장음표시 사용
1211쪽
re consueuerunt, Lex haec quia poenalis est annuaesto. In i et dum etiam tanta sunt cultum opes, Ut legislator cor norum. Oream poenam pro pecuniaria Infligere cogatur, aut una Lepius peccatur poenas augeri oportet. Sic enim Hebraei Iuriscon stulti ' tradunt. Itaque Britonum lex Q. M se sis es in crucem agi rubet, ne, quit, eorum augeatur multι- di, abnudo iniqua tamen lex est 4siua vetustate quodammolo antiquata: quia nec personarum, nec locorum,nec emporum, nec rerum furtiuarum differentiam com-,lexa, omnes omnium Ordinum fures eadem poena cunulauit. At in omnibus poenis exigendIS ' mores leumspu mmbiacri ras. tiuntur,& veniam syprus deprecantur; quamquam no riam putaruntur, nec illi Ignoicitur: led qui ab aetati Am,n.ribis.
rrore impetu, leuitate quid fecit,aut nihil aut leuiter eccasse iudicatur. Item foeminas moderatius quam vi- os castigare debent iudices; vel quia foemine cupidita disi' uanarinpetus maiores habent ac difficilius ab inopia ra-s, 2 onisin bonarum disciplinarum libidinem coercerem nι Otiter ossunt,uel quia mollioles sint, ac dolores acrius senti- nt quam viri. Quaecum ita sint,iniqua lex est Veneto Iul.recul. si
am, quae foeminam furti conuictam primum verberib. T fo
edi, deinde candenti ferro inuri, post etiam eius mansi esum.dea- uncari iubet. Et haec qui dena primi furti poena est.Se-- , ' f
andum furtum nasi ac labiorum sectione vindicatur; esietistro alter oculus cripitur, cum manus sectione, qua leges et ' - '
rertim rcemmae quam viri plectuntur,& Utrisq; Ichus indignam iaciae rendi facultate praerepta, multo magis quam antea randi occasio praebetur. Praestaret ex arithmetica ra-one aequaliter utrosque punire.
Sed teneros ac debiles, sed adolescentes, seu foemiis, seu valetudine senio ve afflictos qui acerbius quam bustos castigant, grauissime tum in legibus ferendis, metiam in iudicando peccant. In summa, lex iniqua 'bet videri, poena iniqua, quae magistratui modenda aut exacerbandae legis pro caularum varietate a
1212쪽
1ia IOANNis Io BINI dimit potestatem in quo genere tamen non modo ati inperitis saepissime, sed interdum etiam ab iis peccatur qui summam iudicandi prudentiam usu diuturno quae
sierunt. Vbi enim usquam terrarum tan a sapientia, tantum iustitiae lumen, tantus Iurisconsultorum numeruis
quantus incuria Parisiorumdat legem de falsis a franciscΘ I. rege lata, quae poenam irrogat capitalem omni b. qui falsi crimine sese obligarunt, idque sine ulla perso narum dc causarum differentia, patentibus portis ,rogite procuratore fisci promulgauit Lex tamen ea Cum distimulatione obsolevit: cum intelligeret sine summet iniuria poenam omnibus aequalem,id est,pueris,adultis opificibus, actuariis, iudicibus, rusticis, siue ex fals te stimonio in causa leuissima , siue ex syngrapha modica pecuniae, siue ex corruptione sigilli regu dc rerum a principe senatu ve decretarum, irrogari non possἡ.Nihilosquior est lex Venetorum quae falsi poena linguae sectione vindicat,sine ulla ordinis,sexus, aetatis ratione. Lege Mediolanenses aequius: quippe fati testimonii conuictu nisi causa aureos viginti excesserit, quadrupli poena tenent, SI triduum πταμει di se mitra contumelios/ publice circumduci iubent,iterantem falsum manus se ectione puniunt, tertio falsi conuictum vitricibus saramis exurunt.SI Vero summa aureis XX maior sit usque ait summam aureorum D primo quidem manum amputari; iterantem stulari volunt. Ultra summam aureoruno audici arbitrium primo tribuunt Quod si cui semedamnato relabi contigerit, hunc quoque deuri iubent Hic utraque proportio modice temperata est: sed nullsexus,aut aetati S aut conditionis rationem habet; quoi
praecipue legislatorem animaduertere decuisset.Lex diuina omnium praestantissima falsi testimonii c5uietus tantum detrimenti subire iussit, quantum alteri intulus sit: ut si aureos centum suo testimonio erip re Vellet,eadem summam soluere cogatur: si vitam falso testimoni adimere, ut eidem vita eripiatur. Caetera iudicum religioni permisit.
