant, cum nemo adesset qui eos impediret,nemo etiam ex Nigritis conqueri depreci magnitudine auderet. Vnde colligere facile est, iudicare, cum quanto isthaec ipsorum negotiatio, lucro&commodo tum fuerit coniuncta. Praeterea tantum Nigritis iniecerant timorem,ut nemo esset, qui vel granulum auri adulterativi corrupti castello inferre,&Lusitanis pro bono obtrudere auderet. κω Et sane mi Castello I et*ina subieeti sunt Nigritae, etiamnum hodie ktimis eam vinculis istis quasi constricti a Gubernatoribus tenentur, si enim Gu-1 i bernator intelligat, aliquem forte ex illis, naues Batauorum sine suo co-
sensu ascendisse, compedes ei statim iniici curat. Quod si aliquem vel vestem, vel calceos, vel pileum, vel aliud quid eiusmodi ab Hollandis, facta permutatione, accepisse animaduertat,statim ei id vel prorsus eripi, vel usu eius ipsi interdici iubet. Ante aduentum certe Batauorum Lusitani sese in castello non multum continebant, sed libere, passim regionem istam peruagantes, hinc inde
129쪽
inde oberrabant, omnia perscrutantes Winquirentes, unde vel minimum sese percepturos utilitatis sperarent. Verum Batavis iam pedem in terram ex nauibus suis ponentibus, Lusitani sese retrahentes Ioca illa omnia ubi Batavos subsistere nouerant, deseruerunt, utpote cum quibus conuersari, amicitiam colere legibus statutis suis prohibeantur. Vnde fac tum est, quod loca ista omnia ubi Bataui multum versantur commorantur, a Lusitanis plane defecerint. Hoc vero ausim aDairmare, Batauos si Castellum de ina in sua haberent potestate, vel in maiori apud Nigritas istos dignitate& autoritate, quam Lusitanivn- quam fuerunt breui futuros. Interim tamen negari non potest, multo regionem istam per Lusitanos meliorem faciam, qui multis eam potissimum tamen propriae uti-
Iitatis gratia, auxerunt commodis, sic enim multis pecoribus abundare ram h Has iam cernitur, quae ante Lusitanorum aduentum plane ignorabantur. Sic
triticum Indicum, quod Mos vocant, Lusitani primi ibi seminarunt, quod etiamnum necessitati Nigritarum inseruit. Sicut haberent quo sese recrearent, calamum indicum siue saccui cannas, mel arundinis, cum Bunnana decorio sinanis, aliis fructibus, his regionibus importarunt, qui fructus Nigritis ante ham tempora plane fuerunt incogniti, propterea avide initio ab ipsis expetebantur,ad explendam nimirum voluptatem suam. Tunc temporis fructus isti satis magno vendebantur precio qui progressu temporis ita vilescere caeperunt, ut iam ' o vel minimo veniant, Cum regio omnis illis expleta abundet. Caeterum quod ad valetudnaemi sanitatem Lusitanorum attinet,
ipsi quidem egregie se ibi continere Gaerem istum ferre melius quam Bataui possunt, quod ipsum quidem ex diligenti cura fieri existimo,
cum valetudinis suae rationem habere melius quam Bataui sciant so
Sed mulieres Lusitanice ibi sese aegre continere possunt,semper enim si h μι infirma sunt valetudine,& morbis perpetuis intabescunt, quod natura loci eas non ferat,&aerem plane habeant contrarium Eam ob causiam Lusitan raro mulieres secum adducunt, sed eligunt sibi ex Nigritis prudentiores quasque,vel eas quas Melato vocant, quae intermedii sunt in- re albedinem &nigredinem coloris , Luridas nempe, quibus ipsi admodum delectantur. Quamuis enim non ita illis copulentur ut separari ab illis non possint, sed pecunia eas redimere soleant, habent tamen eas pro uxoribus legitimis, sed quas pro libitu tamen se dimittere possint, aliis in locum ipsarum electis, receptis. Hae vero mulieres plerunque aliis, quibus Nigritae tuntur, delicatiores sunt& insolentiores,vestimentis etiam elegantioribus tuntur, unde facile etiam est eas a vulgarioribus discernere, Capillum enim omnem abradunt, detondent instar virorum , quod prae aliis omnibus peculiare habent, vestimentis interim etiam splendidioribus ornatu maiori
130쪽
CAP. LIII. DE PROPUGNACVLO SIVE CASTELLO A MINA, AVO- nimirum extructum est munitumst,qualibin persenis habitetur es quam commeatu rebusique necessariis alii, hodie si instructum. Α. ΕLLv vel propugnaculum La in satis firmum est,&in conuenienti loco situm,unde&commercia promouet
ri& regio ab omnibus incursionibus defendi quam optime Camm. . at.1 Mim possit, In loco enim optimori totius quasi regionis intermehu μ G sςM extructum est, ut pagani eo undique confluere facili me possint, commercia sua cum peregrmis exercere, Nam praestantissima ibi reperiuntur pecora,& fructus optimi, aliaque quae ad communem necessitatem&sustentationern vitae necessaria sunt, ut castellani sese inde sustentare quam optime possint. Sed& naturali robore munitissimum est , Arcem habens super saxum firmissimum extractam , quam ab altera parte mare alluit, ubi duobus simul firmissimis propugnaculis infestum est,ab altera parte similiter propugnacula duo habet, sed non aeque firma&munita, quod periculum ab ea parte non usque adeo magnum imminere castello videatur. Ex firmissimis autem lapidibus propugnacula ista extructa sunt, quos ex solido faxo exciderunt, quemadmodum etiam Castellum totum fere saxo insistit,&tam elegante rei impositum est,ut saxum nemini impedimento vel damho esse possit. Vallum ab ea parte qua mare respicit, aliquando quidem deprecsius hanet, sed locus ibi natura munitissimus est, altissimis nempe saxis, quibus propugnacula imr sita sunt, formidabilis. At vero a parte opposita, muros habet admodum a terra eleuatos, quos inter Marcem ipsam, interstitium quoddam est, ut circumiri Castellum undi- quaque possit, quod magnitudine sua arcem Rammetiam in Selandia ferme adaequat. Sed io illam habet murum undiquaque cingentem& ambientem, ab una quidem parte vacuam fere is siccam , at ab altera, qua mare attingit aqua satis repletam. Nam ab orientali partes L. sa haec multo profundior est,&aqua ita abundat, ut Barcas siue nauigia ipsorum admittat, unde etiam mercaturam ibi olim exercere quam felicissime potuCrunt. Portas porro Castellum duas habet,una in latere orientali&alteram. in occidentali, quarum occidentalis quidem praxipua fortissima est, sed& pontem habet versatilem, cui turris ex lapidibus elegantissime constrata imposita est multis carnaculis cubiculisque exornata, quam quissem castellanus vel Gubernator ipsemet inhabitat. Porta aliera, domui mercuriali vicina, mercibus potissimum importandis efferendis inseruit. Caeterum in medio castelli, area est insignis capacitatis, quam nuper extructo templo exornarunt, Illud enim extra castelli moenia in monte quodam olim habucrant, scd propter motus variosin incursiones hostium destructum nuper& demolitum, intra moenia recipere statuerunt, hostes nimirum,hoc templo, propugnaculi loco aduersus castellum uti non parum castello damni inde inferre posse videntes Facta est