Th. Campanellæ De monarchia Hispanica discursus

71쪽

4 THO M. CAMPA NELL AE in singulis scientiis habere debet, illique

certo ac statuto tempore aures praebere. - Verum scientia Regi convenientissima est, scire distinctionem mundi regnorum suorum, & varios nationum mores, retiagiones. dc sectas,item reges defunctos,qui vicerint, quique victi fuerint, quibusque de causis; atque ob hoc Historicorum optimos eligere debet, & scire leges natio num, quaeque salutares , quae non, causa que illarum 3 inprimis vero segni sui leges regum antecessorum suorum,quomodo vicerit aut perdiderit Caroliis v. quomodo Maximilianus , item quot Mqualibus cum gentibus, ac regnis , item quomodo haec acquirantur: audiat etiam omnia consilia sed eligat de pro suis 'o- mulgeat saniora: subditos suos nomine de' opera ossicialium suorum paenis afficiat. sed praemia iisdem propriis suis manibus distribuat: ornatus denique sit omnibus virtutibus, desidet eique ut reges si ei stites imitentur ipsum, ipse vero reges in pientes demortuos. Affectus, quos coercere omnibus viribus debet, sunt dolor, Voluptas, amor, odium, spes , timor, ira

denique , di misericotata. Quando rex. demonstrat:

72쪽

DΕ ΜONARCH. HIS P A N. demonstrat; se fractum casu aliquo, mollitiem prodit, suos enervat, di denique

Irorsus succumbit: id quod scite Da vidi

Ioabo monstratum est,cum ille nimium se affligeret morteAbsalonis.Contra cum nimium gaudio exultat ob rem aliquana prosperam servilem dc animo abjectum se ostendit; inprimis cum scurris, epulis&delitiis supra modum delectatur,contem nitur , sicut Nero Comoediis ec citharq lusui unice deditus,aut Vitellius;vel Saris danapalus qui mulieribus & epulis se totum mancipantes proprerea contempti

solio que depulsi, & trucidati fuerunt.. Quin&amm mulierum non raro eum

pessum dabit , nisi animum contra obfirmaverit, id quod sapientissimo Salomoni

ipsi accidit, maximE Kero tum, cum ejus modi mulierem deamabit , quae intimos illius amicos odit,credens potiores amo ris partes sibi soli deberi; adeo , ut &Q-pientissimos & strenuissimos duces milia vareS odio prosequatur, si senserit illos sibi in amore praeferri: id quod Sophia uxor Iustiniani Imperatoris Narseti fecit, qui ouid accensus 1ra, Longobardos,non sine maximo Imperatoris, &Imperatricis. ε C damno

73쪽

16 TRO M. CAMPANE Mdamno in Italiam evocavit. Et jam amor praedandi , reges pessundat ; sicut Antiochum, qui depraedatus est templum I vis Dodonei ; & Caligulam qui maxuiis rerum profusissimus, alienis ardentissiι- inhiavit , unde in odium populi incide, I unt, pessimeque interierunt: talis etiam Midas qui optavit ut quicquid tangeret

fulvum verteretur in aurum, cum tamen aurum neque edere , neq; in auros. Qindulgere potuerit,id est, nullum fructum inde perceperit, sed praedae exposuerit illi qui sciebat uti ferro. Caligula uno anno abligurivit 17. myriacus coronatorum , quos Τiberius Imperator co cervaverat, unde ad inopiam redactus ad praeondum& omnis generis erudelitates se convertit. Salomon etiam fabricandis palatiis, di extruend is templis , item in pompassumptuosissimas magnam partem de ceα- tum & viginti myriadibus a patre relictis

erogavit: quamvis a nemine infestatus,t - nen tributis exigendis tam effraene subditos suos oneravit,ut intolerabilis factas

majori parti populi sui, etiam regnum ita filio suo Roboam amiserit, Licet quidem Regi eae honoris cupida, sed ita, ut scala

virtutis,

74쪽

D2 MONARCH. HISPAN. ,τvirtutis, ad illum gradiatur ; nam alias, superbus habebitur , quod Alboinum &Attilam pervertit. Et est 'no honor testis virtutis; quare, si virtute fuerit praeditus,

verum honorem consequetur, absque a dulatione, & multis regibus hujus mundi exitium inseret. I ine etiam sequitur, principem cum uno aut duobus arctam amicitiani neutiquam contrahere debere;