1213쪽
D RE PUBLIO A. LIB. I. 19 Neque enim audiendiis est Draco , qui rogatus qua-obrem pomi furtum morte perinde ut parricidiu vindi caret, reposui se grauiores parricidae poenas illaturumuisse, si poenam scisset morte grauiorem. At Lycurgus o mnia poenarum genera atque id omnino quod cuiusq; tum in publicis ibi in priuatis iudiciis in tertii ister,ma- 'istratuum potestati reliquit: quos quidem magistratus unam integritate ac fide praestare non dubitabat,qua- diu mores ac instituta sua eruarent: vetitus fortasse Hei magisti aluum potestatem legum ac poenarum archioribus vinculis constringeret, deberetur in ea quas diximus uidi candi dissicultates, quibus populares status solent implicari. Nam Venetarum lege qui ad sanguinis
est usionem Quemquam percussit, ei poena xxv.libella rum indicitur; H occiditur, crucIamgitur.II legi locu inuisi
esset, quam multi Neratii imiles forent, qui pugnis ac I fustibus obuios quosque distatuta poena fertient. e. as. Quanto aequius Adrianus Imperator, qui lege Cor- l sego rasi neli, de sicariis teneri voluit cos qui cum Occidere tiam, at Lya
conarentur , non potuerunt tamen Geos autem qui mu . de dultad Tho
quem nollent Occiderunt, poenaru in metu liberari. Sunt enim scelera non ex eventu, sed ex animi cuiusque Ani Flotent in
sensu metienda tametsi conatus animi leuitis puniri r ' ...
debet, quam livoluntatem consequatur est cluS;&sce ι. f. t. leris persualio quam scelus perpetratum , idque conseri db alis. . tiente theologorum 4 aciutalconsultorum omnium di is 3uuaβρυid
sciplina, tametsi glauius peccat aduersus Deum inanaor-l
tale si scelus alteri persualit quam qui adn)isit: quoni-Ieruisfigit. C. am flagitiosae voluntatis attentionem&quasi labem al- 'tius in mente inulliri: Quem veto libidinis aut Iacun-qi cuiusvia dia impetus transuersiam rapit, vix est ut voluisse videa 'μ s '
tur:&cui quis oblatost pro persuadere cum non pol poen.not. mi e siet, vim intulit, pura mi castam reliquit.Sed aliter iv I eulices iariter philosophi sceleia persequutus alteri ea ratus. .motat, et sub senium cadunt, qui publicam tranquillitate in ac aequiete perturbant, plectere alteri in intimOSVsq; re-fl. υε..iat is, derellus N anfractua animor penetrare consueuerunt. I q. t V
1214쪽
Juntatis concursu consectum sit, non est aequalitatis νrithmetica iustitia consectanda viMediolanensi lege,q extra urbes aureum num una sulfuratus est, morte lecti tur: si minus est, arbitrio iudicis permittitur. Ac nostri legibus qui viatori tantulum pecuniae extra urbes in vi
regia extorsit, capitali supplicio asticitur , ut quidena imemini Andib.furem in crucem sublatum, quod viato, ita, cis risesquisolidum argenteum vi ademisset Lex enim R .
