Ioan. Bodini Andegavensis Galli, De republica libri sex, latine ab auctore redditi, multo quam antea locupletiores ..

1221쪽

DE RE 'VULIC A, LIB. V I. Iro 7 g. honoraritani in causis disceptandis exigere consile- iterunt: idque sena perlictuisse videmus, trina tamen modum non excedant v quidem contigisse memini Praetorio urbano Parisiorum cuius nomen facile patio rh-leri clim sacerdotii amplillimi vindiciis adiudic.atis,ati-IeOS triginta mercedis nomine qua leuissima est debil- crat, exegistet,prouocatum est ad Curiam: in concitis inquisitionum praeses cum piae torcia acriter Vrgerer,

Praetor illud repositit, longo fructuosissimum suille sacerdotium illud cuius vindicias adiudicasset: quoniam multa renuium causa sine mercede luceret, aequianaelle ut locupletes detrimentum illud quoquo modo arcirent. Hic Praeses reposuit sartorem tuum ita secum agere, cum duplo carius operam aristimaret in vestibus holo sericis quam in laneis conluendis. Le x quidem Modiolanensis quae iudicum salarium centesimo litis aestimata num desinit, dumeta in cn vl raducciatos aureos egredi non liceat, iniqua Rinconcto videretur; quippe sordidissimus omnium iudex ab omnibus omnia sine Vlla proportione extorqueret. I tenim litium saepe leuis simarum disti ultas maior est quam si de rebus grauissimi, quaeratur.

Igituri in legib. ferendis, de iudicandis litibus is in Republica moderanda rationem illam harmonicam. quoad eius fieri poterit tenere oportet, si iuris ac iustitiae tua tueri volumus. Lex enim de haereditatibus quae ad primogenitti in blida haereditarem detulit, ut antiqua Lycurgi de Spartiatarum liae reditatib. nostris Caucis us1-tata, iniquissi in debet videri, minus iniqua est, iniquaianae, quae nobili primogenito toti haereditatem cernere permittit, modo duas uncias caeteris quamdiu vixerint, fruedas relinquat,ut lex Ambianorti: a Ut tres,vtAndium accenomanorti, quae in foeminas aliquanto mitior est. quod masculis nihil nisi viii fruc a tribuitur, scio- minis nexu ac mancipio. Iniquior Anglorum&Scotorum, inobili primogenito omnia praedia, caeteris modo Pecuniam, cuius etiam trientem viduae qua viro stiper

1222쪽

stes est permittit, cum triente praediorum fruendo: nec testamento legare fas es vltra pecuniae trientem. Minus inique agitur cum Germanis, qui abrogata lege veteri, a In lib=.I cuius meminitTacstus Gnia: Ieditatem ex aequo partiui

nicae iustitiae rationes complexa, maribus quidem solis praedia, foeminis pecuniae partem, primogenito duplum,caeteris simplum tribuit. Si mascula prole orbatus sit paterfamilias, forminas ex aequo haereditatem partiri

iubet, ac proximo cuique gentili nubere, ne extra gentem praeretia distrahantur. Hic geometrica ratio cernitur inter mares ac foeminas , ac rursus inter pii mogenitum&caeteros, arithmetica aequalitas in reliquis. Si lex mnium quae de .Picditatibus squam terrarum latae sunt,aequillima debet ac sani his inia videri. Cum rursis diuina lex vetat eum qui caedendus erit, lectus quadraginta plures accipere, harmonicam analogiam tuetur,

quonia arbitrio iudici datur, ut geometrica ratione d cernere postri usque ad ictius quadraginta, quid quisque mereatur: aequalitas arithmetica in eo qi od magistratibus lege definitum modum egredi prohibet: tum legi subiecta ratio est, ne membris mutilatis quisquam verberibus diu contusus, sibi ac Reipublicae inutilis erici tur, quoniam Occurri potuisset, grauius plectendum es se qui grauius peccauit nec intra modum cosistere praestat,quam quid inique acerbius agendo committi. Ergo diuina lege docemur harmonicas rationes ad iustitiam stabiliendam exigi oportere. Ac tametsi optimatum imperii geometricas popu altare arithmeticas rationes amplectitur: utrumque tameharmonicis uti rationibus saepissime videmus. Alioqui si optimates plebem ab omnibus honoribus cimperiis arcerent,nec pr emiorum participem faceret, nec ullam spoliorum quae hostibus eripiuntur, partem capere pam terentur, eo statu Respublica diu consistere non posset. Quamobrem Veneti prudenter, qui tametsi aristo cratiam