Alioquin enim illis fines justitiae impune transilire lictbit: te primates abjecto obsequio illum pro homine vili & abjecto habebunt. Quid' quod etiam saepe contra. . talem conjurant, &ille ipse qui illum ad hoc dignitatis evexit, in se deri vare potest imperium; id quod videndus accidisse. io Gyge & rese Lydiae. Sie dc Seianus Tia

berio Caesari quamvis versutissimo , muI- tum noeuit, plus tamen Macrinus, qui dolum e medio sustulit. Me quiequam tam exitiosum est principi ή quam amicitiam cum uno solo contrahere. An hodierno , regi non plurimum obisit Antonius Pereatus Rex s quos odit, neutiquam id re Velet , nisi populus etiam ab ii sidem a horreat, quales fere sunrhaei eriti, infido

les , usurarii di homicidae publici ; ob id

75쪽

enim populo carior fiet. Seiat quoque a eusationes inter subditos non. tantum ju- Iare regnitimquantiam calumnie nocenti ac proinde semper ad partem accusatam pronior sit : & ut summum amoris gra, dum apud suos consequatur, constituat tribunal gratiae supra omnia txibunalia; ait mortis damnatus habeat semper ad quepossit appellare, Crebroq; condonare debet Rex, si expedire videbitur, cnim condemnati in Appellatione ad Proreges ad missi non fiunt. aut nihil contra starum de religio uem deliquerunti tum aute ad mΗiriam pro patri1. aut triremos ablegandisini,hocque multum proderit. Praesideat vero ille solus in eo tribunali cum uxore α liberis,atque uno praelato. Reponat mo-Heste, in D E O quidem multum, in propsita verbiviribus parum,praesertim qua Eunalia ingularis prudentia in illis, moderandis elucet:&Omnes actiones graves ad D E UM. autorem reserendae sunt,quis venerabiliores .fiant. Ne speret cum paum USViueei ς mulios: inee i distiplina aue ' immorige is , .nequein regiQne. -

76쪽

vs M NARCH. BIRPAN. ς ditatem , sed ostendat se timere ne quod gravius malum religioni aut populo accidat. Sit ergo in expeditionibus fortis. simus simul dc audaciisimus , ita tamen

ut ratio adsit, animumque suorum militum ubique accendat . nec tamen ostendat, virtutem alioujus, sibi esse suspectam, nee vilipendatur. Unde semper tutius est, populum ad arma concitare, quam armis abstrahere r sie enim in ossicio suo

melius continebitur , prudenter subiimperio habitus, armis in tuum emolu mentum utetur ; imprudenter vero dc male habitus erum pet,& arma in te convertet, sicut David contra Saul ; quod p ius erit , quam virtus illius , quem suis hectum habuisti. Debet etiam sub specie

honoris praestantes viros ab una regio in aliam ablegare, sicut Ferdinandus rex Arragoniae magnum ducem Neapolis tibi ad mmmum dignitatis gradum ascendere potuisset, transtulit in Hispaniam, hi non potuit. Neque tamen tales viri

HIipendendi sunt. Quippe princeps hoc modo in odium dc inimicitiam populi incurreret, sed illum unde minus perI-culi, opera illorum transserenda est, sietit

si Belisarius,

77쪽

D3 MONARCH. HISPAN.ptiis,Attamen pietas & religio Per se solassiseiens est ad bene feliciterque regens dum . quod testantur exempla Constanti ni,Theodosii, di aliorum similium; eq; animo perpendendum est quod Populi

natura sequuntur mores piincipum suo rum. VndePlato dicere solitus fuit: Eme dato rege totum regnum emend/tur nulis Ia alia lege accedente:atque idcirco illius virtus humanum sensum etiam superare debet.Quantu ad mi litiam attinet,eonstat,

quod reges bellicosi desides semper debellarunt , di quamvis sapientes regna sua semper tutati sint,non tamen semper pro pagarunt , quin otiosi ci ignavi semperi perdiderunt. Quare dico, regem si belliis cosus perhiberi velit , ipsum mei in bellum proficisci debere , maxime quando