s. in si uorum manorum famosos latrones in crucem agit: sed hi is ρ tronis vcrbo sicarii, qui vias publ1cas, vel proprie ui ob
M latro sidet latera Vlatorum, quali laterones licinitur'. ut eodeplane consensiti Hebrς, ae latronem appellant: et en inrlatissignificat. Gratatores vero dicis itur qui poliandi causit ale t. si iuspublicas obsidentς,ut quidem iurisconsulti Ciceronem secuti dein niuiam Interdum, inquit, viator bene vestitusgra satori causam deditu stoliaretur. Hmac igitur lex extremo quidem supplicio aflaci, non tamen de cruce ut latrono dependere iussit. . ii Quae a nobis subtilius interpretata sunt, ut Accurserrorem non ferendum notaremus, qui latrones est putauit, quos Latinisum, Italia tota lam, nostridem talitera latronta appellant ex quo errore secuta sunt, o pinor,in fures supplicia,quam decuit, acerbiora. Omni Ebus enim omnium fere populorum legibus ac moribus x tertium furtum , plerisque primum capitale iudicatur a I ea. nepro Venetorum leges furem altero oculo iubenis orbarisa Liriἡὸ, si res furtiua quinque libellis aestimata fuerit: si vero de
rum Miman cem libellis pretiosior sit oculo ac manu: hinc ad xxx lati υ 'ν libellas, utroque oculo inde ad quadraginta duobus o
culis δ manus supra quadraginta capite luitur Lex ini trita qua illa quidem , non tantum ob sui acerbitatem,&l . , per narum in poenis irrogandis confusam rationeni sed etiam ob id ipsum quod qui mille aureos ex aceruc . ingenti suffurari potuit,viginti contentus morte plectitur: qui arcam inanem effregit, magnam vim pecu niarum si posset expilaturus, poena vacat.Eadem propc I sunt
1215쪽
D RrΡVBLt CA LIB. I. Ir Iuni Parmensi lege constituta 'Mirum tamen mihi sae- si . sae visum it, cur Patria stuppliciorum grauitate in fu- es tuntur ii qui parricidia pecuniis mulctoare solent. Est enim poena capitalis in fures acerbior, uec satis ad bria coercenda idonea. Quibus vero populi ea se furti arricidii poena est, tutius est homiri em occidere quam
Absurdiores tamen siuntDanorum, Polonorum, Sue orsi in M 3 cluauitarum leges de sicariis: ac potillimum
asina iri magni lex , quae caedem nobilium inobi-: et '
ibus admisi hin aureis triginta indicat: si plebeius no nia. lem occiderit, poena pecuniaria duplicatur. Si nobiis plebeium interfecerit, poena est decem aureorum tiamsi ex in udiis caedes est admissa.qua impunitate ocidendi propolita innumerabile caedes consecutae sunt. xuctus postea regni opibus Sigismundo lati poenaes ' uplicata fuerant a legi subrogatum est, ut sicarius it r. hebdomadas carcere publico nianciparetur. Il- ad tamen iniqui ilime, quod triennio scelus praescribi lacuit Patronum vero qui clientem, quem ipsi I me- nein vocant, Occidisset, ne conqueri quidem seu pulico seu priuato iudicio leges patiuntur. Eadem proe lata lex est a Napo Tores in Mediolanenti patricio, plebeiorum caedes, si nobilis plebeium occidisset,pe-unia vindicare tuta plebs accensa furore , nobilitatem .rbe exegit, ac legislatorem carceris diuturnitate ac foe- itate necauit metito id quidem, quippe qui tam im-udenter dicam animpie proculcaret leges aluinas,quq caitum ex insidiis ab ara sic ratissima detrachum truci-.
ari iubent'. iplum vero genu mortis arbitrio Iudicum
x diuina reliquit ut extremum supplicium sicariis o-inibus arithmetica analogia commune , geome ricaroportione temperari possit pro ratione personarum, 'mporum, locorum. Qui enim ex insidii occidit 'gra aco. ἡ.tius peccat Quam qui iracundiae impetu, qui clam aut escar. octu, quam qui palam aut interdiu qui Veneno quam o math..c.