1223쪽

D Ε ΡvBLIC A LIB. I. Iros tiam omnium quae usquam uetuunt pulcerrimam tuentur, geometrica ratione quidem honores imperia, sacerdotiaque amplis lima patriciis tantum tribuunt; cretera vero munera plebeiis, quos ipsi uadinos vocant: illud tamen habent ex harnionica ratione , quod Primicerii seu Cancellarii honorem qui maximus est,&fructuosistimauctabarum Senatus munera, plebeiis ta- tum concedi patiuntur; iniurias vero plebeiis ab optimatibus illaras acerrime viciscuntur et summam cuique fruendarum voluptatum libertatem tribuunt; qU. elibertas plane sapit statum popularem. Quod item in mandandis mas istratibus d honoribus sorte ac suffragio utuntur , harmonicam an . logiam sequuntur:

nam suffragia quae delechum habent dignitatis ac meridorum Te Onictrica ratione conflantur e sors autem quae sim mos inlimis exaequat , in arithmetica aequalitate perspicitur. Ei ergo Venetiarum status putu. ω . . hi j

simplexm optimatum potestate gubernandae vero ci sit. uitatis ratio, maxima sui parte harmonicis rationib. constituta.

Diximus antea saepe ac dicendum saepius est, propterea quod ad hunc scopulum quamplurimi naufragium

fecerunt statum usitatis cum ratione gubernandisae peeundem sypius ab ea diuersum esse.Statum enim Romanorum exactis urbe regibus popularem fuisse diximus quoniam iura matellatis omnia in poptri, totius conceliu fuerunt uatio tamen gube inanda ciuitatis talienistima fuit a populari: quoniam patricii sacerdoti- is, imperiis, honoribus, senatoria dignitate bii fruebatur, plebeiis aditus omnes ad imperia interciuili ob- uallati a Patribus obsidebantur. At ne iura' quidem onnubiorum plebi cum particiis communia su et C. aec patriciae foeminae licebat a Patribus e nubere suffra-

ia vero ex Centri S aetate, quae centuriaris comiti: sicebantur potasti maiiaecipuaque is ni constat. V: H- 'itur status ii et popularis , ratio vero gubernandiari

iocrata a Geometricis legibus constituta plebs i Patri,

1224쪽

rrio IOANNIL BOD IN Ibus s*pe discellit, nec imitus eam gubernandi rationei, ferre potuit; nec prius a se dicionibus ciuilibus conquicuit' iam plebeiis aeque ac Patribus imperia, sacerdotia,

magistratu S, honores, iura connubiorum, suffragia deni-q re omnia omnibus communicarentur. Vtcumque t

men leges latae strassent, vix plebeii honores adipisci poterant , laci fere illustrium gentium dignitati conced

bantur, di omnia fere a Senatu semota ebe gerebar L Ur, uae ciuitati gubernandae rario florentissimum statum necit. At cum Tribunitia vis ac furor ad plebein summam gubernandae ciuitatis potestatem detulisset ac Senatui eripui stet , omni .i pessum iere,&quasi vocum suauissimo concentu distoIuto discordiae graues consecutae filiat quae Rempublicam hin dirus euerterunt. idem nobis de omni genere ciuitatum smatuendu est

Argumento sint Helvetiorum Respublicae populares: qui quo propius a gubernatione populari discedunt, ecdisti cilius teneri postiant , ut montani Helvetii ac Rhaeti Caeteri qui popularem statum aristo cratica ratione moderantur, stabiliores sunt ac firmiores, Reique publica dignitatem beatius commodiusque tuentur. Vt igitulo otimatum imperium quod arillocratica ratione gubernatur geomerii cis rationibus insistit; quoniam ho nores, imperia, sacerdotia, curationes diuitibus aut nobilibus tantum plebe procul repudiat: dantur: sic popularis status in quo populariter omnibus ciuibus omni: imperia, caeteraque vicissim, ut cuiq; brte obuenerint communicantu ex arithmeticis rationibus totum consatur. Ex quo siequitur regium statum ab utroque diuersum, harmonicis rationilulyconuenire.