de vilioria certus est. Sic Ioab Am mon ea rum urbem illam rest aliquot dierum oppugnationem occupaturus , evocavit regem David, ut ipse praesto captae urbis gloriam reportaret. Sic enim rex a populis suis magis adin i rabitur: sed in evide libus Periculis. . proeliis rex procul in de faeessat, ne lucerna Israel, ut Ioab D

vidi dixit. unguatur. Id quod Filio ver

titur

78쪽

εx fΗΟΜ. CAMPANELLAE titur Neri,indro Magno, quod solus&primus in urbem quandam hostilem de moenibus se demiserit, multaque vulnera ac ceperit. Nam illo pacto sub sua per sima

monarchiam totam in periculum dedit. Veteranos propriis suis manibus muneretur , & castellis atque munimentis prae-ὐiat'; novos vero tyrones' per campos

diseurrere sinati omnis rex sceptrum gerens,est, quemadmodum Homerus & ipsium quoque Evangelium sacrum dicit , aut lupus, aut mercenarius, aut denique pastor. Lupus est tyrannus qui gregem suum proprii emolumenti causii custodit ; semperque ditissimum , sapientissimum aut fortissimum quenque jugulat, ut sei psium: estexetat, aut sine periculo do minetur dc grassitur. Et si Hispania alterutrum horum duorum malorum esse voluerit', omnia

amittet sicut Dionysii illi Syracustni,Εα

uelinus Patavinus, Caligula , Nero, Vi.tellius. Mercenarius est, qui quidem non trucidat , vertim omne utile tributum. honorem , dc servitutem suorum militum & vasallorum ad se trahit rhaudqua

quam illos a rapacibur lupis , falsis scili

79쪽

DE MONARGA. HIS P AN. 63.et doctoribus , neeab aggresserib sinnis libetati l ' Veneti fuerunt mercenarii Cypri , quam contra Turcas non tuitistiitl; dc Romani Saguiuinorum a qua runt cervicibus Atani balem non depulpetunt ; &Don Philippus Maria vicecomes mercinatius fuit Genuensum re . qua commoda quidem. percepit.verum eandem non rexit quod de rege Hj Mniarum dici nequit , dc isti mercenarii s bito etiam ficut praecedentes illi per durit. Velut perdidit Rex Galliarum permittens Calvinum in. cathedram aiacendere , & EIector Saxoniae Luth rum , lupum illum : nam qui animos pistaturos di dirimit corpora simu ,. dein fine etiam fortunas . illorum quos suspensos tenet. Unde inscitia mera est in Principibus permittere ut novae religio nes strux introducraniux,quibus animi subdi torum subiguntur. Hino Saul sibi ipsi

ruinam praesagiebat, quam primum vidit Da vidi animos suorum addictos .Et mala Germaniae, Poloniae, de Galliae, postquam Lutherus animos inhabitantium ibi praediatus est , infinita .Haston est rex ille, tui se honoribus populi ' Populum is

rure

80쪽

s4 - THO M. C AMP AN ELL na exemplo suo, doctrina, dc rerum omnium abundantia pascit atque armis de salutaribus legibus tuetur ; propterea bo

uua rex tanto doctior esse debet populo, qui infinitis modis biviis praestat, quanto pastor doctior est grege suo muto. Unde Wincen , quemadmodum Plato dixit su-

P humanae conditionis sortem . & Deus quidam esse debet , aut Christus quidam , aut certh driin us arte quadam divinitus illi tributa , quales sunt Papa, E

piscopi . di divinus ille legissator Mota

ses ι . aut si hoc iusi denegatum est, vir , aute humana ad minimum . . obediat di- 'lino degillatori . . sicut Carolus Maia gnuis Hoe quidam perspicientes, fin- aerunt se divinos esse, sicut Mahomet MMinos,quorum leges populi reveriti sunt. Et eeria, ubi rex ipse talem se praebuerit, universius populus bonuS evadet, contra vero malus, si rex ipse fuerit malus. Q F-Terex secutus exemplum Papae di Episco- Porum morum, similem se exhibere deis bet, nihil absque illis faciens, sed regnum

suum cum illorum Ecclesia conjungerinunum corpus resp. essiciat, quemadmo

dum jam dixi si ecordinem Ecclesiastis