1216쪽
ram principe, quam qui procul quo nihil est apud Po
lonos capitalius; qui magistratum ius dicentem, quam privatumri qui parentem, quam qui magistratum quiti 'ζί. - principem', quam qui parentem qua ex arietate cau- , s. 9 Lolt, serum, supplicii varietas incredibilis exsistit. Idem iudicandum relinquitur de eo genere persenarum quae in alterius custodia ac tutela positae sunt,a qui bus caluere nemo possit ut pupillisa tutore, VXOria marico, tis a medico, hospitib. a se inuicem a quibus sine catiliterint,acerrime animaduerti oportet. Ita quoq; bcvlt δε ζώ riochum fures seuerius V quam diurni & effractores, quique scalis admotis domos inuadunt, quam qui patentibus portis subeunt. Apud Tartaros Moscholaitas leutisma fibula morte puniuntur; quia larissima sunt oppitia, de in tuguriolis aut casis humilibus fortunae cuiusq; positae sunt. Quin etiam apud Indos qui sunt ad occasu, fures vertibus ac varris transfigi mos erat, priusquam Hispani regiones illas subegissent: quia tenui filio talaritum praedia diuisa erant; quae qui transiliret aut perrum'
perer grauistimo scelere obligari credebat hir grauius e , es, ah tarnis occulde id f*.ctum esset: tametsi stupra,adulteria, eli1.Insti. d. a incestus,caeteraq; id genus flagitia, si palam fiunt ,seue
:j. - rius Vindicari oportet; quia plus exemplo peccatur qua ει ais . stupro 'ut theologis 'omnibus ac iuris utriusque magie ' ης 3 - stris e conuenit inter ipsos.
A., O Haec igitur tanta causarum varietas nequit una&eate te stre et dein com iri uni omnium lege censer aut si legibus o
mar.Oine. Idem nta complecti oleS, nulla librorum multitudine iam Φ si consequere nec Iursius omnia magistratuum arbittio
sunt permittenda : aequius hoc tamen quam illud. Quid enim iniquius quam itidicibus fabas ut Athenis, aut rabellas in ornit aut globulos ut Venetiis dari nulla iudicandi si te a te relici a Plex enim noti iudex omnibus eandem Doenam constituit ex qua poenarum aequa
litia te summa naiquitas exsistit Saepe quoque diuersissima scelera eadem poena cumulant, ir; ut Θptem legis Salicae capitibus latrones,grastatores,venefici,adulteri,in
1217쪽
cendiarii quique Francum occiderunt aut vendiderunt; S qui epulcrum violauerunt, solidorum C. poena mulctantur qua lex iustitiae fundamenta omnino sitib- uertit Huae in coli Hillimum consistit, ut supplicium sit
aequale peccato: quod Veteres Verbo αυτ πεπονθος lignificarunt, id est,t ilione Nuce primum a lege R diuina p an μα-- Φ
ibi ta Si lonis legibus ac duodecim tabulis comprehen sa est; P, thagoricis etiam laudata Graecorun ac Latinorum ciuitatibus piobata, S shi antiquitate venerabilis semper exstitit tametsi Aris Lotelis; ac Favorini ob f.A. T ue
trectationibus Vituperata quas Opprella lacere Id Ca ἐν ad Promitur. Sed illi roen nimis rustice, cum negant ius esse F. .yest, e dente dentem , manum manu , Oculum oculo rependi. Quis enim ta inops a mente qui putet in eo vim iuris ac ullitiae contria eri, si qui luscum e quem unicum ha- et oculo malitiose orba uerit, Uno tantum Oculo carere cogatuit par pari referri oportet visum alteri ademit, visu quoque orbandus est mili coeco aliter satisfieri pollit. Sic enim Locrensium lege aequabilis interpretatio a ioni subrogata est , coclite Locrensi rogationem ad Fo- ulum ferente. Est igitur talionem referre, aequalia peccata poenis ar- qualibus, grauia qui de grauiter mediocria mediocriter. euia leuiter coercere. Sic enim Hebraei veteres sacritissimi diuinae legis interpretes ς scripserunt. Quin etiam Ra sis λι- . 51Nanam , negat usqua in Hebraeorum ciuitatibus talio F.d Q.