Quod ii regale ciuitatis genus arithmeticis simulageometricis legibus id est, armonicis moderatum erit quis dubitet Remili una publicam omnium pulcerrima praestantissimam fore mi dominatum unius i subditos pro sertiis habet, omitto tyranni quoqusi1perbiam & crudelitatem procul amouendam censec

sed regem ad inluc dum propono, siue suffragio pro su

1225쪽

Det REPUBLICA. LIB. I. 1χHvirtute ac pietate creatus fit, ut Numa siue serte diuina, ut Saul ciuic Iegnum vi arniis partum adeptit SlH, Vt plerique liue a tirpe quaeratur, Vs On me , CXcCptis prpido paucis;qui ciues non aliter ac liberos fouet&tuetur. Is igitur populariter regnabit si omnibus subditis omnia impetia magistratus, honores vicistim aut sorte, iatilla virtutis habita ratione, communicare volet. Idena si nobilitati tantum , aut locupletissimis quibusque Ini-peria, sacerdotia, curationes, semotisetcnuibus concedet, nulla ututis ratione ins necta , aristo craticam gubernandi rationem sequetur aliquanto meliorem quam sit illa popularis ac turbulenta,quo. ix usquam gentilia a reperiathir haec vero tolerabilior cit ac thibilior quoniam princeps cum patriciis imus qui nobilitate vel Op:-bus florenti facilius copul uti quam cum opificibus ac sicce plebis, cum qua vix ullam iocietatem, si decuSIm perii ac maiestatem tueri vclit, contrahere potest: vine cesse est si summos infimis in petitione magistratuum exaequabit. Haec tamen regni gubernandi ratio non modo plebi, sed etiam principi ac nobilitati pernitiosa est: quoniam

utrique a plebe, quae sempci est innumerabilis, metuen' quin est quo tu seditiosum naei a ducem seruilei Ἀ-gumeXcutiat, i principem cum nobilitate de imperioteliciat ut ante s. epe contigiste propolitis exemplis douimus. Cuius rei perspicua causa est, quod principi quidem cum optimatibus consociatio est cum plebe nulla: ut planum fit his tribus numeris , O, T. primi adsecundum sesquialtera ratio diapente quidem essicit conccn- um iucundum per sese sed tertius nulla rationis suaui- ate cum prioribus coniunctus superiorum concordi, an omnino labefactat. Sed heri potest, dessere sit,ut princeps ad summos ho-aoruinci imperii gradus summae nobiliratis uos pro-lchat, mediocre honores mediocribus intimos intimis eteometrica lege tribuat. Qua ratio gubernandi tolerati illa quidem cst, sed eo queririn UL Onccnzu Vacac,VLPer

1226쪽

Irix IOANNI: Boni NI perspicuum fit ex his numeris geometrica analogia cε positis 3. 6.1.IO .Eadem est ratio primi ad secundum,quc huius ad tertium: primi ad tertium , quae secundia quartum sed secundi ad tertium ditiun ista ratio est,quet absurdam: ineptam cincordiam parit. Ita quoque disiuncti sunt a se inuicem ordines ciuium Put nullum inter ipsos vinculum firmum reperiatur: quia indignun putant nobiles muneribus exiguis plebeiorum impli cari; ac plebeii vicissim se ab honoribus maximissum Gς0mqtΠ noueri moleste ferunt ut patriciis quidem Roma

honoribus Trio unatum petere non aliter lactari, quam eIurata no

xiv bilitate J transitione ad plebem tunc enim Consulatus patricio tantum,plebeio vero Tribunatus qua quidem potestate concessa plebi arma ceciderunt, restincta seditio est, quia tenues principibus aequari se putabant in quo fuit ciuitatis salus: alioqui surentis multitudinis impetus cohiberi nulla vi potuisset. Nam qua ratio Consulatus ad Tribunatum, eadem fuit patrici ad plebeium: rursus eadem fuit patricii ad Consulatum analogia, quae plebeii ad Tribunatum geometrici similitudine. Sed quoniam nec patricio Tribunatum nec plebeio licebat Consulatum adipisci, disiunisti plebs erat a Patribus, perpetuaque Tribunorum Consulum discordia ciuitatem infestabat ut ex his nil meris ita collocatis perspicitura, , ', I 8 inter quo SI alio quidem geometrica elucet usquequaque quoniantamen non est analogia continens sed diuisa scilice secundi numeri ad tertium, abGrdissima dissidenti: aures offendit, eam quae in dupla diapastilia esse potuisset, congruentiam plane perturbat. Ita quoqus Patribus cum plebe perpetua fere dissidia interceste runt, quousque plebi Consulatus, Censura, Praetur: summaque sacerdotia paucis qu1busdam exceptis com

municarentur.