a locum fuit te, ut oculus ei effoderetur, qui alteri oculii 2 idem isset sed oculi aestimatio iudicum arbitrio pecunia 3st. ., a,
elli mari consueuerar. Argumento sit quod ante lege ta autorem huncionis lata lex erat, qua duo b .interie pugnantibuSal-r ' , .er alterum si laetisset, noc mors consecuta esset, impenas medicis qui Lelerat restituere iubebatur Ad quid metico sitis fiteret, ii plagis iisdem qui laetit vulnerandus es cst Illud etiam absurdius sequeretur, quod pleriq;mΟles iisdem vulneribus acceptis qualia intulissent, omni-io perirent. Iam vero qui ostensionem accepisset, amis amanta unde victum quaereret, si alteri manus quoque GGGG truta
1218쪽
triincaretur,manu carere ac propterea fama interire cogeretur. Veteratoria est igitur Aristotelis ac Favorini de talione interpretatio. At ipse Aristoteles qui talionem carpit,iisdem erroribus implicatur. Negat enim in adultero puniendo quaeri oportere improbusne ante fuerit an spectatae virtutis; sed aequalitate arithmetica1cesus compensandum:quaenam aequalitas illa futura est eiusdem poenae, si arithmetica ratione personis tam dissimilibus addaturZaut quis tam indoctus sutor, qui unam formam ad quem uis pedem accommodare se posse putetZCreditores tempore pares, impares tamen debiti summa in tributum veniunt geometrica prciportione ut si aurei xxx. cogantur ex bonis debitoris, cui ex duobus creditoribus centum d bentur, decem feret cui vero ducenta, viginti laturus est; ouibuscum tamen si arithmetica ratione ageretur,
quindecimvirique darentur. At iudicium illud priuatia est,& in commutatione postrum, ad quam Aristotel. arithmeticas rationes semper adhiberi putat oportere lnon Odo in hoc iudicio falsum est, sed etiam in omnibus quibus agitur de eo quod cuiusque interest,ut mox
Quod vero negat Aristoteles inquirondum bonus sitan improb. qui quemquam occidit fatis indicat se nullam iudiciorum usu disciplinam habuisse. Nihil enim
diligentius a iudicibus quanitur, quam quae fuerit anteacta vita reorum neque id nouum est, cum ante Aristotelem Perse non modo inquirerent in mores ac vitam eorum qui accusabantur, sed etiam ablutuebat eos quorum virtutes vitia superarent, ut est apud Xenophontem. Ob id etiam tertium fustum omnibus fere populorum moribus capitale iudicatur; dc saepius peccauit, multo seuerius coerceturan quo rursus fallit Aristoteles,quod rem furtivam cum eo quod interest eius cui est ademta arithmetica ratione exaequari putat oportere, tribus numeris exemplo propositis, scilicet 2, , 6; quos numeros aequales futile posuit hunc in modum Α, , Α,
1219쪽
DE RE PUBLICA, LIB. I. Hos&quoniam ei qui duos aureos in bonis haberet, furto dimidia pars est erepta ab eo qui se x habet iudicem me
dium trumquestrique exaequare, ac primo sua Icstitui iubet. Quo iure si uteren ur iures nihil praeter simplum reddere cogerentur. At Solonis ipsitus ac duo de criniabularum legibus, modo tripli, in 'elo quadr Upli poena', eui. g. isa r- infamia iam piterna V labes inuri tui: quin etiam lege', o tu .Ldiuina furtum boliis quintuplo vindicatur: quo geneto
animalis, quia iuillum homini est utilius ab inimortalii si geri o e. Deo concessum,&ibique vagari solet, poena grauior ab eis irrogatur Atm eadem causaqtu plurimum commu bl. sit. Denis est, alius quidem causa cadit, alii vero implii, alii ses ' 'quiplum, alii dii plum adiudicatur. Quae quod peruulgatastin iis qui iudiciorum situra aliquem habent, exc-plis nihil opus est . vntina inodos uilicere putem Vt reSipsa magis perspicua su opifex gemmam quam annulo includere ex paeto debuerat, conti egit: gemmς pretium quantumcumque sit rc pendere tenetur*, Ctiari s athil disit -- . . dolo malo te cerit, sed ob id tantum, quia se arcilicem tu-smet 3 Mat.