Quod si eodem temperamento patriciis Tribunati licuiuet adipisci, sic tamen ut plebeiorum numerus ireo collegio potior fuisset, dc suauissimus ciuium intorii

1227쪽

ses concentus exstitisset, ex ea temperatione pote- saltim moderatus d concors ciuitatis status diutius flo-uisset, ut ex his quatuor numeris harmonica rationeoniunctis planum sit, , , , 8,ia. primi quidem ad secun- lum& tertii ad quartum diapente: rursus primi ad ter-ihim secundi ad quartum diapasti,n: secundi ad terti-ium diatessarωn continent analogia copulans prima xtremis, media utrisque, omnia omnibus, suauissimum rocreat concentum. Sed tantum aberat ut patricii ad Oribunatiis pelirionem admittercntur, nisi eiurata no-

ilitate, ut etiam plebeii Consulatum rarissime adipis erentur, nisi aut bellicis laudibus abundarent, ut C. ariti P aut stinam adicendi copia, M.Tullius; aut viro ue,Vt M. Cato. Quamobrem Cicero de se ipse gloria-ur apud populum, quod primus longo interuallo tem a sitimis P

orum suorum primus homo nouus nouum autem in m .ppellabant qui primus in sua gente honores adepsus eat Consul lactus esset,&eum locum quem nobilitas rael idiis firmatum atque omni ratione ob vallatum te-ebat, populus seducerescidisset,virtutique in posterii i ' , atere voluisse K Salustius vero, Namque antea, inquit,leraque nobilitas inuidia aestuabat, ct quasi polliti Consula-um eum, qllamuis egregius, nouus homo adeptusforet. Ita erculsa nobilitarepost vivitas tempestates novo homini Cosulam mandatur. Item Liuius de Catone Censorio; huncpeluem premebat nobilitas. Idem . indignabantur nouum homitem Censorem videre nobiles appellabant liberos eorum

tui primi in sua gente honore dc imperia gestitant. Oamobrem mirum viderino debet si Respublica po-,ularium hominum seditionibus perturbaretur: cum inania plebeiorum multitudine tam pauci ad summosio nores etiamnum Ciceronis aetate peruenirent. Etum eo profecti essent, plebem despiciebant Iample-eios homines , inquit Limus, initiatos esse acris, contemnere lebem.

Ergo ciuitatis gubernatorem optimum in populari&ptiniatum imperio, ac potissimum in regali statu Rege ipsum

1228쪽

ipsi in harmonicas rationes ad Rempti blicam noddrandam adhibere oportet eo tamen temperamento

nobiles inter ac plebeios admisto nobiles eiusdem virtutis qua plebeius , in petendis honoribus poti crsit propter eam quam a maiPribus adeptus est virtutis ac nobilitatis famam , ut caeteri ad virtutem ardentius inflammari possint. Item locupletiori dandum e aliquid ; c cum Reipublica oneribus ac muneribus subeundis suam operam grauiter ac strenue impera dat, honoribus potior ii debet quam qui egeitate prsmitu cui munera tribuenda lint quaestuosa, vini quaestum sibi suisque necessarium . ille opibus abundans honore fruatur. Quamobrem Titius Flamininus Proconsul in constituenda Thessalorum Repii-blica locupletillimis quibusque dominarum attribuit, qui scilicet Rempublicam saluam de honestam elle vellent cum nullam pereunte Republica salutis spem haberent. Quod si magistratus Duumviros aut Triumuiros creare oportet, commodius erit plebeio nobilem locupleti coniugare tenuem, quam duos nobilitate,vel opibus, vel aetate pares consi, clare, quibus

cum neceti est controuertias saepius intercedere,visere fit inter pareS.

Illud etiam commodius, quod magistratibus dissimili conditione creatis , sua quisque conditionis statum tueri solet , quidem maiores Curiae nostris moribus ex omnibus ordinibus conflantur, ac ius unicuique sanctius ac melius reddi consueuit, quam si exta bilibus, aut plebeiis aut ecclesiasticis hominibus omnino constarent. Omnium autem societatum ciuilium nulla armior est quam potentum ac tenuium, nobili iam ac plebeiorum, omnibus magistratibus honoribus plebi ac nobilitati pro meritis ac virtute cuiusque communicatis ranei ita vero di illini lima sunt ac semper fuerim t.Nam si quis omnia imperia magistratus, honores virtuti tantum ac pietati tribuat,Rempublicam funditus euertit, cum bonorum ac sortium ciuium nume rus

1229쪽

D REpV.BLICA, LIB. I. 17sus improboriam multitudine longe inferior ab hista ite de imperio deturbari postit; sed qui fortibus locvletis, potentibus tenues, Iinperitis prudentes in Q ren- a Republica coniunxerit, tametsi alius a virtute, alius b experientia desieratur , ex illa tam cra coniune i neoncordia ciuitatis extistit cum patricii ac locuplet c, si- , locum in Republicaret: nqui, seque cham virtute ace-uditione praestantibus viris coniungi laetabuntur; ple eii vero genere quiden ignobiles, sed ututibus 1llu res cum se potentibus ac patriciis in honorum peti ione exaequari vident. incredibilem X eo capiunt v O aptatem. qua ex re caeteri ad virtutem mirabiliter insta-aantur. Quid enim praeclarius quam medici filium aut bt curum horninem quales fuit se accepimus Michae zm Hospitalem ac Bertrandum uescimun es am h - mi in Republica honoribus cumulari alter enunici licis laudibus abundans, i, Ligist crinilit una a ter, to arorum princeps, ob eximia Virtut c Primiceitu, crea-u est.

At ciues omnes luctui moerore tabe cura cum quiae generis spicia lore, nec ulla Vritu te clati, ted Urpitu fine vita in Lames sunt, in altillimo impra lic hono iis:radu collocantur: non quod putem indignos ciues ibam nil, imperiis ac magiitratib omnino arc ndo et te; atq; n. id fieri potest: sed in secundis ac tertiis consili re. rec potentia eminere Oportet. Nam qui Quaritione ii lib. minime omnium auari Stribuunt, arma ponis1 hie a uillimis, iudicia non nisi integerrimi et gubcrnaculet. αγ ais sapientissimis, sacerdotia anc Pissimis tantum . . eri Juram non nisi grauissimis, laborem nonnis robultasM-

mi geometii ea. legeti sectantur iit - quidem , sed ab ea quam dixi harni

culo ciues deuinciunt inter se Ali- Ios igitur aliis copulare necesse cic ad eum quem dixi modum ut quod uni desectat alteri P opes appleatur. Ita quidem princeps subditos citer sa

1230쪽

11rs P AN Nis Io D IN I cum Republica indi Tolubili vinculo coniunctos placidi si1ma tranquillitate fouebit ut triplici numero triplicique magnitudine, quibus expressia regia potestatisanatura ipsa imago quaedam perspicitur, quae statum ciuitatis optimum di naturae legibus congruentem regium significat gubernandi forma rationibus harmonicis constituta. Binarius enim ad ternarium diapente constituit, ternarius ad quaternariu in diatesiarciliari extrema vero diapasti, ex unitate, ursius ad quaternarium duplex diapasian ac systema niuetii concentuS omniumq; modulorum coalescit.Si ulterius progrediare, harmoni qconcors suauitas perit. Vn iras autem si Ipra numeros omnes eminet, quati princeps stupra ciues omnese extra ciuium ordinem cuius maiestas perinde atque unitas ipsa nullam sui partitionem admittit,ab ea tamen ntime rorum omnium potestas derivatur. Ordo vero citidum triplex in omnibus fere ciuibus eiusmodi est,ut sacer quidem priore loco pro ea qua Deuimmortalem proxime accedit dignitateri deinde ordo militaris sub cuius tutelam ciues omnes quodammodo issi positi sunt postremo plebs ex agricolis, scholasticis ho-d timinibus, mercatoribus, opificibus exsistit. Id etiam ab lauhominis natura signi lacatur, in qua bene constitutae ci- auitatis forma perspicitur; non tantum in corpore, cuius Vnim caput est, aptaque membrorum omnium colla-l tio,sed etiam in anmao, cuius suprema pars mens est; hu- fric proxima ratio; deinde vis irascendi postremo cupidi- ictas Pura quidem mens est ab omni concretione libera, lid a caeteris animae facultatibus diuisa: vis autem irasceno. ώς,λοπς, υ- di in praecordiis , milites cupiditas subter praecordi a P V- plebein significat. Et quemadmodum ab hepate sangui- ' ius fomite cςtera membra vegetantur; sic agricolae,mer licatores , Opifices caeteris ciuibus suppeditant alimentari S ut plerique ab inopia mentis belluarum vitam vi- uiuunt,&ad id tantum quod adest, quodque praesens est,

D' ca vit appetitu feruntur, quos etiam sacra literae' tumenta vo