Pleni sunt iurii consultorum libri, plena antiquitas, siem. . t . plenae leges, qtaibtis intelligitur harmonica Iust Iriaria ε' tiones ad priuata pei inde ut ad publica iudicia adllaben de . diton mx.
das; arithmeticani vero aequalitatem iniqui iliniam ei e , i s urinobrem Iti finianus promi ligata lege de iuris,iliuitii bus quid om personis quinciriace V iura permitti, mercatoribus bellus, corpo tribus , collegii S cc se amas, cqteris omnibus se milies ab agricoli z vero luras triente grauiore extorqueri vet. it. QtLelex Aristote studicio iniqua videatur: illam talariun quam quaerimus Earmonicam iustitiae vim praeiciertex arithmo cica&gcO- metrica analogia temperatain. AEqualitas quidem alitia metica nobilium inter se tametii .ilius alio los Eclocu- letior sit: rursus mercatorum inter ipsos a 'qualitas cit,
1220쪽
iro IOANNIS IO Diniqui tamen dissimili mi s in inter se facultatibus ac se
tunis Geomctrica vero analogia elucet inter nobiles ac mercatores,interque In ei caloresic collegia, ac rursum cxcaeteris ciuibus inter se iucum superioribus propor-T: 'Tia tio quaedam harmonica exsistit. Aurelia vero lex apud
OV. . . OS populo regem Carolum IX. rogante lata, pecuniae
tardius se tuta usuras besses pro eo quod interest mercatoribus solui iubet,c teris leuiores agricolis ero, mel 'cenariis&opificibus omnibus duplum pecuniae debit , sed utrumque caput o Iis obsolevit, tametsi maxima curiarum assensione promulgata fuistet quoniam id quod
cuiusque interest , in facto, non in iure consistit, ut accu-bl. quatenus uatissime Paulus i. Q respondi ' quae una ratio omnes ς' U - omnium inter pretuim di siputationes de eo quod intex
est tam varias tamq; sui disti miles a stirpe dedit; luasImel.imia. d. perator Iustinianus naige complecti se posse puta-fηtenu/34ua rat.Itaque prudenter nostiis legibus ac motab id quod
euiusque interest, arbitrionid1 cum relinquitur: quandoquidem non magis illud definita potest , quam Oceanu quantuSquantus est, angustisti imo alueo concludi. Veneti usuras siue in fructus, siue in pecuniis, semisse maiores exigi vetant quae etsi tolerabiles l1nt,&ciuiles ad Psi latinis i dicantur, ex ea tamen non ita pridem lata ia ,. ' bbsolevit quortiarn arithmeticam usquequaque aequar litatem complexa, personarum disiimilem coditionem reiecit. Ac tametsi in rebus rationibusque contrahendis ac permutandis quae ad synallagmata pertinent, aequalitas illa magis probatur, ab ea tarnen saepillime disceditur:ipsique opifices&agricolae suas operas S opificia carius diuitibus quam tenuibus locare solent. Nam medicus
ad calculum diuiti detrahendum aureos saepe D. accepit, ab gente Ver,decem aut quinque: ac si quidem a frith in Uticam aut geometricam Analogiam consectaretur,alter quidem calculo, aiter ne interiret; sed har monica ratione huic quidem opes, salus illi comparatuc